Boşanmada Bireysel Emeklilik (BES) Nasıl Paylaşılır? Mal Rejimi ve Devlet Katkısı 2026
Güncel kontrol tarihi: 16 Eylül 2026. Eşlerden birinin bireysel emeklilik sistemi (BES) hesabında birikim bulunması, boşanmada hesabın otomatik olarak yarıya bölüneceği anlamına gelmez. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.219-m.236 arasındaki edinilmiş mallara katılma rejimi hükümleri uygulanırken katkı paylarının hangi kaynakla ve hangi tarihlerde ödendiği, sözleşmenin ne zaman kurulduğu, devlet katkısında hak kazanılan bölüm ve mal rejiminin hangi tarihte sona erdiği birlikte incelenir.
Kısa ve Net Cevap
Evlilik ve mal rejimi devam ederken çalışma karşılığı gelirlerden BES’e yatırılan katkı payları kural olarak edinilmiş mal kaynaklıdır. Bu birikimin tasfiye hesabına girecek değeri belirlenirken mal rejimi öncesi kişisel katkılar, miras/bağış gibi kişisel maldan yapılan ödemeler ve mal rejimi sona erdikten sonraki katkılar ayrılır.
Boşanma davasının açılmasıyla mal rejimi, TMK m.225/2 uyarınca dava tarihinden geçerli olmak üzere sona erer. Bu nedenle dava açıldıktan sonra BES’e yatırılan yeni katkı payları, sona ermiş mal rejiminin edinilmiş mal hesabına otomatik olarak girmez.
BES hesabı fiziksel olarak diğer eşin adına devredilmez. Tasfiyede amaç, eşlerin kişisel ve edinilmiş mallarını ayırmak ve TMK m.231-m.236 çerçevesinde artık değere katılma alacağını hesaplamaktır.
BES Hesabı Mal Paylaşımına Girer mi?
BES sözleşmesi bir eşin adına kurulmuş olsa da hesaba yatırılan paranın hukuki kaynağı önemlidir. TMK m.219, eşlerin mal rejiminin devamı süresince emek karşılığı elde ettiği gelirleri edinilmiş mal sayar. Maaştan veya çalışma gelirinden BES’e yapılan katkı, paranın biçimini değiştirir; sırf emeklilik şirketindeki hesaba aktarılması onu kişisel mala dönüştürmez.
Öte yandan evlilikten önceki birikim, miras parası veya karşılıksız kazandırmayla yapılan katkılar TMK m.220 kapsamındaki kişisel mal kaynağına dayanabilir.
Hesabın Tamamı mı Paylaşılır?
Hayır. Önce BES hesabının dönemsel kaynak analizi yapılır. Örneğin sözleşme evlilikten üç yıl önce kurulmuş, beş yıl evlilikte devam etmiş ve boşanma davasından sonra iki yıl daha sürmüşse üç farklı dönem vardır:
- mal rejimi öncesi katkılar,
- mal rejimi devam ederken yapılan katkılar,
- mal rejimi sona erdikten sonra yapılan katkılar.
Tasfiye hesabı bu dönemleri tek bir toplam gibi ele almamalıdır.
Mal Rejimi Ne Zaman Sona Erer?
TMK m.225 uyarınca mal rejimi eşlerden birinin ölümü veya başka bir mal rejiminin kabulüyle sona erer. Mahkemece evliliğin iptal veya boşanma sebebiyle sona erdirilmesine karar verilmesi hâlinde ise mal rejimi dava tarihinden geçerli olmak üzere sona erer.
Bu nedenle boşanma davası 10 Mart 2026’da açılmışsa 10 Mart’tan sonraki maaştan yapılan BES katkıları, boşanma kararı daha sonra kesinleşse bile mal rejimi hesabında aynı şekilde değerlendirilmez.
Evlilikten Önceki BES Birikimi
TMK m.220/2 uyarınca mal rejiminin başlangıcında eşlerden birine ait bulunan malvarlığı değerleri kişisel maldır. Evlilikten önce BES hesabında bulunan ana birikim bu kapsamda kişisel mal niteliği taşıyabilir.
Ancak bu kişisel malın evlilik içindeki getirileri ayrıca incelenir. TMK m.219/4 kişisel malların gelirlerini edinilmiş mal sayar; eşler mal rejimi sözleşmesiyle bunun aksini kararlaştırabilir.
Evlilik İçinde Maaştan Yapılan Katkılar
Maaş, ücret, prim ve çalışma karşılığı gelirler TMK m.219 kapsamında edinilmiş maldır. Bu gelirlerden BES’e yapılan ödemeler de edinilmiş malın başka bir ekonomik değere dönüşmesidir. Hesap sahibi eşin “BES yalnız benim adıma” savunması tek başına tasfiye dışında kalması için yeterli değildir.
Miras Parasından BES Ödemesi
Miras yoluyla kazanılan değer TMK m.220/2 gereği kişisel maldır. Miras parası doğrudan BES’e aktarılmış ve kaynak bankacılık kayıtlarıyla izlenebiliyorsa ilgili katkının kişisel mal niteliği ileri sürülebilir.
Ancak kişisel ve edinilmiş para aynı hesapta karışmışsa TMK m.222 kapsamındaki ispat kuralları önem kazanır. Bir malın eşlerden hangisine ait olduğunu iddia eden bunu ispatla yükümlüdür; bir eşin bütün malları aksi ispat edilinceye kadar edinilmiş mal kabul edilir.
Bağış Parasıyla Yapılan Katkı
Üçüncü kişinin karşılıksız kazandırması TMK m.220/2 kapsamında kişisel maldır. Örneğin anne veya babanın açıkça bir eşe bağışladığı 500.000 TL’nin BES hesabına yatırılması, kaynak ispatlandığı ölçüde kişisel mal niteliğini koruyabilir.
“Ailem verdi” şeklindeki soyut beyan yerine banka havalesi, bağış açıklaması ve tarafların mali hareketleri gerekir.
Devlet Katkısı Boşanmada Nasıl Ele Alınır?
4632 sayılı Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanunu Ek m.1 uyarınca devlet katkısı, katılımcının katkı payından ayrı hesapta takip edilir ve sistemde kalınan süreye göre hak kazanma oranları uygulanır. 2026 yılı için Türk parası cinsinden katkılara uygulanacak devlet katkısı oranı Cumhurbaşkanı Kararıyla %20 olarak belirlenmiştir.
Boşanma tasfiyesinde yalnız ekranda görünen nominal devlet katkısı değil, mal rejiminin sona erdiği tarihte katılımcının hukuken ve ekonomik olarak hangi tutar üzerinde hak kazanmış bulunduğu, hak kazanma koşulları ve katkının hangi dönem ödemelerine bağlı olduğu değerlendirilmelidir.
Devlet Katkısının Tamamı Paylaşılır mı?
Otomatik olarak hayır. Devlet katkısına 4632 sayılı Kanundaki süre şartlarıyla kademeli hak kazanılır. Henüz hak kazanılmamış, katılımcının serbestçe çekemediği bir tutarı doğrudan nakit alacak gibi kabul etmek doğru değildir. Bilirkişi hesabında mal rejiminin sona erdiği tarihteki hak kazanılmış ekonomik değer esas alınmalıdır.
Fon Getirileri Nasıl Değerlendirilir?
Fon getirisi, katkıların kaynağı ve dönemiyle birlikte değerlendirilir. Edinilmiş mal kaynaklı katkıların mal rejimi süresindeki getirileri tasfiye hesabına girer. Kişisel mal katkısının getirileri bakımından TMK m.219/4’teki kişisel mal gelirlerinin edinilmiş mal sayılması kuralı önemlidir.
Salt piyasa dalgalanması, fon değişimi ve aktif getiri arasında teknik ayrım gerektiğinde finans bilirkişisi hesabı yapılır.
BES’ten Para Çekilmişse
Mal rejimi sona ermeden hemen önce BES birikimi çekilmişse para ortadan kaybolmuş sayılmaz. Çekilen bedelin nereye gittiği incelenir. Banka hesabında duruyorsa değer hâlen malvarlığındadır. Başka mal alınmışsa TMK m.219/5 kapsamında edinilmiş malın yerine geçen değer gündeme gelir.
Diğer eşin katılma alacağını azaltmak amacıyla karşılıksız devir veya olağan dışı tüketim varsa TMK m.229 eklenecek değer hükümleri ayrıca uygulanabilir.
Boşanma Öncesi BES’i Bozdurmak Mal Kaçırma mı?
Her BES çıkışı mal kaçırma değildir. Kişinin gerçek ihtiyaç için harcama yapmasıyla diğer eşin katılma alacağını azaltma kastıyla üçüncü kişiye karşılıksız devir yapması farklıdır. TMK m.229, mal rejiminin sona ermesinden önceki bir yıl içinde diğer eşin rızası olmadan yapılan olağan hediyeler dışındaki karşılıksız kazandırmaları ve diğer eşin katılma alacağını azaltmak kastıyla yapılan devirleri belirli şartlarla hesaba ekler.
BES Başka Kişiye Devredilebilir mi?
BES katılımcı hakkı 4632 sayılı Kanun ve emeklilik sözleşmesi düzenlemelerine tabidir. Tasfiyede mahkemenin yaptığı iş, genellikle BES sözleşmesinin yarısını diğer eşe devretmek değil ekonomik değeri artık değer hesabına katmaktır.
BES Üzerine Tedbir Konabilir mi?
Mal rejimi davasında alacağın güvence altına alınması için HMK m.389 koşulları varsa ihtiyati tedbir talep edilebilir. BES varlığına uygulanacak tedbirin mümkün olup olmadığı ve kapsamı, hesabın hukuki niteliği ile emeklilik mevzuatındaki sınırlamalar dikkate alınarak somutlaştırılmalıdır.
“Tüm hesaplara otomatik bloke” talebi yerine kurum, sözleşme numarası ve talep edilen tedbir açıkça gösterilmelidir.
BES Bilgileri Mahkemeden İstenebilir mi?
Evet. Tarafın hangi emeklilik şirketinde sözleşmesi bulunduğu biliniyorsa mahkeme kurumdan sözleşme başlangıcı, katkı hareketleri, fon değeri, devlet katkısı ve ayrılma değeri hakkında kayıt isteyebilir. Bilinmiyorsa ilgili kurum ve merkezi kayıt sistemlerine müzekkere talep edilebilir.
Hangi Tarihin Değeri Esas Alınır?
Mal rejiminin sona erme tarihi ile malların değerleme tarihi aynı kavram değildir. TMK m.235 uyarınca mal rejiminin sona erdiği sırada mevcut edinilmiş mallar tasfiye anındaki değerleriyle hesaba katılır; m.229’daki eklenecek değerler devredildikleri tarih esas alınarak hesaplanabilir. BES gibi sürekli değer değişen finansal varlıklarda bilirkişi bu ayrımı dikkate almalıdır.
Katılma Alacağı Nasıl Hesaplanır?
TMK m.231’e göre artık değer, her eşin edinilmiş mallarının toplam değerinden bu mallara ilişkin borçlar çıkarıldıktan sonra kalan miktardır; değer azalması dikkate alınmaz. TMK m.236 uyarınca her eş veya mirasçıları diğer eşe ait artık değerin yarısı üzerinde hak sahibi olur; alacaklar takas edilir.
Bu nedenle BES hesabının yarısını doğrudan diğer eşe vermek yerine önce toplam edinilmiş mal bilançosu çıkarılır.
Krediyle BES Katkısı Yapıldıysa
Katkı için kullanılan borcun hangi mal kesimine ait olduğu önemlidir. TMK m.230 bir mal kesimine ilişkin borcun diğer mal kesiminden ödenmesi hâlinde denkleştirme yapılmasını düzenler. Kredi borcu tasfiye tarihinde devam ediyorsa kalan borç da malvarlığı hesabında incelenir.
İşverenin Ödediği BES Katkıları
İşveren tarafından çalışan adına yapılan katkılar, iş ilişkisinden kaynaklanıyorsa edinilmiş mal niteliği yönünden TMK m.219 kapsamında değerlendirilir. Ancak işveren katkısının koşulları, hak kazanma süresi ve çalışanın ayrılma hâlindeki ekonomik hakkı sözleşmeden incelenmelidir.
Otomatik Katılım Sistemi
Otomatik katılım kapsamında ücret üzerinden kesilen katkılar da çalışma geliriyle bağlantılıdır. Mal rejimi süresindeki birikim tasfiyede kaynak ve hak kazanma şartlarıyla birlikte ele alınır. Cayma veya sistemden çıkış yapılmışsa iade edilen tutarın nereye aktarıldığı araştırılır.
BES Hesabı Gizlenirse
Tarafın malvarlığını eksik bildirmesi, diğer eşin delil taleplerini engellemez. Mahkeme ilgili kurumlara müzekkere yazabilir. HMK m.219 ve devamındaki belge ibrazı hükümleri de somut delil bakımından uygulanabilir.
BES ile Hayat Sigortası Aynı mı?
Hayır. Bireysel emeklilik sözleşmesi ile hayat sigortası farklı hukuki ürünlerdir. Hayat sigortasında lehtar, riziko ve sigorta bedeli; BES’te katkı hesabı ve emeklilik hakkı esastır. Boşanma tasfiyesinde ürünün niteliği doğru belirlenmelidir.
Mal Rejimi Sözleşmesi Etkiler mi?
Eşler noter düzenleme veya onaylama şeklinde mal rejimi sözleşmesiyle kanunun izin verdiği ölçüde kişisel mal gelirlerinin kişisel mal sayılmasını veya farklı mal rejimini seçebilir. TMK m.221 belirli mesleki faaliyete veya işletme faaliyetine özgülenmiş edinilmiş malların kişisel mal sayılmasını ve kişisel malların gelirlerinin edinilmiş mallara girmeyeceğini kararlaştırma imkânı tanır.
İspat İçin Hangi Belgeler Gerekir?
- BES sözleşmesi ve başlangıç tarihi,
- aylık/yıllık katkı hareketleri,
- katkıların ödendiği banka hesabı,
- maaş bordroları,
- miras/bağış kaynağını gösteren belgeler,
- fon hesap dökümleri,
- devlet katkısı hak kazanma bilgisi,
- boşanma davası açılış tarihi,
- varsa sistemden çıkış ve ödeme dekontları.
Adım Adım Hesaplama
- Mal rejiminin başlangıç ve sona erme tarihlerini belirleyin.
- BES sözleşmesinin bütün hareketlerini kurumdan alın.
- Mal rejimi öncesi ve sonrası katkıları ayırın.
- Her katkının kaynağını kişisel/edinilmiş olarak sınıflandırın.
- Devlet katkısında hak kazanılmış tutarı belirleyin.
- Fon gelirlerini kaynaklarına göre inceleyin.
- Çekilmiş tutarların yerine geçen değerleri takip edin.
- TMK m.229 eklenecek değer ve m.230 denkleştirme olup olmadığını kontrol edin.
- Artık değer bilançosuna ilgili net tutarı ekleyin.
Uygulama Örnekleri
Örnek 1: BES evlilikte başladı
Sözleşme 2018’de evlilik içinde kurulmuş ve tüm katkılar maaştan yapılmışsa birikimin mal rejimi dönemine ait kısmı edinilmiş mal hesabına girer. Boşanma davası tarihinden sonraki katkılar ayrılır.
Örnek 2: BES evlilikten önce vardı
Evlilik günündeki mevcut ana birikim kişisel mal olarak ayrılır. Evlilik süresindeki maaş katkıları ve kişisel mal gelirleri ayrıca hesaplanır.
Örnek 3: Miras parası BES’e yatırıldı
Mirasın doğrudan BES’e yatırıldığı banka kayıtlarıyla ispatlanırsa bu katkı kişisel mal kaynağına dayanır; getirilerin hukuki niteliği ayrıca incelenir.
Sık Sorulan Sorular
BES’in yarısı otomatik eşe mi gider?
Hayır. Kaynak, dönem ve mal rejimi tasfiye hesabı yapılır; sonuç katılma alacağı olarak belirlenir.
Evlilikten önceki BES paylaşılır mı?
Evlilikten önceki ana birikim kural olarak kişisel maldır; evlilik dönemindeki katkı ve gelirler ayrıca incelenir.
Maaştan yapılan katkılar nedir?
Çalışma geliri edinilmiş mal olduğu için bu kaynaktan yapılan katkılar kural olarak edinilmiş mal hesabına girer.
Devlet katkısı hesaba katılır mı?
Hak kazanma oranı ve katkının hangi dönem ödemelerine bağlı olduğu dikkate alınarak ekonomik değer hesaplanır.
Boşanma davasından sonraki katkılar paylaşılır mı?
Mal rejimi dava tarihinde sona erdiğinden sonraki yeni katkılar aynı edinilmiş mal dönemine girmez.
BES bozdurulursa hak kaybolur mu?
Hayır. Çekilen paranın nereye gittiği ve yerine geçen değerler araştırılır.
BES saklanırsa bulunabilir mi?
Mahkeme ilgili emeklilik şirketi ve kayıt sistemlerinden bilgi isteyebilir.
Miras parasıyla BES yapılırsa?
Kaynak ispatlanırsa katkı kişisel mal niteliğini koruyabilir.
BES fon kazancı nasıl ele alınır?
Katkının kaynağı ve TMK m.219/4 kişisel mal gelirleri kuralı birlikte değerlendirilir.
2026 devlet katkısı oranı nedir?
Türk parası cinsinden katkı payları için 2026’da oran Cumhurbaşkanı Kararıyla %20 olarak belirlenmiştir; hak kazanma koşulları 4632 sayılı Kanuna tabidir.
Resmî Kaynaklar
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu – m.219-m.236
- 4632 sayılı Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanunu
- Resmî Gazete – 2026 BES Devlet Katkısı Kararı
- Emeklilik Gözetim Merkezi
Sonuç
Boşanmada BES hesabı otomatik olarak yarıya bölünmez. Mal rejimi dönemindeki katkıların kaynağı, evlilik öncesi kişisel birikim, devlet katkısında hak kazanılan tutar, fon getirileri ve boşanma davası tarihi birlikte hesaplanır. TMK m.225 gereği mal rejimi dava tarihinde sona erer; tasfiye TMK m.219-m.236 hükümlerine göre yapılır. En sağlıklı hesap, emeklilik şirketinden alınan tam hareket dökümü ile banka kaynaklarının birlikte incelenmesidir.
Hukukçu İncelemesi
Bu içerik Av. Halil Bakırcı tarafından 16 Eylül 2026 tarihinde 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun edinilmiş mallara katılma hükümleri, 4632 sayılı Kanun ve 2026 yılı BES devlet katkısına ilişkin güncel düzenleme esas alınarak hazırlanmıştır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
