Su Ürünleri Denetiminde Kimler Tutanak Tutabilir ve El Koyabilir? | 1380 m.33 (2026)

1380 m.33 Su Ürünleri Denetiminde Nasıl Bir Yetki Sistemi Kurar?

Su ürünleri denetimi yalnız kıyıda yapılan idari kontrol değildir. Denizde av operasyonu, içsuda ağ kullanımı, balıkçı barınağında ürün karaya çıkarma, karayolunda nakil, halde satış veya yetiştiricilik tesisindeki stok aynı kanunun farklı aşamalarında denetlenebilir. Bu nedenle m.33, farklı kamu görevlilerinin görev alanlarında Kanunun uygulanmasına katkı vermesini sağlar.

Yetkinin temel şartı kamu görevlisinin kanundan veya kanuna dayanan görev düzeninden hareket etmesidir. İşletme çalışanı, kooperatif yöneticisi veya başka özel kişi resmî denetim tutanağını tek başına düzenleyip idari el koyma kararı uygulayamaz. Özel kişinin ihbarı veya fotoğrafı delil olabilir; resmî işlem yetkili kamu görevlisince yapılır.

Tarım ve Orman Bakanlığının genel denetim rolünü 1380 m.31 denetim rehberimizde ele aldık. m.33 ise sahadaki kontrol, tespit ve el koyma işlemlerinin yetkili görevlilerce nasıl yürütüleceği açısından önem taşır.

Tarım ve Orman Bakanlığı Görevlileri Hangi İşlemleri Yapabilir?

Bakanlığın su ürünleri kontrolünde görevlendirilen personeli ruhsat ve izinleri kontrol edebilir, ürünün tür ve boy ölçümünü yapabilir, av aracının teknik özelliklerini inceleyebilir, yetiştiricilik projesi ile sahadaki tesisin uyumunu denetleyebilir ve Bakanlık kayıtlarıyla fiili durumu karşılaştırabilir.

İhlal tespit edildiğinde olayın kanuni unsurları tutanağa bağlanır. Yasak ürün veya araç için ilgili kanun hükmü el koymayı öngörüyorsa m.33 ve devamındaki usul işletilir. Denetim personeli, hangi eşyanın hangi ihlalle bağlantılı olduğunu açıkça belirlemelidir.

Bakanlık görevlisinin uzmanlık gerektiren tespitinde kullanılan ölçüm yöntemi önemlidir. Tür tespiti, ağ göz açıklığı, trol takımının niteliği veya yetiştiricilik kapasitesi teknik konuysa ölçüm ve fotoğraf kaydı tutulmalı, gerektiğinde uzman raporu alınmalıdır.

Sahil Güvenlik, Jandarma, Polis veya Diğer Kamu Görevlileri Su Ürünleri Tutanığı Düzenleyebilir mi?

1380 sayılı Kanun, su ürünleri kontrolünü yalnız Bakanlık personeline bırakmaz. Görev ve yetki alanına göre Sahil Güvenlik başta olmak üzere kanunda yetkilendirilen kolluk ve diğer kamu görevlileri de su ürünleri ihlallerini tespit edip tutanak düzenleyebilir ve kanuni şartlarda el koyma işlemi yapabilir.

Denizde Sahil Güvenlik, kırsal ve içsu alanlarında ilgili kolluk, karayolu veya satış noktalarında görev alanına göre diğer yetkili birimler Bakanlıkla koordineli çalışabilir. Her birimin yetkisi kendi görev bölgesi ve 1380 sayılı Kanundaki düzenlemeyle birlikte değerlendirilir.

Yetki tartışmalıysa denetim tutanağında görevlilerin birimi, sicil veya kimlik bilgisi, görev yeri ve işlemin hukuki dayanağı görülmelidir. “Kamu görevlisiydim” ifadesi sınırsız el koyma yetkisi vermez; kanuni görev bağlantısı bulunmalıdır.

Su Ürünleri İhlal Tutanağında Hangi Bilgiler Bulunmalıdır?

Olay tarihi ve saati, açık yer veya koordinat, denetim görevlilerinin kimliği, denetlenen kişi, gemi veya işletme bilgileri temel unsurlardır. İhlalin maddi fiili anlaşılır biçimde yazılmalıdır: örneğin “yasak bölgede trol avcılığı”, “boy sınırının altında ürün”, “ruhsat ibraz edilmedi” veya “nakil belgesi bulunmadı” gibi.

Ürün varsa tür, miktar, boy ve ambalaj; av aracı varsa tür, ölçü, göz açıklığı, marka/seri numarası; elektronik delil varsa cihaz ve kayıt kaynağı belirtilmelidir. Fotoğraf, video ve konum kaydı ekleri tutanakta numaralandırılmalıdır.

El koyma yapılmışsa el konulan her kalem ayrı yazılmalı, miktar veya ayırt edici özellik gösterilmeli ve muhafaza yeri belirtilmelidir. “Bir miktar balık ve ağ” şeklindeki belirsiz ifade, sonradan eşyanın kimliği ve miktarı konusunda uyuşmazlık yaratır.

Hangi Durumlarda Su Ürünlerine veya Av Araçlarına El Konulabilir?

El koyma her su ürünleri ihlalinin otomatik sonucu değildir. İlgili yaptırım hükmünün ürün, gemi, av aracı veya başka eşya hakkında el koyma ve mülkiyetin kamuya geçirilmesini öngörmesi gerekir. Örneğin m.19’daki patlayıcı/zehir/elektroşok ihlalinde avlanan ürün ve kullanılan araçlar; m.24’teki yasak trol ihlalinde ürün ve trol takımı hakkında özel hükümler bulunur.

Yasak boy, yasak dönem veya yasak ürünün satış/nakli gibi m.25 ihlallerinde de ürünün piyasada kalmasını önleyen el koyma sistemi vardır. Buna karşılık yalnız bilgi-belgeyi geç vermek gibi m.28 ihlalinde ürün veya araçlara el koyma genel sonuç değildir.

Görevli, el koymanın hangi özel kanun maddesine dayandığını tutanakta göstermelidir. Eşyanın fiille bağlantısı kurulmadan başka malzemelerin de topluca alınması ölçülülük sorununa yol açar.

El Konulan Balık ve Diğer Bozulabilir Ürünler Nasıl Muhafaza Edilir?

Balık, kabuklu veya diğer su ürünleri hızla bozulabileceği için klasik eşya gibi aylarca depoda tutulamaz. m.34 bu özellik nedeniyle el konulan ürünlerin değerlendirilmesi için özel sistem kurar. Ürünün türü, yasak niteliği, insan tüketimine uygunluğu ve canlı olup olmadığına göre işlem yapılır.

Tüketilebilir ürünün satış veya değerlendirme usulü, yasak tür/boy/zaman hükümleri ve sağlık koşullarına göre belirlenir. İnsan tüketimine uygun olmayan ürün imha edilir. Canlı ve doğal ortama bırakılması teknik olarak mümkün ürünlerde Bakanlık görevlilerinin uygun değerlendirmesi gerekir.

Ürünün el koyma anındaki miktarı ve niteliği fotoğraf, tartım ve tutanakla güvence altına alınmalıdır. Daha sonra satış veya imha yapılması halinde bedel veya işlem kaydı dosyaya eklenir.

El Konulan Ağ, Trol Takımı veya Cihaz Nasıl Kayıt Altına Alınır?

Ağ ve trol takımlarında uzunluk, göz açıklığı, torba, kapı, halat ve diğer teknik unsurlar; elektrikli cihazda marka, model ve seri numarası; tekne ekipmanında ayırt edici özellikler yazılmalıdır. Mümkünse eşyanın fotoğrafı çekilip tutanak eki yapılır.

Eşya üçüncü kişiye aitse bu iddia tutanağa geçirilir ve mülkiyet belgesi istenir. Ancak sırf fatura başka kişinin adına diye fiilde kullanılan eşya otomatik olarak iade edilmez. Mülkiyetin kamuya geçirilmesi aşamasında 5326 sayılı Kabahatler Kanunu ve 1380 sayılı Kanunun özel hükümleri birlikte değerlendirilir.

Muhafaza zinciri önemlidir. Eşyanın hangi depoya, hangi görevliye ve hangi tarihte teslim edildiği kaydedilmelidir. Sonradan başka ağla karışması veya eksilmesi, idari işlem ve tazminat uyuşmazlığı doğurabilir.

Denetlenen Kişi Tutanaktaki Tespiti Kabul Etmiyorsa Ne Yapmalıdır?

Kişi tutanağa açıklamasını yazdırabilir. Örneğin koordinatın yanlış olduğunu, ağın kendisine ait olmadığını, izin belgesinin teknede bulunduğunu veya balığın yetiştiricilik ürünü olduğunu belirtebilir. İmza atılması her iddianın kabulü anlamına gelmez; açıklamanın tutanağa girmesi sonraki idari ve yargısal inceleme için önemlidir.

Görevlilerin ek açıklama yazılmasına izin vermediği iddia ediliyorsa kişi aynı gün veya mümkün olan en kısa sürede ilgili İl Müdürlüğüne veya kuruma yazılı beyan sunabilir. Elektronik konum kaydı, fatura, ruhsat veya fotoğraf gibi karşı deliller korunmalıdır.

Tutanağı imzalamaktan kaçınmak işlemi otomatik olarak geçersiz yapmaz. Görevliler imzadan kaçınmayı kayıt altına alabilir. Esas olan tespitin yetkili kişilerce, somut delille ve usulüne uygun yapılmasıdır.

El Koyma ile Mülkiyetin Kamuya Geçirilmesi Aynı İşlem midir?

Hayır. El koyma, eşyanın soruşturma veya idari yaptırım sürecinde geçici olarak muhafaza altına alınmasıdır. Mülkiyetin kamuya geçirilmesi ise eşyanın sahibinin mülkiyet hakkının sona erip kamuya geçmesi sonucunu doğuran nihai yaptırımdır.

Bu nedenle sahadaki görevlinin el koyma tutanağı düzenlemesi, tek başına eşyanın kesin olarak Devlete geçtiği anlamına gelmez. 1380 sayılı Kanunun Ek m.3 ve m.34–35 hükümlerinde öngörülen yetkili makam ve usul izlenmelidir.

Mülkiyetin kamuya geçirilmesi kararı verildiğinde kararın hangi eşyayı kapsadığı, dayandığı fiil ve itiraz/dava yolu açık olmalıdır. Eşyanın kamuya geçirilmesine ilişkin ayrı rehberimizde yetkili makam ve dava sistemi ayrıntılı ele alınacaktır.

Sık Sorulan Sorular

Sahil Güvenlik su ürünleri ceza tutanağı düzenleyebilir mi?

Görev ve yetki alanı içinde 1380 sayılı Kanunda yetkilendirilen kolluk görevlileri su ürünleri ihlalini tespit edip tutanak düzenleyebilir.

Tarım İl Müdürlüğü personeli ağ ölçebilir mi?

Yetkili kontrol personeli av aracının teknik ölçümünü yapabilir ve sonucu tutanağa bağlayabilir.

Her ihlalde balıklara el konulur mu?

Hayır. El koyma, ilgili kanun hükmünün ürün veya eşya hakkında bu sonucu öngördüğü hallerde uygulanır.

Tutanakta koordinat bulunmalı mı?

Bölge ihlalinde koordinat temel unsurdur; olay yerinin hukuken denetlenebilmesi için güvenilir konum kaydı gerekir.

Tutanağı imzalamazsam ceza verilemez mi?

Hayır. İmzadan kaçınma kayda alınabilir; tespit diğer delillerle değerlendirilir.

İtirazımı tutanağa yazdırabilir miyim?

Evet. Denetlenen kişi açıklamasını tutanağa ekletebilir.

El konulan balık hemen imha edilir mi?

Hayır. m.34’e göre tür, yasak niteliği, sağlık durumu ve bozulabilirlik dikkate alınarak satış, değerlendirme, doğaya bırakma veya imha usulü uygulanır.

El koyma eşyanın Devlete geçtiği anlamına gelir mi?

Hayır. Mülkiyetin kamuya geçirilmesi ayrıca yetkili makam kararı gerektirir.

El konulan ağ üçüncü kişiye aitse ne olur?

Mülkiyet ve fiille bağlantı ayrıca incelenir; üçüncü kişiye ait olma iddiası kamuya geçirme değerlendirmesinde dikkate alınır.

El koyma ve para cezasına karşı dava açılabilir mi?

İdari yaptırım ve kamuya geçirme kararının niteliğine göre 1380 Ek m.3 ve idari yargı hükümleri çerçevesinde yargısal denetim mümkündür.