Emeklilik Şirketinin TSB Üyeliği Hangi Hallerde Düşer? | 5684 m.24/7-b (2026)
5684 m.24/7-b emeklilik şirketinin Birlik üyeliğini nasıl sona erdirir?
Emeklilik şirketleri, 5684 m.24/1 uyarınca emeklilik ruhsatını aldıktan sonra en geç bir ay içinde Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliğine giriş aidatını ödeyerek üye olmak zorundadır. M.24/7-b ise bu zorunlu üyeliğin hangi ağır hallerde düşeceğini düzenler.
Kanun iki ana kategori belirler. İlk kategori ruhsat statüsüdür: emeklilik faaliyet ruhsatı ile sigorta ruhsatlarının geçersiz olması. İkinci kategori şirket faaliyetinin sona ermesidir: iflas veya tasfiye kararı verilmesi ya da başka nedenle faaliyetin sona ermesi.
Bu düzenleme, emeklilik şirketinin TSB üyeliğini yalnız ticaret sicilindeki tüzel kişilik varlığına değil, düzenlenmiş emeklilik ve sigortacılık faaliyeti yapabilme durumuna bağlar. Şirket tüzel kişiliği belirli süre devam etse bile kanuni faaliyet zemini ortadan kalkmışsa meslek kuruluşu üyeliği sona erebilir.
Güncel 5684 sayılı Kanun Mevzuat Bilgi Sistemi, 4632 sayılı Kanun Mevzuat Bilgi Sistemi – 4632 ve özel emeklilik mevzuatı SEDDK üzerinden takip edilmelidir.
“Emeklilik faaliyet ruhsatı ile sigorta ruhsatlarının geçersiz olması” ne demektir?
M.24/7-b-1, emeklilik şirketinin üyeliğinin düşmesi için emeklilik faaliyet ruhsatı ile sigorta ruhsatlarının geçersiz olmasını esas alır. Emeklilik şirketi yalnız emeklilik faaliyeti değil, mevzuatın izin verdiği ölçüde sigorta branşlarında da ruhsat sahibi olabilir. Bu nedenle bütün düzenlenmiş faaliyet statüsü birlikte değerlendirilir.
Bir ruhsatın “geçersiz” olması ile yeni sözleşme yapma yetkisinin geçici veya tedbiren kaldırılması aynı kavram değildir. Yeni sözleşme yetkisinin kaldırılması m.24/3-b-2 kapsamında doğrudan Levhadan silinme nedeni olabilir; ancak üyeliğin düşmesi m.24/7-b’de ayrıca ve daha ağır koşullarla düzenlenmiştir.
Şirketin güncel ruhsat envanteri hazırlanırken emeklilik faaliyet ruhsatı, varsa sigorta branş ruhsatları ve her birinin hukuki durumu ayrı satırlarda gösterilmelidir. Eski tarihli ruhsat belgesinin arşivde bulunması, ruhsatın halen geçerli olduğunu tek başına ispat etmez.
4632 m.9/2 kapsamındaki ruhsat geçersizliği üyeliği nasıl etkiler?
4632 m.9/2, emeklilik branşında faaliyet ruhsatı alan şirketin ruhsat tarihinden itibaren en geç üç ay içinde fon kurmak amacıyla Sermaye Piyasası Kuruluna başvurmasını zorunlu kılar. Süresinde başvuru yapılmaz veya başvuru reddedilirse kuruluş izni ve faaliyet ruhsatı kendiliğinden geçersiz hale gelir.
Bu durum 5684 m.24/3-b-1’de doğrudan Levhadan silinme sebebi olarak düzenlenmiştir. Üyeliğin düşmesi bakımından ise m.24/7-b-1’deki bütün ruhsat statüsü ayrıca incelenir. Şirketin başka geçerli sigorta ruhsatlarının bulunup bulunmadığı üyelik sonucunun değerlendirilmesinde önem taşır.
Dolayısıyla “emeklilik faaliyet ruhsatı geçersiz oldu” cümlesi ile “TSB üyeliği kesin olarak düştü” cümlesi otomatik olarak eşitlenmemelidir. M.24/7-b-1’in lafzındaki emeklilik faaliyet ruhsatı ile sigorta ruhsatlarının geçersizliği birlikte değerlendirilmelidir.
4632 m.9/2 süreci için Emeklilik Şirketinin Faaliyet Ruhsatı Geçersiz Olursa Levhadan Silinir mi? rehberimiz incelenebilir.
Emeklilik şirketi hakkında iflas kararı verilirse TSB üyeliği düşer mi?
Evet. M.24/7-b-2, emeklilik şirketi hakkında iflas kararı verilmesini Birlik üyeliğinin düşmesi sebebi sayar. Burada “iflasın istenmesi” ile “iflas kararı verilmesi” ayrımı korunmalıdır. M.24/3-b-4, 4632 sayılı Kanun kapsamında iflasın istenmesini Levhadan silinme nedeni sayarken m.24/7-b-2 üyelik düşmesi için iflas kararını esas alır.
Bu iki aşama farklı tarihlerde doğabilir. Önce SEDDK 4632 m.14 kapsamında şirketin iflasını isteyebilir; bu aşamada Levha statüsü etkilenir. Mahkeme daha sonra iflas kararı verirse Birlik üyeliği de düşer. İşlem dosyasında iki tarih ve iki hukuki sonuç ayrı tutulmalıdır.
İflas istemi ile karar ayrımının ayrıntıları için Emeklilik Şirketinin İflası İstenirse Levhadan Silinir mi? rehberimize bakılabilir.
Tasfiye kararı veya başka nedenle faaliyetin sona ermesi üyeliği nasıl etkiler?
M.24/7-b-2 tasfiye kararını da açık üyelik düşme sebebi sayar. Tasfiye sürecinde şirket tüzel kişiliği tasfiye işlemlerini tamamlamak amacıyla devam edebilir; ancak aktif emeklilik şirketi olarak meslek kuruluşu üyeliği sona erer.
Kanun ayrıca “başka nedenlerle faaliyetinin sona ermesi” ifadesini kullanır. Böylece iflas ve tasfiye dışındaki hukuki sebeplerle şirketin emeklilik faaliyetini tamamen sona erdirmesi de üyelik statüsünü etkiler. Ancak geçici operasyon kesintisi, belirli ürün satışının durması veya fon değişikliği tek başına faaliyetin sona ermesi olarak kabul edilemez.
Faaliyetin sona erdiğini gösteren resmi kararlar, ticaret sicili kayıtları, SEDDK bildirimleri ve varsa SPK fon işlemleri birlikte değerlendirilmelidir. Şirketin bütün fonlarının başka şirkete devri m.24/3-b-3 bakımından ayrı Levha silme sebebidir; bunun ardından faaliyetin bütünüyle sona erip ermediği ayrıca incelenir.
Birlik üyeliği düşünce emeklilik şirketinin Levha kaydı ne olur?
M.24/3-b-6, Birlik üyeliğinin düşmesini emeklilik şirketinin Levhadan silinme sebeplerinden biri olarak açıkça sayar. Bu nedenle m.24/7-b kapsamındaki üyelik düşme koşulu gerçekleştiğinde şirketin TSB nezdindeki emeklilik şirketleri Levhasındaki aktif kaydı da sona erer.
Levhadan silinen şirket m.24/4 uyarınca Genel Kurulda seçme ve seçilme hakkına sahip değildir. Üyelik de düştüğünde şirket artık yalnız temsil hakkını değil, meslek kuruluşu üyeliği statüsünün kendisini kaybetmiştir.
TSB nezdinde sigorta/reasürans şirketleri için bir, emeklilik şirketleri için ayrı bir Levha tutulur. İki Levha yapısı hakkında Türkiye Sigorta Birliğinde Kaç Ayrı Levha Tutulur? rehberimiz incelenebilir.
Emeklilik şirketinde Levhadan silinme ile üyeliğin düşmesi neden aynı değildir?
M.24/3-b, üyelik düşmesinden daha geniş bir Levhadan silinme sebepleri listesi içerir. Örneğin yeni sözleşme akdetme yetkisinin kaldırılması, fonların tamamının başka şirkete devredilmesi veya aidatların tebligata rağmen ödenmemesi Levhadan silinmeye yol açabilir; ancak bu olayların her biri tek başına m.24/7-b anlamında üyeliğin düşmesi değildir.
Üyeliğin düşmesi daha temel statü kaybıdır. Emeklilik ve sigorta ruhsatlarının geçersizliği veya iflas/tasfiye/faaliyetin sona ermesi gibi olaylar şirketin meslek kuruluşundaki üyeliğini ortadan kaldırır. Üyelik düşünce Levha da buna bağlı olarak silinir.
Kurumsal kayıt sisteminde “üyelik durumu” ve “Levha durumu” ayrı alanlarda tutulmalıdır. Şirketin Levhadan silindiği tarih ile üyeliğin düştüğü tarih bazı dosyalarda farklı olabilir.
TSB üyeliğinin düşmesi katılımcı birikimlerini ortadan kaldırır mı?
Hayır. Emeklilik şirketinin TSB üyeliği meslek kuruluşu statüsüdür. Katılımcıların bireysel emeklilik hesapları ve fon varlıkları 4632 sayılı Kanunun özel korumasına tabidir. M.17 uyarınca fon malvarlığı şirketin serbest malvarlığından ayrıdır; rehnedilemez, teminat gösterilemez, üçüncü kişilerce haczedilemez ve şirketin iflas masasına dahil edilemez.
Şirketin faaliyetinin sona ermesi halinde katılımcı fonlarının başka şirkete devri, saklayıcı kayıtlarının aktarılması ve katılımcıların bilgilendirilmesi ilgili SEDDK ve SPK düzenlemelerine göre yürütülür. Üyelik statüsünün sona ermesi katılımcıların birikimlerinin yok olması anlamına gelmez.
Şirket ve ilgili kurumlar katılımcılara yapılacak duyurularda TSB üyelik statüsü ile fon güvenliğini birbirine karıştırmamalıdır. Hukuki durum açık, tarihli ve resmi kararlara dayalı biçimde anlatılmalıdır.
Üyelik düşmesi ve faaliyet kapanış dosyasında neler bulunmalıdır?
Birinci grup ruhsat belgeleridir. Emeklilik faaliyet ruhsatı ile tüm sigorta ruhsatlarının güncel statüsü ve geçersizliğe yol açan kararlar saklanmalıdır. İkinci grup şirketin iflas, tasfiye veya faaliyeti sona erdiren hukuki işlemleridir.
Üçüncü grup TSB üyelik ve Levha kayıtlarıdır. Üyeliğin düştüğüne ve Levha kaydının silindiğine ilişkin yazılar dosyada bulunmalıdır. Dördüncü grup SPK fon kayıtları, fon devri kararları ve saklayıcı nezdindeki aktarım belgeleridir.
Beşinci grup katılımcı bilgilendirmeleridir. Altıncı grup Birlik aidat ve gider payı hesaplarının kapanışıdır. Yedinci grup varsa şirketin ticaret sicili tasfiye ve terkin kayıtlarıdır. Sekizinci grup yönetici ve temsil yetkilerinin sona ermesine ilişkin kayıtlardır.
Emeklilik şirketi daha sonra yeniden faaliyete geçerse eski TSB üyeliği canlanır mı?
Üyeliği düşen şirketin daha sonra yeniden emeklilik veya sigortacılık faaliyetine dönmesi halinde güncel ruhsat ve kuruluş koşulları baştan değerlendirilir. Eski üyelik kaydının otomatik olarak canlandığı varsayılmamalıdır. M.24/1’deki zorunlu üyelik kuralı yeni geçerli ruhsat statüsüyle birlikte uygulanır.
Bu durum, üyeliği devam ederken yalnız Levhadan silinen şirketten farklıdır. Üyelik devam ediyorsa silinme nedeni ortadan kalktığında m.24/4’teki yeniden yazılma mekanizması kullanılabilir. Üyelik tamamen düşmüşse yeniden faaliyet için ruhsat ve üyelik süreçlerinin bütünü dikkate alınır.
Levhaya yeniden yazılma hakkında TSB Levhasından Silinen Şirket Yeniden Nasıl Yazılır? rehberimiz incelenebilir.
Sık Sorulan Sorular
1. Emeklilik şirketinin TSB üyeliği ne zaman düşer?
Emeklilik faaliyet ruhsatı ile sigorta ruhsatları geçersiz olursa veya şirket hakkında iflas/tasfiye kararı verilir ya da faaliyeti başka nedenle sona ererse.
2. Yalnız emeklilik ruhsatının geçersizliği her durumda üyeliği düşürür mü?
M.24/7-b-1’in bütün ruhsat statüsü birlikte değerlendirilmelidir; varsa sigorta ruhsatları da kontrol edilir.
3. Yeni sözleşme yetkisinin kaldırılması üyeliği düşürür mü?
Bu durum m.24/3-b-2 kapsamında Levhadan silinme sebebidir; üyeliğin düşmesi m.24/7-b’de ayrı düzenlenmiştir.
4. İflasın istenmesi ile üyelik düşer mi?
İflas istemi m.24/3-b-4 kapsamında Levhayı etkiler; m.24/7-b-2 üyelik düşmesi için iflas kararını esas alır.
5. Tasfiye kararı üyeliği düşürür mü?
Evet.
6. Faaliyetin başka nedenle sona ermesi de kapsama girer mi?
Evet.
7. Üyelik düşünce Levha kaydı ne olur?
M.24/3-b-6 uyarınca üyeliğin düşmesi Levhadan silinme sebebidir.
8. Katılımcı fonları TSB üyeliği düşünce yok olur mu?
Hayır. Fonlar 4632 sayılı Kanunun özel malvarlığı korumasına tabidir.
9. Şirket yeniden faaliyete dönerse ne olur?
Güncel ruhsat ve üyelik koşulları yeniden uygulanır; eski üyelik otomatik canlanmış sayılmaz.
10. Levha ve üyelik kayıtları aynı şey midir?
Hayır. Birbirine bağlı fakat ayrı hukuki statülerdir.
Resmî Kaynaklar ve İlgili Rehberler
- 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu
- 4632 sayılı Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanunu
- SEDDK Mevzuat
- Türkiye Sigorta Birliği
- Emeklilik Faaliyet Ruhsatı Geçersizliği
- Emeklilik Şirketinde İflas İstemi
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu – Mersin
Özel emeklilik şirketlerinin ruhsat, TSB üyeliği, Levha, iflas ve tasfiye süreçlerinde hukuki danışmanlık.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
