Sağlık Hizmeti İş Birliği Protokolünde Hekimin Çalışma Şekli ve Çağrı Usulü Nasıl Yazılır? | 2026
Kısa ve net cevap: Uluslararası Sağlık Hizmetlerinde İş Birliği Yönetmeliği m.6/2-c uyarınca iş birliği protokolünde, hizmet verecek hekimlerin çalışma biçimi ve çağrı usulü açıkça düzenlenmelidir. Protokol; hekimin hangi branş ve işlemler için göreve çağrılacağını, çağrının hangi yetkili birim tarafından ve hangi kayıtlı yöntemle yapılacağını, hizmet planının nasıl oluşturulacağını ve hekimin esas kurumundaki eğitim, araştırma ve mesleki görevlerinin nasıl korunacağını belirlemelidir. Yönetmelik m.7/5 gereği bu model klasik geçici görevlendirme sistemi değildir; her tıbbi işlem için yazılı bildirim esastır.
Hekimin çalışma ve çağrı usulünü belirsiz bırakmak, hasta kabulü ile hekim erişilebilirliği arasında kopukluk yaratabilir. Uluslararası hastaya işlem tarihi verildiğinde hekimin gerçekten protokol listesinde bulunması, muvafakatinin geçerli olması ve o işlem için usulüne uygun bildirim yapılması gerekir. “İhtiyaç halinde çağrılır” şeklindeki tek cümle; çağrı yetkilisini, bildirim kanalını, zamanlamayı, iptal/değişiklik sistemini ve kayıt yükümlülüğünü açıklamadığı için uygulamada yetersiz kalabilir.
Yönetmelik m.6/2-c neyi zorunlu tutuyor?
Yönetmelik m.6/2-c, protokolün asgari unsurları arasında hizmet verecek hekimlerin çalışma biçimi ile çağrı usulünü açıkça sayar. Bu hüküm, hekimlerin protokol kapsamında ne zaman ve nasıl fiilen hizmet vereceğini kurumlar arası anlaşmanın parçası haline getirir.
Çalışma biçimi ve çağrı usulü, yalnız personel planlama konusu değildir. Yabancı hastanın randevu ve tedavi tarihinin güvenilir biçimde belirlenmesi, hekimin esas kurumundaki görevlerinin aksamaması, hizmet alan kuruluşun ameliyathane/klinik planlaması ve işlem bazlı kayıtların oluşması bu düzenlemeye bağlıdır.
Protokol hazırlanırken m.6/2-c, m.7’deki sağlık personeli hükümleriyle birlikte okunmalıdır. Hekim listede bulunmalı, muvafakati alınmalı, görevlerini aksatmamalı ve her tıbbi işlem için gerekli yazılı bildirim sistemi kullanılmalıdır.
Hekimin çalışma biçimi nasıl tanımlanmalıdır?
Çalışma biçimi; hekimin protokol kapsamında hangi branş ve tıbbi işlemleri sunacağı, hizmet alan kuruluşta hangi koşullarda bulunacağı, hasta ön değerlendirmesinin nasıl yapılacağı, ameliyat veya girişimsel işlemin nasıl planlanacağı, kontrol ve takip hizmetinin hangi kanaldan yürütüleceği gibi operasyonel unsurları içermelidir.
Bu çalışma, hizmet alan kuruluşta sürekli ve bağımsız yeni bir iş ilişkisi kurulması anlamına gelmez. Yönetmelik m.6/6 hizmet alan sağlık kuruluşu ile hizmet verecek sağlık personeli arasında ayrıca bireysel sözleşme yapılmasını yasaklar. m.7/6 ise hizmet alan kuruluşun sırf bu iş birliği nedeniyle hekimin işvereni sayılmayacağını ve ayrıca sigorta bildirimi yapmayacağını düzenler.
Bu nedenle protokolde “haftanın beş günü hizmet alan kuruluşta tam zamanlı çalışır” gibi ifadeler kullanılırken hekim statüsü, esas kurum görevleri ve m.5/2’deki birim sınırlamaları dikkatle değerlendirilmelidir. Sistem, mevcut kamu çalışma ilişkisinin üzerinde özel bir iş birliği modelidir.
Hekimin çağrı usulü nasıl kurulmalıdır?
Çağrı usulünde öncelikle çağrıyı yapmaya yetkili birim veya kişi belirlenmelidir. Uluslararası hasta birimi, başhekimlik, ilgili klinik koordinatörü veya protokolde tanımlanan başka bir yetkili kanal kullanılabilir. Önemli olan çağrının kurum adına yetkili kaynaktan gelmesi ve kayıt altına alınmasıdır.
Çağrı içeriğinde en az hastanın kimliğini güvenli şekilde belirleyecek bilgi, ilgili branş ve işlem, planlanan tarih, hizmet yeri ve gerekli hazırlıklar bulunmalıdır. Kişisel sağlık verileri gereksiz biçimde açık iletişim kanallarında paylaşılmamalı; veri güvenliği kuralları gözetilmelidir.
Çağrının ne kadar önce yapılacağı da işlem türüne göre protokolde belirlenebilir. Elektif büyük cerrahi ile acil olmayan kısa değerlendirme aynı hazırlık süresini gerektirmeyebilir. Kurumlar, gerçek tıbbi ve operasyonel ihtiyaca uygun süreler tanımlamalıdır.
Her tıbbi işlem için yazılı bildirim gerekir mi?
Yönetmelik m.7/5, iş birliği kapsamında hizmet verecek sağlık personeli için geçici görevlendirme yapılmayacağını; bunun yerine her tıbbi işlem için yazılı bildirim yapılacağını düzenler. Bu nedenle çağrı usulünün sözlü telefon trafiğine dayalı bırakılması mevzuatın kayıtlı çalışma mantığıyla uyumlu değildir.
Yazılı bildirim elektronik sistem, resmi kurum yazısı veya mevzuata uygun kayıtlı başka yöntemle yapılabilir. Protokolde kullanılacak yöntemin belirlenmesi, sonradan “hekim çağrılmış mıydı, işlem için onay var mıydı?” tartışmasını azaltır.
Yazılı bildirim kaydı; işlemin tarihi, hekim, hasta ve protokol kapsamı arasında bağlantı kurar. Denetimde personel listesiyle fiili işlemler karşılaştırılırken bu kayıtlar önem taşır.
Geçici görevlendirme ile protokol kapsamında çalışma arasındaki fark nedir?
Geçici görevlendirme, kamu personelinin belirli süreyle başka görev veya yerde çalıştırılmasına ilişkin ayrı idari mekanizmadır. 2026 İş Birliği Yönetmeliği m.7/5 ise bu özel uluslararası sağlık hizmeti modelinde personelin her işlem için yazılı bildirimle çalışmasını öngörür ve ayrıca geçici görevlendirme yapılmayacağını açıklar.
Bu ayrım, hekimin esas kurumla olan çalışma ilişkisini korur. Hekim yeni kurumun kadrosuna veya işveren ilişkisine geçmez; protokol kapsamındaki tıbbi işlemi yerine getirir. Bu nedenle kurumlar “her ihtimale karşı ayrıca geçici görevlendirme” yaparak iki sistemi üst üste bindirmemelidir.
Hekimle ayrı bireysel sözleşme yasağı ve işverenlik sonuçları için hizmet alan kuruluş-hekim bireysel sözleşme rehberi incelenebilir.
Hekimin esas kurumundaki görevleri nasıl korunur?
Yönetmelik m.7/4, iş birliği kapsamında görev alan sağlık personelinin eğitim, araştırma ve diğer mesleki görevlerini aksatmamasını zorunlu tutar. Bu nedenle çağrı takvimi yalnız hizmet alan kuruluşun yabancı hasta randevusuna göre oluşturulamaz; hekimin esas kurumundaki görev planı da dikkate alınmalıdır.
Hizmet alan kuruluş, görevlerin aksadığını tespit ederse m.7/4 kapsamında hizmet veren sağlık kuruluşundan ilgili kişinin listeden çıkarılmasını talep edebilir. Bu süreçte sağlık hizmetinin devamlılığı korunmalıdır. Hasta ameliyat veya tedavi sürecinin ortasında personel değişikliği nedeniyle mağdur edilmemelidir.
Protokolde çağrıların esas kurumun belirli bir koordinasyon birimi üzerinden teyit edilmesi, takvim çakışmalarını azaltabilir. Hekimin bireysel takvim beyanı tek başına yeterli kurumsal kontrol olarak görülmemelidir.
Hekim birden fazla iş birliği protokolünde çalışabilir mi?
Evet. Yönetmelik m.7/2, sağlık personelinin birden fazla iş birliği protokolü kapsamında görev alabilmesine imkân verir. Ancak bu serbestlik sınırsız değildir. m.7/4’teki eğitim, araştırma ve mesleki görevlerin aksamaması şartı devam eder.
Birden fazla protokol bulunan hekimin çağrı usulü daha ayrıntılı planlanmalıdır. Aynı gün iki farklı kurumun işlem talebi, acil değişiklikler veya ameliyat sürelerinin uzaması gibi riskler önceden düşünülmelidir. Çakışma halinde hasta güvenliği ve mevcut tıbbi yükümlülükler önceliklendirilir.
Hekimin kaç protokolde bulunduğu kadar fiilen ne kadar işlem üstlendiği önemlidir. Kurumlar, hizmet hacminin güvenli ve gerçekçi olup olmadığını periyodik olarak değerlendirmelidir.
Yabancı hastanın randevusu hekim çağrısından önce kesinleştirilebilir mi?
Hasta iletişiminde kesin tarih verilmeden önce hekimin ve gerekli çalışma ekibinin uygunluğunun teyit edilmesi gerekir. Aracı kuruluş veya çağrı merkezi, hekim takvimi doğrulanmadan kesin ameliyat tarihi taahhüt ederse sonradan iptal, uçuş ve konaklama zararı gibi uyuşmazlıklar doğabilir.
Yönetmelik m.9 yabancı hastanın hizmet alan kuruluşa, hizmet verecek sağlık personeline veya sözleşmeli aracı kuruluşa başvurabileceğini düzenler. Başvuru kanalı farklı olsa da tedavi planının nihai tıbbi değerlendirmesi ve personel uygunluğu protokol sistemine göre belirlenmelidir.
Aracı kuruluşun sorumluluğu için sağlık turizmi aracı kuruluş sorumluluğu rehberi ayrıca incelenebilir.
Hekim çağrısı veya işlem tarihi değişirse ne yapılmalıdır?
Çağrı yapıldıktan sonra tıbbi veya idari nedenle işlem tarihi değişebilir. Protokol, değişikliği kimin bildireceğini, hastaya ve diğer kuruma nasıl haber verileceğini ve yeni tarih belirleme usulünü düzenlemelidir. Özellikle yurt dışından uçuş ve konaklama planlayan hasta için gecikmeli bildirim önemli zararlar doğurabilir.
Hekimin geçerli nedenle katılamaması halinde alternatif hekim veya ekip ancak protokol ve personel listesi şartlarını taşıyorsa kullanılmalıdır. Liste dışındaki hekim “son dakika çözümü” olarak görevlendirilemez. m.7/1 listede bulunmayan sağlık personelinin bu iş birliği kapsamında hizmet vermesine izin vermez.
Değişiklik hasta tedavisinin ertelenmesine yol açıyorsa tıbbi açıdan gecikmenin güvenli olup olmadığı ayrıca değerlendirilmelidir. Hasta güvenliği idari takvimden önce gelir.
Tıbbi sorumluluk çağrı usulünden etkilenir mi?
Çağrının usulüne uygun olması tıbbi sorumluluğun tek ölçütü değildir. Yönetmelik m.10/1 teşhis, tedavi, ameliyat ve girişimsel işlemleri hizmet verecek sağlık personelinin asli yetki ve sorumluluğunda yürütür. Hekim çağrı kaydının varlığına dayanarak tıbbi özen yükümlülüğünden kurtulamaz.
m.10/2 ameliyat sonrası takip, kontrol, bakım ve destek hizmetlerinde hekim ile hizmet alan sağlık kuruluşunun sorumluluğunu düzenler. Bu nedenle protokolde yalnız işlem günündeki çağrı değil, tedavi sonrası hangi hekim ve birimin takip edeceği de planlanmalıdır.
m.10/4 hastanın tedaviye yönelik aydınlatılmasından hekim ile hizmet alan kuruluşu sorumlu tutar. Hekimin kısa süreli çağrıyla gelmesi aydınlatma yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.
Çağrı ve çalışma kayıtları neden saklanmalıdır?
Bir uyuşmazlıkta hekimin protokol kapsamında yetkili olup olmadığı, hangi işlem için çağrıldığı, işlem tarihinin ne zaman belirlendiği ve kurumların görevlerini zamanında yerine getirip getirmediği yazılı kayıtlardan anlaşılır. Çağrı mesajı, resmi yazı, sistem kaydı, ameliyathane planı ve hasta kabul kaydı birbiriyle uyumlu olmalıdır.
m.6/2-f gereği protokolde geç veya hiç ifaya ilişkin tazminat hükümleri de bulunmalıdır. Çağrı sürecinde gecikme iddiası varsa başlangıç ve cevap tarihini gösteren kayıt olmadan kurumsal sorumluluğun belirlenmesi güçleşir. Protokol tazminatı için iş birliği protokolünde tazminat sorumluluğu rehberi incelenebilir.
14 maddelik çalışma ve çağrı usulü kontrol listesi
- Hekimin protokol/personel listesinde bulunduğunu doğrulayın.
- Hekim muvafakatini kontrol edin.
- Hangi branş ve işlemler için çağrılacağını belirleyin.
- Çağrı yapmaya yetkili birimi yazın.
- Kullanılacak yazılı bildirim kanalını belirleyin.
- Çağrıda bulunacak asgari bilgileri tanımlayın.
- Kişisel sağlık verilerinin güvenli aktarımını sağlayın.
- İşlem türüne uygun çağrı süresi belirleyin.
- m.7/5 işlem bazlı yazılı bildirim kaydını oluşturun.
- Geçici görevlendirme sistemiyle karıştırmayın.
- Hekimin esas kurum görevlerini kontrol edin.
- İptal ve tarih değişikliği usulünü yazın.
- Alternatif personelin listede bulunmasını şart koşun.
- Çağrı, cevap ve fiili işlem kayıtlarını arşivleyin.
Resmî kaynaklar
Resmî Gazete – Uluslararası Sağlık Hizmetlerinde İş Birliği Yönetmeliği
Resmî Gazete – Uluslararası Sağlık Turizmi ve Turistin Sağlığı Hakkında Yönetmelik
Branş ve işlemlerin belirlenmesi için protokolde branşlar ve tıbbi işlemler rehberi incelenebilir.
Sık Sorulan Sorular
Hekimin çalışma şekli protokolde yazılmalı mı?
Evet. Yönetmelik m.6/2-c bunu zorunlu unsur sayar.
Çağrı usulü de zorunlu mu?
Evet. Hekimlerin çalışma biçimi ile çağrı usulü birlikte düzenlenir.
Hekim telefonla sözlü çağrılabilir mi?
m.7/5 her tıbbi işlem için yazılı bildirim sistemi öngörür; kritik çağrı süreci kayıtlı yürütülmelidir.
Hekim için geçici görevlendirme yapılır mı?
Hayır. m.7/5 bu modelde geçici görevlendirme yapılmayacağını düzenler.
Hekim birden fazla protokolde çalışabilir mi?
Evet. m.7/2 buna izin verir.
Esas kurum görevleri aksarsa ne olur?
m.7/4 kapsamında listeden çıkarma talebi gündeme gelebilir; hizmet sürekliliği ayrıca korunur.
Hasta randevusu hekim teyidinden önce kesinleştirilmeli mi?
Personel ve işlem uygunluğu teyit edilmeden kesin tedavi tarihi taahhüt edilmesi uygulama riski doğurur.
Liste dışı hekim son dakika görevlendirilebilir mi?
Hayır. m.7/1 kapsamında listede bulunmayan personel hizmet veremez.
Çağrı kaydı tıbbi sorumluluğu kaldırır mı?
Hayır. Tıbbi sorumluluk m.10 hükümlerine göre ayrıca değerlendirilir.
Hangi kayıtlar saklanmalıdır?
Çağrı, cevap, işlem planı, yazılı bildirim, ameliyathane/randevu kaydı ve hasta dosyası saklanmalıdır.
Türkiye geneli dosya takibi
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunun fizikî ofisi Mersin/Akdeniz’dedir. Uluslararası sağlık hizmeti protokollerinde hekim çalışma biçimi, çağrı usulü, yazılı bildirim, personel listesi ve tıbbi sorumluluk birlikte incelenir. Türkiye genelindeki dosyalar Mersin’den yönetilebilir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
