Belediye Toptancı Halindeki İşyerlerinin En Fazla Yüzde Kaçı Satılabilir? Yüzde 50 Sınırı | Yönetmelik m.28 (2026)

Yüzde elli satış sınırının hukuki dayanağı nedir?

Yönetmelik m.28/1, belediye toptancı halindeki işyerlerinin kiralama veya satış yoluyla işletilebileceğini düzenlerken satışa açık bir üst sınır koymuştur. Buna göre satılan işyeri sayısı, ilgili haldeki toplam işyeri sayısının yüzde ellisini aşamaz. Düzenleme, belediyenin hal üzerindeki idari ve işletmesel kontrolünün önemli bölümünü korumayı amaçlayan emredici bir sınırlamadır.

Belediye meclisi veya encümen, “gelir ihtiyacı” ya da “özelleştirme tercihi” gerekçesiyle bu oranı yükseltemez. Yönetmelik yüzde elliyi azami sınır olarak belirlediği için belediye daha düşük oranda satış yapabilir, hatta bütün işyerlerini kiralama yöntemiyle işletebilir; ancak toplamın yarısından fazlasını satamaz.

Yüzde elli sınırı nasıl hesaplanır?

Hesaplamanın paydası belediye toptancı halindeki toplam işyeri sayısıdır. Satılmış işyeri sayısı bu toplamla karşılaştırılır. İşyerlerinin metrekareleri farklı olsa dahi hüküm “alanın yüzde ellisi” değil “işyeri sayısının yüzde ellisi” ölçütünü kullanır. Bu nedenle 1.000 metrekarelik bir işyeri ile 100 metrekarelik bir işyeri sayı hesabında birer işyeridir.

Halin resmi planında bağımsız işyeri olarak belirlenmemiş depo, ortak alan, hizmet birimi veya idari oda satış sınırı hesabına işyeri gibi eklenmemelidir. Esas olan Yönetmelikteki işyeri niteliğine sahip ve hal planında bu şekilde tanımlanan birimlerdir.

100 işyerli belediye halinde en fazla kaç işyeri satılabilir?

Toplam 100 işyeri varsa yüzde elli üst sınır nedeniyle en fazla 50 işyeri satılabilir. 51’inci işyerinin satışı m.28/1 sınırını aşar. Daha önce 45 işyeri satılmışsa belediyenin satışa çıkarabileceği ilave işyeri sayısı en fazla beştir.

Bu hesap her yeni satış öncesinde güncellenmelidir. Belediyenin geçmiş yıllarda yaptığı satışlar da toplam satılmış işyeri sayısına dahildir. Yeni yönetim döneminde “önceki satışlar bizi bağlamaz” denilerek oran sıfırdan başlatılamaz.

Toplam işyeri sayısı tek sayıysa yüzde elli nasıl uygulanır?

Örneğin 101 işyeri bulunan bir halde yüzde elli matematiksel olarak 50,5’tir. “Satılan işyeri sayısı yüzde elliyi geçemez” kuralı nedeniyle 51 işyeri satılması toplamın yüzde ellisini aşacağından azami 50 işyeri satışta kalabilir. Yarım işyeri satışı mümkün olmadığı için sınır aşağı doğru tam sayıda kalır.

Aynı yaklaşım 51 işyerli bir halde de geçerlidir: 26 işyeri satılırsa oran yüzde elliyi aşar; dolayısıyla en fazla 25 işyeri satılabilir. Karar dosyasında bu hesap açıkça gösterilirse ihale ve satış sürecinde oran tartışması önlenir.

Satılamayan işyerleri nasıl işletilir?

Yönetmelik belediye halindeki işyerlerinin kiralama veya satış yoluyla işletileceğini düzenler. Yüzde elli satış sınırı nedeniyle satılamayan işyerleri kiralama yöntemiyle işletilebilir. Belediye aynı zamanda üretici örgütlerine ayrılması zorunlu işyeri kotasını ve m.28’deki diğer kiralama kurallarını gözetmelidir.

Kiralamada belediye toptancı hali için 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümleri uygulanır. Yönetmelikteki belirli şartları taşıyan mevcut kiracıyla ihalesiz yeniden kiralama imkânı ayrıca düzenlenmiştir; bu özel imkân genel satış yüzdesiyle karıştırılmamalıdır.

Belediye halindeki işyeri satışı hangi usulle yapılır?

m.28/6’ya göre belediye toptancı halindeki işyerlerinin kiralanması veya satılması 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerine göre yapılır. Dolayısıyla satış sınırına uyulması tek başına yeterli değildir; ihale hazırlığı, ilan, şartname ve karar süreçleri de ilgili ihale mevzuatına uygun yürütülmelidir.

Satış kararı alınırken işyerinin m.28 kapsamında satılabilir olduğu, yüzde elli sınırın aşılmadığı, alıcının m.29 şartlarını taşıdığı ve aynı kişiye birden fazla işyeri yasağının ihlal edilmediği birlikte kontrol edilmelidir.

İşyeri kimlere satılabilir?

m.28/3’e göre toptancı halindeki işyerleri üretici, üretici örgütü, komisyoncu veya tüccarlara kiralanabilir ya da satılabilir. Her alıcı bakımından m.29’daki özel şartlar ayrıca aranır. Herhangi bir yatırımcı sırf en yüksek teklifi verdiği için hal işyeri satın alamaz.

Alıcının hukuki sıfatı, meslek odası/vergi kaydı, gerekli teminat ve mahkûmiyet engelleri gibi koşullar başvuru dosyasında doğrulanmalıdır. İhale ekonomik rekabet sağlasa dahi mevzuattaki kişisel ve mesleki şartlar ortadan kalkmaz.

Aynı kişiye birden fazla işyeri satılabilir mi?

Hayır. Yönetmelik m.28/3 aynı toptancı halinde veya şubesinde bir kişiye doğrudan ya da dolaylı olarak en fazla bir işyeri kiralanabileceğini veya satılabileceğini açıkça düzenler. Ortaklık yapısı kullanılarak aynı kişinin birden fazla işyerini dolaylı şekilde kontrol etmesi de kuralın kapsamındadır.

Satış öncesinde yalnız alıcının adına kayıtlı mevcut işyeri değil, tüzel kişi bağlantıları ve dolaylı edinim ihtimali de incelenmelidir. Kuralın amacı hal içindeki işyerlerinin birkaç kişinin elinde yoğunlaşmasını önlemektir.

Üretici örgütlerine ayrılan yüzde yirmi işyeri satış hesabını etkiler mi?

m.28/5, toplam işyeri sayısının en az yüzde yirmisinin üretici örgütlerine kiralanmak üzere ayrılmasını zorunlu kılar. Bu kota, yüzde elli satış tavanından ayrı fakat birlikte uygulanması gereken bir sınırlamadır. Belediye satış planı yaparken üretici örgütü için ayrılması gereken kiralık işyerlerini de korumalıdır.

Örneğin 100 işyerli bir halde teorik satış tavanı 50’dir; aynı zamanda en az 20 işyerinin üretici örgütlerine kiralanmak üzere ayrılması gerekir. Kalan dağılımda belediye ihale ve kiralama politikasını mevzuata uygun biçimde planlar.

Satılan belediye hal işyerinin tapusuna hangi şerh konulur?

m.28/9, satılan belediye toptancı hali işyerinin tapu kütüğüne Kanunun 11. maddesinin altıncı fıkrasındaki eylemlere aykırılık tespit edilmesi hâlinde satış işleminin iptal edilip işyerinin geri alınacağına ilişkin şerh konulmasını öngörür. Bu şerh, mülkiyetin kullanımının hal mevzuatındaki özel şartlara bağlı olduğunu görünür kılar.

Şerhin bulunması, belediyenin herhangi bir sebeple tek taraflı ve sınırsız geri alma yetkisi olduğu anlamına gelmez. Kanunda ve Yönetmelikte öngörülen şartların gerçekleşmesi ve ilgili usulün uygulanması gerekir.

İşletim yetkisi devredilmiş hallerde yüzde elli sınırı geçerli mi?

Evet. m.28/13, belediye toptancı hali için bu maddede öngörülen hükümlerin işletim yetkisi devredilmiş toptancı hali hakkında da uygulanacağını belirtir. İşletim yetkisinin özel kişiye devredilmesi, belediye halindeki işyerlerinin hukuki rejimini özel hal rejimine dönüştürmez.

Bu nedenle işletmeci “özel işletiyoruz” gerekçesiyle yüzde elliden fazla işyerinin satışını planlayamaz. Satış, kiralama, süre ve diğer m.28 sınırlamaları uygulanmaya devam eder.

Özel toptancı halinde yüzde elli satış sınırı var mı?

m.28/2, özel toptancı halindeki işyerlerinin de kiralama veya satış yoluyla işletilebileceğini düzenler; m.28/10 ise özel hal işyerlerinin kiralanması ve satılmasının özel hukuk hükümlerine göre yapılacağını belirtir. m.28/1’deki yüzde elli sınırı metin olarak belediye toptancı haline özgüdür.

Bununla birlikte özel halde de işyerinin kimlere kiralanıp satılabileceği, aynı kişiye bir işyeri sınırı ve m.29’daki nitelik şartları gibi Yönetmelikteki diğer hükümler uygulanır. Özel hukuk serbestisi, 5957 sistemi içindeki emredici mesleki kuralları kaldırmaz.

Halde sonradan yeni işyerleri açılırsa oran yeniden hesaplanır mı?

Toplam işyeri sayısının mevzuata uygun şekilde artması hâlinde yüzde elli hesabının yeni toplam üzerinden güncellenmesi gerekir. Ancak sırf daha fazla işyeri satabilmek amacıyla fiilen işyeri niteliği taşımayan alanların kâğıt üzerinde “işyeri” olarak gösterilmesi doğru değildir.

Yeni bölümün hal planı, yapı kullanımı ve m.8’deki teknik şartlara uygun gerçek bir işyeri olması gerekir. Toplam sayı resmi olarak değiştiğinde mevcut satılmış işyeri sayısı yeni yüzdeyle karşılaştırılır ve varsa satış kapasitesi buna göre belirlenir.

Daha önce yüzde elliden fazla satış yapılmışsa yeni satış yapılabilir mi?

Mevcut satılmış işyeri sayısı güncel toplamın yüzde ellisini aşıyorsa yeni bir satış yapılması m.28/1’e uygun olmaz. Öncelikle mevcut hukuki durumun nasıl oluştuğu, satış tarihindeki yürürlükteki mevzuat ve kazanılmış haklar ayrı incelenmelidir.

Belediye geçmiş işlemleri kendiliğinden hükümsüz saymamalı; ancak yeni işlem tesis ederken güncel emredici sınıra uymalıdır. Gerekiyorsa hukuk birimi tarafından eski satış dosyaları ve tapu kayıtları tek tek değerlendirilmelidir.

Satış sınırı ihlal edilirse hangi hukuki riskler doğar?

Yüzde elliyi aşan satış kararı ve ihale işlemi, Yönetmelikteki açık üst sınıra aykırılık nedeniyle idari yargı ve denetim bakımından ciddi risk taşır. İhale öncesinde oran kontrol edilmemesi, satış tamamlandıktan sonra tapu ve geri alma sorunlarına dönüşebilir.

Bu nedenle sınır hesabı ihale onay belgesine ve karar dosyasına konulmalıdır. Toplam işyeri sayısını gösteren resmi hal planı ve mevcut satılmış işyerleri listesi birlikte saklanmalıdır.

Uygulama kontrol listesi

Satış öncesinde halin toplam işyeri sayısı resmi kayıtlarla belirlenir. Daha önce satılmış işyerleri sayılır. Yeni satışla birlikte toplam satılmış işyeri sayısının yüzde elliyi geçip geçmeyeceği hesaplanır. Tek sayılı toplamda üst sınırı aşan yarım değer yukarı yuvarlanmaz.

Ardından alıcının m.29 şartları, aynı kişiye bir işyeri sınırı ve üretici örgütlerine ayrılan yüzde yirmilik kiralık işyeri kotası kontrol edilir. Belediye halinde 2886 sayılı Kanun ihale süreci uygulanır.

Satış tamamlandığında sözleşme ve tapu işlemleri Yönetmeliğe uygun yapılır; m.28/9’daki geri alma şerhi tapu kütüğüne işlenir. Bütün hesap ve belgeler hal yönetim dosyasında saklanır.

İlgili içerikler

• Toptancı Hali Nasıl Kurulur?
• Belediye Toptancı Hali Nasıl Yönetilir?
• Hal Yöneticisi Olma Şartları
• Hal Yönetim Biriminin Zorunlu Defterleri
• Ticaret ve idare hukuku için iletişim

Resmî kaynaklar

• T.C. Ticaret Bakanlığı – Sebze ve Meyve Ticareti Mevzuatı
• Sebze ve Meyve Ticareti ve Toptancı Halleri Hakkında Yönetmelik
• 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu

Sık Sorulan Sorular