Geçici İthalat Eşyasını İhraç Edilmiş Gibi Göstermenin Cezası | 5607 m.3/4 (2026)
5607 m.3/4 hangi fiili suç sayar?
Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu m.3/4, gümrük rejiminin başlangıçta hukuka uygun kurulmuş olabileceği fakat sonradan rejimin kapatılmasına ilişkin işlemlerin hileli biçimde yürütüldüğü özel bir suç tipini düzenler. Eşya belirli bir amaç için kullanılmak veya işlenmek üzere geçici ithalat ya da dahilde işleme rejimi kapsamında Türkiye’ye gelir. Eşyanın rejim şartlarına göre yurt dışına çıkarılması gerekirken fiilen Türkiye’de kalır; buna rağmen hileli işlemle yurt dışına çıkmış gibi kayıt oluşturulursa m.3/4 gündeme gelir.
Kanuni yaptırım bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adlî para cezasıdır. Hapis ve adlî para cezası birlikte öngörülmüştür. “Beş bin gün” beş bin lira değildir; TCK m.52’deki gün para cezası sistemine göre gün sayısı ve bir gün karşılığı miktar ayrı ayrı belirlenir.
Güncel Kanun metni 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu üzerinden; rejimlerin gümrük hukuku dayanakları 4458 sayılı Gümrük Kanunu ve Ticaret Bakanlığı Gümrük Mevzuatı üzerinden kontrol edilmelidir.
Geçici ithalat ve dahilde işleme rejimi aynı şey midir?
Hayır. İki rejim farklı ekonomik ve hukuki amaçlara sahiptir. Geçici ithalat rejiminde serbest dolaşımda olmayan eşya, belirli şartlarla ve esas olarak yeniden ihraç edilmek üzere Türkiye Gümrük Bölgesinde geçici süre kullanılabilir. Eşyanın rejim kapsamında tanınan süre, kullanım amacı ve ayniyet şartlarına uygun şekilde işlem görmesi gerekir.
Dahilde işleme rejimi ise ihracata yönelik üretimde kullanılacak serbest dolaşımda olmayan eşyanın, rejim kurallarına uygun biçimde Türkiye’ye getirilip işlenmesi ve işlem görmüş ürünün öngörülen şekilde yeniden ihraç edilmesi mantığına dayanır. İzin, süre, verimlilik oranı, eşyanın tanımı, işlem görmüş ürün ve ihracat taahhüdü dosyanın temel unsurlarıdır.
5607 m.3/4 her iki rejimi birlikte anmakla birlikte somut olayda hangi rejimin kullanıldığı kesin olarak belirlenmelidir. Geçici ithalat beyannamesi ile dahilde işleme izin belgesi aynı belge değildir. Savunma ve iddia, kullanılan rejimin kendi kayıtları üzerinden kurulmalıdır.
Rejimin hukuki etkisi bakımından Gümrük Beyannamesi Tescil Edilince Bağlayıcı Olur mu? rehberimizde tescil edilen beyanın sonuçları ayrıca açıklanmıştır.
“Hile ile yurt dışına çıkarmış gibi işlem yapmak” ne demektir?
M.3/4’ün ayırt edici unsuru hileli işlemdir. Eşya gerçekte yurt dışına çıkmadığı hâlde çıkmış gibi gümrük veya ticari kayıt üretilmesi gerekir. Bu nedenle yalnızca sürenin aşılması, eşyanın geç teslim edilmesi, rejim kapatma dosyasının eksik bırakılması veya idari bir belge hatası m.3/4 suçunu kendiliğinden oluşturmaz.
Hile, dış dünyada gerçeğe aykırı bir rejim kapanışı görüntüsü doğurmaya elverişli işlem veya davranışla ortaya çıkabilir. Gerçekleşmeyen ihracata ilişkin çıkış kaydı oluşturulması, başka bir eşyanın çıkışının suç konusu eşyanın çıkışı gibi gösterilmesi, eşya ayniyetini değiştiren gerçeğe aykırı belge zinciri kurulması veya fiilen Türkiye’de kalan eşyanın kayıt üzerinde ihraç edilmiş görünmesini sağlayan işlem, somut delillerle kanıtlandığında m.3/4 kapsamına girebilir.
Belgede sahtecilik ayrıca gerçekleşmişse 5607 m.4/5, kaçakçılık suçunun belgede sahtecilik yapılarak işlenmesi hâlinde ayrıca bu suçtan da cezaya hükmolunacağını düzenler. Bu nedenle sahte belge, yalnızca m.3/4’ün ispat aracı olarak kalmayabilir; TCK’daki belge suçları yönünden bağımsız hukuki sonuç doğurabilir.
Suçun oluşması için hangi unsurlar birlikte bulunmalıdır?
Birinci unsur, eşyanın geçici ithalat veya dahilde işleme rejimi çerçevesinde Türkiye’ye getirilmiş olmasıdır. Başlangıçtan itibaren hiçbir gümrük işlemi yapılmadan ülkeye sokulan eşya m.3/1 kapsamında değerlendirilir; m.3/4’ün tipik özelliği, gümrük rejimiyle başlayan hukuki ilişkinin hileli kapanış işlemine dönüşmesidir.
İkinci unsur, eşyanın belirli amaç için kullanılmak veya işlenmek üzere getirilmiş olmasıdır. Rejim izni ve beyanname bu amacı belirler. Üçüncü unsur, eşyanın fiilen yurt dışına çıkarılmamış olmasıdır. Dördüncü unsur ise eşyanın yurt dışına çıkarılmış gibi gösterilmesini sağlayan hileli işlemdir.
Suç kasten işlenir. Failin eşyanın gerçekte yurt dışına çıkmadığını bilmesi ve buna rağmen rejimi kapatmaya veya gerçeğe aykırı çıkış görüntüsü oluşturmaya yönelik hileli işleme iradi katkı sunması gerekir. Bir şirkette yalnızca unvan sahibi olmak, muhasebe kaydında adın geçmesi veya genel müdür sıfatını taşımak tek başına ceza sorumluluğu kurmaz. Ceza sorumluluğu şahsidir; kişinin karar, talimat ve icra sürecindeki somut fiili gösterilmelidir.
Her geçici ithalat veya dahilde işleme ihlali 5607 m.3/4 suçu mudur?
Hayır. Gümrük mevzuatında rejim şartlarının ihlali vergi, teminat, gecikme, usulsüzlük veya idari para cezası sonuçları doğurabilir. 5607 m.3/4 ise bunların üzerine çıkan, hileli biçimde yurt dışına çıkarılmış gibi işlem yapmayı cezalandıran ceza normudur. Ceza hukukunda kanunilik gereği, idari rejim ihlali ile suçun tipik unsurları birbirinden ayrılmalıdır.
Örneğin eşyanın rejim süresi içinde yeniden ihracı yapılmamış fakat idareye gerçek durum bildirilmiş ve eşya hâlen tespit edilebilir biçimde işletmede bulunuyorsa, yalnızca bu olgu “yurt dışına çıkarılmış gibi hileli işlem” unsurunu kanıtlamaz. Buna karşılık çıkış yapılmadığı hâlde sistemde rejimin kapatılmasına yönelik gerçeğe aykırı işlem zinciri tespit edilirse ceza soruşturmasının odağı m.3/4 olur.
Transit rejiminde serbest dolaşımda bulunmayan eşyanın rejim hükümlerine aykırı olarak gümrük bölgesinde bırakılması m.3/3’te ayrı suçtur. Bu ayrım için Transit Rejim İhlali: Gümrük Cezası ve Savunma rehberimiz de incelenebilir.
M.3/4 soruşturmasında hangi kayıtlar belirleyicidir?
Dosyanın başlangıç noktası gümrük beyannamesi, rejim kodu ve rejim iznidir. Eşyanın GTİP’i, miktarı, seri numarası, marka-modeli, konteyner veya taşıma ünitesi bilgisi, giriş tarihi, kullanım veya işleme amacı, rejim süresi ve teminat kayıtları çıkarılmalıdır. Ardından beyan edilen çıkışın gerçekten gerçekleşip gerçekleşmediği incelenir.
Çıkış gümrük idaresinin kayıtları, taşıma senetleri, CMR veya konşimento, taşıyıcı kayıtları, liman/terminal giriş-çıkış verileri, konteyner hareketleri, plaka ve araç kayıtları, tartım verileri, kamera kayıtları ve karşı ülke giriş belgeleri somut olayın özelliğine göre karşılaştırılabilir. Elektronik kayıtların hangi kullanıcı tarafından, hangi tarihte ve hangi işlem koduyla oluşturulduğu ayrıca önemlidir.
Eşyanın işletmede bulunup bulunmadığı stok ve üretim kayıtlarıyla araştırılabilir. Dahilde işlemede kullanılan girdinin hangi ürüne dönüştüğü, üretim reçetesi, verimlilik oranı, fire kayıtları ve ihraç edilen işlem görmüş ürünle bağlantısı incelenir. Geçici ithalatta ise eşyanın ayniyeti, nerede kullanıldığı ve daha sonra nerede bulunduğu belirlenir.
Beyanname üzerinde sonradan düzeltme yapılmışsa işlemin hukuki çerçevesi için Gümrük Beyannamesi Tescilden Sonra Düzeltilebilir mi? başlıklı içeriğimiz yararlı bir referanstır. Düzeltme başvurusu tek başına suç kabulü değildir; somut kayıt ve kast değerlendirilir.
Arama, elkoyma ve eşyanın muhafazası nasıl yürütülür?
5607 m.9, kaçak eşya bulunduğundan şüphe edilen kap, ambalaj, taşıma araçları ve kişiler üzerinde yapılacak arama ve elkoymanın CMK hükümlerine göre yerine getirileceğini düzenler. Gümrük salonları ve kapılarında gümrük kontrolü amacıyla yapılacak aramalar ile belirlenmiş kapı ve yollar dışındaki durdurma/arama için aynı maddede özel hükümler vardır.
Elkonulan eşyanın muhafazası 5607 m.11’e tabidir. Eşya; miktarı, cinsi, markası, tipi, modeli, seri numarası ve ayırt edici özellikleri gösteren tutanakla gümrük idaresine teslim edilir. M.3/4 dosyasında ayniyet kritik olduğundan, elkoyma tutanağının eşyanın rejim belgeleriyle karşılaştırmaya imkân verecek ayrıntıda olması özellikle önem taşır.
Kaçakçılık fiillerinin izlenmesine ilişkin tutanakların zorunlu içeriği ayrıca m.20’de düzenlenmiştir. Olayın yeri, tarihi, deliller, eşyanın ve varsa taşıma aracının özellikleri ile elkoymanın nerede ve nasıl yapıldığı tutanağa yazılmalıdır.
Şirket dosyalarında sorumluluk nasıl belirlenir?
Dahilde işleme ve geçici ithalat çoğu zaman şirketler tarafından yürütüldüğü için soruşturmalarda şirket temsilcileri, gümrük müşavirleri, lojistik çalışanları, depo sorumluları ve operasyon personeli birlikte incelenebilir. Ancak ceza sorumluluğu görev unvanına göre topluca kurulamaz. Hangi kişinin hangi gerçeğe aykırı işlemi bildiği, talimat verdiği veya gerçekleştirdiği ayrı ayrı belirlenmelidir.
5607 m.4/3, suçun bir tüzel kişinin faaliyeti çerçevesinde veya yararına işlenmesi hâlinde tüzel kişiye özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunacağını düzenler. Bu hüküm, gerçek kişi failin tespit edilmesi gereğini ortadan kaldırmaz. Şirket yararı ayrı, gerçek kişinin kastı ve iştirak biçimi ayrı hukuki değerlendirmelerdir.
Gümrük müşavirinin beyannamede işlem yapması da otomatik suç ortaklığı anlamına gelmez. Kendisine sunulan belgelere dayanarak mevzuata uygun mesleki işlem yapan kişi ile gerçeğe aykırı çıkış kurgusunu bilerek oluşturan kişi aynı konumda değildir. Bilgi, talimat ve icrai katkı delille ortaya konulmalıdır.
Değer, iştirak ve etkin pişmanlık cezayı nasıl etkiler?
5607 m.3/22 uyarınca m.3’te tanımlanan fiiller teşebbüs aşamasında kalmış olsa bile tamamlanmış gibi cezalandırılır. Bu özel hüküm nedeniyle klasik teşebbüs indirimi otomatik uygulanmaz. M.3/23 ise eşyanın değerine göre ayrı sonuç kurar: eşyanın değerinin fahiş olması hâlinde ceza yarısından bir katına kadar artırılır; değer hafif ise yarısına kadar, pek hafif ise üçte birine kadar indirilir.
Suç örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenmişse m.4/1 gereğince ceza iki katına çıkarılır. Üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte işlenmişse m.4/2 uyarınca ceza yarı oranında artırılır. Kamu görevlisinin görevinin veya meslek ve sanatın sağladığı kolaylıktan yararlanılması m.4/4 kapsamında ayrıca yarı artırım sebebidir.
M.5/1 etkin pişmanlık hükmünde, resmî makamlarca haber alınmadan önce fiili, diğer failleri ve kaçak eşyanın saklandığı yeri bildiren ve verilen bilgiyle faillerin yakalanmasını veya eşyanın ele geçirilmesini sağlayan kişi cezalandırılmaz. Haber alındıktan sonra fiilin bütünüyle ortaya çıkmasına hizmet ve yardım eden kişinin cezası üçte iki oranında indirilir. M.5/2’de ise m.3/7 hariç diğer suçlarda, belirlenen aşamalarda gümrüklenmiş değerin iki katının Devlet Hazinesine ödenmesine bağlı indirim sistemi vardır.
İdari gümrük işlemi ile ceza davası birlikte yürüyebilir mi?
Evet. Rejim ihlali nedeniyle vergi, teminat veya idari yaptırım işlemi yapılması ile 5607 m.3/4 kapsamında ceza soruşturması aynı hukuki işlem değildir. Ceza soruşturmasının konusu hileli biçimde yurt dışına çıkarılmış gibi işlem yapılıp yapılmadığıdır. Gümrük idaresinin vergi veya idari para cezası işlemi ise kendi maddi ve usul şartlarına göre incelenir.
Bu nedenle dosyada “gümrük cezası ödendi, ceza dosyası otomatik kapanır” veya “vergi tahakkuku yapıldı, suç kesinleşti” şeklinde sonuç kurulamaz. Her yaptırım kendi kanuni unsuruna göre değerlendirilir. Gümrük idari para cezalarına ilişkin başvuru yolları Gümrük İdari Para Cezasına İtiraz rehberimizde açıklanmıştır.
Sık Sorulan Sorular
1. Geçici ithalat eşyasını ihraç edilmiş gibi göstermenin cezası nedir?
5607 m.3/4 uyarınca bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adlî para cezasıdır.
2. Rejim süresini geçirmek tek başına bu suçu oluşturur mu?
Hayır. M.3/4, eşyanın hileli işlemle yurt dışına çıkarılmış gibi gösterilmesini arar.
3. Dahilde işleme rejimi de m.3/4 kapsamında mıdır?
Evet. Madde hem geçici ithalat hem dahilde işleme rejimi kapsamında getirilen eşyayı açıkça kapsar.
4. Sahte belge kullanılırsa ayrıca ceza var mı?
Belgede sahtecilik oluşmuşsa 5607 m.4/5 gereğince ayrıca belge suçundan da ceza gündeme gelir.
5. Eşyanın değeri cezayı etkiler mi?
Evet. 5607 m.3/23 fahiş, hafif ve pek hafif değer için artırım veya indirim düzenler.
6. Teşebbüs indirimi uygulanır mı?
M.3/22, m.3 kapsamındaki fiiller teşebbüs aşamasında kalsa bile tamamlanmış gibi cezalandırılacağını düzenler.
7. Şirket müdürü otomatik sanık olur mu?
Hayır. Ceza sorumluluğu şahsidir; müdürün hileli işleme bilgisi ve icrai katkısı delillerle belirlenmelidir.
8. Gümrük müşaviri her hatalı beyandan sorumlu mudur?
Hayır. Kast ve iştirak somut fiille gösterilmelidir. Mesleki işlem yapmış olmak tek başına kaçakçılık suçuna iştirak değildir.
9. Etkin pişmanlık uygulanabilir mi?
Kanundaki m.5 şartları oluşursa uygulanabilir; uygulanacak indirim biçimi soruşturmanın aşamasına ve şartların gerçekleşmesine göre belirlenir.
10. İdari para cezası ile ceza davası aynı mı?
Hayır. Gümrük idari işlemleri ile 5607 kapsamındaki ceza sorumluluğu farklı hukuki dayanaklara sahiptir.
Resmî Kaynaklar ve İlgili Rehberler
- 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu
- 4458 sayılı Gümrük Kanunu
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu
- Ticaret Bakanlığı – Gümrük Mevzuatı
- Transit Rejim İhlali Rehberi
- Gümrük Beyannamesi Düzeltme Rehberi
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu – Mersin
Gümrük rejimleri, kaçakçılık soruşturmaları ve dış ticaret uyuşmazlıklarında hukuki temsil.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
