Gümrük Vergisinden Muaf İthal Eşyayı Amacı Dışında Kullanma veya Satma Cezası | 5607 m.3/6 (2026)
5607 m.3/6 hangi davranışları suç sayar?
Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu m.3/6, özel bir ithalat kolaylığının amacı dışında kullanılmasını ceza yaptırımına bağlar. Bir eşya özel kanunları gereğince gümrük vergilerinden kısmen veya tamamen muaf tutularak ithal edilmiştir. Bu eşya, muafiyetin bağlandığı amacın dışına çıkarılıp başka kullanıma tahsis edilir, satılır veya devredilirse; ya da üçüncü kişi eşyanın bu niteliğini bilerek satın alır veya kabul ederse fıkradaki suç oluşabilir.
Kanuni ceza altı aydan iki yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adlî para cezasıdır. Hapis ve adlî para cezası birlikte öngörülür. Gün para cezasının parasal karşılığı TCK m.52 çerçevesinde ayrıca belirlenir; “beş bin gün” ifadesi doğrudan beş bin Türk lirası anlamına gelmez.
Güncel 5607 metni için 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu, ithalat ve gümrük işlemlerinin genel çerçevesi için 4458 sayılı Gümrük Kanunu ve Ticaret Bakanlığı Gümrük Mevzuatı esas alınmalıdır.
“Gümrük vergilerinden kısmen veya tamamen muaf ithal edilen eşya” ne demektir?
M.3/6 herhangi bir ithal eşyayı değil, özel mevzuat gereği vergi muafiyeti veya kısmi muafiyet uygulanarak ithal edilen eşyayı kapsar. Muafiyetin kaynağı ve şartı ithalat dosyasındaki mevzuat, izin, beyanname ve tahsis amacı üzerinden belirlenmelidir. Eşyanın ithal edildiği tarihte hangi muafiyet hükmünün uygulandığı dosyada açıkça gösterilmeden m.3/6’nın maddi konusu kurulamaz.
Muafiyetin niteliğine göre eşya belirli kişi, kurum, faaliyet veya kullanım amacıyla bağlı olabilir. Bu bağ, ithalat sırasında ödenmeyen veya kısmen ödenen gümrük vergisinin hukuki gerekçesidir. Kanun, bu ayrıcalığın daha sonra serbest ticari dolaşıma dönüştürülmesini veya amacından koparılmasını cezalandırır.
Bu nedenle soruşturmanın ilk işi, ithalat beyannamesi ile muafiyet kararının birlikte incelenmesidir. Beyannamede eşyanın ithalat rejimi, muafiyet kodu, ithalatçı, GTİP, değer, miktar ve varsa izin/uygunluk belgesi belirlenir. Muafiyetin hangi kullanım şartına bağlı olduğu bu belgelerden çıkarılır.
Eşyayı “ithal amacı dışında başka bir kullanıma tahsis etmek” nasıl belirlenir?
Suçun ilk seçimlik hareketi, muaf ithal eşyanın ithal edildiği hukuki amacın dışında başka bir kullanıma tahsis edilmesidir. Bu hareketin tespiti için eşyanın ithalat sırasında beyan edilen kullanım amacı ile fiilî kullanımının karşılaştırılması gerekir. Ceza normunda esas olan, eşyanın muafiyet şartını oluşturan amacı terk edecek biçimde başka kullanıma ayrılmasıdır.
Sadece eşyanın geçici olarak başka yerde bulunması veya işletme içinde farklı bir bölüme taşınması otomatik olarak “amaç dışı tahsis” değildir. Eşyanın hukuki tahsis amacının değişip değişmediği, kullanım süresi ve biçimi, kim tarafından kullanıldığı, faaliyetle ilişkisi ve muafiyet mevzuatındaki sınırlamalar birlikte incelenmelidir.
Ceza hukukunda kanunilik ilkesi gereği, muafiyet şartının kapsamı idarenin sonradan genişlettiği varsayımlarla değil, eşyanın ithal edildiği tarihteki açık mevzuat ve izin koşullarıyla belirlenir. İthalat belgesinde izin verilen kullanımın ne olduğu netleştirilmeden “amaç dışı” sonucuna gidilemez.
Muaf ithal eşyayı satmak veya devretmek ne zaman suç oluşturur?
M.3/6, amacı dışında kullanıma tahsis etmenin yanında “satma” ve “devretme” hareketlerini de açıkça düzenler. Muafiyet şartları devam ederken ve mevzuata göre gerekli izin veya vergi işlemleri yerine getirilmeden eşyanın üçüncü kişiye satılması ya da devredilmesi suçun maddi hareketini oluşturabilir.
Satış, bedel karşılığında mülkiyet veya ekonomik tasarrufun devrini; devir ise satış dışında başka hukuki işlemlerle eşyanın başkasına geçirilmesini kapsayabilir. Ancak her mülkiyet değişikliği otomatik suç değildir. Muafiyet mevzuatı belirli süre sonunda, izinle veya vergilerin ödenmesiyle devre olanak veriyorsa bu şartların yerine getirilip getirilmediği kontrol edilmelidir.
Bu nedenle noter, fatura, teslim tutanağı veya ticari sözleşme bulunması tek başına fiili hukuka uygun hâle getirmez; aynı şekilde belgesiz bir teslim de tek başına m.3/6 mahkûmiyeti için yeterli değildir. Esas olan eşyanın muafiyet statüsü, devir yasağının veya şartının devam edip etmediği ve failin bu şartlara rağmen iradi hareket edip etmediğidir.
Muaf eşyanın özelliğini bilerek satın alan veya kabul eden kişi de sorumlu mudur?
Evet. Fıkra yalnızca ilk ithalatçı veya eşyayı satan kişiyi düzenlemez. Eşyanın özel kanun gereği gümrük vergilerinden kısmen veya tamamen muaf ithal edildiğini ve bu nedenle kullanım/devir sınırlamasına tabi olduğunu bilerek satın alan veya kabul eden kişi de aynı fıkra kapsamında cezalandırılır.
Burada “bilme” unsuru zorunludur. Alıcının sıradan ikinci el eşya aldığını düşünmesi ile muafiyet şartına bağlı ithal edilmiş ve henüz serbestçe devredilemeyen eşyayı bu özelliğini bilerek kabul etmesi aynı değildir. Bilginin; sözleşme, yazışma, fiyat, teslim koşulları, eşyanın üzerindeki işaretler, önceki taraf ilişkisi, muafiyet belgelerinin paylaşılması veya başka somut delillerle gösterilmesi gerekir.
Alıcının tacir olması tek başına bilgiyi ispatlamaz. Buna karşılık profesyonel alıcının aynı tür muaf eşyaların ticaretini sürekli yapması, belgelerde açık sınırlamaların bulunması ve buna rağmen devir işlemini gerçekleştirmesi diğer delillerle birlikte değerlendirilir. Ceza mahkûmiyeti kişisel kastın kanıtlanmasına dayanmalıdır.
Her muafiyet ihlali kaçakçılık suçu mudur?
Hayır. Gümrük ve vergi mevzuatında muafiyet şartının ihlali, vergilerin sonradan tahsili, gecikme faizi, idari para cezası veya başka idari sonuçlar doğurabilir. 5607 m.3/6 ise ceza hukuku normudur ve kendi tipik unsurlarının gerçekleşmesini arar. Vergi borcunun doğması ile kaçakçılık suçunun oluşması aynı şey değildir.
Örneğin mevzuatın belirlediği bildirim süresinin kaçırılması fakat eşyanın hâlen muafiyet amacına uygun kullanılması durumunda, yalnızca süre ihlalinden hareketle “amaç dışında kullanma, satma veya devretme” sonucu kurulamaz. Buna karşılık muafiyet devam ederken eşyanın serbest piyasada satılması ve bu işlemde yasal izin veya vergi şartlarının yerine getirilmemesi ceza incelemesini doğrudan m.3/6’ya yöneltir.
Gümrük idari yaptırımlarına karşı başvuru yolları ile ceza soruşturması ayrı süreçlerdir. İdari para cezasına itiraz hakkında Gümrük İdari Para Cezasına İtiraz rehberimiz incelenebilir.
M.3/6 dosyasında hangi belgeler belirleyicidir?
İlk delil grubu ithalat ve muafiyet belgeleridir: gümrük beyannamesi, muafiyet kodu, özel izin veya uygunluk belgesi, ithalatçı kayıtları, eşyanın GTİP’i, değeri, miktarı, seri numarası, marka-modeli ve kullanım amacını gösteren belgeler incelenir. Bu belgeler suç konusu eşyanın m.3/6 kapsamına girip girmediğini belirler.
İkinci grup, sonradan kullanım veya devir işlemleridir. Fatura, satış sözleşmesi, teslim tutanağı, banka transferi, şirket muhasebe kaydı, demirbaş listesi, kira veya tahsis sözleşmesi, depo/işletme kayıtları, kullanım logları ve eşyanın fiilen bulunduğu yer önemlidir. Eşyanın kime, ne zaman ve hangi hukuki işlemle geçtiği zaman çizelgesi hâlinde çıkarılmalıdır.
Üçüncü grup, failin kastını gösteren delillerdir. Muafiyet kısıtlamasına ilişkin yazışmalar, danışman görüşleri, gümrük müşaviri bildirimleri, resmi tebligatlar, iç şirket yazışmaları ve devir öncesi yapılan başvurular kişinin sınırlamayı bilip bilmediğinin değerlendirilmesinde kullanılabilir. Bununla birlikte hukuki görüş alınmış olması tek başına suçun kabulü anlamına gelmez.
Arama ve elkoyma yapılmışsa 5607 m.9 ile CMK hükümlerine uyulmalıdır. Eşya m.11 uyarınca ayırt edici özellikleri gösteren tutanakla gümrük idaresine teslim edilir. Kaçakçılık tutanağının zorunlu içeriği m.20’de ayrıca sayılmıştır.
Şirket yöneticisi, çalışan ve alıcı bakımından sorumluluk nasıl ayrılır?
Muafiyetli ithalat çoğu zaman şirket veya kurum adına yapıldığından, ceza soruşturmasında şirket müdürü, ithalat birimi, satın alma yöneticisi, muhasebe, depo personeli ve üçüncü kişi alıcı birlikte incelenebilir. Ancak şirket organında bulunmak ceza sorumluluğunu otomatik doğurmaz. Hangi kişinin amaç dışı tahsis, satış veya devir kararını verdiği ve uyguladığı ortaya konulmalıdır.
5607 m.4/3, suçun tüzel kişinin faaliyeti çerçevesinde veya yararına işlenmesi hâlinde tüzel kişiye özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunacağını düzenler. Bu güvenlik tedbiri, gerçek kişilerin kişisel ceza sorumluluğundan farklıdır. Tüzel kişi yararı ile gerçek kişinin kastı ve icrai davranışı ayrı ayrı belirlenmelidir.
Üçüncü kişi alıcı bakımından ise Kanun açıkça bilme unsurunu arar. Satıcı tarafın işlediği fiilden alıcının otomatik sorumluluğu yoktur. Alıcının eşyanın muaf ithal statüsünü ve devrin mevzuata aykırı niteliğini bildiği gösterilmelidir.
Eşyanın değeri, iştirak ve etkin pişmanlık nasıl uygulanır?
5607 m.3/23, suç konusu eşyanın değerine göre ceza üzerinde doğrudan etki kurar. Değerin fahiş olması hâlinde ceza yarısından bir katına kadar artırılır. Değer hafif ise ceza yarısına kadar, pek hafif ise üçte birine kadar indirilir. Bu nedenle muafiyet nedeniyle ödenmeyen vergi tutarı ile eşyanın değeri birbirine karıştırılmamalı; m.3/23 bakımından Kanunun esas aldığı değer ayrıca belirlenmelidir.
M.3/22 uyarınca m.3’te tanımlanan fiiller teşebbüs aşamasında kalsa bile tamamlanmış gibi cezalandırılır. Suç üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte işlenmişse m.4/2 uyarınca ceza yarı oranında artırılır. Örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenmişse m.4/1 iki kat artırım öngörür. Kamu görevlisinin görevinin veya meslek ve sanatın sağladığı kolaylıktan yararlanılması m.4/4 kapsamında yarı artırım sebebidir.
Etkin pişmanlık bakımından m.5 hükümleri uygulanabilir. M.5/1’de resmî makamlarca haber alınmadan önce yapılan ve faillerin yakalanmasını veya eşyanın ele geçirilmesini sağlayan bilgi verme hâlinde cezalandırmama; haber alındıktan sonra fiilin bütünüyle ortaya çıkmasına hizmet ve yardım hâlinde üçte iki indirim düzenlenir.
M.5/2, m.3/7 hariç m.3 suçları yönünden gümrüklenmiş değerin iki katının Devlet Hazinesine ödenmesine bağlı özel indirim getirir: soruşturma evresi sona erinceye kadar ödeme hâlinde ceza yarı oranında; kovuşturma evresinde hüküm verilinceye kadar ödeme hâlinde üçte bir oranında indirilir. M.5/3, tekrar suç işleyenler ile suçun örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hâlinde bu ödeme hükmünün uygulanmayacağını düzenler.
Müsadere ve eşyanın iadesi nasıl değerlendirilir?
5607 m.13, kaçak eşya ve suçta kullanılan araçlar bakımından TCK’nın müsadere hükümlerine gönderme yapar. M.3/6 dosyasında eşyanın suç konusu olup olmadığı, muafiyet statüsü ve mülkiyet ilişkisi kesinleştirilmeden iade/müsadere kararı verilemez. Elkonulan eşya bakımından m.16’daki tasfiye hükümleri de olayın niteliğine göre devreye girebilir.
Elkonulan eşyanın iadesine ilişkin genel süreç için Mersin Gümrükte El Konulan Eşyanın İadesi rehberimiz; genel gümrük ve kaçakçılık uyuşmazlıkları için Mersin Kaçakçılık Davaları ve Gümrük Uyuşmazlıkları sayfamız ayrıca incelenebilir.
Sık Sorulan Sorular
1. Gümrük vergisinden muaf eşyayı satmanın cezası nedir?
5607 m.3/6 şartları varsa altı aydan iki yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adlî para cezasıdır.
2. Her ithal eşya m.3/6 kapsamına girer mi?
Hayır. Eşyanın özel kanunları gereğince gümrük vergilerinden kısmen veya tamamen muaf ithal edilmiş olması gerekir.
3. Muaf eşyayı başka amaçla kullanmak suç mudur?
Muafiyet şartı devam ederken eşyanın ithal amacı dışında başka kullanıma tahsis edilmesi m.3/6 kapsamında suç olabilir.
4. İzin alınarak satış yapılabilir mi?
İlgili muafiyet mevzuatı izin, süre veya vergi ödeme şartıyla devre olanak veriyorsa bu şartların yerine getirilmesi gerekir. Hukuka uygun izinli devir m.3/6’nın tipik fiili değildir.
5. Alıcı da cezalandırılır mı?
Eşyanın muaf ithal özelliğini ve buna bağlı hukuki durumu bilerek satın alan veya kabul eden kişi fıkrada ayrıca düzenlenmiştir.
6. Şirket müdürü otomatik sorumlu mudur?
Hayır. Amaç dışı kullanım, satış veya devir kararındaki kişisel kast ve icrai katkı gösterilmelidir.
7. Verginin sonradan ödenmesi suçu otomatik kaldırır mı?
Hayır. Etkin pişmanlık için 5607 m.5’teki özel şartlar uygulanır; sıradan vergi ödemesi suçun maddi unsurlarını kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
8. Eşyanın değeri düşükse ceza değişir mi?
Evet. M.3/23 hafif ve pek hafif değer hâllerinde indirim, fahiş değer hâlinde artırım düzenler.
9. İdari para cezası ile ceza davası aynı mıdır?
Hayır. Gümrük idari yaptırımları ile 5607 kapsamındaki ceza sorumluluğu ayrı hukuki dayanaklara sahiptir.
10. Elkonulan eşya geri alınabilir mi?
İade, müsadere ve tasfiye koşulları eşyanın hukuki statüsüne ve yargılama sonucuna göre 5607 ve TCK hükümleri kapsamında belirlenir.
Resmî Kaynaklar ve İlgili Rehberler
- 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu
- 4458 sayılı Gümrük Kanunu
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu
- Gümrük İdari Para Cezasına İtiraz
- Gümrükte El Konulan Eşyanın İadesi
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu – Mersin
Gümrük muafiyetleri, ithalat sonrası kullanım/devir kısıtlamaları ve kaçakçılık soruşturmalarında hukuki temsil.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
