Mazeret İzni Kaç Gün? İş Kanunu Ek Madde 2: Evlilik, Ölüm, Doğum ve Engelli Çocuk | 2026

İş Hukuku · Güncel kontrol: 15 Eylül 2026

Kısa ve net cevap

4857 sayılı İş Kanunu Ek Madde 2’ye göre işçiye; evlenmesi veya evlat edinmesi ya da ana veya babasının, eşinin, kardeşinin veya çocuğunun ölümü hâlinde 3 gün ücretli izin verilir. Eşinin doğum yapması hâlinde ise 1 Mayıs 2026’dan itibaren 10 gün ücretli izin verilir; 7578 sayılı Kanundan önce bu süre 5 gündü. Ayrıca en az yüzde 70 oranında engelli veya süreğen hastalığı olan çocuğunun tedavisinde, hastalık raporuna dayanmak ve çalışan ebeveynlerden yalnız biri tarafından kullanılmak şartıyla işçiye bir yıl içinde toplu veya bölümler hâlinde 10 güne kadar ücretli izin verilir. Bu mazeret izinleri yıllık ücretli izinden düşülemez, ücretsiz izin olarak kullandırılamaz ve kanuni şartları oluştuğunda işverenin takdirine bağlı değildir.

2026 İşçi Mazeret İzni Süreleri

Tablodaki süreler İş Kanunu kapsamındaki asgari kanuni haklardır. İş sözleşmesi, personel yönetmeliği veya toplu iş sözleşmesi işçi lehine daha uzun süre belirleyebilir. İşveren kanuni alt sınırları azaltamaz.

İşçinin Evlilik İzni Kaç Gündür?

İş Kanunu Ek Madde 2’ye göre işçinin evlenmesi hâlinde üç gün ücretli mazeret izni verilir. Hak, işçinin kendi evliliğine bağlıdır. Kardeş, çocuk veya başka yakının evlenmesi kanunda zorunlu ücretli mazeret izni sebebi olarak sayılmamıştır; ancak işyeri uygulaması veya sözleşme bu hâller için ayrıca izin verebilir.

Evlilik izni yıllık izin değildir. İşveren “üç günü yıllık izin bakiyenden düşelim” diyemez. İşçinin yıllık izin hakkı aynen korunur. Mazeret izninin amacı, işçinin evlilik nedeniyle ortaya çıkan zorunlu kişisel ve ailevi işlemlerini çalışma yükümlülüğünden geçici olarak ayrılarak yürütmesidir.

İzin başlangıcı uygulamada evlilik tarihine göre planlanır. Kanun yalnız “evlenmesi hâlinde üç gün” dediği için düğün tarihi ile resmi nikâh tarihinin farklı olduğu durumlarda işverenle tarih planı yazılı yapılmalıdır. Hak doğuran hukuki olay resmi evliliktir.

Evlat Edinme Hâlinde 3 Gün Ücretli İzin

Ek Madde 2, evlat edinmeyi de üç günlük ücretli mazeret izni nedeni olarak açıkça düzenler. Bu hak, üç yaşını doldurmamış çocuğun evlat edinilmesi hâlinde İş Kanunu m.74 kapsamında doğabilecek daha geniş analık/ebeveynlik haklarından ayrıdır.

Başka bir ifadeyle üç günlük mazeret izni, evlat edinmeye bağlanan genel ücretli izin hakkıdır. M.74 kapsamındaki evlat edinme analık hâli izni, yarım çalışma veya ücretsiz izin düzenlemeleri kendi özel şartlarıyla ayrıca uygulanır.

İşveren evlat edinmeye ilişkin resmi belgeyi talep edebilir; ancak çocuk ve aileye ilişkin gereksiz kişisel verileri işlememelidir. Belge yalnız izin hakkının şartlarını doğrulamaya yetecek ölçüde kullanılmalıdır.

Ölüm İzni Kimler İçin Verilir?

İş Kanunu Ek Madde 2, işçinin ana veya babasının, eşinin, kardeşinin veya çocuğunun ölümü hâlinde üç gün ücretli izin verir. Sayılan yakınlar bakımından kanuni hak açıktır.

Büyükanne, büyükbaba, kayınvalide, kayınpeder, amca, teyze veya kuzen gibi diğer yakınlar Ek Madde 2’nin zorunlu üç günlük ücretli izin listesinde bulunmaz. Buna rağmen toplu iş sözleşmesi, bireysel iş sözleşmesi veya işyeri personel yönetmeliği daha geniş bir yakınlık çevresi için ücretli izin tanıyabilir.

İşverenin işçi lehine yıllardır uyguladığı daha kapsamlı ölüm izni çalışma koşulu hâline gelmişse, bu uygulamanın tek taraflı azaltılması İş Kanunu m.22 bakımından esaslı değişiklik oluşturabilir.

Eşi Doğum Yapan İşçinin İzni 2026’da 10 Gün

1 Mayıs 2026’da yürürlüğe giren 7578 sayılı Kanunun 16. maddesi, İş Kanunu Ek Madde 2’de eşin doğum yapması hâlinde verilen ücretli izin süresini beş günden on güne çıkardı.

Bu nedenle 2026’nın 1 Mayıs tarihinden sonraki doğumlar bakımından eski “5 gün babalık izni” bilgisi güncel değildir. İşverenin personel yönetmeliğinde 5 gün yazıyor olması kanuni 10 günlük hakkı azaltmaz.

İzin ücretlidir. İşveren 10 günlük süreyi yıllık izinden düşemez ve “ilk 5 günü ücretli, kalan 5 günü ücretsiz” şeklinde uygulama yapamaz. Kanun 10 günün tamamını ücretli mazeret izni olarak düzenler.

Doğum ve analık izinlerindeki diğer 2026 değişiklikleri için 2026 doğum izni ve 24 haftalık analık izni rehberi incelenebilir.

Engelli veya Süreğen Hastalığı Olan Çocuğun Tedavisinde 10 Gün İzin

İşçilerin en az yüzde 70 oranında engelli veya süreğen hastalığı olan çocuğunun tedavisinde, hastalık raporuna dayanmak ve çalışan ebeveynlerden yalnız biri tarafından kullanılmak şartıyla, bir yıl içinde toplam veya bölümler hâlinde 10 güne kadar ücretli izin hakkı vardır.

Bu düzenlemede üç önemli şart bulunur. Birincisi, çocuğun en az yüzde 70 oranında engelli olması veya süreğen hastalığının bulunmasıdır. İkincisi, tedavinin hastalık raporuyla belgelenmesidir. Üçüncüsü, çalışan ebeveynlerden yalnız birinin bu izni kullanmasıdır.

İzin tek seferde 10 gün kullanılmak zorunda değildir. Kanun “toptan veya bölümler hâlinde” kullanım imkânı tanır. Çocuğun yıl içinde farklı tedavi veya kontrol dönemleri varsa izin günleri bölünerek kullanılabilir.

Bu hak her çocuk için ayrıca sınırsız 10 gün anlamına gelecek şekilde yorumlanmamalıdır; somut aile ve rapor durumu ile kanuni yıllık üst sınır birlikte değerlendirilmelidir.

Mazeret İzinlerinde Ücret Kesilir mi?

Hayır. Ek Madde 2’de düzenlenen evlilik, evlat edinme, belirli yakınların ölümü, eşin doğumu ve engelli/süreğen hastalığı olan çocuğun tedavisi izinleri ücretlidir.

İşveren bu günleri ücretsiz izin olarak bordroya işleyemez. Aylık ücretli işçinin aylık ücretinden kesinti yapılamaz; günlük veya saatlik ücret sisteminde de kanuni mazeret izni nedeniyle hak kaybı yaratılmamalıdır.

İşveren ücretli mazeret iznini “sonradan telafi edeceksin” şartına bağlayamaz. Telafi çalışması, kanundan doğan bu ücretli mazeret izinlerini telafi ettirme kurumu değildir.

Mazeret İzni Yıllık İzinden Düşülür mü?

Hayır. Mazeret izni ile yıllık ücretli izin ayrı haklardır. İş Kanunu m.56 da yıllık ücretli izin süresine rastlayan diğer izinlerin yıllık izinden mahsup edilemeyeceği sistemini korur.

Örneğin işçinin yıllık izin döneminde eşinin doğum yapması veya yakın ölümünün meydana gelmesi hâlinde sürelerin nasıl çakışacağı somut izin kayıtları ve kanuni kurumların amacı birlikte değerlendirilmelidir. İşveren yıllık izin bakiyesini mazeret izni kadar azaltarak iki hakkı tek izin gibi gösteremez.

İşverenin izin formunda izin türünü açıkça belirtmesi gerekir. “Yıllık izin”, “mazeret izni”, “ücretsiz izin” ve “rapor” ayrı kayıtlarla izlenmelidir.

Mazeret İzni Günleri İş Günü mü Takvim Günü mü?

Ek Madde 2 metni “gün” ifadesini kullanır ve “iş günü” dememiştir. Uygulamada izin süresinin kesintisiz gün olarak değerlendirilmesi güçlü görüştür. Ancak toplu iş sözleşmesi veya bireysel sözleşme işçi lehine “iş günü” şeklinde düzenleme getirebilir.

İzin başlangıcının hangi gün olacağı bakımından olayın tarihi ve işçinin çalışma düzeni önem taşır. Özellikle vardiyalı işçide doğum veya ölüm olayının mesai sonrasında gerçekleşmesi hâlinde insan kaynakları kaydının açık yapılması gerekir.

Uyuşmazlığı önlemek için işveren izin prosedüründe kanuni sürenin nasıl hesaplandığını açıkça göstermeli; ancak kanuni hakkı daraltacak yorumdan kaçınmalıdır.

İşveren Mazeret İzni İçin Belge İsteyebilir mi?

İşveren izin hakkının doğduğunu doğrulayacak ölçülü belge talep edebilir. Evlilik için evlilik belgesi veya nüfus kaydı, doğum için doğumu gösteren kayıt, ölüm için ölüm belgesi veya nüfus kaydı, engelli/süreğen hastalığı olan çocuk izni için kanunun açıkça aradığı hastalık raporu kullanılabilir.

Belge talebi KVKK’ya uygun olmalıdır. İşveren gereksiz sağlık ayrıntılarını, aile bireylerinin ilgisiz kişisel verilerini veya tedavi içeriğini sınırsız biçimde isteyemez. Amaç yalnız izin şartının doğrulanmasıdır.

Özellikle sağlık verileri özel nitelikli kişisel veridir. İnsan kaynakları birimi bu belgeleri erişim yetkisi sınırlı ve güvenli biçimde saklamalıdır.

İşveren Kanuni Mazeret İznini Vermezse Ne Olur?

Kanuni şartları oluştuğunda Ek Madde 2’deki izin işverenin keyfî takdirine bırakılmış değildir. İşveren hakkı hiç kullandırmaz, süreyi azaltır veya ücret keserse işçi ücret ve çalışma koşulları yönünden talepte bulunabilir.

İşçinin izne ayrılmadan önce mümkün olduğu ölçüde işverene yazılı bildirim yapması ve belgeyi sunması uyuşmazlığı azaltır. Ölüm veya acil tedavi gibi önceden öngörülemeyen olaylarda bildirim olayın niteliğine uygun en kısa sürede yapılabilir.

Ücret kesintisi veya işçilik alacağı doğmuşsa 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3 uyarınca dava öncesi zorunlu arabuluculuk uygulanır. İzin kullandığı için işçiye disiplin cezası verilmesi veya fesih yapılması hâlinde işlemin hukuka uygunluğu ayrıca denetlenir.

Toplu İş Sözleşmesi Daha Uzun Mazeret İzni Verebilir mi?

Evet. İş Kanunundaki süreler asgari güvencedir. Toplu iş sözleşmesi, bireysel iş sözleşmesi veya işyeri uygulaması işçi lehine daha uzun mazeret izinleri belirleyebilir.

Örneğin toplu iş sözleşmesinde evlilik için 5 iş günü, anne-baba ölümü için 5 gün veya kayınvalide/kayınpeder ölümü için ayrıca 3 gün izin öngörülebilir. Bu durumda işçi lehine sözleşme hükmü uygulanır.

İşveren uzun süredir daha geniş izin uyguluyorsa bunun işyeri uygulaması yoluyla çalışma koşulu hâline gelip gelmediği İş Kanunu m.22 çerçevesinde incelenir. Kanuni sürenin üzerindeki kazanılmış uygulama tek taraflı azaltılamayabilir.

İşveren İçin 2026 Mazeret İzni Kontrol Listesi

1. Personel yönetmeliğindeki eş doğum iznini 5 günden 10 güne güncelleyin.
2. Evlilik ve evlat edinmede 3 gün ücretli izin uygulayın.
3. Ana, baba, eş, kardeş veya çocuk ölümünde 3 gün ücretli izin verin.
4. Engelli/süreğen hastalığı olan çocuk izninde rapor ve tek ebeveyn şartını kontrol edin.
5. Kanuni mazeret izinlerini yıllık izinden düşmeyin.
6. Ücret kesintisi ve telafi çalışması uygulamayın.
7. İzin türünü bordro ve özlük dosyasında doğru kaydedin.
8. Sağlık ve aile belgelerini KVKK’ya uygun saklayın.

Sık Sorulan Sorular

1. İşçi evlilik izni kaç gün?

İş Kanunu Ek Madde 2’ye göre 3 gün ücretlidir.

2. 2026’da babalık izni kaç gün?

İşçi için eşinin doğum yapması hâlinde 1 Mayıs 2026’dan itibaren 10 gün ücretli izindir.

3. Anne veya baba ölümünde izin kaç gün?

3 gün ücretli izin verilir.

4. Kardeş ölümünde mazeret izni var mı?

Evet, 3 gün ücretli izin vardır.

5. Kayınvalide ölümünde kanuni izin var mı?

Ek Madde 2’de kayınvalide sayılmamıştır. İş sözleşmesi, toplu iş sözleşmesi veya işyeri uygulaması ayrıca izin verebilir.

6. Mazeret izni yıllık izinden düşülür mü?

Hayır. Kanuni mazeret izni ayrı bir ücretli izin hakkıdır.

7. Engelli çocuğun tedavisi için kaç gün izin var?

Kanundaki şartlarla bir yıl içinde 10 güne kadar ücretli izin vardır.

8. İki ebeveyn de 10 gün kullanabilir mi?

Hayır. Bu özel izin çalışan ebeveynlerden yalnız biri tarafından kullanılabilir.

9. İşveren belge isteyebilir mi?

İzin sebebini doğrulayacak ölçülü belge isteyebilir; sağlık ve aile verilerini KVKK’ya uygun işlemelidir.

10. İşveren 2026’da hâlâ 5 gün babalık izni verirse ne olur?

Kanun 1 Mayıs 2026’dan itibaren 10 gün öngördüğünden 5 günlük uygulama güncel Ek Madde 2’ye aykırıdır.

İlgili Hukuk Rehberleri

• Doğum izni 2026 – İş Kanunu m.74
• Ayrımcılık tazminatı – İş Kanunu m.5
• Telafi çalışması – İş Kanunu m.64
• İş Hukuku yazıları

Resmî Kaynaklar ve Mevzuat

• 1 Mayıs 2026 tarihli Resmî Gazete – 7578 sayılı Kanun
• TBMM – 7578 sayılı Kanun
• Mevzuat Bilgi Sistemi – 4857 sayılı İş Kanunu Ek Madde 2

Somut izin hesabında olay tarihi, işçinin çalışma düzeni, varsa toplu iş sözleşmesi ve işyeri uygulaması birlikte incelenmelidir.