Su Ürünleri Ruhsat Tezkeresi Kimler İçin Zorunlu? 1380 m.3 | 2026

Su Ürünleri Ruhsat Tezkeresinin Kanuni Dayanağı Nedir?

Su ürünleri ruhsat tezkeresinin temel dayanağı 1380 sayılı Su Ürünleri Kanununun 3. maddesidir. Madde, su ürünleri avcılığını yalnızca kullanılan ağ, takım veya tekne bakımından değil, faaliyeti yürüten kişi ile kullanılan gemi ve diğer su vasıtaları bakımından da kayıt altına alan bir ruhsat sistemine bağlar. Bu nedenle ticari balıkçılıkta sadece “teknenin kaydı var” veya sadece “kişinin balıkçılık belgesi var” demek yeterli değildir. Faaliyetin hangi belgeyi gerektirdiği kişi, gemi, avcılık türü ve yetiştiricilik faaliyeti birlikte incelenerek belirlenir.

1380 m.3’ün güncel metnine göre ticari amaçla su ürünleri avcılığı yapan gerçek ve tüzel kişiler ruhsat tezkeresi almak zorundadır. Aynı maddede ticari avcılıkta veya su ürünleri yetiştiriciliğinde kullanılan gemiler ve diğer su vasıtaları da ayrıca ruhsat/izin sistemine alınmıştır. Bakanlık; ruhsatların süresi, yenilenmesi, iptali, kodlanması, sayısı, faaliyet bölgeleri, kullanılacak av araçları ve amatör avcılığa ilişkin usulleri düzenleme yetkisine sahiptir.

Güncel avcılık düzenlemeleri için Tarım ve Orman Bakanlığı Balıkçılık ve Su Ürünleri Genel Müdürlüğünün Su Ürünleri Avcılığı sayfası ile Mevzuat Bilgi Sistemi birlikte kontrol edilmelidir. Ticari avcılığın güncel tebliğ değişiklikleri hakkında sitemizdeki Ticari Balıkçılıkta Yeni Kurallar 2026 rehberi de tamamlayıcıdır.

Kimler Su Ürünleri Ruhsat Tezkeresi Almak Zorundadır?

Birinci grup, ticari amaçla su ürünleri avcılığı yapan gerçek kişilerdir. Faaliyetin ticari olması, avlanan ürünün kişisel tüketim sınırını aşarak ekonomik faaliyete konu edilmesi, ticari av araçlarının kullanılması ve faaliyetin ticari avcılık kuralları içinde yürütülmesiyle belirlenir. Ticari avcılık yapan kişinin mevzuatın aradığı ruhsat veya izin belgesini taşımaması, yalnızca şekli bir eksiklik değildir; 1380 m.36 kapsamında idari yaptırım ve belirli durumlarda av ürünleri ile av araçlarına ilişkin el koyma/mülkiyetin kamuya geçirilmesi sonuçları doğurur.

İkinci grup, ticari amaçla su ürünleri avcılığı yapan tüzel kişilerdir. Şirket, kooperatif veya başka bir tüzel kişinin ticari avcılık faaliyeti yürütmesi, gerçek kişi çalışanlarının veya ortaklarının kişisel belgelerinin tüzel kişi yönünden aranan kayıt ve izinlerin yerine geçtiği anlamına gelmez. İşletmenin faaliyet modeli, kullandığı gemi ve avlanma hakkı mevzuattaki ruhsat/izin düzenine uygun olmalıdır.

Üçüncü grup, ticari avcılıkta kullanılan gemi ve diğer su vasıtalarıdır. 1380 m.3 gemiyi ayrıca saydığı için, balıkçı teknesinin denizcilik mevzuatındaki tescili ile su ürünleri mevzuatındaki avcılık ruhsatı birbirinden ayrılır. Bir teknenin bağlama kütüğüne veya gemi siciline kayıtlı olması, tek başına ticari balıkçılık ruhsatı yerine geçmez. Su ürünleri mevzuatı bakımından gerekli ruhsatın ayrıca bulunması gerekir.

Dördüncü grup, su ürünleri yetiştiriciliğinde kullanılan gemi ve diğer su vasıtalarıdır. Yetiştiricilik işletmesinin kendisi için 1380 m.13 kapsamında proje ve izin düzeni bulunurken, işletmede kullanılan su vasıtaları bakımından m.3 hükümleri de uygulanır. Bu iki hukuki katman birbirine karıştırılmamalıdır.

Balıkçı Gemisi İçin Kişinin Ruhsatından Ayrı Belge Gerekir mi?

Evet. Kanun m.3, ticari avcılık yapan kişi ile avcılıkta kullanılan gemi veya diğer su vasıtasını ayrı özne olarak düzenler. Bu nedenle gemi ruhsatı, gerçek kişinin ruhsatının eki gibi düşünülmemelidir. Denetimde kişinin yetkisi, geminin avcılık faaliyetinde kullanılmaya yetkili olup olmadığı ve gemi için getirilen teknik kayıt/izleme yükümlülükleri ayrı ayrı incelenebilir.

Bu ayrım yaptırım bakımından da önemlidir. 1380 m.36/a, ruhsatsız ticari avcılık yapan gerçek veya tüzel kişi ile ruhsatsız geminin maliki veya donatanı için farklı ceza aralıkları öngörür. Böylece aynı olayda hem faaliyeti yürüten kişinin hem de ruhsatsız geminin hukuki durumu ayrı değerlendirmeye konu olabilir. Gemiyi kiralayan, işleten veya donatan ile malik aynı kişi değilse sözleşmeler ve fiili işletme ilişkisi de denetim dosyasında önem kazanır.

Gemi boyu yaptırım miktarını da etkileyebilir. 1380 m.36’nın son kısmında, gemi sahipleri ve donatanlar için öngörülen bazı idari para cezalarının geminin boyuna göre artırılması düzenlenmiştir. Kanundaki ölçüler ve Bakanlığın 2026 güncel ceza cetveli birlikte ele alınmalıdır.

Su Ürünleri Yetiştiriciliğinde Ruhsat Tezkeresi ile Tesis İzni Aynı Şey midir?

Hayır. Su ürünleri yetiştiriciliğinde iki farklı hukuki konu vardır. Birincisi, 1380 m.13 uyarınca su ürünleri yetiştiricilik tesisi kurmak için Tarım ve Orman Bakanlığından izin alınmasıdır. İkincisi, m.3 kapsamında yetiştiricilikte kullanılan gemi ve diğer su vasıtalarının ruhsat/izin düzenidir. Tesisin proje izninin bulunması, işletmede kullanılan teknenin su ürünleri mevzuatındaki belge yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.

Yetiştiricilik tesisi denizde kafes sistemi, iç sularda üretim tesisi veya karada su ürünleri yetiştiriciliği şeklinde olabilir. Faaliyetin hukuka uygunluğu; üretim alanı tahsisi veya kiralaması, proje onayı, çevresel ve teknik izinler, m.13 izni, kullanılan su vasıtalarının durumu ve nakil/izlenebilirlik belgeleri birlikte değerlendirilerek belirlenir. Bu nedenle ruhsat tezkeresi yalnızca “balık tutma belgesi” olarak okunmamalıdır.

Amatör Balıkçılık Yapan Herkes Ticari Ruhsat Tezkeresi Almak Zorunda mıdır?

Hayır. Amatör avcılık, ticari avcılıktan ayrı kurallara tabidir. 1380 m.3 Bakanlığa amatör amaçlı avcılığa ilişkin esasları belirleme yetkisi verir. 1 Eylül 2024–31 Ağustos 2028 dönemini kapsayan 6/2 Numaralı Amatör Amaçlı Su Ürünleri Avcılığının Düzenlenmesi Hakkında Tebliğ, 16 Eylül 2026 tarihli 2026/26 sayılı değişiklik tebliğiyle güncellenmiştir. Amatör avcılıkta hangi belge, av aracı, miktar, zaman ve alan kurallarının uygulanacağı güncel 6/2 Tebliğe göre belirlenir.

Amatör avcılık görünümü altında gerçekte ticari faaliyet yürütülmesi ise ayrı değerlendirilir. Ağla, tekneyle veya organizasyon biçimiyle ticari nitelik taşıyan bir avcılık, yalnız “amatörüm” beyanıyla ticari ruhsat rejiminin dışına çıkarılamaz. Denetimde kullanılan araçlar, av miktarı, satış amacı, faaliyet düzeni ve diğer somut kayıtlar incelenir.

Amatör avcılığın güncel kuralları için Amatör Balıkçılıkta Yeni Kurallar 2026 yazımız ayrıca incelenebilir.

Ruhsatın Süresi, Yenilenmesi ve İptali Nasıl Belirlenir?

1380 m.3, ruhsat tezkerelerinin geçerlilik süresi, yenilenmesi, iptali, kodlanması ve sayısına ilişkin ayrıntıları yönetmelik ve Bakanlık düzenlemelerine bırakır. Bu nedenle ruhsatın bir kez alınmış olması süresiz ve koşulsuz avcılık hakkı yaratmaz. Ruhsatın geçerli olup olmadığı, belirlenen yenileme işlemlerinin yapılıp yapılmadığı ve ruhsatın faaliyetin yürütüldüğü bölge/av türü bakımından kullanılabilir durumda bulunup bulunmadığı kontrol edilmelidir.

Ruhsat iptali veya geçici geri alma yaptırımı özellikle tekrarlanan ağır avcılık ihlallerinde ortaya çıkar. 1380 m.36, belirli ticari avcılık ve trol ihlallerinde ilk ihlalde bir ay, ikinci ihlalde üç ay ruhsatın geri alınması; belirlenen tekrar koşullarında ruhsatın iptali gibi sonuçlar öngörür. Dolayısıyla ruhsatın fiziksel olarak elde bulunması, hakkında geçici geri alma veya iptal kararı varsa faaliyete devam yetkisi vermez.

Ruhsat Tezkeresini Denetimde Göstermek Zorunlu mudur?

Evet. 1380 m.3 ruhsat tezkeresinin yetkili makamlarca istenildiğinde gösterilmesini zorunlu tutar. Ruhsat alınmış ancak denetimde ibraz edilmemişse, bu durum ruhsatın hiç bulunmamasından farklı bir ihlaldir. 1380 m.36/a’da ruhsatı göstermeme için ayrı idari para cezası öngörülmüştür.

Denetim yetkisi sadece bir kuruma ait değildir. 1380 m.33 kapsamında Tarım ve Orman Bakanlığı görevlileri yanında kanunda sayılan kolluk ve diğer kamu görevlileri de belirli koşullarda kontrol, tutanak ve el koyma işlemlerine katılabilir. Denizlerde Sahil Güvenlik birimleri ticari balıkçılık denetimlerinde temel uygulayıcı kurumlardandır.

Elektronik kayıtların bulunduğu sistemler, tekne izleme cihazları ve SUBİS gibi kayıt mekanizmaları denetimi kolaylaştırsa da kanunun açık ibraz yükümlülüğü göz ardı edilmemelidir. İşletmeci, gemi maliki/donatanı ve balıkçı gerekli belgelerin güncel ve erişilebilir olmasını sağlamalıdır.

Ruhsatsız Ticari Balıkçılıkta 2026 Yılında Hangi Yaptırımlar Uygulanır?

1380 m.36/a’da kanuni taban tutarlar yer alır; bu tutarlar her yıl yeniden değerleme oranında artırılır. Tarım ve Orman Bakanlığının yayımladığı 2026 cetvelinde yeniden değerleme oranı %25,49 olarak uygulanmıştır. Kanunda 1.000 TL olarak yer alan taban tutarın 2026 karşılığı 9.473 TL, 5.000 TL’nin karşılığı 47.397 TL, 50.000 TL’nin karşılığı 474.079 TL’dir.

Buna göre ticari amaçla ruhsat tezkeresi almadan su ürünleri avcılığı yapan gerçek ve tüzel kişiler bakımından kanundaki 1.000–5.000 TL aralığı 2026’da 9.473–47.397 TL aralığına; ruhsatsız gemi ve diğer su vasıtalarının sahip veya donatanları bakımından kanundaki 5.000–50.000 TL aralığı 47.397–474.079 TL aralığına karşılık gelir. Somut ceza, kanunun yetkili idareye bıraktığı aralık ve olayın özellikleri içinde belirlenir.

Ruhsat tezkeresini yetkiliye göstermemenin kanuni taban tutarı 1.000 TL olup Bakanlığın 2026 cetvelindeki karşılığı 9.473 TL’dir. Bu tutar “ruhsatsız avcılık” cezasıyla aynı hukuki ihlal değildir; ruhsat mevcut olduğu halde ibraz edilmemesi ayrı fiildir.

Kanun ayrıca ruhsatsız avcılıkla elde edilen su ürünlerinin zapt ve mülkiyetinin kamuya geçirilmesine ilişkin hükümler içerir. Gırgır, orta su trolü, dip trolü, algarna ve benzeri bazı av araçları bakımından ruhsatsız faaliyette araçların kendisi yönünden de ağır el koyma sonuçları düzenlenmiştir. Bu nedenle bir denetim tutanağında yalnız para cezası değil, ürün ve av aracı hakkında tesis edilen işlemler de ayrı ayrı incelenmelidir.

Ticari Balıkçılığa Başlamadan Önce Hangi Kontroller Yapılmalıdır?

İlk adım, faaliyetin ticari mi amatör mü olduğunun doğru belirlenmesidir. Ticari faaliyette kişi veya tüzel kişi yönünden gerekli ruhsat, gemi ve diğer su vasıtası yönünden gerekli ruhsat/izin, avcılık türüne özgü izinler ve güncel avcılık tebliğindeki teknik koşullar birlikte kontrol edilmelidir.

İkinci adım, teknenin su ürünleri mevzuatı dışında tabi olduğu denizcilik kayıtlarının ve teknik belgelerin güncelliğini kontrol etmektir. Ancak bu belgeler su ürünleri ruhsatının yerine geçirilmemelidir. Üçüncü adım, faaliyet bölgesi ve kullanılacak av aracının güncel 6/1 Numaralı Ticari Amaçlı Su Ürünleri Avcılığı Tebliğine uygunluğunun doğrulanmasıdır. 6/1 Tebliğ 16 Eylül 2026 tarihinde 2026/25 sayılı Tebliğ ile değiştirilmiştir; eski kopya veya önceki sezon listesiyle faaliyet planlanmamalıdır.

Dördüncü adım, ruhsatın geçerlilik ve yenileme durumunun kontrolüdür. Beşinci adım, gemi boyuna göre uzaktan izleme, kayıt, karaya çıkış noktası ve belge düzenine ilişkin ek yükümlülükleri tespit etmektir. Altıncı adım, avlanan tür için boy, zaman, yer, miktar ve av aracı kurallarını seferden önce kontrol etmektir.

Yedinci adım, mürettebat ve işletme içinde belge sorumluluğunu belirlemektir. Ruhsatın ofiste bulunması fakat gemide veya denetim sırasında erişilememesi ibraz sorununa yol açabilir. Sekizinci adım, el koyma ihtimalinde hangi ürün, av aracı ve gemi ekipmanının tutanağa geçirildiğini aynı gün belgelemektir. Dokuzuncu adım, idari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesi kararlarının tebliğ tarihlerini ayrı kaydetmektir; dava ve ödeme süreleri tebliğle bağlantılıdır.

Sık Sorulan Sorular

Su ürünleri ruhsat tezkeresi olmadan ticari balıkçılık yapılabilir mi?

Hayır. 1380 m.3 ticari amaçla su ürünleri avcılığı yapan gerçek ve tüzel kişiler için ruhsat/izin düzenini zorunlu kılar.

Teknenin kaydı varsa ayrıca balıkçılık ruhsatı gerekir mi?

Evet. Denizcilik sicili veya bağlama kaydı, 1380 sayılı Kanundaki su ürünleri ruhsatının yerine geçmez.

Kişinin ruhsatı varsa ruhsatsız tekneyle avcılık yapılabilir mi?

Hayır. Kanun kişi ile gemi/su vasıtasını ayrı ayrı düzenler. Geminin de gerekli su ürünleri ruhsat/izin durumunun uygun olması gerekir.

Şirket adına ticari balıkçılık yapılabilir mi?

Evet; ancak tüzel kişinin ve kullanılan gemi/su vasıtasının mevzuattaki ruhsat ve izin koşullarını sağlaması gerekir.

Balık çiftliğinde kullanılan servis teknesi ruhsat sistemine girer mi?

1380 m.3, su ürünleri yetiştiriciliğinde kullanılan gemi ve diğer su vasıtalarını ruhsat/izin kapsamına alır.

Ruhsatı evde unutmak ceza sebebi midir?

Kanun ruhsat tezkeresinin yetkili makam istediğinde gösterilmesini zorunlu tutar. Ruhsat mevcut olsa bile ibraz edilmemesi ayrı idari yaptırım doğurur.

2026’da ruhsatı göstermeme cezası ne kadar?

Kanundaki 1.000 TL taban tutarın Tarım ve Orman Bakanlığının 2026 cetvelindeki güncellenmiş karşılığı 9.473 TL’dir.

Ruhsatsız ticari avcılıkta balıklara el konulur mu?

Evet. 1380 m.36/a, ruhsatsız avcılıkla elde edilen su ürünleri hakkında el koyma ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin yaptırım öngörür.

Ruhsat süresiz midir?

Hayır. Süre, yenileme, iptal ve diğer usuller 1380 m.3’ün verdiği yetki çerçevesinde Bakanlık düzenlemelerine tabidir.

2026’da hangi ticari avcılık tebliği geçerli?

6/1 Numaralı Ticari Amaçlı Su Ürünleri Avcılığının Düzenlenmesi Hakkında Tebliğ (2024/20) yürürlüktedir ve 16 Eylül 2026 tarihli 2026/25 sayılı Tebliğ ile güncellenmiştir.