Su Ürünleri Üreme Alanında Dolgu, Kurutma, Kum ve Çakıl Alma Cezası 2026 | 1380 m.7

1380 m.7 Hangi Alanları Korur?

1380 sayılı Su Ürünleri Kanununun 7. maddesi, su ürünlerinin yalnız avlanmasını değil, yaşam ve üreme alanının fiziksel bütünlüğünü de korur. Devlete ait veya Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki su ürünleri istihsal yerleri, üreme alanları ve bunlarla bağlantılı su ortamlarında yapılacak fiziki müdahaleler özel izin rejimine bağlanmıştır. Amaç balığın veya diğer su ürünlerinin üreme, beslenme, barınma ve göç koşullarının kamu yatırımı veya özel faaliyet nedeniyle bozulmasını önlemektir.

Madde özellikle dolgu, kurutma, su yatağını değiştirme ve malzeme alma gibi işlemleri hedef alır. Bu işlemler suyun akış hızını, bulanıklığını, taban yapısını, yumurtlama alanlarını, kıyı bitkisini ve oksijen dengesini doğrudan değiştirebilir. Bu nedenle başka mevzuattan alınmış ruhsat veya işletme izni, 1380 m.7 bakımından gerekli su ürünleri değerlendirmesini kendiliğinden karşılamaz.

Yeni istihsal yerlerinin resmî tespiti hakkında 1380 m.6 rehberimiz; üretim alanının sınırlarının belirlenmesi hakkında 1380 m.5 sınır tespiti rehberimiz ayrıca incelenebilir.

Su Ürünleri Alanında Hangi İşler İzne Tabidir?

m.7 kapsamındaki temel işlemler dolgu ve kurutmadır. Kıyı veya sulak alanın toprak, moloz, kaya veya başka malzemeyle doldurulması, su yüzeyinin daraltılması veya üreme alanının karaya dönüştürülmesi bu kapsamdadır. Kurutma ise suyun tahliye edilmesi, kanal açılması veya başka yöntemle sucul habitatın ortadan kaldırılması sonucunu doğurur.

İkinci grup, suyun akışını veya yatağını değiştiren müdahalelerdir. Akarsu yatağını başka güzergâha almak, kıyı tahkimatıyla doğal akışı esaslı biçimde değiştirmek, kanal açmak veya yatağı genişletip daraltmak su ürünleri bakımından değerlendirilir. Üçüncü grup, kum ve çakıl gibi malzemelerin alınmasıdır. Nehir veya kıyı tabanından malzeme çıkarılması yumurtlama zeminini ve su bulanıklığını etkilediği için m.7’nin koruma amacı içindedir.

Dördüncü grup “benzeri” fiziki müdahalelerdir. Kanun yalnız sayılan fiillerle sınırlı değildir. Dip taraması, büyük ölçekli hafriyat, kıyı şeklinin değiştirilmesi veya su ürünlerinin üreme alanını fiilen bozan başka işler de işlemin niteliğine göre aynı izin rejiminde değerlendirilir. Ancak ceza uygulanırken fiilin hangi somut davranışla m.7’ye aykırı olduğu tutanakta açıkça gösterilmelidir.

Dolgu veya Kum-Çakıl Almak İçin Hangi İzin Gerekir?

1380 m.7 iki ayrı idari boyutu birlikte kurar. Faaliyeti yapmaya yetkili merciin izni gerekir ve su ürünleri bakımından Tarım ve Orman Bakanlığının görüşünün alınması zorunludur. Yetkili merci işlemin türüne göre değişebilir; DSİ, kıyı ve imar idareleri, çevre idaresi, maden veya diğer kamu kurumları kendi mevzuatları bakımından yetkili olabilir. Fakat ilgili kurumdan ruhsat alınmış olması, Bakanlık görüşü aranıyorsa bu görüşü gereksiz hale getirmez.

Başvuruda faaliyet alanının koordinatları, yapılacak işin miktarı, yöntem ve süre, suyun akışına etkisi, üreme dönemleri ve alınacak koruyucu tedbirler gösterilmelidir. Bakanlık görüşü, su ürünleri kaynağının korunması amacıyla mevsim, bölge, yöntem veya miktar şartları içerebilir. İzin bu şartlara bağlı verilmişse kiracı veya yüklenici şartlara aynen uymak zorundadır.

İzin alanı ile fiili çalışma alanı farklıysa ruhsatın varlığı tek başına savunma oluşturmaz. Koordinat dışına çıkılması veya izin verilen miktarın aşılması, iznin kapsamı dışındaki müdahale olarak değerlendirilir. Bu nedenle uygulama süresince GPS ve saha ölçüm kayıtlarının saklanması önemlidir.

İç Sularda İzinsiz Dolgu veya Kum-Çakıl Alma Cezası 2026’da Ne Kadar?

1380 m.36/c, m.7’ye aykırı fiilin iç sularda işlenmesi halinde kanuni 10.000 TL idari para cezası öngörür. Tarım ve Orman Bakanlığının yayımladığı 2026 idari para cezası cetvelinde 10.000 TL’lik kanuni tutarın güncellenmiş karşılığı 94.811 TL’dir.

İç su kavramı göl, baraj gölü, gölet, akarsu ve mevzuatın iç su niteliği verdiği diğer su alanlarını kapsar. Fiilin hangi su alanında işlendiği ceza tutarını doğrudan etkilediğinden tutanakta yer ve su alanının niteliği açık yazılmalıdır. Denizle bağlantılı lagün veya geçiş alanlarında statü tartışması varsa resmî harita ve Bakanlık kayıtları incelenir.

94.811 TL yalnız idari para cezasıdır. İşlem nedeniyle çıkarılan malzeme, kullanılan eşya veya alanın restorasyonu yönünden kanunun ayrıca öngördüğü sonuçlar olabilir. Bu yüzden toplam hukuki risk, para cezasından ibaret değildir.

Denizlerde İzinsiz Müdahalenin 2026 Cezası Ne Kadar?

m.36/c, m.7 ihlalinin denizlerde işlenmesi halinde kanuni 20.000 TL idari para cezası öngörür. Bakanlığın 2026 cetvelindeki güncel karşılığı 189.630 TL’dir. Denizde kıyı dolgusu, dipten kum-çakıl alma veya üreme alanını değiştiren çalışma bu madde bakımından ayrıca değerlendirilir.

Kıyıda yapılan her dolgu otomatik olarak yalnız 1380 sayılı Kanun kapsamına girmez; Kıyı Kanunu, Çevre Kanunu, imar ve liman mevzuatı gibi başka düzenlemeler de uygulanabilir. Farklı kanunlardan doğan izin ve yaptırım rejimleri birbirinin yerine geçmez. Aynı fiziksel çalışma farklı hukuki değerleri ihlal ediyorsa her mevzuatın şartları ayrıca incelenir.

Deniz alanında faaliyet koordinatının doğru belirlenmesi özellikle önemlidir. Ruhsatlı maden/deniz dibi malzeme alanı ile su ürünleri üreme sahası çakışıyorsa kurum görüşlerinde bu çakışmanın nasıl çözüldüğü görülmelidir. İdari ceza dosyasında yalnız fotoğraf değil, koordinat ve izin dosyası karşılaştırması bulunmalıdır.

İzinsiz Alınan Kum, Çakıl veya Diğer Malzemeye Ne Olur?

1380 m.36/c, m.7’ye aykırı müdahalede çıkarılan veya elde edilen malzeme bakımından el koyma ve mülkiyetin kamuya geçirilmesi hükümlerinin uygulanmasına imkân verir. İşlemin niteliğine göre kum, çakıl veya diğer materyalin miktarı ve bulunduğu yer tutanak altına alınmalıdır. Malzemenin taşınmış, satılmış veya başka yerde kullanılmış olması tespit zincirini zorlaştırsa da fiilin hukuki niteliğini ortadan kaldırmaz.

El koyma ile mülkiyetin kamuya geçirilmesi aynı aşama değildir. Yetkili görevliler kanundaki koşullarda eşyayı muhafaza altına alır; mülkiyetin kamuya geçirilmesi için Ek m.3 ve m.34 hükümlerindeki yetki ve karar süreci uygulanır. Kararda hangi malzemenin ne miktarda kamuya geçirildiği belirli olmalıdır.

Malzemenin başka bir mevzuat kapsamında da ruhsatsız çıkarıldığı tespit edilirse maden, çevre veya kamu taşınmazı mevzuatından doğan sonuçlar ayrıca gündeme gelir. 1380 sayılı Kanun yaptırımı bu diğer sorumlulukları ortadan kaldırmaz.

Bozulan Su Ürünleri Alanını Eski Hale Getirmek Zorunlu mudur?

Evet. m.36/c yalnız para cezası öngörmez; m.7’ye aykırı şekilde bozulan alanın eski hale getirilmesine ilişkin yükümlülüğü de içerir. Bu yükümlülük kiracının veya faaliyeti yapanın “cezayı ödedim, çalışma devam eder” yaklaşımını engeller. Çevresel ve su ürünleri bakımından bozulan yapı mümkün olan ölçüde restore edilmelidir.

Eski hale getirme planı teknik olmalıdır. Ne kadar dolgu kaldırılacağı, yatağın hangi profile getirileceği, kıyı bitkisinin veya yumurtlama zeminlerinin nasıl iyileştirileceği, çalışma döneminde su ürünlerinin nasıl korunacağı belirlenir. İdare gereken tedbiri ve süreyi yazılı olarak göstermelidir.

Eski hale getirme masrafı sorumluya ait olabilir ve işlem yapılmadığında kamu eliyle yapılarak tahsil yoluna gidilebilir. Somut kararın hukuki dayanağı ve tahsil yöntemi ilgili mevzuatla birlikte incelenir. Restorasyon yükümlülüğü ayrıca özel hukuk tazminat taleplerini de kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

m.7 İhlali Tespit Tutanağında Hangi Bilgiler Bulunmalıdır?

İlk olarak olay yeri koordinatları ve su alanının içsu mu deniz mi olduğu yazılmalıdır. İkinci olarak yapılan iş somutlaştırılmalıdır: dolgu, kurutma, kum-çakıl alma, yatak değiştirme veya başka müdahale. Üçüncü olarak müdahalenin miktarı, kullanılan iş makinesi veya araçlar, çalışma alanı ve tarih-saat kaydedilmelidir.

Dördüncü olarak sorumlu gerçek veya tüzel kişi ile yüklenici ilişkisi belirlenmelidir. İş makinesi operatörü, şirket, ruhsat sahibi ve arazi/işletme sahibi aynı kişi olmayabilir. Ceza muhatabının fiille bağlantısı somut delille kurulmalıdır. Beşinci olarak mevcut izinler ve Bakanlık görüşü sorgulanmalıdır. İzin varsa kapsam ve koordinat karşılaştırılmalıdır.

Altıncı olarak çıkarılan malzemenin miktarı ve muhafaza durumu, yedinci olarak su ürünleri alanında oluşan fiziki değişiklik, sekizinci olarak fotoğraf/video ve koordinat kayıtları dosyaya alınmalıdır. Dokuzuncu olarak 2026 güncel ceza tutarı doğru uygulanmalıdır. Onuncu olarak el koyma ve eski hale getirme kararları para cezasından ayrı belgelenmelidir.

m.7 Kapsamındaki İdari Para Cezasına Karşı Dava Süresi Nedir?

1380 sayılı Kanunun Ek 3. maddesi uyarınca 36. madde kapsamındaki idari para cezalarına karşı tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde yetkili idare mahkemesinde dava açılır. Süre, kararın düzenlendiği tarihten değil usulüne uygun tebliğ tarihinden başlar. Tebligat evrakı bu nedenle dosyada saklanmalıdır.

Dava incelemesinde faaliyetin gerçekten m.7 kapsamına girip girmediği, alanın su ürünleri istihsal veya üreme yeri niteliği, gerekli izin ve Bakanlık görüşünün bulunup bulunmadığı, fiilin içsu/deniz ayrımı ve ceza miktarı kontrol edilir. İzin belgesi varsa çalışma koordinatlarının bu izin sınırında kaldığı teknik kayıtlarla gösterilmelidir.

Mülkiyetin kamuya geçirilmesi veya eski hale getirme işlemleri de hukuki sonuç doğurur. Bunların karar makamı, kapsamı ve tebliği para cezasından ayrı incelenmelidir. İdari yargı dosyasında teknik bilirkişi veya keşif gerektiren uyuşmazlıklar çıkabilir.

Sık Sorulan Sorular

Akarsudan kum almak için yalnız maden ruhsatı yeterli mi?

Hayır. Alan m.7 kapsamındaysa su ürünleri bakımından gerekli izin ve Bakanlık görüşü ayrıca aranır.

İç sularda 2026 cezası kaç TL?

Kanuni 10.000 TL tutarın 2026 karşılığı 94.811 TL’dir.

Denizde izinsiz dolgu için 1380 kapsamındaki ceza kaç TL?

Kanuni 20.000 TL tutarın 2026 karşılığı 189.630 TL’dir.

İzinsiz alınan kum ve çakıl geri verilir mi?

Kanundaki el koyma ve mülkiyetin kamuya geçirilmesi şartları oluşmuşsa malzeme hakkında kamuya geçirme kararı verilir.

Cezayı ödemek alanı eski hale getirme yükümlülüğünü kaldırır mı?

Hayır. Para cezası ile restorasyon yükümlülüğü ayrı hukuki sonuçlardır.

Özel şirket yüklenici ise ceza kime kesilir?

Fiili gerçekleştiren ve kanuni sorumluluğu bulunan kişi veya tüzel kişi somut sözleşme ve faaliyet kayıtlarıyla belirlenir.

Alan gerçekten üreme yeri değilse ceza uygulanabilir mi?

m.7’nin uygulandığı alanın kanundaki korunan su ürünleri istihsal/üreme yeri niteliği idari ve teknik kayıtlarla ortaya konulmalıdır.

Çalışma izin koordinatının dışına taşarsa ne olur?

İzin yalnız belirlenen alan için geçerlidir; koordinat dışı müdahale izinsiz faaliyet olarak değerlendirilir.

Dava süresi kaç gündür?

1380 Ek m.3’e göre tebliğden itibaren 15 gündür.

Aynı fiil için Çevre Kanunu cezası da uygulanabilir mi?

Farklı mevzuatların koruduğu hukuki değer ve ihlal unsurları oluşuyorsa ilgili düzenlemeler ayrıca uygulanır; somut içtima değerlendirmesi karar dosyasına göre yapılır.