500’den Fazla Ortağı Olan Anonim Şirket Halka Açık Sayılır mı? | 6362 m.16

500 ortak eşiği nasıl uygulanır?

6362 sayılı Kanun m.16/1, belirli anonim şirketleri fiilen halka arz yapmamış olsalar dahi pay sahibi sayısına bağlı olarak halka açık ortaklık rejimine dahil eder. Kural, payları borsada işlem gören şirketler ile kitle fonlaması suretiyle halktan para toplayan ortaklıklar hariç olmak üzere, pay sahibi sayısı beş yüzü aşan anonim ortaklıkların paylarının halka arz olunmuş sayılmasıdır.

Buradaki hukuki sonuç yalnız “ortak sayısı fazla” tespiti değildir. Şirket sermaye piyasası mevzuatındaki halka açık ortaklık hükümlerine tabi olur. Kamuyu aydınlatma, finansal raporlama, kurumsal yönetim, genel kurul, önemli nitelikte işlem ve diğer SPK yükümlülükleri şirketin statüsüne göre gündeme gelir.

Şirket yönetimi ortak sayısı sınırına yaklaşırken m.16’yı izlemelidir. Statü değişikliği, yalnız SPK’dan yazı geldikten sonra önem kazanan bir konu değildir.

“Pay sahibi sayısı 500’ü aşan” ne demektir?

Kanun “en az beş yüz” değil, birinci fıkrada açıkça beş yüzü aşan ifadesini kullanır. Bu nedenle genel kural bakımından eşik 501 ve üzeri pay sahibidir. Kooperatif kontrollü anonim şirketlere ilişkin üçüncü fıkrada ise ayrıca “en az beş yüz” ifadesi kullanılmıştır. İki fıkranın kelimeleri birbirine karıştırılmamalıdır.

Pay sahibi sayısının hesabında görünürdeki kayıt ile gerçek hak sahipliği arasındaki farklar, kaydi sistem, miras, müşterek hesap veya pay devri gibi durumlar somut mevzuat çerçevesinde incelenir. Şirket yalnız eski pay defterine bakarak sonuç çıkarmamalıdır.

Halka açık statü bakımından güncel pay sahipliği kayıtlarının güvenilir ve denetlenebilir olması gerekir.

Kitle fonlaması yoluyla para toplayan ortaklık neden istisnadır?

m.16/1, kitle fonlaması suretiyle halktan para toplayan ortaklıkları 500 ortak sayısına dayalı halka açık sayılma kuralının dışında bırakır. Bunun nedeni kitle fonlamasının 6362 m.35/A ve ilgili SPK tebliğiyle ayrı bir sermaye piyasası rejimine tabi olmasıdır.

Kitle fonlaması şirketinde yatırımcı sayısının yüksek olması şirketi sırf bu nedenle klasik halka açık ortaklık statüsüne sokmaz. Ancak platform, kampanya ve payların niteliğine ilişkin özel yükümlülükler devam eder.

Bir şirketin internet üzerinden yatırım toplaması tek başına “kitle fonlaması” değildir. İstisna, SPK mevzuatına uygun ve yetkili platform üzerinden yürütülen kitle fonlaması için geçerlidir.

Halka açık ortaklık statüsü ne zaman kazanılır?

Kanun, pay sahibi sayısının 500’ü aşması halinde payların halka arz olunmuş sayılacağını ve şirketin halka açık ortaklık hükümlerine tabi olacağını belirtir. Dolayısıyla hukuki statü yalnız şirketin isteğine veya genel kurul kararına bağlı değildir.

Şirket pay sahipliği yapısını düzenli izlemeli; eşik aşıldığında SPK’ya yapılacak bildirim, esas sözleşme uyumu ve diğer yükümlülükler için ilgili tebliğlere göre işlem başlatmalıdır. Statüye giriş tarihinin doğru belirlenmesi, sonraki iki yıllık borsa başvuru süresi için özellikle önemlidir.

Ortak sayısının kısa süreli değişmesi veya devirlerin eşik etrafında yoğunlaşması halinde işlem tarihleri ve kayıtlar ayrıntılı incelenmelidir.

İki yıllık borsaya başvuru zorunluluğu nedir?

m.16/2, payları borsada işlem görmeyen anonim ortaklıkların halka açık ortaklık statüsünü kazandıktan sonra en geç iki yıl içinde paylarının işlem görmesi için borsaya başvurmasını zorunlu tutar. Bu hüküm, halka açık statü ile borsa dışı sürekli kapalı yapı arasındaki süreyi sınırlar.

Başvuru Borsa İstanbul’un ilgili pazar ve kotasyon/işlem görme düzenlemelerine göre hazırlanır. SPK halka açık ortaklık statüsü ile Borsa İstanbul’da işlem görme şartları aynı değildir. Şirket m.16 nedeniyle halka açık sayılsa dahi Borsanın başvuru dosyası ve pazar şartlarını ayrıca karşılamalıdır.

İki yıllık takvim baştan planlanmalıdır. Finansal rapor, bağımsız denetim, esas sözleşme uyumu, MKK, KAP ve kurumsal yönetim hazırlıkları son aylara bırakılmamalıdır.

İki yıl içinde borsaya başvurulmazsa ne olur?

Kanun m.16/2 açık bir yaptırım mekanizması öngörür. Şirket süresinde başvuru yapmazsa SPK, ortaklığın talebini aramaksızın payların borsada işlem görmesi veya ortaklığın halka açık ortaklık statüsünden çıkarılması için gerekli kararları alabilir.

Bu nedenle “başvurmazsak mevcut durum devam eder” yaklaşımı doğru değildir. Kurul şirketin talebine bağlı olmadan statü hakkında müdahale yetkisine sahiptir.

Şirket yönetimi sürenin yaklaşmasını beklemek yerine statü kazanıldığı anda yol haritası hazırlamalı ve hangi borsa sürecinin uygulanacağını ilgili kurumlarla teyit etmelidir.

Pay sahibi sayısı nasıl tespit edilir?

Pay sahibi sayısının güvenilir kaynaklardan belirlenmesi gerekir. Kaydi paylarda MKK kayıtları merkezi öneme sahiptir. Kayden izlenmeyen paylarda pay defteri, pay devir belgeleri, miras ve diğer hak sahipliği kayıtları birlikte incelenebilir.

Şirketin eski pay defterinde ölmüş, devretmiş veya birleşmiş kişilerin halen görünmesi ya da payların gerçek hak sahipliği değişmesine rağmen kayıtların güncellenmemesi yanlış sonuç yaratabilir. Bu nedenle statü değerlendirmesinden önce pay sahipliği envanteri temizlenmelidir.

Ortak sayısının belirlenmesinde aynı kişinin farklı hesaplarda görünmesi gibi teknik durumlar da kontrol edilmelidir.

MKK kayıtları neden önemlidir?

6362 m.13 kaydi sermaye piyasası araçlarına ilişkin hakların MKK tarafından izlenmesini öngörür. Halka açık statü kazanan veya kazanmaya yaklaşan şirketlerde kaydileştirme ve MKK süreçleri pay sahipliği yapısının objektif tespiti bakımından önem taşır.

MKK kayıtları ile şirket pay defteri arasında uyumsuzluk varsa bunun kaynağı bulunmalıdır. Özellikle genel kurul katılımı, kâr payı ve pay devirleri bakımından kayıt uyumu sağlanmalıdır.

Kooperatif kontrollü anonim şirketler için özel kural nedir?

m.16/3, pay sahibi sayısı en az 500 olan kooperatiflerin veya kendisine ortak olan kooperatiflerin pay sahibi sayısı tek başına ya da toplam olarak en az 500 olan kooperatif birlikleri veya kooperatif merkez birliklerinin yönetim kontrolüne sahip olduğu belirli anonim şirketler için özel halka açık sayılma kuralı getirir.

Bu özel düzenleme yalnız ortak sayısına dayanmaz. Kanunda ayrıca anonim şirketin yıllık en az 50 milyon TL satış hasılatı yapmış olması koşulu yer alır. Şartlar birlikte gerçekleştiğinde şirketin payları halka arz olunmuş sayılır ve halka açık ortaklık hükümlerine tabi olur.

Kooperatifin anonim şirkette pay sahibi olması tek başına yeterli değildir; yönetim kontrolü ve diğer kanuni şartlar ayrı ayrı bulunmalıdır.

Kooperatif kontrollü şirketler için iki yıllık borsa başvurusu var mı?

Hayır. m.16/3’ün son cümlesi bu fıkra kapsamındaki ortaklıklara ikinci fıkra hükümlerinin uygulanmayacağını açıkça düzenler. Dolayısıyla kooperatif kontrollü ve üçüncü fıkradaki şartları taşıyan şirketler için m.16/2’deki iki yıllık borsaya başvuru zorunluluğu aynı şekilde uygulanmaz.

Bu istisna, şirketin halka açık ortaklık hükümlerinden tamamen muaf olduğu anlamına gelmez. Üçüncü fıkranın kendi sonucu gereği şirket halka açık ortaklık hükümlerine tabidir.

50 milyon TL satış hasılatı güncel mi?

Yürürlükteki konsolide Kanun metninde m.16/3 için yıllık en az 50 milyon Türk lirası satış hasılatı ifadesi yer alır. Ancak sermaye piyasası uygulamasında Kurul düzenlemeleri, finansal raporlama tanımları ve varsa yeniden değerlemeye ilişkin özel hükümler ayrıca kontrol edilmelidir.

Hasılatın hangi finansal tablo döneminden ve hangi muhasebe standardına göre alınacağı, somut statü değerlendirmesinde resmi finansal tablodan belirlenmelidir. Tahmini satış veya ciro hedefi yeterli değildir.

Halka açık statünün temel sonuçları nelerdir?

Halka açık ortaklık statüsü; finansal raporlama, bağımsız denetim, özel durum açıklamaları, genel kurul, kurumsal yönetim, önemli nitelikte işlemler, ilişkili taraf işlemleri, kâr dağıtımı ve pay sahipliği hakları bakımından 6362 sayılı Kanunun özel hükümlerini gündeme getirir.

Şirket esas sözleşmesindeki hükümler halka açık şirket mevzuatıyla karşılaştırılmalı; gerektiğinde SPK uygunluğu ve ticaret sicili işlemleri yürütülmelidir.

Yönetim kurulunun sorumluluk alanı genişler. Yalnız TTK’ya uygun hareket etmek yeterli olmayabilir; SPK tebliğleri ve Kurul kararları da izlenmelidir.

Şirket halka açık statüye hazırlıksız yakalanırsa ne yapılmalıdır?

Önce pay sahipliği sayısı ve statü tarihi doğrulanmalıdır. Ardından SPK nezdindeki bildirim/başvuru yükümlülükleri, finansal raporlama dönemi, bağımsız denetçi seçimi, MKK ve KAP hazırlıkları, esas sözleşme uyumu ve iki yıllık borsa takvimi için proje planı oluşturulmalıdır.

Geçmiş dönemde yerine getirilmeyen yükümlülük varsa bunlar gizlenmemeli; mevzuata uygun düzeltme ve Kurul iletişimi planlanmalıdır.

Pay sahibi sayısı 500’ün altına düşerse statü otomatik sona erer mi?

Halka açık ortaklık statüsünden çıkış, yalnız ortak sayısının sonraki bir tarihte azalmasına bağlı otomatik bir işlem olarak ele alınmamalıdır. SPK düzenlemelerindeki halka açık statüden çıkma usulleri ve Kurul kararları uygulanır.

Şirket, pay sahibi sayısındaki değişikliğe dayanarak kendi kendine kamuyu aydınlatma veya finansal raporlama yükümlülüklerini sona erdirmemelidir. Resmi statü ve Kurul süreci tamamlanmalıdır.

Mersin’de çok ortaklı anonim şirketler için kontrol

Mersin’de aile şirketlerinin zaman içinde miras, çalışan ortaklığı, yatırımcı girişi veya kooperatif bağlantıları nedeniyle çok sayıda pay sahibine ulaşması mümkündür. Yönetim, ortak sayısının artmasını yalnız ticaret sicili meselesi olarak görmemeli; m.16 eşiğini düzenli izlemelidir.

Özellikle kooperatiflerin yönetim kontrolündeki tarım, sanayi veya hizmet şirketlerinde üçüncü fıkradaki özel şartlar ayrıca kontrol edilmelidir.

İlgili içerikler

• Halka Açık Şirketlerde Özel Durum Açıklaması
• Halka Açık Şirketlerde Finansal Raporlama
• Kaydi Pay ve MKK Sistemi

Resmî kaynaklar

• Sermaye Piyasası Kurulu
• Merkezi Kayıt Kuruluşu
• Borsa İstanbul

Sık Sorulan Sorular