Patlayıcı, Zehir, Kireç ve Elektroşokla Balık Avlamanın Cezası 2026 | 1380 m.19

1380 m.19 Hangi Avcılık Yöntemlerini Yasaklar?

1380 sayılı Su Ürünleri Kanununun 19. maddesi, avlanan hedef türü seçmeden geniş bir alandaki sucul canlıları öldüren veya habitatı tahrip eden yöntemleri yasaklar. Düzenlemenin amacı yalnız balığın ekonomik değerini değil, sucul ekosistemin tamamını korumaktır. Patlayıcı, zehir, kireç ve kontrolsüz elektrik kullanımı yumurta, yavru, anaç balık ve hedef dışı türler üzerinde ayrım yapmadan etkili olur.

Bu nedenle m.19’daki yasak, “avlanan balık miktarı azdı” veya “satış yapılmadı” gerekçesiyle ortadan kalkmaz. Fiil, yasak yöntemin su ürünleri avcılığında kullanılmasıyla oluşur. Avın ticari veya amatör amaçla yapılması da m.19’daki tahrip edici yöntem yasağını kaldırmaz.

Yasak av yöntemi ile m.23’teki teknik av aracı düzenlemeleri birbirinden ayrılmalıdır. m.23 belirli ağ, takım, boy, bölge ve zaman kurallarını düzenlerken m.19 doğası gereği tehlikeli ve tahrip edici yöntemleri temel olarak yasaklar.

Dinamit, Kapsül veya Başka Patlayıcıyla Balık Avlamak Neden Ayrı Bir İhlaldir?

Patlayıcı madde su altında basınç dalgası oluşturur ve hedeflenen balıkla sınırlı kalmadan geniş çevredeki canlılara zarar verir. Yavru balıklar, yumurtalar, kabuklular, bentik canlılar ve korunan türler aynı anda etkilenebilir. Bu nedenle patlayıcıyla avcılık, ağ göz açıklığı veya boy yasağı gibi seçici avcılık kuralının ötesinde ağır ekolojik risk taşır.

m.19 patlayıcı maddenin türünü yalnız “dinamit” ile sınırlamaz. Kapsül veya benzeri patlayıcı düzenekler de yasak kapsamındadır. Fiilin tespitinde ele geçirilen patlayıcının cinsi, miktarı, ateşleme düzeneği, olay yeri, su ürünleri üzerindeki etkiler ve kişinin avcılık amacıyla bağlantısı tutanağa yazılmalıdır.

Patlayıcı maddelerin bulundurulması, taşınması veya kullanılması ayrıca ceza hukuku ve patlayıcı maddeler mevzuatı bakımından bağımsız suç veya kabahat oluşturabilir. 1380 sayılı Kanundaki idari para cezası, bu başka sorumlulukları ortadan kaldırmaz.

Zehirli Madde veya Sönmemiş Kireçle Balık Avlamak Yasak mıdır?

Evet. m.19 uyuşturucu veya zehirleyici maddelerle ve sönmemiş kireçle su ürünleri avcılığını açıkça yasaklar. Kimyasal maddenin suya dökülmesi balıkları sersemletmek, yüzeye çıkarmak veya öldürmek amacı taşıyorsa avcılık fiili oluşur. Kullanılan maddenin halk arasında farklı isimle anılması hukuki niteliği değiştirmez; kimyasal içerik ve kullanım amacı esastır.

Zehir veya kireç yalnız hedeflenen noktayı değil su akıntısıyla daha geniş alanı etkileyebilir. Bu nedenle olay yerinden su, sediment veya canlı numunesi alınması fiilin teknik ispatında önemlidir. Kullanılan madde kabı, satın alma belgesi, fotoğraf ve tanık kayıtları da delil zincirine eklenebilir.

Kimyasal maddenin suya “atık” olarak bırakılması ile avcılık amacıyla kullanılması farklı maddelere girebilir. Av amacı bulunmayan kirletici deşarjlar m.20 kapsamındaki zararlı madde yasağına tabi olabilir. İdari yaptırım kararında fiilin hangi amaç ve davranışla m.19’a bağlandığı açık olmalıdır.

Elektrik veya Elektroşokla Balık Avlamak Her Durumda Yasak mıdır?

Bakanlık izni olmadan avcılık amacıyla elektrik akımı veya elektroşok kullanılması m.19 kapsamında yasaktır. Akım balığın sinir ve kas sistemini etkileyerek onu sersemletir veya öldürür. Kontrolsüz uygulamada farklı tür ve boydaki canlılar etkilenebilir; operatör ve çevredeki kişiler bakımından da ciddi can güvenliği riski doğar.

Bilimsel araştırmalarda elektrobalıkçılık yöntemi belirli araştırma protokollerinde kullanılabilir. Ancak bu faaliyet, ticari veya amatör avcılıktan farklı olarak Bakanlığın bilimsel araştırma iznine ve m.29’daki usule tabidir. Araştırma izni bulunmadan “sayım yapıyorduk” beyanı m.19 yasağını kendiliğinden kaldırmaz.

İzinli bilimsel çalışmada kullanılan cihazın teknik özellikleri, yetkili ekip, alan, tarih ve hedef çalışma, izin belgesine uygun olmalıdır. İzin sınırının dışında ürün toplama veya ticari değerlendirme yapılırsa bilimsel çalışma istisnası uygulanmaz.

Bilimsel Araştırma Amacı Yasak Av Yöntemlerini Serbest Hale Getirir mi?

Hayır; bilimsel amaç tek başına istisna değildir. 1380 sayılı Kanun bilimsel ve teknik incelemeler için Bakanlık izni mekanizması kurar. m.29 çerçevesinde araştırma amacıyla yasak av araç ve yöntemlerinden yararlanılması ancak Bakanlığın belirlediği koşullarla mümkündür.

İzin belgesinde araştırma kurumu, sorumlu bilim insanı, alan, zaman, kullanılacak yöntem, örnek miktarı ve ürünlerin akıbeti açık olmalıdır. İzin süresi sona erdikten sonra aynı cihazı kullanmak veya izin verilen alanın dışında elektroşok uygulamak hukuka aykırıdır.

Bilimsel araştırma izniyle elde edilen su ürünlerinin ticari satışa konu edilmesi de iznin amacına aykırı olabilir. Proje protokolü ve Bakanlık şartları incelenmeden ürün üzerinde tasarruf edilmemelidir.

Patlayıcı, Zehir veya Elektroşokla Balık Avlamanın 2026 Cezası Ne Kadar?

1380 m.36/g, m.19’a aykırı hareket edenler için kanuni 10.000 TL idari para cezası öngörür. Tarım ve Orman Bakanlığının “1380 Sayılı Su Ürünleri Kanunu Kapsamındaki İdari Para Cezalarının 2026 Yılı Güncel Miktarı” cetvelinde bu tutarın 2026 karşılığı 94.811 TL’dir.

Ceza fiili işleyen kişi bakımından uygulanır. Bir organizasyon içinde şirket veya başka kişi tarafından talimat verildiği iddia ediliyorsa gerçek ve tüzel kişi sorumluluğu, fiili gerçekleştiren ve yarar sağlayan kişilerin rolü somut delille belirlenmelidir. İdari yaptırım kişiselleştirilmeden yalnız tekne sahibine otomatik yüklenmemelidir.

Aynı olayda ruhsatsız avcılık, yasak bölge veya satış/nakil gibi ek ihlaller varsa bunların kanuni unsurları ayrıca değerlendirilir. Aynı fiile iki kez aynı hukuki sebeple ceza verilmemesi, ancak farklı fiillerin ayrı yaptırımlarının uygulanabilmesi ilkesi gözetilmelidir.

Yasak Yöntemle Avlanan Balıklara ve Kullanılan Araçlara Ne Olur?

m.36/g, idari para cezasının yanında avlanan su ürünleri ile fiilde kullanılan av araç ve gereçleri hakkında el koyma ve mülkiyetin kamuya geçirilmesi sonucunu öngörür. Bu nedenle yaptırım ekonomik olarak 94.811 TL para cezasından daha ağır hale gelebilir.

El koymada ürünün türü, miktarı, canlı veya ölü durumu ve insan tüketimine uygunluğu kayıt altına alınmalıdır. Bozulabilir su ürünlerinin değerlendirilmesi m.34 hükümlerine göre yapılır. Canlı ve doğal ortama bırakılması mümkün ürünlerde Bakanlık görevlilerinin teknik değerlendirmesi önem taşır.

Patlayıcı, elektrik cihazı, kimyasal madde kabı, av aracı veya fiilde kullanılan diğer eşya tek tek tanımlanmalıdır. El koyma tutanağında marka, seri numarası, miktar ve muhafaza yeri yazılmalıdır. El koyma ile mülkiyetin kamuya geçirilmesi farklı aşamalardır; nihai karar Ek m.3 ve m.34’teki yetki sistemine göre verilir.

Patlayıcı veya Zehir Kullanımı Ceza Davasına da Yol Açar mı?

Somut fiil, 1380 sayılı Kanundaki idari kabahatin dışında başka ceza kanunlarındaki suç unsurlarını da oluşturabilir. Ruhsatsız patlayıcı bulundurma veya kullanma, çevrenin kasten kirletilmesi, mala zarar verme, yaralama veya tehlike suçları olayın özelliklerine göre ayrıca soruşturulabilir. Hangi suçun oluştuğu kullanılan madde, miktar, sonuç ve kastla belirlenir.

İdari para cezası verilmesi ceza soruşturmasını otomatik olarak engellemez. Korunan hukuki değerler ve fiiller farklıysa idari ve adli süreçler birlikte ilerleyebilir. Savcılık dosyasında kolluk tutanağı, kimyasal analiz, patlayıcı uzman raporu, su ürünleri bilirkişi tespiti ve tanık beyanları önemlidir.

Bu nedenle olay yerinde numune ve eşya muhafaza zincirinin doğru kurulması hem idari yaptırım hem ceza yargılaması açısından gereklidir. Sonradan kaynağı belli olmayan numune veya etiketsiz eşya delil tartışmasına yol açar.

m.19 Cezasına Karşı Dava Süresi Kaç Gündür?

1380 sayılı Kanunun Ek 3. maddesi uyarınca m.36 kapsamındaki idari para cezalarına karşı tebliğden itibaren 15 gün içinde yetkili idare mahkemesinde dava açılır. Tebliğ tarihi süre hesabının başlangıcıdır; karar tarihiyle karıştırılmamalıdır.

Dava dosyasında m.19’da sayılan yasak yöntemin gerçekten kullanılıp kullanılmadığı, avcılık amacıyla bağlantısı, olay yeri ve fail tespiti incelenir. Elektroşok cihazının yalnız teknede bulunması ile fiilen avda kullanılması aynı maddi olgu değildir; ancak başka mevzuat veya m.29 yönünden bulundurma/kullanım koşulları ayrıca değerlendirilebilir.

El koyma ve mülkiyetin kamuya geçirilmesi kararları da ayrı hukuki sonuç doğurur. Hangi eşyanın fiilde kullanıldığı, ürünlerin nasıl elde edildiği ve karar makamının yetkisi dosyada gösterilmelidir. Dava, yalnız para cezası rakamına değil bütün yaptırım zincirine göre hazırlanmalıdır.

Sık Sorulan Sorular

Elektroşokla balık avlamak yasak mı?

Evet. Bakanlıkça izin verilen bilimsel çalışma dışında avcılık amacıyla elektrik veya elektroşok kullanmak m.19 kapsamında yasaktır.

2026 cezası kaç TL?

m.36/g kapsamındaki 10.000 TL kanuni tutarın 2026 güncel karşılığı 94.811 TL’dir.

Sönmemiş kireç kullanmak da yasak mı?

Evet. m.19 sönmemiş kireçle su ürünleri avcılığını açıkça yasaklar.

Balık yakalanmazsa ceza olmaz mı?

Yasak yöntemin avcılık amacıyla kullanılması esas ihlaldir; ürün yakalanmaması fiilin niteliğine göre yasağı ortadan kaldırmaz.

Patlayıcıya el konulur mu?

Fiilde kullanılan araç ve gereçler hakkında el koyma ve kamuya geçirme hükümleri uygulanır; patlayıcıya ilişkin özel mevzuat da ayrıca devreye girer.

Yakalanan balıklar sahibine bırakılır mı?

Hayır. m.36/g kapsamında ürünler hakkında mülkiyetin kamuya geçirilmesi hükümleri uygulanır.

Bilimsel araştırmada elektroşok kullanılabilir mi?

Tarım ve Orman Bakanlığının m.29 kapsamında verdiği izin ve şartlar içinde kullanılabilir.

Bu fiil ceza suçu da olabilir mi?

Patlayıcı, çevreye zarar veya kişilere tehlike gibi başka suç unsurları oluşursa adli soruşturma ayrıca yürütülebilir.

Dava süresi kaç gün?

İdari para cezasının tebliğinden itibaren 15 gündür.

Ceza bir ay içinde mi ödenir?

1380 Ek m.3’e göre idari para cezası bir ay içinde ödenir; dava süresi ise ayrı olarak 15 gündür.