Serbest Bölgede Elektrik, Su, Doğalgaz, Ulaşım ve Sağlık Hizmetine Kime Başvurulur? | Yönetmelik m.22 – 2026
Kısa ve net cevap: Serbest Bölgeler Uygulama Yönetmeliği m.22’ye göre serbest bölgede faaliyet gösteren kullanıcılar ile bunlara yardımcı hizmet verenler; elektrik, su, gaz ve akaryakıt ihtiyaçlarının karşılanması, haberleşme hizmetleri, ulaşım ve toplu taşıma, işyeri ve çevre temizliği, sağlık sorunlarının çözümü, iş kazası ve hastalık halinde ilk yardım müdahalesi ile cankurtaran araç ve gereçlerinin temini gibi hizmetlerin ücreti karşılığında yerine getirilmesi için İşletici veya Bölge Kurucu ve İşleticisi (B.K.İ.) yetkililerine başvurur. Bölge Müdürlüğü ise bu hizmetlerin İşletici/B.K.İ. veya diğer kuruluşlar tarafından iyi ve yeterli şekilde sağlanmasını gözetip denetler ve gerektiğinde yazılı talimatla uyarıda bulunur.
Serbest Bölgedeki Temel Hizmetler İçin Başvuru Mercii Kimdir?
Yönetmelik m.22, serbest bölge kullanıcısının günlük faaliyetini sürdürebilmesi için ihtiyaç duyduğu temel hizmetler bakımından başvuru merciini açıkça belirler. Kullanıcılar ve bunlara yardımcı hizmet sağlayan kişiler, maddede sayılan hizmetlerin yerine getirilmesi için İşletici veya B.K.İ. yetkililerine müracaat eder.
Bu düzenleme, elektrik veya temizlik arızası gibi her operasyonel ihtiyacın doğrudan Bölge Müdürlüğüne hizmet talebi olarak yöneltileceği anlamına gelmez. Hizmeti sağlama ve organize etme bakımından ilk muhatap İşletici/B.K.İ.’dir. Bölge Müdürlüğü ise kamu otoritesi olarak hizmetin iyi ve yeterli biçimde sağlanıp sağlanmadığını gözetir ve denetler.
Kullanıcının hangi şirketle özel sözleşme yaptığı veya bazı hizmetlerin başka bir kuruluş tarafından fiilen sunulması, Yönetmelik m.22’deki gözetim sistemini ortadan kaldırmaz. Hangi hizmetin doğrudan İşletici/B.K.İ., hangi hizmetin üçüncü kuruluş aracılığıyla sağlanacağı bölgenin işletme modeli ve sözleşmelerine göre değişebilir.
Elektrik, Su, Gaz ve Akaryakıt İhtiyacı Nasıl Karşılanır?
Yönetmelik m.22 elektrik, su, gaz ve akaryakıtı açıkça temel hizmetler arasında sayar. Kullanıcı, işletme faaliyeti için gerekli bağlantı, kapasite, tedarik veya ilgili hizmet ihtiyacını İşletici/B.K.İ. yetkililerine bildirir.
Bu hüküm, enerji veya yakıt alanındaki genel teknik ve sektörel mevzuatı ortadan kaldırmaz. Elektrik, doğalgaz, akaryakıt veya başka enerji ürünleri bakımından ilgili lisans, güvenlik, ölçüm ve teknik kurallar ayrıca uygulanır. Serbest bölge içinde hizmet verilmesi, tehlikeli maddeler veya enerji altyapısı bakımından güvenlik standartlarının dışına çıkılabileceği anlamına gelmez.
Elektrik kesintisi, kapasite yetersizliği veya altyapı arızası meydana geldiğinde sorun mümkün olduğunca yazılı kayıtla İşletici/B.K.İ.’ye bildirilmelidir. Üretim kaybı veya ticari gecikme doğmuşsa arıza başlangıç-bitiş saati, yapılan bildirim, verilen cevap ve teknik tutanaklar sonradan çıkabilecek hizmet veya tazminat uyuşmazlığı bakımından önemlidir.
Serbest bölge altyapısının kim tarafından kurulacağı ve işletileceği Yönetmeliğin 7, 25 ve 26. maddelerinde ayrıca düzenlenir. m.22 ise kullanıcı açısından hizmet talebinin günlük başvuru merciini belirler.
Telefon, İnternet ve Haberleşme Hizmetleri Nasıl Talep Edilir?
Yönetmelik m.22 “haberleşme hizmetlerinin sağlanması”nı da kapsar. Günümüz işletmeleri bakımından bu başlık telefon, veri iletişimi, internet, kurumsal bağlantı ve bölgedeki haberleşme altyapısıyla ilgili hizmet ihtiyaçlarını kapsayabilecek genel bir düzenlemedir.
Kullanıcı, bölgenin mevcut altyapı ve işletme düzenine göre İşletici/B.K.İ.’ye müracaat eder; gerekli bağlantı veya hizmetin başka bir telekomünikasyon kuruluşu tarafından verilmesi gerekiyorsa koordinasyon bu yapı üzerinden yürütülebilir. Bununla birlikte elektronik haberleşme sektörüne ilişkin ulusal mevzuat ve yetkili işletmeci kuralları ayrıca geçerlidir.
İşletme bakımından kritik bağlantılarda hizmet seviyesinin sözleşmede açık yazılması önemlidir. Özellikle gümrük, SBBUP, banka, ERP veya üretim sistemi gibi internet bağlantısına bağımlı işlemlerde kesinti planı ve alternatif bağlantı bulunması operasyonel risk yönetiminin parçasıdır.
Ulaşım ve Toplu Taşıma Hizmetleri Kimin Tarafından Sağlanır?
Yönetmelik m.22, ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini kullanıcıların İşletici/B.K.İ.’ye başvurabileceği toplum hizmetleri arasında sayar. Çalışan servisleri, bölge içi ulaşım düzeni veya bölgenin çevresindeki bağlantı ihtiyacı, ilgili bölgenin işletme ve yerel ulaşım koşullarına göre organize edilir.
Bu hüküm, İşletici/B.K.İ.’nin her kullanıcı için ücretsiz servis sağlamak zorunda olduğu anlamına gelmez. Madde hizmetlerin “ücreti mukabilinde” yerine getirilmesini öngörür. Hangi hizmetin ortak tarife kapsamında, hangisinin özel sözleşmeyle sağlanacağı bölgedeki hizmet tarifesi ve işletme düzenine göre belirlenir.
Taşıma hizmeti dışarıdaki bir servis şirketine verildiğinde, İşletici/B.K.İ.’nin serbest bölge içindeki koordinasyon ve güvenlik düzeni devam eder. Sürücü ve araçların bölgeye girişinde gerekli Araç Giriş Kartı veya ziyaretçi kartı kuralları da ayrıca uygulanır.
İşyeri ve Çevre Temizliğiyle İlgili Aksaklıklar Nereye Bildirilir?
Yönetmelik m.22 hem işyerinin hem de civarının temizlenmesini ve temizlikle ilgili aksaklıkların giderilmesini kapsar. Kullanıcı, ortak alan veya kendisine hizmet verilmesi gereken alandaki aksaklığı İşletici/B.K.İ. yetkililerine bildirir.
İşletici/B.K.İ.’nin ortak alan aydınlatması, temizlik, çevre düzenlemesi, atık su arıtma ve benzeri ortak giderleri hizmet tarifesiyle belirlenen esaslara göre kullanıcılardan tahsil etmesine ilişkin yükümlülük Yönetmelik m.25’te ayrıca düzenlenmiştir. Bu nedenle temizlik hizmeti ile hizmet tarifesi arasında doğrudan hukuki bağlantı bulunabilir.
Üretim atığı, tehlikeli madde, kimyasal döküntü veya imha edilmesi gereken eşya ise sıradan temizlik hizmetinden farklıdır. Bu tür maddeler bakımından çevre, gümrük ve Yönetmelik m.32 ile m.37 dahil özel kurallar uygulanır. Kullanıcı, tehlikeli atığı ortak temizlik hizmetine bırakmamalıdır.
İş Kazası, Hastalık, İlk Yardım ve Ambulans Hizmeti Nasıl Sağlanır?
Yönetmelik m.22, sağlık sorunlarının çözümlenmesi ile iş kazası ve hastalık hallerinde ilk yardım müdahalesi ve cankurtaran araç ve gereçlerinin teminini açıkça hizmetler arasında sayar. Bu, serbest bölge işletme düzeninde acil sağlık kapasitesinin de planlanması gerektiğini gösterir.
Ancak m.22, işverenin 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve ilgili mevzuattan doğan yükümlülüklerinin yerine geçmez. İşveren iş güvenliği organizasyonu, risk değerlendirmesi, acil durum planı, ilk yardımcı ve diğer yükümlülüklerini ayrıca yerine getirmelidir. İşletici/B.K.İ.’nin bölgesel sağlık ve cankurtaran hizmeti bulunması, kullanıcının kendi iş sağlığı ve güvenliği sorumluluğunu kaldırmaz.
Bir iş kazasında şirket; acil sağlık müdahalesiyle eş zamanlı olarak olay yerinin güvenliğini sağlamalı, hukuken gerekli bildirimleri süresinde yapmalı ve delil niteliğindeki kayıtları korumalıdır. Serbest bölge işçilerinin genel iş hukuku hakları için Mersin Serbest Bölge İşçi Hakları rehberimiz incelenebilir.
m.22 Kapsamındaki Hizmetler Ücretsiz midir?
Hayır. Yönetmelik m.22 açıkça bu hizmetlerin ücreti mukabilinde yerine getirilmesini düzenler. Bu nedenle kullanıcı elektrik, su, ulaşım, temizlik veya başka hizmetin mutlaka ücretsiz sunulacağını ileri süremez.
Bununla birlikte ücretin hangi tarifeye dayandığı, hangi birim üzerinden hesaplandığı ve hizmetin sözleşmedeki kapsamı önemlidir. Yönetmelik m.5, İşletici/B.K.İ. tarafından hazırlanan hizmet, kira ve/veya satış tarifelerinin düzenlenmesini temin etme görevini Bölge Müdürlüğüne verir. Yönetmelik m.49 ve m.26/A gibi özel hizmet maddelerinde ayrıca sınırlamalar bulunabilir.
Kullanıcı faturayı kontrol ederken yalnız toplam bedele değil, tarife adı, dönem, tüketim miktarı, sabit bedel, ortak gider ve varsa özel hizmet kalemlerine bakmalıdır. Sözleşmede bulunmayan veya resmî tarifeyle uyuşmayan bir kalem görülürse itiraz süresi kaçırılmadan yazılı başvuru yapılmalıdır.
Bölge Müdürlüğünün Hizmetler Üzerindeki Denetim Yetkisi Nedir?
Yönetmelik m.22’nin ikinci cümlesi, Bölge Müdürlüğüne açık gözetim ve denetim görevi verir. Müdürlük, m.22’de sayılan hizmetlerin İşletici/B.K.İ. veya diğer kuruluşlar tarafından iyi ve yeterli şekilde temini için gerekli denetim ve gözetimi yapar ve yazılı talimatla uyarıda bulunabilir.
Bu nedenle kullanıcı, hizmet aksaklığını önce İşletici/B.K.İ.’ye bildirdikten sonra sorun giderilmiyor veya hizmet yetersiz kalıyorsa idari denetim yönünden Bölge Müdürlüğüne başvurabilir. Başvuruda olay tarihi, daha önce yapılan müracaat, alınan cevap, fotoğraf/tutanak ve hizmetin faaliyet üzerindeki etkisi somut biçimde gösterilmelidir.
Bölge Müdürlüğünün genel görev ve yetkileri için Serbest Bölge Müdürlüğünün Görev ve Yetkileri rehberimiz incelenebilir.
Doğalgaz Hizmetinde Özel Fiyat Kuralı Var mı?
Evet. Yönetmelik m.26/A, B.K.İ.’lerin doğal gaz dağıtım ve satış faaliyetleri bakımından özel hükümler içerir. Bu özel maddeye göre doğal gazla ilgili belirli yatırım ve işletme maliyetlerinin kullanıcılara yansıtılmasına sınırlamalar getirilmiş; doğal gaz satış fiyatına ilave kâr konulmaması ve hizmet tarifesinin belirli sınırları aşmaması yönünde kurallar düzenlenmiştir.
Bu nedenle doğalgaz faturası yalnız m.22’deki genel “ücreti mukabilinde hizmet” kuralıyla değerlendirilmemelidir. Doğalgaz bakımından m.26/A’daki özel hesaplama ve tarife hükümleri ayrıca kontrol edilmelidir.
Doğalgaz kullanan üretim işletmelerinin fatura ve tarife incelemesinde satın alma birim fiyatı, tüketim miktarı, hizmet bedeli ve ilgili tarifenin dönemsel metni ayrı ayrı karşılaştırılmalıdır. Bu özel konu, genel m.22 hizmetlerinden farklı arama niyetine sahip olduğundan ayrı bir rehber olarak da ele alınacaktır.
Hizmet veya Ücret Uyuşmazlığında Ne Yapılır?
İşletici/B.K.İ. tarafından verilen hizmet veya uygulanan ücret konusunda uyuşmazlık çıkması halinde Yönetmelik m.51 özel bir itiraz yolu düzenler. Kullanıcıların İşletici/B.K.İ.’nin hizmet ve ücretlerine ilişkin itirazlarını, olayı öğrendikleri tarihten itibaren en geç üç gün içinde Bölge Müdürlüğüne yapmaları gerekir.
Üç günlük süre son derece kısadır. Kullanıcı faturayı veya hizmet uygulamasını öğrendiği anda hukuk, finans ve operasyon ekipleri birlikte inceleme yapmalı; itiraz edilecekse dilekçe ve dayanak belgeler gecikmeden hazırlanmalıdır.
İtiraz yolunun ayrıntıları Yönetmelik m.51’de ayrıca düzenlendiğinden, genel bir şikâyet e-postasına güvenilmemelidir. Yazılı başvurunun tarihinin ve Bölge Müdürlüğüne ulaştığının ispat edilebilir olması önemlidir.
Mersin Serbest Bölgesi Kullanıcıları İçin Hizmet Kontrol Listesi
- Elektrik, su, gaz, akaryakıt veya haberleşme ihtiyacı önce İşletici/B.K.İ.’ye yazılı bildirilmelidir.
- Hizmet bağlantısı ve fiyatı güncel tarife/sözleşmeyle karşılaştırılmalıdır.
- Kesinti veya arıza tarih-saat bilgisi ve teknik kayıtlar saklanmalıdır.
- Üretimi etkileyen kritik hizmetler için alternatif iş sürekliliği planı kurulmalıdır.
- Temizlik ile tehlikeli atık/imha yükümlülükleri birbirine karıştırılmamalıdır.
- İş kazası ve sağlık olaylarında m.22 hizmeti yanında işverenin İSG yükümlülükleri yerine getirilmelidir.
- Hizmet yetersizliği devam ederse Bölge Müdürlüğünün denetim ve gözetim yetkisine başvurulmalıdır.
- Ücret itirazında m.51’deki üç günlük süre gözden kaçırılmamalıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
1. Serbest bölgede elektrik için nereye başvurulur?
Yönetmelik m.22 uyarınca İşletici veya B.K.İ. yetkililerine başvurulur.
2. Su ve doğalgaz talebi de aynı yere mi yapılır?
Evet. Elektrik, su, gaz ve akaryakıt m.22’de açıkça sayılır.
3. İnternet ve telefon hizmeti m.22 kapsamında mı?
Madde haberleşme hizmetlerinin sağlanmasını açıkça kapsar.
4. Toplu taşıma hizmeti talep edilebilir mi?
Evet. Ulaşım ve toplu taşıma m.22 kapsamında sayılmıştır.
5. Temizlik aksaklığını Bölge Müdürlüğüne mi bildirmeliyim?
Hizmet talebi bakımından ilk merci İşletici/B.K.İ.’dir; hizmetin iyi ve yeterli sağlanmasını Bölge Müdürlüğü denetler.
6. İş kazasında ambulans/ilk yardım hizmeti m.22 kapsamında mı?
Evet. İş kazası ve hastalıkta ilk yardım müdahalesi ile cankurtaran araç ve gereçleri maddede açıkça sayılmıştır.
7. Bu hizmetler ücretsiz olmak zorunda mı?
Hayır. m.22 “ücreti mukabilinde” ifadesini kullanır.
8. İşletici hizmeti kötü verirse ne yapılır?
Bölge Müdürlüğü hizmetin iyi ve yeterli temini için denetim ve gözetim yapabilir ve yazılı talimatla uyarabilir.
9. Doğalgaz fiyatında özel kural var mı?
Evet. Yönetmelik m.26/A doğalgaz dağıtım ve satış hizmetinde özel tarife ve fiyatlama hükümleri içerir.
10. Hizmet ücretine itiraz süresi kaç gündür?
Yönetmelik m.51 kapsamında İşletici/B.K.İ. hizmet ve ücretlerine ilişkin itiraz, olayın öğrenilmesinden itibaren en geç üç gün içinde Bölge Müdürlüğüne yapılır.
11. İSG yükümlülüklerini İşletici üstlenir mi?
Hayır. m.22’deki sağlık/ilk yardım hizmeti işverenin iş sağlığı ve güvenliği mevzuatındaki kendi yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz.
12. Yardımcı hizmet sağlayan şirketler de m.22’den yararlanabilir mi?
Evet. Madde kullanıcıların yanında onlara yardımcı hizmet verenleri de açıkça kapsar.
Resmî Kaynaklar
- Mevzuat Bilgi Sistemi – Serbest Bölgeler Uygulama Yönetmeliği m.22, m.26/A ve m.51
- Ticaret Bakanlığı – Serbest Bölgeler Mevzuatı
- Ticaret Bakanlığı – Yürürlükteki Serbest Bölgeler Genel Müdürlüğü Genelgeleri
Hukuki inceleme: İçerik Serbest Bölgeler Uygulama Yönetmeliği m.22 ile bağlantılı m.5, m.25, m.26/A ve m.51 hükümleri esas alınarak 17 Eylül 2026 tarihinde güncel mevzuat üzerinden hazırlanmıştır.
Yazar: Av. Halil İbrahim Bakırcı – Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu. Türkiye genelindeki dosyalar Mersin’den yürütülmektedir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
