Ormanda Arıcılıkta Tütsü Kullanımı 2026: Kapalı Kap ve Dolu Su Tankeri Şartı | Yönetmelik m.4/10
Kısa ve net cevap: Orman alanında konaklamaları için haklarında arı konaklama belgesi düzenlenen arıcıların tütsü kullanması 2026 yılında açık bir yangın güvenliği şartına bağlanmıştır. Orman Yangınlarıyla Mücadele Çalışmaları Hakkında Yönetmeliğin 4/10. maddesine göre arıcı, tütsüyü çevreden izole edilmiş kapalı kap dışında oluşturamaz; ayrıca yanında yangın söndürme amacıyla dolu su tankeri bulunmalıdır. Bu iki şart birlikte aranır. Dolu su tankeri yoksa tütsü oluşturulmasına müsaade edilmez.
Düzenlemenin tam hukuki çerçevesi nedir?
5 Eylül 2026 tarihli ve 33361 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Orman Yangınlarıyla Mücadele Çalışmaları Hakkında Yönetmeliğin 4. maddesi, kurumların, kuruluşların ve vatandaşların yangını önlemeye yönelik sorumluluklarını düzenler. Maddenin onuncu fıkrası ise doğrudan orman alanında arıcılık yapan ve arı konaklama belgesi düzenlenmiş kişiler için özel hüküm getirir.
Yönetmelik 6831 sayılı Orman Kanununun 69. maddesi ile ek 5. maddesine dayanır. Güncel metin 5 Eylül 2026 tarihli Resmî Gazete üzerinden, Orman Kanununun konsolide metni ise Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden kontrol edilebilir. Arıcılığa ilişkin konaklama belgesi ve yer tahsisi ayrıca tarım ve arıcılık mevzuatı kapsamında yürütülür; yangın tedbiri bu idari çerçeveye ek bir yükümlülüktür.
Kimler m.4/10 kapsamındadır?
Madde, “orman alanında konaklamaları için haklarında arı konaklama belgesi düzenlenen arıcılar”ı açıkça hedefler. Bu nedenle hüküm özellikle gezginci veya konaklamalı arıcılık faaliyeti sırasında orman alanında kovan yerleştiren kişiler bakımından önem taşır. Arıcının arı konaklama belgesine sahip olması, tütsü kullanımını sınırsız şekilde serbest hale getirmez; aksine belgelendirilmiş konaklamaya yangın güvenliği şartı eklenir.
Orman dışında, örneğin özel mülkiyete konu tarım arazisinde yapılan arıcılık bakımından m.4/10’un lafzı doğrudan aynı şekilde uygulanmaz; ancak alanın ormana bitişik olması, genel yangın güvenliği kuralları, yerel yasaklar ve diğer mevzuat ayrıca dikkate alınmalıdır. Faaliyetin konumu belirlenmeden “tütsü her yerde aynı şartla kullanılabilir” sonucu çıkarılmamalıdır.
Tütsü neden özel olarak düzenlendi?
Arıcılıkta kullanılan tütsü, arıların davranışını yönetmek için kontrollü duman üretir. Bu işlemde yanıcı materyal köz halinde kalabilir ve özellikle yaz aylarında kuru ot, iğne yaprak, çalı veya orman tabanındaki diğer yanıcı maddelerle temas ettiğinde yangın başlangıcına dönüşebilir. Közün rüzgârla taşınması da ek risk yaratır.
Yönetmelik bu nedenle tütsüyü tamamen yasaklamak yerine kullanım yöntemini sınırlandırmıştır. Amaç, arıcılık faaliyetinin devamını sağlarken açıkta köz ve kıvılcım oluşmasını engellemek ve bir başlangıç yangınına anında suyla müdahale edebilecek kapasiteyi sahada hazır tutmaktır.
“Etraftan izole kapalı kap” ne anlama gelir?
Yönetmelik m.4/10 tütsünün etraftan izole kapalı kap dışında oluşturulmasına izin vermez. Bu ifade, tütsü üretiminde kullanılan yanıcı materyalin açık araziyle doğrudan temasını kesen, kıvılcım ve közün çevreye saçılmasını önleyen kapalı bir ekipman kullanılmasını zorunlu kılar. Açıkta teneke içinde, taşların arasında veya doğrudan toprak üzerinde ateş oluşturmak hükmün amacına uygun değildir.
Kullanılan kabın teknik olarak sağlam, devrilmeye karşı güvenli ve sıcak parçaların dışarı çıkmasını önleyecek yapıda olması gerekir. Yönetmelik belirli marka veya model adı vermediğinden uyum değerlendirmesi ekipmanın fiili koruma fonksiyonuna göre yapılmalıdır. Arıcı, cihazın kapağını, hava girişini, yanıcı malzeme haznesini ve söndürme yöntemini çalışma öncesinde kontrol etmelidir.
Dolu su tankeri şartı kesin mi?
Evet. Maddenin lafzı, arıcının yanında yangın söndürme amaçlı dolu su tankeri bulunmaması halinde tütsü oluşturulmasına müsaade edilmeyeceğini açıkça belirtir. Bu nedenle boş tanker, uzakta bulunan su kaynağı veya sonradan getirileceği söylenen su, hükmün aradığı şartı karşılamaz. Tankerin faaliyet sırasında hazır ve kullanılabilir olması gerekir.
Yönetmelik m.4/10 tankerin hacmi için tek bir sabit litre miktarı belirlememektedir. Bu nedenle metinde bulunmayan bir litre değerini genel kanuni zorunluluk gibi göstermek doğru değildir. Yerel orman idaresi, arı konaklama belgesi veya bölgesel yangın tedbiri daha ayrıntılı bir kapasite şartı getiriyorsa bu özel şart ayrıca uygulanır.
Bir bidon su, tanker yerine geçer mi?
Yönetmelik açıkça “dolu su tankeri” ifadesini kullanmaktadır. Bu nedenle küçük hacimli bidon veya şişelerin otomatik olarak tanker şartını karşıladığı söylenemez. Hükmün amacı, başlangıç yangınına sahada etkili şekilde müdahale edebilecek su kapasitesini hazır bulundurmaktır. Uygulamada arıcının taşınabilir su deposu veya araç üzerindeki tanker sistemi kullanması bu amacı karşılayabilir; ancak yerel idarenin özel talimatı varsa esas alınmalıdır.
Arıcının denetim sırasında kullandığı ekipmanın niteliğini ve kapasitesini gösterebilmesi yararlıdır. Tankerin dolu olup olmadığı, vanasının çalışıp çalışmadığı, hortum bağlantısı ve arı konaklama alanına erişimi denetimde fiilen kontrol edilebilir.
Su tankerinin nerede bulunması gerekir?
Maddenin amacı bakımından tanker arıcının “yanında”, yani konaklama ve tütsü faaliyetinin gerçekleştirildiği sahada ilk müdahaleye elverişli konumda olmalıdır. Kilometrelerce uzaktaki bir depoda, köy merkezinde veya başka bir araçla sonradan getirilecek su, başlangıç yangınına anında müdahale amacını karşılamaz.
Tanker kovanların arasında çalışmayı engellemeyecek fakat olası yangında hızla erişilebilecek noktada tutulmalıdır. Arazi eğimi, araç geçişi ve rüzgâr yönü dikkate alınarak konum seçilmesi güvenliği artırır. Tankere ulaşan yolun park edilmiş araçlar veya kovan kasalarıyla kapatılmaması gerekir.
Tütsü ne zaman hazırlanmalı ve nasıl söndürülmeli?
En güvenli yöntem, tütsü cihazının doğrudan kuru orman örtüsü üzerinde değil, yanıcı maddeden arındırılmış güvenli çalışma noktasında hazırlanmasıdır. Kapalı cihazın dış yüzeyinin ısınabileceği unutulmamalı ve kuru ot, plastik, kovan örtüsü veya yakıt yanında bırakılmamalıdır. Rüzgârın şiddetlendiği anda tütsü üretimi durdurulmalıdır.
İş bitiminde yalnızca dumanın kesilmesi yeterli değildir. Cihaz içindeki köz tamamen söndürülmeli ve soğuduğu kontrol edilmelidir. Yanmış materyal orman zeminine dökülmemeli, kapalı ve güvenli bir atık kabında muhafaza edilmelidir. Arıcı konaklama alanından ayrılırken cihazı yeniden kontrol etmelidir.
Ormana giriş yasağı arıcılığı etkiler mi?
Evet, etkileyebilir. Yönetmeliğin 5. maddesi, meteorolojik şartlardan dolayı yangın tehlikesinin çok yüksek olduğu kritik dönemlerde orman idaresinin talebi üzerine mahallin en büyük mülki idare amiri tarafından ormana girişlerin yasaklanabileceğini düzenler. Arıcılık faaliyeti bulunması kişinin otomatik olarak bu yasağın dışında kaldığı anlamına gelmez.
İlgili giriş yasağı kararında arıcılar, tarımsal faaliyetler veya zorunlu bakım işleri için özel istisna öngörülmüşse ancak ilan edilen şartlarla giriş yapılabilir. Konuyu ayrıntılı ele alan Ormana Giriş Yasağını Kim Verir? 2026 rehberimiz güncel hukuki çerçeveyi açıklar.
Arı konaklama belgesi yangın tedbirinin yerine geçer mi?
Hayır. Arı konaklama belgesi, arıcının belirlenen yerde arılarını konaklatmasına ilişkin idari dayanağı oluşturur; yangın tedbirlerine ilişkin Yönetmelik m.4/10 ise faaliyetin nasıl yürütüleceğini sınırlar. Belge sahibi olmak, tütsüyü açık kapta kullanma veya susuz çalışma hakkı vermez.
Bu ayrım uygulamada önemlidir. İzin veya belge, bir faaliyetin yapılabileceğini gösterir; özel güvenlik hükümleri ise faaliyetin hangi koşullarda yapılacağını belirler. Aynı faaliyet için hem konaklama belgesine hem yangın tedbirlerine uyulması gerekir.
Denetimde hangi belgeler ve ekipman gösterilmeli?
Arıcı yanında arı konaklama belgesini, kimlik ve işletme kayıtlarını, varsa orman idaresinin özel izin veya talimatlarını bulundurmalıdır. Tütsü cihazı kapalı ve izole yapıda olmalı; su tankeri dolu, vana ve hortum sistemi çalışır durumda tutulmalıdır. Yangın söndürücü cihazlar da ek güvenlik olarak sahada bulunabilir.
Konaklama alanının fotoğrafları, tankerin dolum kayıtları ve ekipman bakım belgeleri uyuşmazlık halinde yararlı ispat araçlarıdır. Yönetmelik her gün için ayrı yazılı kontrol formu zorunluluğu getirmese de profesyonel arıcılık işletmeleri bakımından kısa bir günlük yangın güvenliği kontrol listesi uygulanması riski önemli ölçüde azaltır.
Tedbir yoksa tütsü kullanmaya devam edilebilir mi?
Hayır. m.4/10’un hukuki sonucu nettir: Belirlenen kapalı kap şartı sağlanmıyorsa veya yanında yangın söndürme amaçlı dolu su tankeri bulunmuyorsa tütsü oluşturulmasına müsaade edilmez. Arıcının o gün kovan bakımına ihtiyaç duyması veya normalde aynı yöntemi yıllardır kullanması bu sonucu değiştirmez.
Eksiklik giderilmeden tütsü kullanımına başlanmamalıdır. Eğer denetim görevlileri tutanak düzenlemişse, eksikliğin tamamlandığı mümkün olduğunca belgeyle gösterilmelidir. Ayrıca yerel makamların daha sıkı yangın kararları bulunuyorsa onlara da uyulmalıdır.
Yangın çıkarsa hukuki sorumluluk nasıl belirlenir?
Tütsü kullanımı sonucu yangın çıkması halinde olayın çıkış noktası, cihazın durumu, su tankeri bulunup bulunmadığı, rüzgâr, arıcının müdahalesi ve yangının ormana yayılma biçimi teknik olarak incelenir. Yönetmelik m.4/10’daki açık tedbire aykırılık, özen yükümlülüğü değerlendirmesinde önemli bir delil olur.
Yangının orman alanına zarar vermesi halinde 6831 sayılı Orman Kanununun yangına ilişkin ceza hükümleri ve zararların tazmini gündeme gelebilir. Ceza hukuku çerçevesini Orman Yangını Çıkarma Suçu ve Cezası 2026 yazımızda ayrıntılı ele aldık.
Arıcı çalışan veya yardımcı kullanıyorsa sorumluluk nasıl yönetilmeli?
Profesyonel arıcılık işletmelerinde tütsüyü her zaman işletme sahibi kullanmayabilir. Çalışan, aile bireyi veya yardımcı personel cihazı kullanıyorsa işletme içinde açık bir yangın prosedürü oluşturulmalıdır. Kimlerin tütsü hazırlayabileceği, su tankerini kimin kontrol edeceği ve gün sonunda cihazın kim tarafından söndürüleceği belirlenmelidir.
İşverenin personele talimat vermesi kendi gözetim yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Çalışan da kendisine verilen yangın güvenliği kurallarına uymalıdır. Eğitim tarihleri ve talimatların yazılı kayıt altına alınması, meydana gelebilecek uyuşmazlıklarda önem taşır.
Arıcılık sahasında başka hangi yangın riskleri vardır?
Tütsü dışında jeneratör, akü sistemi, araç egzozu, kamp ocağı, sigara, kuru ot temizliği ve araç parkı da yangın riski yaratabilir. Arıcı m.4/10’daki iki özel şartı sağladıktan sonra diğer riskleri görmezden gelemez. Orman alanındaki genel yangın güvenliği kuralları birlikte uygulanır.
Araç egzozunun kuru otla temas etmemesi, yakıtın güvenli kapta tutulması, elektrik bağlantılarının sağlam olması ve konaklama alanındaki yanıcı atıkların düzenli temizlenmesi gerekir. Arıcı veya çalışanlar izin verilmeyen yerde geceleme veya ateş yakma yasağına da uymalıdır.
Yangın görülürse hangi bildirim yapılmalı?
Yönetmelik m.8/4 uyarınca orman içinde veya ormana sirayet edebilecek bir yangını gören veya haber alan kişi durumu derhal 112 Acil Çağrı Merkezine, en yakın orman idaresine, muhtarlığa, jandarma birimlerine ve mülki idare amirine haber verir. Arıcının kendi su tankeriyle ilk müdahaleye başlaması resmi ihbar yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.
İhbar sırasında arı konaklama alanının konumu, ulaşım yolu, yangının başladığı nokta ve yakınındaki kovan/araç gibi bilgiler verilmelidir. Yangın büyüyorsa kişisel güvenliği tehlikeye atacak müdahaleden kaçınılmalı ve profesyonel ekiplerin talimatlarına uyulmalıdır.
Arıcılar için 12 maddelik saha kontrolü
- Arı konaklama belgesinin geçerli ve sahayla uyumlu olduğunu kontrol edin.
- Tütsüyü yalnızca etraftan izole kapalı cihaz içinde oluşturun.
- Dolu su tankerini çalışma alanında hazır tutun.
- Tanker vana ve hortumunun çalıştığını kontrol edin.
- Tütsü hazırlama noktasını kuru ottan temizleyin.
- Rüzgârlı ve yüksek riskli havada tütsü kullanımını durdurun.
- Giriş yasağı ve yerel yangın kararlarını günlük takip edin.
- Jeneratör ve araç egzozunu kuru örtüden uzak tutun.
- Çalışanlara cihaz ve tanker kullanımını öğretin.
- Közleri iş sonunda tamamen söndürün ve kapalı kapta tutun.
- 112 ve orman teşkilatı iletişim bilgilerini görünür yerde bulundurun.
- Konaklama alanından ayrılmadan önce son yangın kontrolü yapın.
Sık sorulan sorular
Arıcı ormanda tütsü kullanabilir mi?
Evet, fakat Yönetmelik m.4/10’daki şartlarla. Tütsü etraftan izole kapalı kapta oluşturulmalı ve yanında yangın söndürme amaçlı dolu su tankeri bulunmalıdır.
Su tankeri boşsa tütsü yakılabilir mi?
Hayır. Hüküm açıkça dolu su tankeri bulunmaması halinde tütsü oluşturulmasına müsaade edilmeyeceğini düzenler.
Kaç litre su zorunlu?
Yönetmelik m.4/10 genel ve sabit bir litre miktarı belirtmez. Yerel idare veya izin şartında daha ayrıntılı kapasite bulunuyorsa ona uyulur.
Kapalı metal tütsü cihazı yeterli mi?
Cihazın etraftan izole, kapalı ve kıvılcım/köz saçılmasını önleyecek yapıda olması gerekir. Teknik uygunluk fiili özellikleri üzerinden değerlendirilir.
Bidon su tanker yerine geçer mi?
Yönetmelik “dolu su tankeri” şartını açıkça kullanır. Küçük bidonların otomatik olarak bu şartı karşıladığı kabul edilmemelidir.
Arı konaklama belgesi varsa orman giriş yasağı uygulanmaz mı?
Belge kişiyi otomatik olarak giriş yasağından muaf tutmaz. İlgili valilik veya mülki idare kararındaki istisnalar ve giriş şartları kontrol edilmelidir.
Tütsüden yangın çıkmazsa sorun olmaz mı?
Yanlıştır. m.4/10 önleyici bir kuraldır. Şartlar yoksa yangın çıkmasa dahi tütsü kullanımına izin verilmez.
Yangını arıcı kendi söndürürse 112’yi aramak gerekir mi?
Ormana sirayet edebilecek yangın görülmesi halinde Yönetmelik m.8/4 gereğince derhal bildirim yapılmalıdır. İlk müdahale ihbarın yerine geçmez.
Çalışan tütsü kullanırsa işletme sahibi sorumlu olmaz mı?
Çalışanın fiili kendi sorumluluğunu doğurabilir; işletme sahibinin gözetim, eğitim ve yangın güvenliği organizasyonu ayrıca değerlendirilir.
Arıcılık sahasında mangal yapılabilir mi?
Arı konaklama belgesi mangal veya açık ateş izni vermez. Orman alanındaki ateş yakma ve geceleme hükümleri ayrıca uygulanır.
Sonuç
2026 Yönetmeliği arıcıların tütsü kullanımını iki açık ve birlikte uygulanacak güvenlik şartına bağlamıştır: Tütsü çevreden izole kapalı kapta oluşturulacak ve yanında yangın söndürme amacıyla dolu su tankeri bulunacaktır. Şartlardan biri eksikse tütsü oluşturulmasına müsaade edilmez. Yönetmelik sabit bir tanker hacmi yazmadığı için, varsa arı konaklama belgesi ve yerel orman idaresinin ek şartları ayrıca kontrol edilmelidir.
Profesyonel uyum bakımından arıcıların tütsü cihazı, su tankeri, araç/jeneratör güvenliği, personel eğitimi ve günlük yerel yangın kararlarını tek bir saha kontrol listesinde birleştirmesi gerekir. Yangın görülürse 112’ye ve ilgili resmi birimlere derhal haber verilmelidir.
Resmî kaynaklar: 5 Eylül 2026 tarihli ve 33361 sayılı Resmî Gazete; Mevzuat Bilgi Sistemi – 6831 sayılı Orman Kanunu.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
