Maden İrtifak Hakkı Başvurusunda Gerekli Belgeler | Maden Yönetmeliği m.71 (2026)

Maden Yönetmeliği m.71 hangi başvuruyu düzenler?

M.70, madencilik faaliyeti için ruhsat sahası dışında kalan özel taşınmazlarda irtifak hakkı kurulabilmesinin maddi şartlarını belirler. M.71 ise bu talebin MAPEG tarafından değerlendirilebilmesi için gerekli belge ve veri setini düzenler. Kamulaştırmadan farklı olarak irtifak başvurusunun amacı mülkiyetin tamamını devralmak değil, belirli bir güzergâh veya alan üzerinde madencilik için zorunlu kullanım hakkı kurmaktır.

Bu nedenle m.71 dosyasının merkezinde güzergâhın teknik zorunluluğu yer alır. Başvurunun yol, enerji hattı, su hattı, doğal gaz, haberleşme veya cevher nakli için olduğu açıkça belirtilmeli; talebin genişliği ve süresi faaliyet ihtiyacını aşmamalıdır. M.70 hakkın kapsamını, m.71 başvuru belgelerini, m.72 mahallinde incelemeyi ve m.73 kamu yararı kararı sonrası kuruluş ile tapu sonuçlarını düzenleyen birbirini tamamlayan bir zincirdir.

Dilekçe ve yetkili organ kararı nasıl hazırlanmalıdır?

Başvuru dilekçesinde ruhsat numarası, maden grubu, irtifakın amacı, güzergâhın başlangıç ve bitiş noktaları, etkilenen taşınmazlar, talep edilen koridor genişliği ve kullanım süresi açıkça yazılmalıdır. ‘Yol ihtiyacı vardır’ gibi genel bir ifade yerine yolun hangi üretim kapasitesi için, hangi kamu yoluna bağlantı amacıyla ve neden başka güzergâhtan geçirilemediği belirtilmelidir.

Tüzel kişi ruhsat sahiplerinde irtifak talebine yetki veren şirket veya yetkili organ kararı dosyada bulunmalıdır. Karardaki ruhsat, taşınmaz ve başvuru kapsamı dilekçeyle çelişmemelidir. Temsil yetkisi ticaret sicili ve vekâlet kayıtlarıyla uyumlu olmalıdır. Yetkisiz imza veya farklı güzergâha ilişkin eski karar, başvurunun hukuki güvenilirliğini zedeler.

İrtifakın teknik projesinde hangi bilgiler bulunmalıdır?

İrtifak amacı neyse proje o ihtiyacı ölçülebilir biçimde göstermelidir. Yol projesinde genişlik, eğim, platform, dönüş yarıçapları ve taşıma yoğunluğu; enerji hattında direk yerleri, koridor, gerilim ve bakım erişimi; boru hattında çap, gömme derinliği, vana veya tesis noktaları; konveyör hattında kapasite, destek yapıları ve güvenlik mesafeleri belirtilmelidir.

Proje, işletme veya arama projesiyle bağlantılı olmalıdır. Örneğin yıllık üretim miktarı düşük bir işletmenin gereğinden geniş nakliye yolu istemesi veya geçici arama sondajı için sürekli ağır taşıma koridoru talep etmesi ölçülülük yönünden sorun yaratır. Talebin teknik parametreleri ruhsat faaliyetinin gerçek ölçeğini yansıtmalıdır.

Alternatif güzergâh raporu neden önemlidir?

Özel mülkiyet hakkına müdahalenin en az yükle gerçekleştirilmesi gerekir. Bu nedenle m.71 dosyasında değerlendirilen alternatif güzergâhlar ve neden uygun bulunmadıkları açıklanmalıdır. Bir yolun 500 metre daha uzun olması tek başına alternatifi dışlamaz; eğim, işletme güvenliği, heyelan, su geçişleri, başka ruhsatlar, tarımsal bütünlük ve maliyet birlikte incelenir.

Alternatif raporu harita destekli olmalıdır. En az zarar veren güzergâhın neden seçildiği görülebilmeli, sadece ruhsat sahibinin işletme kolaylığına göre tercih yapılmamalıdır. M.72’deki saha incelemesi sırasında heyet bu alternatiflerin arazi gerçekleriyle uyumunu kontrol eder.

Koordinatlı güzergâh ve vaziyet planı nasıl düzenlenir?

İrtifak alanı başlangıç ve bitiş koordinatlarıyla, kırılma noktaları ve koridor genişliğiyle kesin olarak tanımlanmalıdır. Vaziyet planında ruhsat sınırı, işletme izin alanı, yol/hat güzergâhı, etkilenen parseller, yakın yerleşimler, mevcut yollar, su yatakları ve önemli altyapılar gösterilmelidir. Koordinat sistemi MAPEG kayıtları ve kadastro verisiyle uyumlu olmalıdır.

Bir parselin yalnız küçük bölümünden geçiş gerekiyorsa irtifak alanı tüm parsel olarak gösterilmemelidir. Hakkın alanı gerçek kullanım ihtiyacıyla sınırlanmalıdır. Alan hesabı, koordinat ve pafta üzerindeki çizim birbirini doğrulamalıdır. Saha aplikasyonunda farklı güzergâh çıkması hem malikle uyuşmazlık hem de idari aykırılık doğurur.

Tapu ve malik bilgileri neden güncel olmalıdır?

İrtifak hakkı tapu sicilinde sonuç doğuracağından taşınmazın güncel ada/parsel, yüzölçümü, malik ve takyidat bilgileri başvuruda yer almalıdır. İfraz, tevhit, miras veya satış sonucu değişen kayıtlar eski projedeki bilgilerle güncellenmelidir. Mülkiyet değişmişse eski malike yapılan bildirim yeni malik yönünden başvuru şartını karşılamaz.

İntifa, ipotek veya başka ayni hak sahipleri bulunuyorsa bunların irtifak sürecine etkisi 2942 sayılı Kanun ve tapu mevzuatı çerçevesinde değerlendirilir. Ruhsat sahibi yalnız bir tapu ekran görüntüsüne dayanmak yerine resmi güncel kayıt ve koordinat eşleşmesini sağlamalıdır.

Arazi zararı ve rehabilitasyon bilgisi nasıl sunulur?

İrtifak, mülkiyeti devretmese de taşınmazın ekonomik kullanımını etkileyebilir. Yol açılması tarımsal alanı bölebilir; enerji hattı belirli kullanım kısıtları yaratabilir; boru veya konveyör hattı kazı ve bakım erişimi gerektirebilir. M.71 dosyasında bu etkilerin neler olduğu ve faaliyet sırasında/sonrasında hangi tedbirlerin alınacağı gösterilmelidir.

Rehabilitasyon haritası veya taahhüdü özellikle geçici veya sökülebilir tesislerde önemlidir. Üst toprağın ayrılması, drenaj, geçici yolun kapatılması, boru hattı kazısının doldurulması, erozyon tedbirleri ve faaliyet sonunda eski hâle getirme yöntemleri teknik olarak açıklanmalıdır. Bu kayıtlar m.73 kapsamında hakkın sona ermesi ve zarar sorumluluğu bakımından da dayanak oluşturur.

Yakın yerleşimlerin gösterilmesi neden istenir?

İrtifak güzergâhının yerleşim yerlerine, evlere, tarım yapıları veya ortak kullanım alanlarına yakınlığı güvenlik ve sosyal etki bakımından önem taşır. Özellikle ağır maden nakliye yolu, yüksek gerilim hattı veya cevher taşıma sistemi için yerleşim mesafesi proje güvenliğini etkiler. Bu nedenle m.71 dosyasında yakın yerleşimlerin ve kullanım alanlarının haritada gösterilmesi gerekir.

Yerleşime yakınlık irtifakın otomatik reddi anlamına gelmez; ancak alternatif güzergâh ve güvenlik tedbirlerinin daha ayrıntılı değerlendirilmesini gerektirir. Yol trafik yoğunluğu, toz, gürültü ve geçiş güvenliği gibi etkiler diğer mevzuattaki izinlerle birlikte ele alınmalıdır.

Taşınmaz malikine nasıl bildirim yapılmalıdır?

Ruhsat sahibi irtifak ihtiyacını ve teklifini taşınmaz malikine usulüne uygun biçimde bildirmeli, anlaşma olanağını gerçek anlamda denemelidir. Yönetmeliğin 7201 sayılı Tebligat Kanununa uygun bildirim araması, malikin hangi güzergâhın ve kullanımın talep edildiğini bilmesini sağlar. Bildirimde parsel, koridor, amaç ve mümkünse proje krokisi yer almalıdır.

Malik teklifi reddederse veya bedelde anlaşma sağlanamazsa bu durum tutanakla kayıt altına alınmalıdır. Birden çok malik bulunması hâlinde her malikin durumu ayrı izlenmelidir. Mirasçıların belirlenmediği veya adresin yanlış olduğu dosyada tebligat eksikliği giderilmeden başvurunun ilerletilmesi ciddi usul sorununa yol açar.

İrtifak güzergâhı başka bir maden ruhsatıyla çakışırsa ne gerekir?

Talep edilen yol veya hat başka bir ruhsatın işletme alanını, rezervini veya güvenliğini etkileyebilir. M.71 bu durumda diğer ruhsat sahibinin muvafakati veya çakışmanın etkisini ortaya koyan teknik değerlendirmenin önemini artırır. İki ruhsat hakkının birlikte kullanılabilir olup olmadığı jeolojik, geometrik ve işletme güvenliği verileriyle gösterilmelidir.

Muvafakat alınmışsa kapsamı açık olmalı ve hangi güzergâha ilişkin olduğu belli olmalıdır. Muvafakat bulunmuyorsa irtifakın diğer ruhsata etkisi, rezerv kaybı, üretim engeli ve güvenlik bakımından teknik raporla incelenir. M.72 mahallinde incelemesinde bu çakışma ayrıca kontrol edilir.

Başka altyapı hattıyla çakışma nasıl ele alınır?

İrtifak alanında karayolu, enerji nakil hattı, doğal gaz boru hattı, sulama tesisi veya haberleşme altyapısı varsa ilgili kurumun koruma ve güvenlik kuralları uygulanır. Maden irtifak kararı mevcut altyapının izin rejimini ortadan kaldırmaz. Güzergâh projelendirilirken kurum görüşleri ve emniyet mesafeleri dikkate alınmalıdır.

Bu çakışmalar başvuruda saklanmamalıdır. M.72’de araziye çıkıldığında zaten görülecek olan hattın dosyada gösterilmemesi, projenin güvenilirliğini zedeler ve güzergâh değişikliğine neden olur. En doğru yöntem, irtifak dosyasını kurum izinleriyle uyumlu hazırlamaktır.

m.71 belgeleri eksikse ne olur?

Zorunlu belge veya teknik veri bulunmayan başvuru, irtifakın kamu yararı ve zorunluluk yönünden sağlıklı değerlendirilmesini engeller. Eksik koordinat, güncel olmayan malik listesi veya belgesiz anlaşma girişimi başvuruyu uzatır. İrtifak süreci üretim için kritikse eksik dosya doğrudan işletme takvimini etkiler.

Başvurudan önce hukuk, harita ve teknik ekip ortak kontrol yapmalıdır. Belge isimlerinin bulunması tek başına yeterli değildir; harita, proje, malik tebligatı ve kararların aynı güzergâha ait olması gerekir. Dosya içi çelişki de eksiklik kadar önemli bir sorundur.

Başvuru öncesi m.71 kontrol listesi

• İrtifak amacı ve madencilik ihtiyacı açık mı?
• Yetkili organ kararı başvuru kapsamını karşılıyor mu?
• Teknik proje ve kapasite bilgisi güncel mi?
• Alternatif güzergâhlar harita üzerinde incelendi mi?
• Koordinatlı koridor ve vaziyet planı hazır mı?
• Tapu, malik ve takyidat kayıtları güncel mi?
• Arazi zararları ve rehabilitasyon tedbirleri açıklandı mı?
• Maliklere 7201’e uygun tebligat yapıldı mı?
• Yakın yerleşimler ve altyapılar gösterildi mi?
• Başka maden ruhsatı çakışması kontrol edildi mi?
• Varsa muvafakat veya teknik etki raporu hazır mı?
• Dosyadaki tüm koordinat ve parsel bilgileri birbiriyle aynı mı?

Sık Sorulan Sorular

1. İrtifak başvurusunda yalnız proje yeterli midir?

Hayır. M.71 tapu, malik, koordinat, tebligat, zarar ve diğer teknik belgeleri birlikte gerektirir.

2. Malik rıza verirse MAPEG irtifak süreci zorunlu mudur?

Tarafların hukuken geçerli özel anlaşması ihtiyacı çözebiliyorsa kamu yararı yoluna gerek kalmayabilir.

3. Yol güzergâhı sonradan değiştirilebilir mi?

Değişiklik yeni parselleri veya farklı etkiyi doğuruyorsa idari ve malik bildirim süreçleri güncellenmelidir.

4. Tüm parsel için irtifak istenir mi?

Hayır. Hak gerçek kullanım koridoru ve zorunlu alanla sınırlanmalıdır.

5. Tapu sahibi değişmişse eski tebligat yeterli midir?

Hayır. Güncel malik bilgisine göre işlem yapılmalıdır.

6. Başka ruhsatın içinden yol geçirilebilir mi?

Diğer ruhsatın hak ve güvenliğine etki teknik olarak incelenir; muvafakat ve m.72 değerlendirmesi önem taşır.

7. Rehabilitasyon planı neden gerekir?

İrtifak faaliyetinin arazi üzerinde bırakacağı fiziksel etkinin nasıl giderileceğini gösterir.

8. Yakın yerleşim haritada gösterilmeli mi?

Evet. Güvenlik, trafik ve çevresel etkilerin değerlendirilmesi bakımından önemlidir.

9. Elektrik hattı irtifakı enerji izni yerine geçer mi?

Hayır. İlgili enerji mevzuatı ayrıca uygulanır.

10. Eksik m.71 dosyasıyla kamu yararı kararı alınır mı?

Eksik dosya sağlıklı değerlendirmeyi engeller; zorunlu belgeler tamamlanmalıdır.

İrtifak başvurusunda bedel teklifi sunulması zorunlu mudur?

M.71 başvurusunun temel amacı kamu yararı ve teknik zorunluluğu göstermek olsa da malik ile anlaşma girişiminin gerçek olduğunu ortaya koymak için kullanım karşılığının nasıl ele alındığı dosyada görünmelidir. Malik ile özel anlaşma yolu denenirken güzergâh, süre, kullanım yoğunluğu ve taşınmazdaki değer kaybı dikkate alınarak somut teklif yapılması görüşmenin ciddiyetini gösterir. Ancak idari başvuruda tarafların üzerinde anlaşamadığı özel teklif nihai irtifak bedeli değildir; 2942 sayılı Kanun kapsamındaki bedel tespiti ayrı süreçte yapılır.

Ruhsat sahibinin hiç bedel veya kullanım koşulu konuşmadan yalnız ‘muvafakat verin’ şeklinde bildirim yapması, malik ile anlaşma yolunun ne ölçüde tüketildiği konusunda tartışma yaratabilir. Buna karşılık malikin aşırı bedel istemesi de kamu yararı talebini kendiliğinden engellemez. Önemli olan anlaşma girişiminin belgeli, taşınmaz ve güzergâh bakımından somut ve dürüst biçimde yürütülmesidir.

Koordinat dosyasında hangi teknik hatalar başvuruyu sakatlar?

İrtifak başvurusunda aynı koridorun dilekçe, CAD/GIS dosyası, vaziyet planı ve tapu krokisinde farklı gösterilmesi ciddi bir sorundur. Koordinat sistemi, datum, nokta sıralaması ve alan hesabı bütün belgelerde aynı olmalıdır. Birkaç metrelik kayma bile başka parsele, yapıya veya ruhsat sahasına giriş sonucunu doğurabilir. Bu nedenle başvuru öncesinde arazi aplikasyonu yapılarak dijital koordinatların fiilî zemine oturduğu doğrulanmalıdır.

Güzergâh çizgisinin yalnız merkez hattı verilmişse koridor genişliği ve alan hesabı ayrıca gösterilmelidir. Direk temeli, dönüş noktası, bakım cebi veya yol genişlemesi gibi ana koridor dışındaki zorunlu alanlar da projeye dahil edilmelidir. Sonradan fiilen kullanılan ancak başvuru haritasında bulunmayan bölüm irtifak hakkı kapsamında sayılmaz.

Başvuru dosyasında üçüncü kişi hakları nasıl gösterilmelidir?

Taşınmaz üzerinde kiracı, intifa hakkı sahibi, ipotek alacaklısı veya fiilî işletmeci bulunması irtifakın ekonomik etkisini değiştirebilir. Tapu ve kadastro kayıtlarının yanında sahadaki fiilî kullanım da tespit edilmelidir. Tarımsal üretimi malik değil kiracı yürütüyorsa yol veya hat nedeniyle doğacak ürün ve kullanım kaybının fiilî durumu m.72 incelemesinde önem kazanır.

Başka maden ruhsatı, kamu altyapısı veya özel tesis hakkı da üçüncü kişi menfaatidir. Dosyada bu çakışmaların bulunmadığını varsaymak yerine resmi kayıtlarla kontrol etmek gerekir. M.71’in amacı, m.72 saha incelemesi öncesinde idareye irtifakın bütün hukuki ve teknik etkilerini görünür kılan eksiksiz bir veri seti sunmaktır.

m.71 dosyasının sürüm kontrolü nasıl yapılmalıdır?

İrtifak başvuruları farklı disiplinlerden çok sayıda belge içerdiği için dosyada sürüm kontrolü yapılmalıdır. Dilekçe, şirket kararı, teknik proje, koordinat listesi, vaziyet planı, tapu listesi ve malik tebligatlarının aynı tarihli güzergâha ilişkin olması gerekir. Proje revize edildiğinde eski koordinat çizelgesi veya malik listesi dosyada aktif belge gibi bırakılmamalıdır. Her teknik ekin revizyon numarası ve tarihi açıkça gösterilmelidir.

Bu yöntem yalnız idari düzen açısından değil, hukuki ispat bakımından da önemlidir. MAPEG’in hangi proje üzerinden m.72 incelemesine çıktığı ve sonradan hangi güzergâh için m.73 kamu yararı kararı verdiği tereddütsüz anlaşılmalıdır. Sürüm karışıklığı, irtifakın yanlış parsele uygulanması veya maliklerin hakkında bilgilendirilmediği bir koridorun tescile konu edilmesi riskini doğurur.

Son kontrol: Başvuru gönderilmeden önce imza, tarih, koordinat, parsel ve malik bilgilerinin aynı dosya sürümünde olduğu ayrıca doğrulanmalıdır.

Resmî Kaynaklar ve İlgili Rehberler

• Maden Yönetmeliği
• 3213 sayılı Maden Kanunu
• 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu
• Maden Yönetmeliği m.70 irtifak şartları
• Maden Hukuku rehberleri

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →