SKDM Ücretsiz Tahsisat Düzeltmesi Nedir? Tüzük m.31 ve Sertifika Hesabı | 2026
Son mevzuat kontrolü: 15 Eylül 2026. Bu rehber, 2023/956 sayılı SKDM Tüzüğünün 31. maddesi, AB Emisyon Ticaret Sistemi Direktifi 2003/87/EC ve 2026 kesin dönem ücretsiz tahsisat düzeltme kuralları esas alınarak hazırlanmıştır.
Kısa ve Net Cevap
SKDM sertifika yükümlülüğü, AB’de aynı tür malları üreten tesislere EU ETS kapsamında hâlen verilen ücretsiz tahsisatı dikkate alacak şekilde azaltılır. 2023/956 sayılı Tüzük m.31, yetkilendirilmiş SKDM beyan sahibinin m.22 kapsamında teslim etmesi gereken sertifika sayısının, AB’deki karşılaştırılabilir üretime verilen ücretsiz tahsisat ölçüsünde düzeltilmesini öngörür. Amaç, AB üreticisi ücretsiz tahsisattan yararlanmaya devam ederken ithal ürüne tam karbon maliyeti yükleyerek daha ağır bir rejim yaratmamaktır.
Bu düzeltme, Türkiye’de ödenen karbon fiyatı indirimiyle aynı şey değildir. m.31 AB ETS ücretsiz tahsisatını, m.9 ise üçüncü ülkede fiilen ödenen karbon fiyatını dikkate alır. İki mekanizma sertifika hesabında ayrı ayrı uygulanır. 2026’dan 2034’e kadar SKDM’nin aşamalı devreye girişiyle birlikte ilgili EU ETS ücretsiz tahsisatının azaltılması, SKDM sertifika yükünün zaman içinde artmasına neden olur.
Ücretsiz Tahsisat Düzeltmesi Neden Var?
AB Emisyon Ticaret Sistemi kapsamında belirli sanayi tesisleri tarihsel olarak karbon kaçağı riskini azaltmak amacıyla ücretsiz emisyon tahsisatlarından yararlanmıştır. SKDM ise ithal ürünlerin gömülü karbonuna bir maliyet getirerek AB içi ve ithal ürünler arasındaki karbon fiyatı farkını azaltmayı amaçlar.
Eğer AB üreticisi aynı mal için önemli miktarda ücretsiz EU ETS tahsisatı almaya devam ederken ithalatçıdan tam gömülü emisyonun tamamı için SKDM sertifikası istenseydi, ithal ürün AB üreticisine göre daha yüksek karbon maliyetine maruz kalabilirdi. Tüzük m.31 bu nedenle sertifika teslim yükümlülüğünü ücretsiz tahsisatla uyumlu şekilde düzeltir.
SKDM’nin aşamalı uygulanmasının temel mantığı da budur: EU ETS’de ücretsiz tahsisat azaldıkça ithal ürün için SKDM yükümlülüğü artar. Böylece iki sistem paralel biçimde tam karbon fiyatlamaya yaklaşır.
SKDM Tüzüğü m.31 Ne Düzenler?
Tüzük m.31, SKDM sertifikalarının teslimi bakımından ücretsiz tahsisat düzeltmesini açıkça düzenler. Yetkilendirilmiş SKDM beyan sahibinin m.22/1 uyarınca teslim etmesi gereken sertifika sayısı, EU ETS kapsamında 2003/87/EC Direktifinin ilgili hükümleri doğrultusunda aynı tür malları üreten tesislere ücretsiz tahsisat verilme ölçüsünü yansıtacak biçimde azaltılır.
Bu teknik düzeltmenin nasıl hesaplanacağı Komisyonun uygulama düzenlemeleri ve sektörel metodolojilerinde ayrıntılandırılır. Hesap yalnız ürünün toplam emisyonunu belirlemekten ibaret değildir; SKDM malının üretim rotası, ilgili ürün kıyas değeri ve AB ETS ücretsiz tahsisat kuralları dikkate alınır.
2026 kesin dönem için Avrupa Komisyonu Ağustos 2026’da genel ve sektör bazlı rehberler yayımlamıştır. Türk üretici ve AB ithalatçı, ürününe ilişkin güncel sektör rehberini kullanmalı; geçiş dönemi dokümanındaki eski parametreyi otomatik olarak 2026 hesabına taşımamalıdır.
Ücretsiz Tahsisat Düzeltmesi ile Türkiye’de Ödenen Karbon Fiyatı Aynı mı?
Hayır. İki mekanizmanın hukuki dayanağı ve konusu farklıdır.
- Tüzük m.31: AB’deki aynı/karşılaştırılabilir üretime EU ETS kapsamında sağlanan ücretsiz tahsisatın SKDM yükümlülüğüne yansıtılmasıdır.
- Tüzük m.9: Üçüncü ülkede, örneğin Türkiye’de, beyan edilen gerçek gömülü emisyonlar için fiilen ödenmiş karbon fiyatının sertifika sayısından indirilmesidir.
Bir Türk ürünü aynı anda her iki mekanizmanın etkisine tabi olabilir. Önce mevzuatın öngördüğü ücretsiz tahsisat düzeltmesi uygulanır; Türkiye’de etkin biçimde ödenmiş karbon fiyatı varsa ayrıca m.9 kapsamında indirim yapılabilir. Hesap sırası ve formülü yürürlükteki uygulama düzenlemesine göre yapılmalıdır.
Türkiye’de ödenen karbon fiyatının ispatı için SKDM’de Türkiye’de Ödenen Karbon Fiyatı Düşülebilir mi? rehberi incelenebilir.
Ücretsiz Tahsisat Sertifika Hesabına Nasıl Yansır?
SKDM sertifikası yükümlülüğünün başlangıç noktası, ithal malın mevzuata göre belirlenen gömülü emisyonudur. Ancak teslim edilecek sertifika sayısı bu brüt emisyon sayısına eşit kabul edilmez. Ücretsiz tahsisat düzeltmesi, AB üreticisinin fiilen karbon maliyetine tabi olmayan emisyon kısmını karşılaştırmalı olarak SKDM hesabından çıkarır.
Basitleştirilmiş mantık şöyledir: Ürünün SKDM kapsamındaki gömülü emisyonu belirlenir; aynı ürün/üretim için EU ETS ücretsiz tahsisatının etkisi Tüzük ve uygulama metodolojisine göre hesaplanır; kalan emisyon üzerinden sertifika yükümlülüğü belirlenir. Sonrasında m.9 kapsamında üçüncü ülkede ödenen karbon fiyatına karşılık sertifika indirimi uygulanabilir.
Bu anlatım hukuki mantığı açıklayan sadeleştirmedir. Şirket gerçek hesapta Komisyonun resmi hesap yöntemini, ilgili ürün parametrelerini, varsayılan/gerçek emisyon seçimini ve yürürlükteki CBAM factor değerlerini kullanmalıdır.
2026–2034 Aşamalı Geçiş Neden Önemli?
AB mevzuatı, SKDM sektörlerindeki ücretsiz EU ETS tahsisatlarının 2026’dan itibaren aşamalı biçimde azaltılmasını ve 2034’e kadar SKDM ile paralel geçişi öngörür. Bu nedenle m.31 düzeltmesinin koruyucu etkisi yıllar içinde azalır.
2026 ilk kesin dönem yılında ücretsiz tahsisat düzeltmesi hâlen sertifika sayısını önemli ölçüde etkileyebilir. Ancak şirket 2026 maliyetini sabit kabul ederek 2030 veya 2033 sözleşmesi yapmamalıdır. Ücretsiz tahsisat azaldıkça, aynı gömülü emisyon yoğunluğuna sahip ürün için SKDM sertifika yükü artabilir.
Uzun vadeli ihracat sözleşmelerinde karbon maliyeti fiyat ayarlama formülü bu aşamalı değişimi dikkate almalıdır. Sabit avro/ton SKDM bedeli, mevzuat ve ücretsiz tahsisat değiştikçe taraflardan biri için ciddi dengesizlik doğurabilir.
Sektör ve Ürün Neden Önemli?
EU ETS ücretsiz tahsisatı, ürün kıyas değerleri ve üretim rotalarına bağlı teknik bir sistemdir. Çimento, demir-çelik, alüminyum, gübre ve hidrojen gibi sektörlerde üretim prosesleri farklıdır. Bu nedenle tek bir “SKDM ücretsiz tahsisat yüzdesi” bütün ürünlere uygulanamaz.
Ürünün doğru CN kodu ve SKDM mal kategorisi belirlendikten sonra ilgili üretim rotası ve Komisyonun sektörel uygulama rehberi esas alınmalıdır. Örneğin bir kompleks çelik ürününde öncül girdilerin emisyonu ve EU ETS altında hangi üretim aşamasının ücretsiz tahsisat aldığı hesaplamayı değiştirebilir.
AB Komisyonunun Ağustos 2026’da yayımladığı altı sektörel kesin dönem rehberi bu nedenle önemlidir. Türk üretici kendi sektör rehberini ve güncel uygulama düzenlemesini doğrulamalıdır.
Gerçek Emisyon mu Varsayılan Değer mi Düzeltmeyi Etkiler?
SKDM gömülü emisyonu gerçek veya mevzuatın izin verdiği resmi varsayılan değerle belirlenebilir. Ücretsiz tahsisat düzeltmesi, kullanılan emisyon değerinin üzerine mevzuattaki yöntemle uygulanır. Gerçek emisyon seçiminin doğrulama yükü ve düşük emisyonlu tesis için potansiyel maliyet avantajı ayrıca dikkate alınmalıdır.
Gerçek ve varsayılan değer arasındaki seçim için SKDM’de Gerçek Emisyon mu Varsayılan Değer mi? rehberine bakılabilir.
Türk Üretici Ücretsiz Tahsisat Hesabı İçin Hangi Veriyi Sağlamalı?
AB ithalatçısının m.31 düzeltmesini doğru yapabilmesi için Türk üretici yalnız toplam emisyon sayısını değil, ürünün üretim rotasını ve ilgili SKDM teknik parametrelerini sağlamalıdır. Somut sektöre göre gereken veri değişir; genel olarak şu bilgiler önemlidir:
- üretim tesisi ve üretim prosesi,
- ürünün CN kodu ve SKDM mal kategorisi,
- üretim miktarı,
- spesifik gömülü emisyon,
- kompleks mal ise öncül girdiler ve bunların emisyonları,
- ilgili üretim rotası/teknoloji bilgisi,
- doğrulanmış gerçek emisyon kullanılıyorsa doğrulama raporu,
- Komisyon sektör rehberinin istediği ek parametreler.
Üretici, ticari sır niteliğindeki üretim reçetesini gereksiz biçimde paylaşmadan, mevzuat hesabına yetecek teknik veri setini sözleşmeyle sınırlandırabilir.
Ücretsiz Tahsisat Düzeltmesi Sözleşme Fiyatını Nasıl Etkiler?
AB ithalatçı SKDM maliyetini Türk satıcıya yansıtıyorsa, maliyetin brüt emisyon üzerinden mi yoksa m.31 ve m.9 düzeltmeleri sonrasındaki gerçek sertifika yükümlülüğünden mi hesaplanacağı sözleşmede açık olmalıdır.
Satıcının gömülü emisyonu düşük, m.31 düzeltmesi yüksek ve Türkiye’de ödenmiş karbon fiyatı da mevcutsa, alıcının yalnız “brüt tCO2e × sertifika fiyatı” kesintisi yapması gerçek maliyeti aşabilir. Taraflar yıllık true-up/mutabakat mekanizması kurmalıdır.
Sözleşmede şu formül tercih edilebilir: geçici SKDM maliyeti tahmini, yıllık resmi sertifika fiyatları ve doğrulanmış emisyonla yeniden hesaplanır; m.31 ücretsiz tahsisat düzeltmesi ve m.9 karbon fiyatı indirimi uygulandıktan sonra fazla/eksik tutar taraflar arasında kapatılır.
En Sık Yapılan Ücretsiz Tahsisat Hataları
- 2026 için SKDM sertifika sayısını brüt emisyona eşitlemek.
- m.31 düzeltmesini Türkiye’deki ücretsiz tahsisat sanmak.
- m.9 karbon fiyatı indirimini m.31 ile aynı kalem gibi kullanmak.
- Tüm sektörlere aynı düzeltme oranını uygulamak.
- Geçiş dönemi hesap parametrelerini kesin döneme aynen taşımak.
- Üretim rotası ve öncül girdileri dikkate almamak.
- 2034’e kadar düzeltmenin değişeceğini sözleşme fiyatına yansıtmamak.
2026 İlk Yıllık Beyanda m.31 Uygulaması
2026 ithalatlarının ilk yıllık SKDM beyanı 30 Eylül 2027’ye kadar verilecektir. Beyanda teslim edilecek toplam sertifika sayısı, m.31 ücretsiz tahsisat düzeltmesi ve varsa m.9 üçüncü ülke karbon fiyatı indirimi dikkate alınarak belirlenir.
Bu nedenle AB beyan sahibinin 2027’de yalnız ithalat tonajını toplaması yeterli değildir. Türk üreticiden aldığı üretim rotası ve emisyon verisini resmi uygulama metodolojisiyle eşleştirmelidir. İlk beyanın kapsamı için SKDM İlk Yıllık Beyan: 30 Eylül 2027 rehberi incelenebilir.
Türk Şirketler İçin 5 Adımlık Kontrol
- Ürünün SKDM ve CN kapsamını doğrulayın.
- Üretim rotasını ve ürün başına gerçek/varsayılan gömülü emisyonu belirleyin.
- AB müşterinizden hangi m.31 uygulama parametresini kullandığını isteyin.
- Türkiye’de fiilen ödenmiş karbon fiyatını m.9 kapsamında ayrıca belgeleyin.
- Yıllık nihai sertifika maliyetini geçici sözleşme kesintisiyle mutabık hâle getirin.
Sık Sorulan Sorular
1. SKDM’de ücretsiz tahsisat indirimi var mı?
Evet. Tüzük m.31, AB’de aynı malların üretimine EU ETS kapsamında verilen ücretsiz tahsisatın sertifika yükümlülüğüne yansıtılmasını öngörür.
2. Bu Türkiye ETS’deki ücretsiz tahsisat mı?
Hayır. m.31 AB ETS ücretsiz tahsisatını esas alır. Türkiye’deki karbon fiyatı ve telafiler m.9 kapsamında ayrı değerlendirilir.
3. 2026’da tam gömülü emisyon kadar sertifika mı teslim edilir?
Hayır. Nihai sertifika sayısında m.31 ücretsiz tahsisat düzeltmesi ve varsa m.9 karbon fiyatı indirimi dikkate alınır.
4. Ücretsiz tahsisat düzeltmesi her ürün için aynı mı?
Hayır. Sektör, ürün, üretim rotası ve güncel uygulama metodolojisi önemlidir.
5. Düzeltme 2034’e kadar sabit kalır mı?
Hayır. EU ETS ücretsiz tahsisatlarının aşamalı kaldırılmasıyla SKDM yükümlülüğü zaman içinde artar.
6. Türk ihracatçı m.31 hesabını mı yapar?
Nihai yıllık SKDM beyanının sorumlusu AB beyan sahibidir; Türk üretici gerekli üretim ve emisyon verisini sağlar.
7. Gerçek emisyon düşükse m.31’den ayrıca yararlanılır mı?
Gerçek emisyon hesabı ile m.31 düzeltmesi farklı aşamalardır. Doğrulanmış gerçek emisyon kullanıldıktan sonra ücretsiz tahsisat düzeltmesi mevzuata göre uygulanır.
8. Türkiye’de ödediğim karbon fiyatı da düşer mi?
m.9 şartları karşılanırsa üçüncü ülkede fiilen ödenen karbon fiyatı ayrıca sertifika sayısında indirim sağlayabilir.
9. Alıcı bana brüt emisyon × fiyat kadar SKDM kesintisi yapabilir mi?
Bu özel hukuk sözleşmesine bağlıdır; ancak gerçek kamu hukuku SKDM maliyeti m.31 ve varsa m.9 düzeltmeleri sonrasında hesaplanır. Sözleşmede true-up hükmü kurulması önemlidir.
10. İlk yıllık beyan ne zaman?
2026 ithalatları için ilk yıllık SKDM beyanı 30 Eylül 2027’ye kadar verilecektir.
Resmî Kaynaklar
- EUR-Lex – 2023/956 sayılı SKDM Tüzüğü, m.31
- EUR-Lex – 2003/87/EC EU ETS Direktifi
- Avrupa Komisyonu – CBAM Definitive Regime
- T.C. Ticaret Bakanlığı – 2026 SKDM Kesin Dönem Rehberleri
Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T Bilgisi
Yazar: Av. Halil Bakırcı – Mersin Barosu Sicil No: 3472
İnceleyen: Av. Emirhan Keskin – Mersin Barosu Sicil No: 5507
Son mevzuat kontrolü: 15 Eylül 2026
Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Somut hesapta ürün ve CN kodu, üretim rotası, gömülü emisyon, yürürlükteki ücretsiz tahsisat uygulama yöntemi, üçüncü ülke karbon fiyatı ve yıllık SKDM beyanı birlikte incelenmelidir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
