Birlik Başkanlar Kurulu Ne Zaman Toplanır? Eylül Toplantısı ve Çağrı | 5362 m.21 (2026)
Kısa ve net cevap: 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanununun 21. maddesine göre birlik başkanlar kurulu, birliğe üye odaların başkanlarından oluşan istişare organıdır. Birlik yönetim kurulu başkanı aynı zamanda başkanlar kurulunun başkanıdır. Kurul, üyelerinin çoğunluğuyla yılda bir defa eylül ayında kendiliğinden toplanır. Gerektiğinde birlik başkanının veya başkanlar kurulunun çoğunluğunun yazılı çağrısı üzerine yılın başka zamanlarında da toplanabilir.
5362 m.21 neyi düzenler?
M.21, birlik başkanlar kurulunun niteliğini, kimlerden oluştuğunu, kurula kimin başkanlık edeceğini ve toplantı zamanlarını düzenler. Hüküm kısa olmasına rağmen birlik içinde odaların başkan düzeyinde görüş ve ihtiyaçlarını ortaklaştıran önemli bir istişare mekanizması kurar. Başkanlar kurulu, birlik yönetim kurulunun yerine geçen bir icra organı değildir; oda başkanlarının il ölçeğindeki meseleleri değerlendirdiği ve yönetim kuruluna tavsiye sunduğu kuruldur.
Birliğin beş organı m.19’da genel kurul, başkanlar kurulu, yönetim kurulu, denetim kurulu ve disiplin kurulu olarak sayılmıştır. Başkanlar kurulunun diğer organlardan temel farkı, üyelerinin ayrıca genel kurul tarafından seçilmemesidir. Kurul üyeliği, birliğe üye odanın başkanı olma sıfatından doğar. Birlik organlarının tamamı için 5362 m.19 birlik organları rehberi incelenebilir.
Başkanlar kurulu neden istişare organıdır?
Kanun, başkanlar kurulunu açıkça “istişare organı” olarak tanımlar. Kurulun görevi, birlik çalışma bölgesindeki esnaf ve sanatkâr ile odalara ilişkin meseleler hakkında birlik yönetim kuruluna tavsiyelerde bulunmaktır. Bu ifade, kurulun kararlarının yönetim kurulunun yürütme yetkisini doğrudan devralmadığını gösterir. Başkanlar kurulu sorunları, talepleri ve ortak mesleki ihtiyaçları değerlendirir; yönetim kurulu ise m.22’deki görev ve yetkileri içinde gerekli işlemleri yapar.
İstişare niteliği, kurulun önemsiz olduğu anlamına gelmez. İl genelindeki oda başkanları kendi bölgelerindeki üyelerin sorunlarını doğrudan takip eder. Başkanlar kurulu, bu yerel bilgilerin birlik düzeyinde bir araya gelmesini sağlar. Oda kayıtları, mesleki teamüller, eğitim ihtiyacı, mali sorunlar, piyasa uygulamaları, kamu kurumlarıyla ilişkiler ve üyelerin ortak talepleri bu kurulda değerlendirilerek birlik yönetim kuruluna aktarılabilir.
Birlik yönetim kurulunun m.22’de odaların ihtiyaç ve güçlüklerini gidermek için tedbir alma, odalar arasındaki anlaşmazlıkları inceleme, mesleki teamül ve kararları Konfederasyona iletme, kamu ve özel merciler nezdinde girişimde bulunma gibi görevleri vardır. Başkanlar kurulunun tavsiyeleri bu görevlerin yürütülmesinde sahadan gelen bilgi kaynağı niteliği taşır. Yönetim kurulu görevleri için 5362 m.22 rehberi tamamlayıcıdır.
Birlik başkanlar kurulu kimlerden oluşur?
M.19 ve m.21 birlikte değerlendirildiğinde başkanlar kurulu, birliğe üye odaların başkanlarından oluşur. Oda yönetim kurulu üyeleri, genel sekreterler, birlik personeli veya dışarıdan uzmanlar kurulun kanuni üyesi değildir. Toplantıya bilgi vermek amacıyla uzman veya kamu görevlisi davet edilmesi ayrı bir konu olabilir; ancak bu kişiler kanuni kurul üyesi sıfatı kazanmaz.
Kurul üyeliği oda başkanlığı sıfatına bağlıdır. Oda başkanlığının sona ermesi hâlinde kişinin başkanlar kurulu üyeliğinin dayanağı da ortadan kalkar. Yeni oda başkanı, odanın birliğe üyeliği devam ettiği sürece başkanlar kurulundaki kurumsal temsil görevini üstlenir. Bu nedenle kurul üye listesi her toplantı öncesinde güncel oda başkanları esas alınarak hazırlanmalıdır.
Birliğe hangi odaların kayıtlı olduğu m.18’e göre belirlenir. Oda, çalışma bölgesindeki birliğe bir ay içinde kaydolur; kayıt yapılmazsa birlik resen kayıt gerçekleştirir. Başkanlar kurulu üye listesinin kaynağı da bu güncel birlik kayıtlarıdır. Birliğe kayıt usulü için m.18 kayıt rehberi incelenebilir.
Başkanlar kuruluna kim başkanlık eder?
5362 m.21’e göre birlik yönetim kurulu başkanı, başkanlar kurulunun da başkanıdır. Kanun böylece iki organ arasında koordinasyonu doğrudan başkanlık düzeyinde kurmuştur. Başkanlar kurulunda dile getirilen tavsiyelerin birlik yönetim kuruluna aktarılması ve gündeme alınması bu yapı sayesinde kolaylaşır.
Birlik başkanının bulunmadığı hâllerde toplantıya, yetki verilen birlik yönetim kurulu başkan vekili başkanlık eder. Buradaki “yetki verilen” ifadesi önemlidir. Herhangi bir kurul üyesinin kendiliğinden toplantı başkanı olması yerine, yönetim kurulundaki başkan vekilliği ve yetkilendirme düzeni esas alınır.
Birlik başkanı ve başkan vekillerinin temsil ve ilzam yetkileri m.54’te ayrıca düzenlenmiştir. M.21’deki toplantı başkanlığı, birliğin üçüncü kişilerle hukuki işlemlerde temsil edilmesiyle aynı konu değildir. Başkanlar kurulu toplantısının yönetilmesi ile birlik adına imza ve temsil yetkisi birbirinden ayrılmalıdır.
Eylül ayında kendiliğinden toplantı nasıl yapılır?
Kanun, başkanlar kurulunun yılda bir defa eylül ayında kendiliğinden toplanacağını düzenler. Bu toplantı için ayrıca “gereklilik oluşması” şartı aranmaz. Yıllık eylül toplantısı kanundan doğan olağan toplantıdır. Kurulun düzenli biçimde yılda en az bir kez bir araya gelmesi böylece güvence altına alınmıştır.
“Kendiliğinden” ifadesi, toplantının hazırlıksız veya bildirimsiz yapılacağı anlamına gelmez. Tarih, saat, yer ve gündem gibi teknik hazırlıkların başkanlık ve birlik sekretaryası tarafından belirlenip üyelere bildirilmesi gerekir. Kanuni zorunluluk toplantının eylül ayında yapılmasıdır; iç organizasyonun belgeye bağlanması sağlıklı kurumsal yönetimin gereğidir.
Eylül toplantısında bir önceki dönemden kalan tavsiye kararlarının durumu, odalardan gelen güncel sorunlar, yaklaşan yılın çalışma programına girebilecek ihtiyaçlar, mesleki eğitim başlıkları, üyelerin ekonomik ve idari sorunları ile kamu kurumlarıyla yürütülen süreçler değerlendirilebilir. Yönetim kurulunun yeni dönem çalışma programı ve bütçe hazırlığı bakımından eylül ayındaki değerlendirmeler pratik önem taşır.
Eylül dışındaki toplantılar nasıl çağrılır?
M.21, kurulun gerektiğinde yılın herhangi bir zamanında toplanmasına izin verir. Bunun için iki ayrı çağrı yolu vardır: birlik başkanının çağrısı veya başkanlar kurulunun çoğunluğunun yazılı çağrısı. Kanun, çoğunluk çağrısının yazılı olmasını açıkça arar.
Birlik başkanı, çalışma bölgesindeki önemli bir gelişmenin bütün oda başkanlarıyla değerlendirilmesini gerekli görürse toplantı çağrısı yapabilir. Ayrıca kurul üyelerinin çoğunluğu da yazılı biçimde toplantı talep edebilir. Bu ikinci yol, gündemin yalnız birlik başkanının inisiyatifine bağlı kalmasını önler ve oda başkanlarının ortak talebiyle kurulun toplanmasını mümkün kılar.
Yazılı çağrı belgesinde talep eden oda başkanlarının kimlikleri, toplantı talebinin konusu ve mümkünse gündem önerisi açıkça gösterilmelidir. Çoğunluğun varlığı, güncel kurul üye sayısı üzerinden kontrol edilmelidir. Birlik kayıtlarındaki oda sayısı ile başkanlar kurulundaki güncel temsil listesi bu hesapta temel alınır.
Toplantı çoğunluğu nedir?
Kanun, kurulun üyelerinin çoğunluğu ile toplanacağını belirtir. Bu nedenle toplantı açılmadan önce başkanlar kurulunun güncel toplam üye sayısı ve hazır bulunan üye sayısı tespit edilmelidir. Çoğunluk, toplam üye sayısının yarısından fazlasını ifade eder.
Örneğin başkanlar kurulunun 21 üyesi varsa en az 11 üyenin toplantıda bulunması gerekir. Toplam 20 üye varsa çoğunluk en az 11’dir. Bu örnekler maddenin çoğunluk kuralının matematiksel sonucudur; kurul üyeliği sayısı her birlikte kayıtlı oda sayısına göre değişir.
Toplantı hazirun listesi, toplantı yeter sayısının sonradan denetlenebilmesi için önemlidir. Oda başkanının adı, temsil ettiği oda ve imzası kayıt altına alınmalıdır. Kurulda vekâleten temsil konusunda kanunda açık bir düzenleme bulunmadığından, üyeliğin oda başkanlığı sıfatından doğduğu dikkate alınarak toplantı katılımı bizzat başkanlık sıfatı üzerinden yürütülmelidir.
Başkanlar kurulunun tavsiye kararları bağlayıcı mıdır?
Başkanlar kurulu bir istişare organı olduğundan, m.21’deki temel işlevi yönetim kuruluna tavsiyede bulunmaktır. Bu nedenle başkanlar kurulunun tavsiye kararı, m.22’de yönetim kuruluna verilmiş bir yetkiyi kendiliğinden kullanmış sayılmaz. Örneğin bir oda hakkında inceleme yapılması, bütçe hazırlanması veya personel işlemi gibi yönetim kuruluna ait konularda başkanlar kurulu görüş bildirebilir; icrai işlem yetkili organ tarafından yapılır.
Ancak tavsiye kararlarının yazılı ve gerekçeli olması, yönetim kurulunun konuyu sağlıklı değerlendirmesini sağlar. Özellikle çok sayıda odanın ortak sorunu, mesleki düzenleme ihtiyacı veya kamu kurumlarına iletilecek öneriler bakımından kararın hangi odaların hangi somut sorununa dayandığının belirtilmesi yararlıdır.
Tavsiye kararlarının yönetim kurulu gündemine alınıp alınmadığı ve ne şekilde sonuçlandırıldığı da kurumsal arşivde izlenebilir olmalıdır. Kanunda tavsiyenin otomatik olarak kabul edilmesi zorunluluğu bulunmamakla birlikte yönetim kurulunun odaların ortak meselelerini değerlendirme görevi m.22’de açıkça düzenlenmiştir.
Başkanlar kurulu toplantı dosyasında hangi belgeler bulunmalıdır?
Toplantı dosyasında öncelikle güncel üye listesi ve birliğe kayıtlı odaların başkan bilgileri bulunmalıdır. Ardından çağrı yazısı, gündem, toplantı yeri ve zamanı, varsa çoğunluğun yazılı toplantı talebi, hazirun listesi ve toplantı tutanağı dosyalanmalıdır. Tavsiye kararları sıra numarasıyla ve anlaşılır bir içerikle kayıt altına alınmalıdır.
Eylül ayında kendiliğinden yapılan toplantıda da çağrı ve gündem belgelerinin tutulması gerekir. “Kendiliğinden” toplantı, kayıt tutulmaması anlamına gelmez. Kurumsal kararın hangi üyelerin katılımıyla ve hangi konular görüşülerek alındığı belgelendirilmelidir.
Başkanın katılmadığı toplantıda başkan vekilinin yetkili olduğuna ilişkin yönetim kurulu veya görevlendirme kaydı da toplantı dosyasında bulunmalıdır. Böylece toplantıya kimin ve hangi sıfatla başkanlık ettiği tereddütsüz biçimde ortaya konur.
Toplantıda ortaya çıkan öneriler daha sonra yönetim kurulu tarafından ele alınıyorsa ilgili yönetim kurulu kararında başkanlar kurulunun tarih ve kararına atıf yapılması, kurumsal karar zincirinin izlenebilirliğini artırır.
Başkanlar kurulu ile genel kurul arasındaki fark
Birlik genel kurulu karar organıdır; başkanlar kurulu ise istişare organıdır. Genel kurul m.20 uyarınca başkan ve kurulları seçer, bütçe ve hesapları karara bağlar, ibra verir, ana sözleşme değişikliği ve malvarlığı işlemleri gibi temel konularda karar alır. Başkanlar kurulu ise çalışma bölgesindeki meseleler hakkında yönetim kuruluna tavsiyelerde bulunur.
Genel kurulun üyelik yapısı da farklıdır. M.19’a göre genel kurul, belirli şartları taşıyan odaların başkan ve yönetim kurulu üyeleri ile birliğin görevdeki bazı organ üyelerinden oluşur. Başkanlar kurulunda ise yalnız üye odaların başkanları yer alır. Dolayısıyla iki organın toplantı listeleri aynı değildir.
Genel kurul dört yıllık olağan seçim döngüsüne ve m.42-49’daki ayrıntılı toplantı usullerine tabidir. Başkanlar kurulu ise her yıl eylülde kendiliğinden toplanır ve ihtiyaç hâlinde ek toplantılar yapabilir. Birlik içinde farklı organların birbirinin yerine geçmemesi, kararların yetkili organ tarafından alınması hukuki güvenlik bakımından zorunludur.
Sık Sorulan Sorular
Birlik başkanlar kurulu kimlerden oluşur?
Birliğe üye esnaf ve sanatkârlar odalarının başkanlarından oluşur.
Başkanlar kurulunun başkanı kimdir?
Birlik yönetim kurulu başkanı aynı zamanda başkanlar kurulunun başkanıdır.
Birlik başkanı toplantıya katılamazsa kim başkanlık eder?
Toplantıya yetki verilen birlik yönetim kurulu başkan vekili başkanlık eder.
Başkanlar kurulu her yıl hangi ay toplanır?
5362 m.21’e göre yılda bir defa eylül ayında kendiliğinden toplanır.
Eylül dışında toplantı yapılabilir mi?
Evet. Gerektiğinde birlik başkanının veya başkanlar kurulunun çoğunluğunun yazılı çağrısı üzerine her zaman toplanabilir.
Toplantı için kaç üye gerekir?
Kurul üyelerinin çoğunluğu ile toplanır.
Başkanlar kurulu icrai karar alır mı?
Kanun kurulu istişare organı olarak tanımlar. Esas görevi birlik yönetim kuruluna tavsiyelerde bulunmaktır.
Başkanlar kuruluna oda yönetim kurulu üyeleri de katılır mı?
Kanuni üyelik oda başkanlarına aittir. Oda yönetim kurulu üyeleri başkanlar kurulunun m.21’de sayılan üyeleri değildir.
Kurulun toplantı tutanağı tutulmalı mı?
Evet. Katılımcı, gündem ve tavsiye kararlarının belgelendirilmesi kurumsal kayıt ve denetim açısından gereklidir.
Başkanlar kurulu ile birlik genel kurulu aynı organ mı?
Hayır. Genel kurul karar ve seçim organıdır; başkanlar kurulu ise ayrı bir istişare organıdır.
Hukuki dayanak ve resmî kaynak
Bu içerik, 5362 sayılı Kanunun güncel 21. maddesi esas alınarak hazırlanmıştır. Resmî ve bağlayıcı metin için Mevzuat Bilgi Sistemi 5362 sayılı Kanun kontrol edilmelidir. Eylül ayında kendiliğinden toplantı, üye çoğunluğu ve yazılı çağrı hükümleri doğrudan m.21’e dayanmaktadır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
