Su Ürünleri İşletmesinin Bakanlığa Bilgi ve Belge Verme Yükümlülüğü | 1380 m.28 ve 2026 Cezası

1380 m.28 Su Ürünleri Sektöründe Neyi Düzenler?

Su ürünleri stoklarının yönetilebilmesi için yalnız denizde yapılan denetim yeterli değildir. Ne kadar ürün avlandığı veya yetiştirildiği, hangi türlerin hangi bölgelerden geldiği, ilk satış ve fiyat hareketleri, işleme ve pazarlama miktarları gibi veriler Bakanlığın bilimsel ve ekonomik planlaması için gereklidir. 1380 sayılı Kanunun 28. maddesi bu veri ihtiyacına hukuki temel sağlar.

Madde, su ürünleri alanında faaliyet gösteren kişi ve işletmelerin Bakanlığın istediği bilgi ve belgeleri vermesini zorunlu kılar. Yükümlülük yalnız “istatistik anketi” ile sınırlı değildir. Ruhsatlı avcı, yetiştirici, işleme tesisi, ilk alıcı, komisyoncu, nakliyeci veya diğer ilgili işletmeler faaliyet türüne göre Bakanlığın mevzuata uygun olarak istediği kayıtları sunmakla yükümlü olabilir.

Bu kayıt sistemi m.23’teki av yönetimi, Ek m.4’teki izleme ve Ek m.5’teki karaya çıkış/nakil zinciriyle birlikte çalışır. Bakanlığın stok yönetimi için farklı kaynaklardan aldığı verilerin birbiriyle tutarlı olması gerekir.

Kimler Bakanlığa Bilgi ve Belge Vermek Zorundadır?

Yükümlülük gerçek ve tüzel kişilere uygulanabilir. Ticari balıkçı ve gemi sahibi/donatan, su ürünleri yetiştiricilik tesisi, kooperatif, balık hali veya ilk satış noktası, işleme/depolama tesisi ve mevzuatın kayıt yükümlülüğü getirdiği diğer işletmeler faaliyetleriyle ilgili bilgileri sunmak zorundadır.

Bir işletmenin muhasebesi dışarıdaki mali müşavir tarafından tutuluyor olsa dahi Bakanlığa karşı sektörel kayıt sorumluluğu ortadan kalkmaz. Şirket, istenen bilgiye kendi iç sisteminden erişebilmeli ve kanuni sürede sunabilmelidir. “Muhasebeciden belge gelmedi” idari yükümlülüğü otomatik olarak kaldırmaz.

Kooperatif yöneticileri de kooperatifin kiraladığı alan, ortakların av faaliyetleri veya barınak işletmesi hakkında mevzuatın öngördüğü kayıtları tutmalıdır. Ancak Bakanlık, talep ettiği bilgiyi faaliyetle ve kanuni yetkiyle ilişkilendirmeli; ilgisiz kişisel veriyi sınırsız şekilde istememelidir.

Tarım ve Orman Bakanlığı Hangi Bilgileri İsteyebilir?

Avlanan veya yetiştirilen tür, miktar, boy/ağırlık, avlanma veya hasat bölgesi, tarih, gemi veya tesis bilgisi, ürünün satış yeri ve alıcısı, fiyat, stok ve nakil verileri temel örneklerdir. Bilginin kapsamı Bakanlığın istatistik, stok yönetimi, izlenebilirlik, denetim ve ekonomik planlama görevleriyle bağlantılı olmalıdır.

Ticari balıkçıdan av seyri veya karaya çıkış kaydı; yetiştiricilik tesisinden üretim, stok, ölüm, yem veya satış kayıtları; işleme tesisinden hammadde giriş ve ürün çıkış verisi istenebilir. Bakanlığın SUBİS gibi elektronik sistemlere bildirim yükümlülüğü getirmesi de m.28’in veri yönetimi amacıyla bağlantılıdır.

Belge isteminin yazılı veya elektronik olarak hangi dönemi kapsadığı açık olmalıdır. “Bütün kayıtları gönderin” şeklindeki belirsiz talep yerine, tarih aralığı, veri türü ve teslim şeklinin belirtilmesi hukuki güvenliği sağlar.

Bilgi ve Belge Hangi Sürede ve Nasıl Verilmelidir?

Süre, ilgili yönetmelik, Tebliğ, elektronik sistem kuralı veya Bakanlığın usulüne uygun yazısında belirlenir. Bazı kayıtlar av veya satıştan hemen sonra elektronik girilirken, bazı istatistikler aylık veya yıllık sunulabilir. İşletme kendi faaliyeti için geçerli güncel takvimi bilmelidir.

Elektronik bildirim zorunlu tutulmuşsa yalnız kağıt çıktı hazırlamak yükümlülüğü yerine getirmeyebilir. Tersine sistem arızası nedeniyle elektronik gönderim mümkün değilse arıza ekranı, destek kaydı ve alternatif yazılı bildirim delil olarak saklanmalıdır.

Süre son gününün tatil olması, elektronik sistemin kesintisi veya mücbir sebep gibi durumlar genel idari usul ilkelerine göre değerlendirilir. İşletme gecikmeyi fark ettiğinde hiç bildirim yapmamak yerine derhal tamamlamalı ve gecikme nedenini resmi kayda bağlamalıdır.

Eksik veya Gerçeğe Aykırı Bilgi Vermenin Sonucu Nedir?

m.36/n yalnız hiç bilgi vermemeyi değil, istenen bilgi ve belgeleri süresinde veya doğru biçimde vermeme durumlarını yaptırıma bağlar. Örneğin 10 ton ürün satışı yapılmışken 1 ton bildirilmesi, türün yanlış gösterilmesi veya av bölgesinin gerçeğe aykırı kaydedilmesi m.28 yükümlülüğüne aykırılık oluşturabilir.

Her maddi hata kasıtlı sahte bildirim değildir. Yazım yanlışı, birim hatası veya sistemde yanlış seçim fark edildiğinde derhal düzeltme kaydı oluşturulması gerekir. İdare, hatanın niteliğini ve doğru verinin başka kayıtlardan anlaşılıp anlaşılmadığını değerlendirmelidir.

Gerçeğe aykırı belge düzenlenmesi başka kanunlarda suç veya daha ağır idari ihlal oluşturuyorsa ilgili hükümler ayrıca uygulanabilir. m.28 cezası sahtecilik suçunun yerine geçmez.

Bilgi ve Belge Vermeme Cezası 2026’da Ne Kadar?

1380 m.36/n, m.28’deki bilgi-belge yükümlülüğüne aykırılık için kanuni 700 TL idari para cezası öngörür. Tarım ve Orman Bakanlığının 2026 ceza cetvelinde bu tutarın güncel karşılığı 6.627 TL’dir.

Ceza, talep edilen bilgi ve belgenin kanuni yetki kapsamında olması ve yükümlü kişiye usulüne uygun şekilde bildirilmesi şartıyla uygulanmalıdır. İdare hangi bilgi için hangi son tarihi verdiğini ve işletmenin neyi eksik bıraktığını açıkça göstermelidir.

Aynı dönem için tek veri setindeki birden fazla eksikliğin kaç ayrı kabahat oluşturacağı somut işlem ve bildirim yükümlülüğüne göre değerlendirilir. İdare her satır için ayrı ceza üretmeden önce kanuni fiilin sınırını belirlemelidir.

Bakanlığa Verilen Ticari ve Ekonomik Bilgiler Korunur mu?

Evet. m.28 bilgi toplama yetkisinin yanında elde edilen bilgilerin gizliliğine ilişkin güvence de içerir. İşletmenin üretim hacmi, müşteri listesi, fiyat stratejisi veya ticari organizasyonu gibi kamuya açık olmayan bilgiler, kanuni görev amacı dışında üçüncü kişilere açıklanmamalıdır.

Bu gizlilik, işletmenin bilgi vermeyi reddetme hakkı değildir. Sistem iki yönlüdür: işletme kanuni veriyi Bakanlığa verir; kamu görevlisi de bu veriyi yetkisiz şekilde açıklayamaz. Bilgi edinme veya mahkeme talebi gibi başka kanuni süreçlerde hangi bilgilerin açıklanabileceği özel mevzuata göre değerlendirilir.

m.28’in gizlilik boyutunu ayrı içerikte ticari sır, KVKK ve bilgi edinme hukuku bağlantılarıyla ayrıntılı ele almak gerekir. Buradaki temel sonuç, “ticari sır” denilerek Bakanlığın kanuni veri isteminin genel olarak reddedilemeyeceğidir.

İşletme Kayıt Sistemini Nasıl Kurmalıdır?

İlk olarak tek ve tutarlı ürün kodu/tür adı kullanılmalıdır. İkinci olarak av/üretim tarihi, miktar, kaynak, gemi/tesis, alıcı ve belge numarası birbiriyle ilişkilendirilmelidir. Üçüncü olarak elektronik Bakanlık bildirimleri ile muhasebe ve stok kayıtları arasında düzenli mutabakat yapılmalıdır.

Dördüncü olarak değişiklik ve düzeltme kayıtları silinmeden iz bırakacak biçimde tutulmalıdır. Beşinci olarak sorumlu personel ve yedek kullanıcı belirlenmelidir. Altıncı olarak resmi yazılara cevap süreleri için elektronik tebligat ve KEP takibi yapılmalıdır.

Yedinci olarak denetimde sunulacak ruhsat, kira, üretim, hasat, nakil, karaya çıkış ve satış belgeleri dijital/kağıt dosyada hızlı erişilebilir olmalıdır. Sekizinci olarak kişisel veri ve ticari sır niteliğindeki kayıtların erişim yetkileri sınırlandırılmalıdır.

m.28 Cezasına Karşı Dava Açarken Hangi Hususlar İncelenir?

1380 Ek m.3 gereği m.36 kapsamındaki idari para cezasına karşı tebliğden itibaren 15 gün içinde yetkili idare mahkemesinde dava açılır. İlk olarak Bakanlığın bilgi isteminin kanuni ve belirli olup olmadığı, ikinci olarak bildirim ve son tarih, üçüncü olarak sunulan cevabın kapsamı incelenir.

İşletme bilgiyi süresinde verdiğini ileri sürüyorsa elektronik teslim makbuzu, evrak kayıt numarası, KEP gönderi kaydı veya sistem ekranı delil olarak sunulmalıdır. “Mail attık” beyanı gönderinin yetkili adrese ve zamanında ulaştığını göstermeyebilir.

Gerçeğe aykırı bilgi iddiasında doğru veri kaynağı ve hata farkı teknik olarak karşılaştırılır. 2026 cezasının 6.627 TL olarak doğru uygulanıp uygulanmadığı da kontrol edilmelidir.

Sık Sorulan Sorular

Bakanlık balıkçıdan satış ve av miktarı isteyebilir mi?

Evet. m.28, su ürünleri istatistiği ve yönetimi için faaliyetle ilgili bilgi-belge isteme yetkisi verir.

Bilgiyi geç vermenin 2026 cezası ne kadar?

m.36/n kapsamındaki güncel ceza 6.627 TL’dir.

Yanlış bilgi verirsem aynı ceza uygulanır mı?

Gerçeğe aykırı veya eksik bildirim m.28/m.36-n kapsamında değerlendirilir; başka sahtecilik veya özel ihlal varsa ayrıca uygulanabilir.

Elektronik sistem arızası olursa ne yapmalıyım?

Arızayı ekran görüntüsü/destek kaydıyla belgeleyip mümkünse alternatif yazılı bildirim yapmalı ve sistem açılır açılmaz kaydı tamamlamalısınız.

Ticari sır diye bilgi vermeyi reddedebilir miyim?

Kanuni talep ticari sır gerekçesiyle genel olarak reddedilemez; m.28 aynı zamanda kamu makamının bu bilgileri gizli tutmasını öngörür.

Muhasebecinin hatasından şirket sorumlu olur mu?

Şirketin kamu hukukundan doğan bildirim sorumluluğu dış hizmet sözleşmesiyle ortadan kalkmaz; iç rücu ilişkisi ayrı konudur.

Hangi tarihteki ceza tutarı uygulanır?

Fiilin işlendiği tarihte yürürlükte olan yeniden değerlenmiş tutar esas alınır; bu rehber 2026 tutarını gösterir.

Bilgi istemi sözlü olabilir mi?

Denetimde sözlü açıklama istenebilir; süreli belge teslim yükümlülüğünde yazılı veya elektronik, ispatlanabilir talep hukuki güvenlik sağlar.

Dava süresi kaç gün?

Ceza tebliğinden itibaren 15 gündür.

Bakanlığa verilen veriler üçüncü kişiye açıklanabilir mi?

m.28 gizlilik güvencesi ve diğer özel kanunlar uygulanır; görev amacı dışında yetkisiz açıklama yapılamaz.