Aynı Toptancı Halinde Bir Kişi Kaç İşyeri Kiralayabilir veya Satın Alabilir? Tek İşyeri Sınırı | Yönetmelik m.28/3 (2026)

Tek işyeri sınırının hukuki dayanağı nedir?

Yönetmelik m.28/3, toptancı hallerindeki işyerlerinin üretici, üretici örgütü, komisyoncu veya tüccarlara kiralanabileceğini ya da satılabileceğini düzenledikten sonra aynı hal veya şubede kişi başına üst sınır getirir. Hükme göre bir kişiye doğrudan veya dolaylı biçimde en fazla bir işyeri tahsis edilebilir, kiralanabilir veya satılabilir.

Bu kural hem belediye toptancı hali hem de Yönetmeliğin işyeri dağılım kurallarına tabi diğer haller bakımından önemlidir. İhalenin yüksek bedelle sonuçlanması veya belediyenin gelir elde etmesi, kişi başına tek işyeri sınırını ortadan kaldırmaz.

Doğrudan ikinci işyeri alınabilir mi?

Hayır. Bir gerçek veya tüzel kişi aynı toptancı halinde adına kayıtlı bir işyerine sahipse ikinci bir işyerini doğrudan satın alamaz veya kiralayamaz. Aynı şekilde kiracı olan kişi ikinci işyerini satın alarak kuralı aşamaz; hüküm kiralama ve satış yöntemlerini birlikte kapsar.

Örneğin A Ltd. Şti. hal içinde 12 numaralı işyerini kiralıyorsa aynı halde 25 numaralı işyerinin satış ihalesine alıcı olarak girmesi tek işyeri sınırıyla bağdaşmaz. İşlemin farklı hukuki yöntemle yapılması sonucu değiştirmez.

“Dolaylı olarak” işyeri edinmek ne anlama gelir?

Yönetmelik yalnız tapu veya kira sözleşmesinde aynı ismin görünmesini yasaklamamış, “doğrudan veya dolaylı” ifadesini kullanmıştır. Bu nedenle kişinin kontrol ettiği şirket veya başka hukuki yapı üzerinden ikinci işyerine fiilen sahip olması ya da kullanım hakkını elde etmesi de incelenmelidir.

Dolaylı edinim tespiti somut ortaklık ve kontrol ilişkisine dayanmalıdır. Sırf iki şirketin aynı sektörde faaliyet göstermesi veya yöneticilerinin birbirini tanıması yeterli değildir. Ortaklık payları, yönetim kontrolü, ekonomik yararlanma ve fiilî kullanım ilişkisi birlikte değerlendirilir.

Tüzel kişi birden fazla işyeri kiralayabilir mi?

Hayır. Şirketler ve diğer tüzel kişiler de “bir kişi” olarak m.28/3 sınırına tabidir. Tüzel kişinin şube açması, ticaret unvanında farklı marka kullanması veya aynı şirket içinde ayrı departman kurması ikinci işyeri edinme hakkı vermez.

Tüzel kişinin ortakları üzerinden bağlantılı şirketler aracılığıyla dolaylı edinim ihtimali ayrıca kontrol edilir. Özellikle aynı hakim ortağın veya yönetim kontrolünün birden fazla şirkette bulunması, “dolaylı” kavramı bakımından somut inceleme gerektirir.

Gerçek kişi şirket üzerinden ikinci işyeri edinebilir mi?

Gerçek kişinin kendi adına bir işyeri bulunurken kontrol ettiği şirket üzerinden aynı halde ikinci işyerini edinmeye çalışması, m.28/3’teki dolaylı edinim yasağı bakımından değerlendirilir. İşlemin şeklen iki ayrı kişi adına olması, ekonomik ve yönetimsel kontrol aynı kişideyse otomatik olarak yeterli değildir.

Ancak her ortaklık ilişkisi tek başına yasak anlamına gelmez. Azınlık payı, yönetimde etkisizlik veya yatırım niteliğindeki ilişki ile fiilî kontrol birbirinden ayrılmalıdır. Belediye veya hal yönetimi varsayımla değil belgeye dayalı değerlendirme yapmalıdır.

“Aynı toptancı hali veya şubesi” ne demektir?

Hüküm, aynı toptancı hali ile onun şubesi bakımından tek işyeri kuralını uygular. Bir halin ana yerleşkesi ve şube niteliğinde faaliyet gösteren bölümü, m.28/3 bakımından birlikte değerlendirilmelidir. Şubeye farklı adres veya işletme kodu verilmesi kişi başına sınırı kaldırmaz.

Bu nedenle ana halde işyeri sahibi olan kişinin aynı halin şubesinden ikinci işyeri edinme talebi kabul edilemez. Başvuru sisteminde ana hal ve şube kayıtlarının ilişkilendirilmesi bu kontrol için önemlidir.

Başka belediye sınırındaki farklı toptancı halinden işyeri edinilebilir mi?

m.28/3’teki mutlak tek işyeri sınırı “aynı toptancı hali/şubesi” üzerinden kurulmuştur. Başka bir toptancı halindeki işyeri bakımından ayrıca m.28/4’teki öncelik kuralı dikkate alınır: aynı belediye sınırları ve mücavir alanları içinde bulunan diğer toptancı hallerinde işyeri bulunmayanlara öncelik verilmesi gerekir.

Dolayısıyla başka halde işyeri bulunması her durumda mutlak edinim yasağı değildir; ancak öncelik sıralamasını etkileyebilir. Başvurunun yapıldığı belediye, adayın diğer hal işyerlerini kayıt üzerinden kontrol etmelidir.

İşyeri adi şirkete veya adi ortaklığa kiralanabilir mi?

Hayır. m.28/3 işyerinin adi şirketlere/ortaklıklara kiralanamayacağını veya satılamayacağını açık biçimde düzenler. Bunun nedeni işyeri hakkının sahibi ve sorumlusunun açık, tekil ve Yönetmelikteki şartlara tabi bir kişi olmasıdır.

Adi ortaklık tüzel kişiliğe sahip olmadığından, ortaklar üzerinden işyeri hakkının kimde bulunduğu ve yaptırımın kime uygulanacağı belirsizleşebilir. Hal işyeri ilişkisi bu nedenle Yönetmeliğin açıkça izin verdiği gerçek veya tüzel kişi statüsü üzerinden kurulmalıdır.

İşyeri iki kişiye ortaklaşa satılabilir mi?

Hayır. Yönetmelik, işyerinin birden fazla gerçek veya tüzel kişiye birlikte kiralanmasını veya satılmasını da yasaklar. Paylı mülkiyet kurularak iki tüccarın aynı işyerini birlikte satın alması, m.28/3 ile bağdaşmaz.

Aynı şekilde iki üreticinin birlikte kiracı olarak sözleşmeye yazılması doğru değildir. İşyeri tek bir uygun gerçek veya tüzel kişi adına tahsis edilmeli; diğer kişilerin işyerinde çalışan veya yetkili temsilci sıfatları varsa bunlar ayrı kayıtlarla gösterilmelidir.

Bir kişi bir işyerini kiralayıp diğerini satın alabilir mi?

Hayır. Tek işyeri sınırı “kiralanabilir veya satılabilir” ifadelerini birlikte kapsar. Bir kişinin bir işyerinde kiracı, ikinci işyerinde malik olması sonucu değiştirmez. Esas olan aynı hal/şube içinde ekonomik kullanım veya mülkiyet hakkının bir kişide birden fazla işyerine yayılmamasıdır.

Bu kontrol yapılırken yalnız tapu listesi veya yalnız kira sözleşmeleri ayrı ayrı incelenmemelidir. Kiracı ve malik kayıtları tek tabloda karşılaştırılmalıdır.

Devir yoluyla ikinci işyeri edinilebilir mi?

m.32 işyeri kiracılık hakkının veya mülkiyetinin belirli şartlarla devrine imkân verir; ancak devralacak kişinin m.29’daki şartları yanında m.28/3’teki tek işyeri sınırına da uyması gerekir. Devir, yeni ihale yapılmaması nedeniyle sınırı aşma aracı olamaz.

Hal yönetim birimi devir talebini incelerken devralanın aynı halde doğrudan veya dolaylı başka işyeri bulunup bulunmadığını kontrol etmelidir. Varsa devir uygun görülmemelidir.

Ortaklık yapısı nasıl kontrol edilir?

Tüzel kişi başvurularında güncel ticaret sicili kayıtları, ortaklık yapısı, yönetim kurulu veya müdürler ve temsil yetkileri incelenebilir. Amaç, doğrudan aynı tüzel kişinin ikinci işyerini edinmesi kadar dolaylı kontrol ilişkilerini de ortaya koymaktır.

Ancak inceleme ölçülü olmalıdır. Her uzak akrabalık veya küçük ortaklık payı “dolaylı edinim” kabul edilmemeli; ekonomik kontrol ve fiilî kullanım gösteren somut veriler aranmalıdır. Kararın gerekçesi dosyada açıkça yazılmalıdır.

İhale öncesinde hangi kontroller yapılmalıdır?

Belediye halindeki satış veya kiralama 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu kapsamında yürütülürken adayın m.29 şartlarının yanında mevcut hal işyeri kayıtları kontrol edilmelidir. İhale komisyonunun yalnız teklif bedeline odaklanması yeterli değildir.

Başvuru dosyasında adayın doğrudan veya dolaylı işyeri bulunmadığına ilişkin beyan alınabilir; ancak beyan resmi kayıtlarla karşılaştırılmalıdır. Tüzel kişilerde ticaret sicili ve bağlantılı şirket bilgileri gerektiğinde incelenmelidir.

Tek işyeri sınırı ihlal edilmişse ne yapılır?

İhlalin nasıl ortaya çıktığına göre işlem türü değişebilir. Henüz sözleşme imzalanmamışsa uygun olmayan başvuru reddedilmelidir. Sözleşme veya satış tamamlandıktan sonra ihlal tespit edilirse sözleşme, ihale, tapu ve m.33–m.50’deki ilgili yaptırım hükümleri birlikte incelenmelidir.

İdare, doğrudan sonuç varsaymak yerine somut işlemin hukuki dayanağına göre hareket etmelidir. İyi niyetli üçüncü kişi, tapu kaydı ve kazanılmış hak iddiaları varsa idari ve özel hukuk boyutları ayrıca değerlendirilir.

Tek işyeri sınırı rekabet açısından neden önemlidir?

Toptancı halleri, sebze ve meyve toptan ticaretinin organize edildiği kamu düzenine tabi pazarlardır. Bir kişinin çok sayıda işyerini kontrol etmesi, satış kanallarının yoğunlaşmasına ve diğer üretici veya tüccarların pazara erişiminin zorlaşmasına yol açabilir.

m.28/3’teki kural, ekonomik rekabet politikasından bağımsız ayrı bir sektörel sınırlamadır. Rekabet hukuku bakımından ayrıca bir ihlal bulunmasa bile Yönetmelikteki tek işyeri sınırı uygulanır.

Uygulama kontrol listesi

Her kiralama, satış veya devir başvurusunda ilk adım adayın aynı hal/şubede mevcut işyeri olup olmadığının kontrolüdür. Kiracı ve malik listeleri birlikte taranmalıdır. Tüzel kişi ise ticaret sicili ve kontrol ilişkileri incelenmelidir.

İkinci olarak adi ortaklık veya ortak alım yapısı olup olmadığı kontrol edilir. Üçüncü olarak adayın m.29 şartları, teminatı ve mesleki sıfatı doğrulanır. Başka haldeki işyeri bakımından m.28/4 öncelik kuralı uygulanır.

Son olarak karar dosyasına tek işyeri kontrolünün sonucu yazılır. Böylece ihale veya devir sonrasında aynı kişinin birden fazla işyeri edindiği iddiası ortaya çıkarsa idarenin hangi kayıtları esas aldığı açıkça görülebilir.

İlgili içerikler

• Belediye Halinde Yüzde 50 Satış Sınırı
• Toptancı Hali Nasıl Kurulur?
• Belediye Toptancı Hali Yönetimi
• Hal Yönetim Biriminin Defterleri
• Ticaret ve idare hukuku için iletişim

Resmî kaynaklar

• T.C. Ticaret Bakanlığı – Sebze ve Meyve Ticareti Mevzuatı
• Sebze ve Meyve Ticareti ve Toptancı Halleri Hakkında Yönetmelik
• 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu

Sık Sorulan Sorular