Kuru Soğan ve Ayçiçeği Tohumu İthalat Vergisi 2026: 11644 Sayılı Karar, GTİP ve Yeni Oranlar
Kısa ve net cevap: 27 Ağustos 2026 tarihli ve 33353 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 11644 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı, iki tarım ürünü grubunun gümrük vergisi uygulamasını değiştirdi. 0703.10.19.00.11 GTİP’li kuru soğanda gümrük vergisi 31 Ocak 2027 tarihine kadar, bu tarih dâhil, %5 olarak uygulanır; Bosna-Hersek, Singapur Cumhuriyeti ve Kosova bu geçici %5 oranının dışındadır. 1206.00.91.00.19 ve 1206.00.99.00.19 GTİP’li ayçiçeği tohumunda ise gümrük vergisi 1 Ocak–15 Haziran ve 1 Ekim–31 Aralık tarihleri arasında, bu tarihler dâhil, %12’dir. Karar 27 Ağustos 2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Hukuki dayanak; 1567 sayılı Kanun m.1, 474 sayılı Kanun m.2, 3283 sayılı Kanun m.2, 4458 sayılı Gümrük Kanunu m.16, m.22 ve m.55 ile 2976 sayılı Kanun hükümleridir.
11644 Sayılı Cumhurbaşkanı Kararı 2026’da Neyi Değiştirdi?
11644 sayılı Karar, 31 Aralık 2020 tarihli ve 3350 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulan İthalat Rejimi Kararının eki I sayılı listedeki iki dipnotu değiştirmiştir. Birinci değişiklik 7. Fasıl altında bulunan 0703.10.19.00.11 GTİP’li eşya; ikinci değişiklik 12. Fasıl altında bulunan 1206.00.91.00.19 ve 1206.00.99.00.19 GTİP’li eşya içindir.
Karar yeni bir ithalat yasağı getirmemiştir. Değişikliğin hukuki konusu, belirli GTİP’lerde ve belirli tarih aralıklarında uygulanacak gümrük vergisi oranıdır. Bu nedenle kararın sonucu ithalatçının gümrük beyannamesindeki vergi hesabına doğrudan yansır. Ürünün ticari adı benzer olsa bile GTİP farklıysa 11644 sayılı Karardaki özel oran kendiliğinden uygulanmaz.
Kararın 3 üncü maddesi yürürlük tarihini açıkça “yayımı tarihi” olarak belirlemiştir. Buna göre değişiklik 27 Ağustos 2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Kararın 4 üncü maddesine göre hükümleri Ticaret Bakanı yürütür.
İthalat işlemlerinde kararın yalnız yayımlandığı gün değil, geçici oranların sona erme veya yeniden başlama tarihleri de takip edilmelidir. Kuru soğan için özel oran 31 Ocak 2027’de sona erecek şekilde düzenlenmiştir. Ayçiçeği tohumu için ise aynı takvim yılı içinde iki ayrı uygulama dönemi vardır.
11644 Sayılı Kararın Hukuki Dayanağı Nedir?
Kararın giriş hükmünde dayanak maddeleri tek tek sayılmıştır. Bunlar; 1567 sayılı Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanunun 1 inci maddesi, 474 sayılı Gümrük Giriş Tarife Cetveli Hakkında Kanunun 2 nci maddesi, 3283 sayılı Bazı Maden ve Hurdaların Dışarı Çıkarılmasının Düzenlenmesi ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 2 nci maddesi, 4458 sayılı Gümrük Kanununun 16, 22 ve 55 inci maddeleri ile 2976 sayılı Dış Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun hükümleridir.
Bu dayanaklar, ithalat rejiminin tarife, dış ticaret politikası ve gümrük uygulaması boyutlarını birlikte gösterir. İthalatçı bakımından doğrudan uygulanacak metin, İthalat Rejimi Kararının güncel eki ve 11644 sayılı değişikliktir. Gümrük beyannamesi hazırlanırken yalnız eski tarife tablosuna bakılması yeterli değildir; yürürlükteki dipnotlar da kontrol edilmelidir.
4458 sayılı Gümrük Kanununa göre gümrük vergileri ve dış ticaret önlemleri eşyanın tarife sınıflandırması, menşei, kıymeti ve beyan tarihiyle bağlantılıdır. 11644 sayılı Karar da belirli GTİP satırlarına bağlı özel dipnot kurduğu için, doğru tarife sınıflandırması vergi oranının ön şartıdır.
Kuru Soğan İthalatında 31 Ocak 2027’ye Kadar Vergi Oranı Kaç?
11644 sayılı Kararın 1 inci maddesi, İthalat Rejimi Kararının eki I sayılı listesinin 7. Faslında yer alan 0703.10.19.00.11 GTİP’e ilişkin (6) numaralı dipnotu değiştirmiştir. Yeni dipnota göre gümrük vergisi 31 Ocak 2027 tarihine kadar, bu tarih dâhil, %5 olarak uygulanır.
Karar aynı cümlede üç ülkeyi açıkça istisna eder: Bosna-Hersek, Singapur Cumhuriyeti ve Kosova. Bu ülkelerden menşeli eşya bakımından 11644 sayılı Karardaki geçici %5 dipnotu uygulanmaz. Bu ürünlerde uygulanacak tarife, ilgili ülke ile Türkiye arasındaki tercihli ticaret düzenlemesi, menşe belgesi ve yürürlükteki tarife cetveli birlikte incelenerek belirlenir.
0703.10.19.00.11 kodu karar metninde spesifik olarak gösterildiğinden, başka bir soğan GTİP’inin yalnız ticari adı benziyor diye %5 oranına sokulması hukuken doğru değildir. İthal edilen eşyanın özellikleri, işlenme durumu ve tarife sınıflandırması somut ürüne göre belirlenmelidir.
Özel oranın bitiş tarihi de kesindir: 31 Ocak 2027. 1 Şubat 2027 ve sonrasındaki işlemlerde, o tarihte yürürlükte bulunan İthalat Rejimi Kararı ve varsa yeni değişiklikler esas alınır. İthalatçı uzun vadeli tedarik sözleşmesi yaparken bu tarih sınırını maliyet hesabına açıkça dâhil etmelidir.
Ayçiçeği Tohumu İthalatında %12 Vergi Hangi Tarihlerde Uygulanır?
Kararın 2 nci maddesi iki GTİP’i düzenler: 1206.00.91.00.19 ve 1206.00.99.00.19. Bu pozisyonlardaki eşya için (6) numaralı dipnot değiştirilmiş ve iki ayrı dönem belirlenmiştir.
Birinci dönem 1 Ocak–15 Haziran arasındadır; her iki sınır tarihi de döneme dahildir. İkinci dönem 1 Ekim–31 Aralık arasındadır; yine başlangıç ve bitiş günleri dahildir. Bu dönemlerde gümrük vergisi %12 olarak uygulanır.
Düzenlemenin uygulamadaki en önemli sonucu ikinci dönemin 1 Ekimde başlamasıdır. İthalatçı, yükleme veya sözleşme tarihine değil, gümrük yükümlülüğünün doğduğu ve beyannamenin tescil edildiği tarihte yürürlükte olan kurallara göre işlem yapmalıdır. Bu nedenle eylül sonunda yolda olan bir sevkiyatın ekim ayında beyan edilmesi, vergi hesabı açısından takvim değişikliğini doğrudan önemli hale getirir.
15 Haziran sonrasındaki dönem ile 1 Ekim öncesindeki dönem bakımından 11644 sayılı Kararın bu özel %12 dipnotu uygulanmaz; o tarihte yürürlükte bulunan diğer tarife hükümleri esas alınır. Bu nedenle “ayçiçeği tohumu vergisi 2026 boyunca %12’dir” şeklindeki genel ifade yanlıştır. Karar iki açık tarih aralığı belirlemiştir.
GTİP Tespiti Neden Vergi Oranından Önce Kontrol Edilmeli?
GTİP, eşyanın Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonudur. Gümrük vergisi oranları ürünün günlük ticari isminden değil tarife sınıflandırmasından hareketle uygulanır. 11644 sayılı Kararın kapsamı da üç kodla sınırlandırılmıştır: 0703.10.19.00.11, 1206.00.91.00.19 ve 1206.00.99.00.19.
İthalatçının faturada “soğan” veya “ayçiçeği tohumu” yazması, eşyanın otomatik olarak bu kodlardan birine girdiğini göstermez. Teknik nitelikler, kullanım amacı, işlenme biçimi, ambalaj ve ürün tanımı tarife sınıflandırmasında önem taşır. Yanlış GTİP beyanı eksik vergi tahakkukuna, ek tahakkuka ve 4458 sayılı Kanundaki cezai sonuçlara yol açabilir.
Özellikle yüksek hacimli veya düzenli ithalatta bağlayıcı tarife bilgisi, laboratuvar analizi ve gümrük müşavirliği incelemesi gibi araçlar somut ihtiyaca göre kullanılmalıdır. Vergi oranı değişmiş olsa bile eşyanın gerçekten karar kapsamındaki pozisyonda olduğu doğrulanmadan maliyet hesabı kesinleştirilmemelidir.
Menşe Ülke Neden Ayrıca Kontrol Edilmeli?
11644 sayılı Kararın kuru soğan hükmünde ülke bazlı açık istisna vardır. %5 oranına ilişkin dipnot, Bosna-Hersek, Singapur Cumhuriyeti ve Kosova’yı hariç tutar. Bu ifade, söz konusu üç ülkeden gelen eşyanın “vergisiz” olduğu anlamına gelmez. Yalnız 11644 sayılı Karardaki geçici %5 dipnotunun bu menşeler için uygulanmadığını gösterir.
Bu ülkeler bakımından uygulanacak oran, Türkiye’nin ilgili ülkeyle yürürlükteki tercihli ticaret düzenlemesi, tarife kontenjanı varsa kontenjan koşulları, eşyanın tercihli menşe statüsü ve sunulan menşe ispat belgesi üzerinden belirlenir. Menşe belgesi olmayan veya tercihli menşe koşullarını sağlamayan eşya için farklı sonuç doğabilir.
İthalatçının tedarikçinin bulunduğu ülke ile eşyanın menşe ülkesini birbirine karıştırmaması gerekir. Faturanın bir ülkedeki şirket tarafından kesilmesi, eşyanın otomatik olarak o ülke menşeli olduğunu göstermez. Gümrükte esas alınan menşe, ilgili menşe kurallarına göre tespit edilir.
Hangi Tarihteki Vergi Oranı Esas Alınır?
İthalat işlemlerinde vergi oranının uygulanması, gümrük yükümlülüğünün doğduğu tarihle bağlantılıdır. Bu nedenle sipariş, proforma fatura veya navlun başlangıç tarihi tek başına 11644 sayılı Karardaki oranı sabitlemez. Beyannamenin tescil tarihi ve eşyanın tabi olduğu gümrük rejimi kontrol edilmelidir.
Kuru soğanda kritik sınır 31 Ocak 2027’dir. Ayçiçeği tohumunda ise 15 Haziran ve 1 Ekim tarihleri dönem ayrımının temelini oluşturur. Sevkiyat planlaması, antrepo kullanımı ve serbest dolaşıma giriş tarihi bu takvimle birlikte ele alınmalıdır.
Gümrük idaresine verilen beyanda yürürlükteki oran yerine eski oran kullanılırsa eksik veya fazla vergi tahakkuku ortaya çıkabilir. Eksik vergi bakımından ek tahakkuk ve cezalar; fazla ödenen vergi bakımından ise 4458 sayılı Kanunun geri verme ve kaldırma hükümleri gündeme gelir. Bu nedenle ithalat günü güncel tarife kontrolü zorunlu operasyon adımı olmalıdır.
İthalat Sözleşmelerinde Vergi Değişikliği Nasıl Ele Alınmalı?
Gümrük vergisi ithalat maliyetinin doğrudan unsurlarındandır. Uzun vadeli satın alma sözleşmelerinde verginin değişmesi halinde bedel, teslim şekli ve maliyet paylaşımının kimde kalacağı açıkça düzenlenmelidir. Incoterms teslim şekli, tarafların taşıma ve teslim yükümlülüklerini belirler; Türk gümrük mevzuatındaki verginin kimin ekonomik yükünde kalacağı ise sözleşmenin tamamıyla birlikte değerlendirilmelidir.
11644 sayılı Karardaki tarihler önceden belli olduğundan, sözleşmede sevkiyatın hangi tarihe kadar tamamlanacağı ve gecikmenin vergi maliyetini kimin taşıyacağı belirlenebilir. Satıcının zamanında yükleme yapmasına rağmen gümrük işleminin alıcı nedeniyle gecikmesi ile satıcının geç sevkiyat yapması aynı sözleşmesel sonuç doğurmaz.
Ürünün GTİP’i veya menşei konusunda tedarikçinin verdiği yanlış bilginin ek vergi ve cezaya yol açması ihtimali de sözleşmede düzenlenmelidir. Ticari fatura, menşe belgesi, ürün teknik spesifikasyonu ve analiz belgelerinin doğruluğu için açık belge teslim ve sorumluluk hükümleri kurulmalıdır.
İthalatçı Şirket İçin 2026 Uyum Kontrol Listesi
İlk kontrol GTİP doğrulamasıdır. İkinci kontrol, beyan tarihinde 11644 sayılı Kararın özel dönemlerinden birinin içinde bulunulup bulunmadığıdır. Üçüncü kontrol menşe ülke ve tercihli menşe belgeleridir. Dördüncü kontrol, tarife kontenjanı veya başka dış ticaret önleminin aynı eşya için bulunup bulunmadığıdır.
Beşinci adım gümrük kıymetinin doğru belirlenmesidir. Gümrük vergisi oranı doğru olsa bile matrah yanlışsa tahakkuk doğru olmaz. Altıncı adım, beyanname ekindeki fatura, navlun, sigorta, menşe ve ürün tanım belgelerinin birbirini doğrulamasıdır.
Yedinci adım, ithalat maliyet tablolarını kararın tarih sınırlarına göre güncellemektir. Kuru soğan sözleşmelerinde 31 Ocak 2027; ayçiçeği tohumunda 15 Haziran ve 1 Ekim tarihleri özel kontrol noktalarıdır. Sekizinci adım, gümrük beyannamesi tescilinden önce Ticaret Bakanlığı ve Resmî Gazete üzerinden son değişiklik kontrolü yapılmasıdır.
İthalat ve gümrük uyuşmazlıkları için Gümrük ve Dış Ticaret Hukuku, şirket sözleşmeleri için Ticaret ve Sözleşmeler Hukuku ve güncel düzenlemeler için Hukuk Haberleri bölümlerimizi inceleyebilirsiniz.
Yanlış GTİP veya Vergi Oranı Uygulanırsa Hangi Hukuki Yol İzlenir?
Gümrük idaresinin sonradan yaptığı kontrolde eşyanın farklı GTİP’te olduğu veya daha yüksek vergi doğurduğu sonucuna varması halinde ek tahakkuk ve buna bağlı idari para cezası kararı düzenlenebilir. İthalatçı bu işlemlere karşı 4458 sayılı Gümrük Kanunundaki itiraz yolunu ve devamında idari yargı yolunu kullanabilir.
Uyuşmazlıkta eşyanın teknik özellikleri, tarife izahnamesi, sınıflandırma kuralları, laboratuvar raporları ve önceki bağlayıcı tarife bilgileri önem taşır. “Sektörde bu isimle biliniyor” açıklaması tek başına tarife sınıflandırmasını belirlemez. Belgelendirilmiş teknik özellikler esas alınmalıdır.
Fazla vergi ödendiği tespit edildiğinde ise 4458 sayılı Kanunun geri verme ve kaldırma hükümleri kapsamında başvuru gündeme gelir. Başvuru süresi ve şartları somut tahakkuk tarihine göre ayrıca kontrol edilmelidir. İthalatçı, beyanname ve tahakkuk belgelerini yasal saklama süresince ulaşılabilir biçimde muhafaza etmelidir.
11644 Sayılı Kararın Maliyet Planlamasına Etkisi
Kararın vergi oranını takvim dönemine bağlaması, ithalat maliyetlerinin yalnız döviz kuru ve navlun üzerinden hesaplanamayacağını gösterir. Aynı GTİP’li ayçiçeği tohumu için beyannamenin farklı dönemde tescil edilmesi, yürürlükteki özel dipnot nedeniyle farklı gümrük vergisi sonucu doğurabilir.
Kuru soğanda ise %5 uygulamasının bitiş tarihi 31 Ocak 2027 olduğundan 2027 başındaki siparişlerde sevkiyat süresi ve gümrükleme kapasitesi birlikte planlanmalıdır. Liman yoğunluğu veya belge eksikliği nedeniyle serbest dolaşıma giriş işleminin gecikmesi, özel oran döneminin kaçırılmasına yol açabilir.
Finans departmanı ile dış ticaret ekibi aynı tarife takvimini kullanmalıdır. Satın alma fiyatı belirlenirken GTİP, menşe, gümrük vergisi dönemi ve ithalatta alınan diğer mali yükümlülükler tek maliyet tablosunda gösterilmelidir. Böylece sözleşme imzalandığı tarihte hangi maliyet unsurunun sabit, hangisinin mevzuat değişikliğine bağlı olduğu ayrıştırılır.
Antrepo, Sevkiyat ve Serbest Dolaşıma Giriş Tarihi
Eşyanın Türkiye gümrük bölgesine fiziksel olarak gelmiş olması, 11644 sayılı Karardaki özel oranı tek başına sabitlemez. Eşya antrepo rejimine alınmışsa serbest dolaşıma giriş beyannamesinin tescil edildiği tarihte yürürlükte bulunan tarife ve dipnotlar ayrıca kontrol edilir. Bu nedenle kuru soğanda 31 Ocak 2027 sınırına veya ayçiçeği tohumunda 15 Haziran ve 1 Ekim tarih geçişlerine yakın sevkiyatlarda antrepo planlaması mali sonucu doğrudan etkileyebilir.
İthalat dosyasında konşimento tarihi, eşyanın limana varış tarihi, antrepo giriş beyannamesi ve serbest dolaşıma giriş beyannamesi birbirinden ayrılmalıdır. Vergi oranı hesabı yapılırken yalnız navlun evrakındaki tarihe bakılmaz. Gümrük işlemini yürüten ekip, her beyanname tescilinden önce yürürlükteki İthalat Rejimi Kararını ve son değişiklikleri yeniden kontrol etmelidir. Böylece sözleşme yapılırken öngörülen maliyet ile fiili gümrük vergisi arasındaki fark önceden yönetilebilir.
Sıkça Sorulan Sorular
1. 0703.10.19.00.11 GTİP’li kuru soğanda vergi oranı kaç?
11644 sayılı Karara göre 31 Ocak 2027 tarihine kadar, bu tarih dâhil, %5’tir; Bosna-Hersek, Singapur Cumhuriyeti ve Kosova bu dipnotun dışındadır.
2. Ayçiçeği tohumu ithalatında %12 hangi tarihlerde uygulanır?
1206.00.91.00.19 ve 1206.00.99.00.19 GTİP’lerde 1 Ocak–15 Haziran ve 1 Ekim–31 Aralık dönemlerinde %12 uygulanır.
3. Karar ne zaman yürürlüğe girdi?
27 Ağustos 2026 tarihinde, yayımlandığı gün yürürlüğe girdi.
4. Bosna-Hersek’ten kuru soğanda %5 uygulanır mı?
Hayır. 11644 sayılı Kararın (6) numaralı dipnotu Bosna-Hersek’i açıkça %5 uygulamasının dışında bırakır.
5. Singapur ve Kosova için de aynı istisna var mı?
Evet. Her iki ülke de kuru soğandaki geçici %5 dipnotunun dışında sayılmıştır.
6. Ticari isim GTİP için yeterli mi?
Hayır. Vergi oranı tarife sınıflandırmasına bağlıdır; ürünün teknik özellikleri ve GTİP’i doğru belirlenmelidir.
7. Sipariş tarihi vergi oranını sabitler mi?
Hayır. Gümrük yükümlülüğünün doğduğu ve beyannamenin tescil edildiği tarihte yürürlükte olan kurallar esas alınır.
8. 16 Haziran–30 Eylül arasında ayçiçeği tohumunda %12 uygulanır mı?
11644 sayılı Kararın özel %12 dipnotu bu dönemi kapsamaz. O tarihte yürürlükteki genel ve özel tarife hükümleri ayrıca uygulanır.
9. Yanlış GTİP ek tahakkuka yol açabilir mi?
Evet. Yanlış sınıflandırma eksik vergiye neden olmuşsa gümrük idaresi ek tahakkuk ve kanuni şartları varsa ceza uygulayabilir.
10. 31 Ocak 2027’den sonra kuru soğanda hangi oran uygulanacak?
1 Şubat 2027 tarihinde yürürlükte bulunan İthalat Rejimi Kararı ve varsa daha sonra yayımlanan değişiklikler uygulanır; 11644 sayılı Karardaki geçici %5 dipnotu 31 Ocak 2027’de sona erer.
Resmî Kaynaklar
- 27 Ağustos 2026 tarihli ve 33353 sayılı Resmî Gazete – 11644 sayılı Karar
- Mevzuat Bilgi Sistemi – 4458 sayılı Gümrük Kanunu
- Ticaret Bakanlığı – Gümrük Mevzuatı
- 3350 sayılı İthalat Rejimi Kararı
Hukuki inceleme: İçerik 11644 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı; 1567 sayılı Kanun m.1, 474 sayılı Kanun m.2, 3283 sayılı Kanun m.2, 4458 sayılı Gümrük Kanunu m.16, m.22 ve m.55 ile 2976 sayılı Kanun ve İthalat Rejimi Kararının güncel dipnotları esas alınarak 16 Eylül 2026 tarihinde hazırlanmıştır.
Yazar: Av. Halil İbrahim Bakırcı – Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu. Türkiye genelindeki dosyalar Mersin’den yürütülmektedir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
