Kaçak Eşyayı Bilerek Satın Alma, Satma, Taşıma ve Saklama Cezası | 5607 m.3/5 (2026)
5607 m.3/5 neyi cezalandırır?
5607 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin beşinci fıkrası, kaçakçılık fiilinin ilk aşamasına katılmamış olmakla birlikte kaçak eşyanın sonraki ticari dolaşımına bilerek katılan kişiyi cezalandırır. Kanun metni, ilk dört fıkrada tanımlanan fiillerin konusunu oluşturan eşyayı kaçak olduğunu bilerek ve ticari amaçla satın alma, satışa arz etme, satma, taşıma veya saklama davranışlarını seçimlik hareket olarak düzenler.
Kanuni ceza bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adlî para cezasıdır. Fıkradaki hareketlerden birinin suçun bütün unsurlarıyla gerçekleşmesi yeterlidir. Aynı eşyanın önce satın alınıp sonra taşınması ve saklanması, tek olay örgüsü içinde aynı suçun birden fazla seçimlik hareketinin işlenmesi niteliğinde olabilir; somut olayın zaman, yer, fail ve eşya birliği üzerinden değerlendirilmesi gerekir.
Güncel metin 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu üzerinden kontrol edilebilir. Gümrük işlemlerinin temel dayanağı olan 4458 sayılı Gümrük Kanunu da eşyanın gümrük statüsünün belirlenmesinde birlikte incelenmelidir.
M.3/5 hangi kaçak eşya bakımından uygulanır?
Fıkra, “ilk dört fıkrada tanımlanan fiillerin konusunu oluşturan eşya” ifadesini kullanır. Buna göre m.3/1’de gümrük işlemlerine tabi tutulmadan ülkeye sokulan eşya, m.3/2’de aldatıcı işlem ve davranışlarla gümrük vergileri kısmen veya tamamen ödenmeden ithal edilen eşya, m.3/3’te transit rejimi kapsamında taşınan serbest dolaşımda olmayan eşyanın rejim hükümlerine aykırı biçimde gümrük bölgesinde bırakılması ve m.3/4’te geçici ithalat veya dahilde işleme kapsamında getirilip hileyle ihraç edilmiş gibi gösterilen eşya m.3/5’in kaynak suç bağlantısını oluşturabilir.
M.3/5 failinin bu ilk dört fıkradaki fiillere iştirak etmemiş olması gerekir. Çünkü kişi eşyanın ülkeye sokulması, aldatıcı ithalat işlemi, transit ihlali veya hileli rejim kapatma fiiline fail ya da iştirakçi olarak katılmışsa sorumluluk kaynak fiil üzerinden kurulur. Beşinci fıkra, kaçak eşyanın sonradan ticari dolaşımına bağımsız olarak katılan kişi için düzenlenmiştir.
Gümrük işlemlerine tabi tutulmadan ülkeye sokma ve kapı dışı girişle ilgili ayrıntılar için Gümrük Kapıları Dışından Eşya Sokmanın Cezası başlıklı rehberimize; m.3/4 için Geçici İthalat Eşyasını İhraç Edilmiş Gibi Gösterme yazımıza bakılabilir.
“Kaçak olduğunu bilerek” şartı nasıl uygulanır?
M.3/5 bakımından eşyanın objektif olarak kaçak olması tek başına yeterli değildir. Kanun, failin eşyanın kaçak niteliğini bilmesini açıkça arar. Bu nedenle ceza sorumluluğu, eşyanın kaçak olduğunun kanıtlanması yanında failin bu niteliği bildiğinin de delillerle ortaya konulmasına bağlıdır.
Bilgi unsuru doğrudan bir ikrarla kanıtlanmak zorunda değildir. Eşyanın satın alma koşulları, olağan ticari akıştan belirgin biçimde ayrılan teslim yöntemi, fatura ve sevk belgesinin bulunup bulunmaması, fiyat ve ödeme kayıtları, taraflar arasındaki mesajlaşmalar, depo/araç organizasyonu, eşyanın gizlenme biçimi ve önceki işlemler birlikte değerlendirilebilir. Ancak tek bir olgudan otomatik sonuç çıkarılamaz; ceza mahkûmiyeti için kastın somut delillerle ortaya konulması gerekir.
Bir ürünün piyasa fiyatından düşük alınması her durumda “kaçak olduğunu bilme” anlamına gelmez. İskonto, tasfiye, ikinci el, seri sonu veya toplu alım gibi hukuka uygun ticari açıklamalar bulunabilir. Buna karşılık faturasız ve kaynağı açıklanamayan çok yüksek miktarlı malın, normal ticari kanalların dışında, gizli teslim ve nakit ödeme düzeniyle edinilmesi bilgi unsurunun değerlendirilmesinde farklı ağırlık taşıyabilir. Mahkemenin bütün delilleri birlikte tartışması gerekir.
Ticari amaç neden ayrı bir unsurdur?
Kanun m.3/5’te yalnızca bilme unsurunu değil, davranışın “ticari amaçla” gerçekleştirilmesini de arar. Bu nedenle kişisel kullanım için bulundurma ile ticari dolaşıma yönelik satın alma, taşıma veya saklama aynı hukuki nitelendirmeye tabi tutulamaz. Eşyanın miktarı, çeşidi, paketleme biçimi, satış listeleri, müşteri yazışmaları, sipariş kayıtları, işyeri/depo bağlantısı ve para hareketleri ticari amacın belirlenmesinde önem taşır.
Ticari amaç, failin mutlaka tacir veya şirket sahibi olması anlamına gelmez. Gerçek kişi de kazanç elde etmek veya ticari dolaşıma sokmak amacıyla hareket edebilir. Buna karşılık bir şirket çalışanının yalnızca görev gereği koliyi taşıması da otomatik olarak kişisel ticari amaç ve bilme unsurunu kanıtlamaz. Her fail bakımından kast ve amaç ayrı ayrı araştırılmalıdır.
Suçun ticari amaç şartı nedeniyle, failin eşya üzerindeki ekonomik tasarrufu ve eşyayı piyasaya sunma iradesi önemlidir. Satış gerçekleşmeden önce satışa arz etmek de kanunda açıkça seçimlik hareket olarak yazılmıştır. Dolayısıyla ürünün internet ilanına konulması, teklif listesine eklenmesi veya müşteriye satışa sunulması, diğer unsurlar da varsa tamamlanmış hareket bakımından değerlendirilebilir.
Satın alma, satışa arz etme, satma, taşıma ve saklama nasıl ayrılır?
Satın alma, kaçak eşyanın ticari amaçla ve kaçak niteliği bilinerek bedel karşılığında edinilmesidir. Satışa arz etme, henüz satış tamamlanmadan eşyanın müşterilere sunulmasıdır. Satma, eşyanın ticari işlemle başkasına devredilmesidir. Taşıma, kaçak eşyanın ticari dolaşım içinde bir yerden başka yere nakledilmesidir. Saklama ise eşyanın ticari amaçla muhafaza edilmesidir.
Taşıyan kişinin sorumluluğunda bilme ve ticari amaç özellikle ayrıştırılmalıdır. Bir lojistik şirketinin, belgelere göre olağan bir taşıma yaptığını sanan sürücüsü ile kaçak yük olduğunu bilerek gizli güzergâh ve teslim planıyla hareket eden kişi aynı konumda değildir. Aracın sürücüsü, araç sahibi, nakliye organizatörü ve yük sahibi bakımından deliller ayrı ayrı incelenmelidir.
Saklama fiilinde de deponun kime ait olduğu tek başına yeterli değildir. Depo sahibi veya çalışanının eşyanın niteliğini bilip bilmediği, depo kayıtları, teslim talimatları, kira ilişkisi, erişim yetkisi ve ticari bağlantı değerlendirilir. Ceza sorumluluğu mülkiyet kaydına göre değil, somut fiil ve kast üzerinden belirlenir.
Kaynak kaçakçılık suçuna iştirak ile m.3/5 arasındaki fark nedir?
M.3/5’in metni “ilk dört fıkrada tanımlanan fiillerin işlenmesine iştirak etmeksizin” şartını açıkça koyar. Bu şart, beşinci fıkranın sınırını belirler. Eşyanın ülkeye kaçak sokulması kararı alınırken taşıma, finansman, gözcülük, belge veya lojistik desteğiyle önceden ortak irade kurmuş kişi, sonradan yalnızca kaçak eşyayı taşıyan kişi gibi değerlendirilemez; iştirak hükümleri çerçevesinde kaynak suçla bağlantısı araştırılır.
Buna karşılık kaçakçılık fiili tamamlandıktan sonra bağımsız biçimde eşyayı satın alan bir esnaf, kaçak olduğunu bilmesi ve ticari amaç taşıması şartıyla m.3/5’ten sorumlu olabilir. Zamanlama tek başına kesin ölçüt değildir; önemli olan kişinin ilk dört fıkradaki suçun icrasına önceden veya icra sırasında iştirak edip etmediğidir.
Bu ayrım yaptırımın doğru maddeden kurulması için zorunludur. İddianame ve hükümde sanığın hangi eylemi yaptığı, kaynak suçun hangi fıkraya girdiği ve beşinci fıkradaki bağımsız sonraki hareketin nasıl oluştuğu açıkça gösterilmelidir.
Kaçak eşyanın ticari dolaşımı hangi delillerle kanıtlanır?
Eşyanın kendisi ve gümrük statüsü ilk delil grubudur. Fatura, irsaliye, ithalat beyannamesi, vergi ve bandrol bilgisi, seri numarası, GTİP, menşe kayıtları ve gümrük sistemindeki hareketler incelenir. Eşyanın kaynak fiille bağlantısı kurulmadan yalnızca “belgesiz mal” ifadesiyle m.3/5 mahkûmiyeti kurulamaz.
İkinci grup, failin bilme ve ticari amaç unsuruna ilişkindir: alım-satım mesajları, sipariş listeleri, müşteri görüşmeleri, banka ve ödeme kayıtları, POS hareketleri, stok programı, depo giriş-çıkış kayıtları, kargo veya nakliye belgeleri, satış ilanları ve hukuka uygun elde edilmiş dijital kayıtlar değerlendirilebilir. Delilin hukuka uygun elde edilmesi CMK bakımından zorunludur.
Üçüncü grup, eşyanın miktarı ve ekonomik niteliğidir. Farklı alıcılara bölünmüş paketler, fiyat etiketi veya satış listesi, yüksek adet ve düzenli stok hareketi ticari amaç değerlendirmesine katkı sağlayabilir. Ancak miktar tek başına kastın yerine geçmez.
Kaçakçılık tutanağında bulunması gereken bilgiler 5607 m.20’de düzenlenmiştir. Eşyanın türü, kapsamı, miktarı ve nitelikleri; nerede ve nasıl elkonulduğu; olayın delilleri ile ilgili kişilerin kimlik ve beyan bilgileri tutanakta gösterilmelidir.
Arama ve elkoyma işlemlerinde hangi kurallar uygulanır?
5607 m.9/1, kaçak eşya bulunduğundan şüphe edilen kap, ambalaj, taşıma araçları ve kişiler üzerinde yapılacak arama ve elkoymanın CMK hükümlerine göre yerine getirileceğini düzenler. Gümrük salonları ve gümrük kapılarında gümrük kontrolü amacıyla yapılan aramalar ile belirlenmiş kapı ve yollar dışındaki yerlerdeki durdurma/arama için m.9/2 ve m.9/3 özel hükümler içerir.
Elkonulan eşya m.11’e göre ayrıntılı tutanakla gümrük idaresine teslim edilir. Eşyanın seri numarası, marka-modeli ve ayırt edici özellikleri kaydedilmelidir. Bu bilgiler, dosyadaki eşyanın kaynak suçun konusu olan eşya olup olmadığının ve değerinin belirlenmesi için de gereklidir.
Gümrükte elkonulan eşyanın sonraki akıbeti hakkında Gümrükte El Konulan Eşyanın İadesi rehberimiz incelenebilir.
Değer, özel ürün ve iştirak halleri cezayı nasıl etkiler?
5607 m.3/23, eşyanın değerinin fahiş olması hâlinde cezayı yarısından bir katına kadar artırır; değer hafif ise yarısına kadar, pek hafif ise üçte birine kadar indirim öngörür. Değer ölçütü, suçun konusunu oluşturan eşya üzerinden somut dosyada belirlenir.
M.3/10, m.3’ün önceki fıkralarında tanımlanan suçların konusunun akaryakıt, tütün, tütün mamulleri, makaron, yaprak sigara kâğıdı, etil alkol, metanol veya alkollü içki olması hâlinde ayrıca özel ceza artırım sistemi kurar. Bu nedenle m.3/5 kapsamında ticari amaçla taşınan eşyanın türü, temel fıkra kadar önemlidir.
Suç üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte işlenmişse m.4/2 gereğince ceza yarı oranında artırılır; örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenmişse m.4/1 uyarınca ceza iki katına çıkarılır. Meslek veya sanatın sağladığı kolaylıktan yararlanma ya da kamu görevlisinin görevinin sağladığı kolaylığı kullanması m.4/4 kapsamında ayrıca yarı artırım sebebidir.
M.3/22 nedeniyle suç teşebbüs aşamasında kalsa bile tamamlanmış gibi cezalandırılır. Etkin pişmanlık bakımından m.5 hükümleri, kanundaki şartları gerçekleştiğinde uygulanır. Özellikle m.5/2’deki ödeme esaslı indirim m.3/7 hariç m.3 suçları bakımından düzenlenmiştir; ödeme zamanı indirim oranını etkiler ve tekrar suç işleyenler ile örgüt faaliyeti çerçevesinde suç işleyenler yönünden m.5/3 sınırlaması vardır.
Gümrük cezası veya vergi ödemesi ceza sorumluluğunu otomatik bitirir mi?
Hayır. Gümrük vergilerinin tahsili, idari para cezası ve 5607 kapsamındaki ceza sorumluluğu farklı hukuki sonuçlardır. Bir eşyanın gümrük vergisinin sonradan ödenmesi, m.3/5’teki bilerek ve ticari amaçla satın alma/satma/taşıma/saklama fiilini kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Etkin pişmanlığın uygulanması için m.5’teki özel şartların gerçekleşmesi gerekir.
İdari işlemlere karşı başvuru için Gümrük İdari Para Cezasına İtiraz yazımız; genel kaçakçılık ve gümrük uyuşmazlıkları için Mersin Kaçakçılık Davaları ve Gümrük Uyuşmazlıkları rehberimiz ayrıca incelenebilir.
Sık Sorulan Sorular
1. Kaçak eşyayı satın almanın cezası nedir?
5607 m.3/5’in şartları varsa bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adlî para cezasıdır.
2. Eşyanın kaçak olduğunu bilmeden satın alan kişi m.3/5’ten sorumlu olur mu?
M.3/5 açıkça “kaçak olduğunu bilerek” şartını arar. Bilme unsuru ispatlanmadan bu fıkradan mahkûmiyet kurulamaz.
3. Kişisel kullanım için kaçak eşya bulundurmak m.3/5 midir?
Fıkra ticari amaç şartını arar. Kişisel kullanım ile ticari amaç somut delillerle ayrılmalıdır.
4. Kaçak eşyayı taşımak tek başına suç olabilir mi?
Eşyanın kaçak olduğu bilinerek ve ticari amaçla taşınıyorsa, diğer şartlarla birlikte m.3/5 uygulanabilir.
5. Depo sahibi otomatik sorumlu olur mu?
Hayır. Eşyayı kaçak olduğunu bilerek ve ticari amaçla saklama fiiline kişisel katkı gösterilmelidir.
6. Satış yapılmadan ilana koymak yeterli mi?
Kanun “satışa arz etme”yi seçimlik hareket olarak ayrıca düzenler; bilme ve ticari amaç unsurları da bulunmalıdır.
7. İlk kaçakçılık fiiline katılan kişi m.3/5’ten mi cezalandırılır?
M.3/5, ilk dört fıkradaki fiillere iştirak etmeyen kişi için düzenlenmiştir. İştirak varsa kaynak suç yönünden sorumluluk değerlendirilir.
8. Eşyanın değeri düşükse ne olur?
M.3/23 uyarınca hafif ve pek hafif değer hâllerinde kanuni indirim sistemi uygulanabilir.
9. Tütün veya akaryakıt olursa ceza değişir mi?
Evet. M.3/10 bu ürün grupları için özel ceza artırımı düzenler.
10. Etkin pişmanlık mümkün müdür?
5607 m.5’teki şartlar gerçekleşirse mümkündür; bilgi verme veya ödeme temelli hükümler kendi şartlarına göre uygulanır.
Resmî Kaynaklar ve İlgili Rehberler
- 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu
- 4458 sayılı Gümrük Kanunu
- Ticaret Bakanlığı – Gümrük Mevzuatı
- Gümrük Kapıları Dışından Eşya Sokma Cezası
- Gümrükte El Konulan Eşyanın İadesi
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu – Mersin
Kaçak eşya ticareti, taşıma, depolama ve gümrük ceza soruşturmalarında hukuki temsil.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
