Ruhsatsız Balıkçı Gemisiyle Avcılığın Cezası 2026 | 1380 m.36/a

Balıkçı Gemisinin Ruhsatlı Olması Neden Zorunludur?

1380 sayılı Su Ürünleri Kanununun 3. maddesi ticari su ürünleri avcılığında yalnız balıkçıyı değil, faaliyette kullanılan gemi ve diğer su vasıtalarını da ruhsat sistemine bağlar. Kanunun mantığı, denizde veya iç sularda ticari üretimin kim tarafından, hangi vasıtayla ve hangi kapasiteyle yapıldığının kayıt altında tutulmasıdır. Bu nedenle teknenin denizcilik mevzuatında kayıtlı olması ile su ürünleri mevzuatında avcılık için ruhsatlı olması aynı şey değildir.

Geminin teknik kütük, bağlama kütüğü veya diğer denizcilik kayıtlarında bulunması, 1380 sayılı Kanun bakımından aranan su ürünleri ruhsatını ikame etmez. Ticari avcılık yapılacaksa gemi için mevzuatın aradığı ruhsat tezkeresi veya izin durumunun ayrıca mevcut ve geçerli olması gerekir. Balıkçının şahsi ruhsatının bulunması da ruhsatsız gemiyi hukuka uygun hale getirmez.

Ruhsat sisteminin temel çerçevesini Su Ürünleri Ruhsat Tezkeresi Kimler İçin Zorunlu? yazımızda kişi, tüzel kişi ve gemi ayrımıyla açıkladık. Bu yazı ise yalnız ruhsatsız gemiyle faaliyetin yaptırımına odaklanır.

Ruhsatsız Balıkçı Gemisi Kullanılırsa İdari Para Cezası Kime Kesilir?

1380 m.36/a ruhsatsız gemi ve diğer su vasıtaları bakımından yaptırım muhatabını açıkça “sahip veya donatan” olarak belirler. Geminin maliki ile donatanı aynı kişi olabilir; ancak gemi bir işletme organizasyonu içinde başka kişi veya şirket tarafından kendi adına ve hesabına işletiliyorsa donatan sıfatı ayrıca değerlendirilir. Denetim tutanağında yalnız gemide bulunan kaptanın adının yazılması, sahip/donatan yönünden yapılması gereken hukuki tespiti ortadan kaldırmaz.

İdari yaptırım kararında geminin adı, ruhsat kod numarası varsa bu bilgi, bağlama limanı, teknik kütük bilgisi, geminin tam boyu, fiilin yeri ve zamanı, avcılık faaliyeti ve yaptırım muhatabının hangi sıfatla sorumlu tutulduğu anlaşılır biçimde yer almalıdır. Özellikle malik ile işletmeci farklıysa donatanlık ilişkisini gösteren kayıtlar önemlidir.

Kanun ayrıca ruhsatsız ticari avcılık yapan gerçek veya tüzel kişi için de ayrı yaptırım öngörür. Bu nedenle bir olayda “gemi ruhsatsızlığı” ile “kişinin ruhsatsız ticari avcılığı” aynı maddede yer alsa da iki farklı fiil olarak incelenir. Ceza kararında hangi bendin hangi kişiye uygulandığı açık olmalıdır.

Ruhsatsız Balıkçı Gemisi Cezası 2026 Yılında Ne Kadar?

Su Ürünleri Yönetmeliği Ek-13, ruhsat tezkeresi alınmadan gemi ve diğer su vasıtalarının su ürünleri faaliyetinde kullanılması halinde kanuni cezanın geminin tam boyuna göre hangi miktarda uygulanacağını kademeli olarak belirler. Tarım ve Orman Bakanlığının 2026 güncel para cezası cetvelinde %25,49 yeniden değerleme oranı uygulanmıştır. Buna göre Ek-13’teki kanuni taban tutarların 2026 karşılığı şöyledir:

Bu tablo ruhsatsız geminin su ürünleri faaliyetinde kullanılması fiiline ilişkindir. Aynı denetimde avcılık şekline, yasak bölgeye, tür/boy/zaman kuralına, av aracına veya ruhsatsız kişiye ilişkin başka bir ihlal varsa her fiilin kanuni dayanağı ayrıca değerlendirilir.

Ceza Belirlenirken Geminin “Tam Boyu” Neden Önemlidir?

Ek-13 cezanın hangi kademeden uygulanacağını geminin tam boyuna bağlamıştır. Bu nedenle özellikle sınır değerlerde ölçü kaydı önemlidir. 5, 10, 12, 18, 22 ve 35 metre eşikleri ceza tutarını değiştirir. Örneğin tam boyu 11,90 metre olan gemi 10 metre dâhil 12 metreden küçük gruptadır; tam boyu 12,00 metre olan gemi ise bir üst gruba, yani 12 metre dâhil 18 metreden küçük kategoriye girer.

İdari yaptırım kararında geminin hangi resmi kayıttaki tam boy değerinin esas alındığı görülebilmelidir. Sicil veya teknik kütük kaydında farklı bir ölçü bulunduğu iddia ediliyorsa, bu belge yaptırım dosyasına sunulmalıdır. Ceza miktarını doğrudan değiştiren bir ölçü hatası basit yazım hatası değildir; kararın maddi temelini etkiler.

Gemi boyu ayrıca 1380 m.36’nın bazı diğer yaptırımlarında da önem taşır. Ancak Ek-13’te ruhsatsız gemi fiili için doğrudan boy kademeli sabit tutarlar bulunduğundan, bu özel tablo öncelikle uygulanır. Başka bir ihlalin cezasında ise kanunun o fiil için öngördüğü sistem ayrıca incelenir.

Ruhsatsız Gemiyle Avlanan Balık ve Diğer Su Ürünlerine Ne Olur?

1380 m.36/a, ruhsat tezkeresi olmadan yapılan ticari avcılık sonucu elde edilen su ürünleri bakımından yalnız para cezasıyla yetinmez. Kanunun el koyma ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin hükümleri devreye girer. El konulan ürünün canlı, bozulabilir, insan tüketimine uygun veya yasak boy/tür/zamanda avlanmış olması, sonraki işlemin şeklini etkiler.

1380 m.34 uyarınca bozulabilir nitelikte ve insan tüketimine uygun su ürünleri, kanundaki şartlar çerçevesinde değerlendirilir. Boy veya dönem yasağı nedeniyle perakende satışı mümkün olmayan ürünlerin doğrudan piyasaya sürülmesi söz konusu değildir; kanunun öngördüğü farklı değerlendirme usulleri uygulanır. Canlı ürünlerin doğal ortama bırakılması da m.34 kapsamındaki seçeneklerden biridir.

Denetim tutanağında el konulan ürünün türü, miktarı, ölçüsü, muhafaza biçimi ve gerekiyorsa numune bilgileri açık yazılmalıdır. Sonradan miktar veya tür tartışması çıktığında ilk tutanak belirleyici delillerden biri olur.

Ruhsatsız Avcılıkta Ağ, Trol, Gırgır ve Diğer Av Araçlarına El Konulur mu?

1380 m.36/a ruhsatsız ticari avcılıkta bazı av araçları için özel sonuç öngörür. Gırgır, orta su trolü, dip trolü, algarna ve dalarak su ürünleri avcılığında kullanılan araçlar bakımından kanunun özel el koyma ve mülkiyetin kamuya geçirilmesi hükümleri uygulanır. Diğer av araçlarında ise kanundaki ilk ihlal/tekrar sistemi ayrıca değerlendirilir.

Bu nedenle “ruhsatsız tekne cezası yalnız para cezasıdır” şeklindeki yaklaşım doğru değildir. Olayın av aracı ve yakalanan ürün boyutu ayrıca incelenmelidir. Tutanakta ağın cinsi, göz açıklığı, uzunluğu, trol takımının niteliği, dalış ekipmanı veya diğer araçların miktarı gibi bilgiler eksik bırakılmışsa, eşyanın hangi kanun hükmü kapsamında kamuya geçirildiği tartışmalı hale gelebilir.

Balıkçının Ruhsatı Varsa Ruhsatsız Geminin Cezası Kalkar mı?

Hayır. Kişi ruhsatı ve gemi ruhsatı iki farklı hukuki yükümlülüktür. Balıkçının geçerli ruhsat tezkeresine sahip olması, ruhsatsız geminin m.36/a kapsamındaki durumunu ortadan kaldırmaz. Tersi de geçerlidir: geminin ruhsatlı olması, ticari avcılığı yürüten kişinin kendi ruhsat veya izin yükümlülüğünü karşılamaz.

Bir denetimde bu iki kayıt birlikte sorgulanmalıdır. Özellikle kiralık tekne, şirket teknesi, kooperatif ortaklığı veya donatanlık ilişkilerinde kimin hangi ruhsattan sorumlu olduğu sözleşmeler ve resmi kayıtlarla netleştirilmelidir. Ceza muhatabının yanlış belirlenmesi, idari yaptırım kararına karşı ileri sürülebilecek temel hukuka aykırılıklardan biridir.

Ruhsatsız Gemi Denetim Tutanağında Hangi Bilgiler Kontrol Edilmelidir?

İlk olarak geminin adı, bağlama limanı, teknik kütük veya diğer kayıt numarası ve tam boyu kontrol edilmelidir. İkinci olarak ruhsat tezkeresinin gerçekten bulunmadığı mı, süresinin dolduğu mu, iptal veya geçici geri alma durumunun mu söz konusu olduğu ayrıştırılmalıdır. Üçüncü olarak geminin fiilen “su ürünleri faaliyetinde” kullanıldığına ilişkin tespit açık yazılmalıdır; yalnız limanda bağlı bulunmak ile avcılık faaliyeti aynı olgu değildir.

Dördüncü olarak av ürünlerinin türü ve miktarı; beşinci olarak kullanılan av araçları; altıncı olarak faaliyet bölgesi ve saat; yedinci olarak kaptan, malik ve donatan bilgileri; sekizinci olarak geminin resmi boy kaydı; dokuzuncu olarak el koyma işlemi yapılmışsa teslim/yediemin kayıtları incelenmelidir.

Onuncu olarak idari para cezası kararının yasal dayanağı ve miktarı 2026 güncel cetveliyle karşılaştırılmalıdır. Bakanlığın cetveli kanunda yer alan nominal tutarların 2026 karşılıklarını açıkça yayımlamıştır. Yanlış yıl katsayısı veya yanlış boy kademesi uygulanması kararın miktarını doğrudan etkiler.

Ruhsatsız Balıkçı Gemisi Cezasına Karşı Ne Yapılır?

1380 sayılı Kanunun Ek 3. maddesi, 36. madde kapsamındaki idari para cezalarının uygulanması ve yargısal denetimi için özel hükümler içerir. Güncel kanun metninde idari para cezasına karşı tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde yetkili idare mahkemesinde dava açılması öngörülmüştür. Eski Su Ürünleri Yönetmeliği eklerinde görülebilen 7 günlük ibare, kanunun güncel 15 günlük hükmünün yerine geçmez.

Dava dosyasında yalnız “ceza çok yüksek” itirazı yeterli değildir. Geminin ruhsat durumu, faaliyetin ticari avcılık olup olmadığı, gemi boyu, ceza muhatabının malik/donatan sıfatı, tutanak düzenleyen görevlilerin yetkisi, el koyma zinciri, ürün ve av araçlarının tespiti ile uygulanan 2026 tutarı somut biçimde denetlenmelidir.

Mülkiyetin kamuya geçirilmesi kararı para cezasından ayrı sonuç doğurduğundan, kararın hangi eşya veya ürün için verildiği ve yetkili makam tarafından tesis edilip edilmediği ayrıca incelenmelidir. Gemi, av aracı veya ürün hakkında fiili el koyma yapılmış olması ile mülkiyetin kamuya geçirilmesi kararının kesinleşmesi aynı aşama değildir.

Sık Sorulan Sorular

5 metreden küçük ruhsatsız balıkçı teknesinin 2026 cezası ne kadar?

Su Ürünleri Yönetmeliği Ek-13’teki 5.000 TL kanuni tutarın Bakanlığın 2026 cetvelindeki karşılığı 47.397 TL’dir.

10 metrelik ruhsatsız teknenin cezası hangi kademeden uygulanır?

10 metre dâhil 12 metreden küçük kategori uygulanır; kanuni 15.000 TL tutarın 2026 karşılığı 142.217 TL’dir.

12 metrelik tekne hangi gruptadır?

12 metre dâhil 18 metreden küçük gruptadır; 2026 güncel tutarı 237.034 TL’dir.

22 metrelik geminin ruhsatsızlık cezası ne kadar?

22 metre dâhil 35 metreden küçük grupta 2026 güncel tutar 379.267 TL’dir.

35 metrelik gemi için hangi tutar uygulanır?

35 metre dâhil ve daha büyük grup uygulanır; 2026 tutarı 474.079 TL’dir.

Balıkçının kişisel ruhsatı varsa gemi ruhsatsız olabilir mi?

Hayır. Kişi ve gemi ruhsat yükümlülükleri birbirinden ayrıdır.

Ruhsatsız gemiyle yakalanan balık satılabilir mi?

Ruhsatsız av sonucu elde edilen ürünler kanundaki el koyma ve mülkiyetin kamuya geçirilmesi rejimine tabidir; sahibinin serbestçe satışa çıkarması mümkün değildir.

Ağa da el konulur mu?

Av aracının türüne ve ihlalin niteliğine göre 1380 m.36/a ve m.34 hükümleri uygulanır. Gırgır, trol, algarna ve dalış araçları bakımından özel düzenleme vardır.

Cezaya karşı dava süresi kaç gündür?

1380 Ek m.3’ün güncel hükmüne göre tebliğ tarihinden itibaren 15 gündür.

Eski yönetmelik ekinde 7 gün yazıyorsa hangisi uygulanır?

Üst norm olan 1380 sayılı Kanunun güncel Ek 3. maddesindeki 15 günlük süre esas alınır.