El Konulan Balık ve Su Ürünlerine Ne Olur? | 1380 m.34 (2026)

El Konulan Balık İçin Neden Normal Eşyadan Farklı Usul Uygulanır?

Balık ve diğer su ürünleri hızlı bozulur. Ağ, tekne veya cihaz günlerce muhafaza edilebilirken taze balığın delil olarak aylarca depoda tutulması ekonomik ve sağlık açısından mümkün değildir. Bu nedenle 1380 sayılı Kanunun 34. maddesi, su ürünlerinin niteliğine uygun hızlı bir değerlendirme sistemi öngörür.

Hızlı işlem yapılması, delilin kaybedilmesi anlamına gelmemelidir. Ürün değerlendirilmeden önce tür, miktar, boy, ambalaj, canlı/ölü durumu, sağlık görünümü ve bulunduğu yer mümkün olduğunca ayrıntılı şekilde belgelenmelidir. Fotoğraf ve video, tartım fişi, ölçüm çizelgesi ve numune kayıtları sonradan yapılacak idari veya yargısal denetimin temelini oluşturur.

El koyma yetkisini ve tutanak sistemini 1380 m.33 denetim rehberimizde açıkladık. m.34 ise el konulan ürünün sahadan alındıktan sonra nasıl hukuken yönetileceğine odaklanır.

El Konulan Su Ürünü Tutanakta Nasıl Gösterilmelidir?

Tür adı, mümkünse bilimsel/ticari adı, toplam kilogram veya adet, ürünün yaklaşık boy dağılımı, kasa/paket sayısı ve muhafaza koşulu yazılmalıdır. Yasak boy iddiası varsa ölçülen örnek sayısı ve ölçüm yöntemi; yasak dönem iddiası varsa olay tarihi ve ürünün kaynak kaydı; yasak tür iddiası varsa tür tespit yöntemi gösterilmelidir.

Ürün canlıysa yaşama durumu, su sıcaklığı, taşıma kabı ve doğal ortama iadenin mümkün olup olmadığı teknik personelce değerlendirilir. Donmuş veya işlenmiş ürünün kaynağı için etiket, parti numarası, fatura ve stok kaydı tutanağa eklenebilir.

El koyma miktarının sonradan değişmesini önlemek için tartım resmi kantar veya uygun ölçüm aracıyla yapılmalı, tartım belgesi dosyaya konulmalıdır. “Yaklaşık 100 kilo” gibi belirsiz ifadeler ürünün değeri ve yaptırım kapsamı yönünden uyuşmazlık yaratabilir.

El Konulan Canlı Balık Doğal Ortama Geri Bırakılır mı?

Canlı ürünün doğal ortama geri bırakılması biyolojik ve hukuki olarak uygunsa, Bakanlık görevlilerinin teknik değerlendirmesiyle bu yöntem tercih edilebilir. Amaç, kaçak av nedeniyle stoktan çıkarılmış canlı bireyleri ekosisteme geri kazandırmaktır. Ancak her canlı ürün gelişigüzel en yakın suya bırakılamaz.

Türün doğal dağılımı, hastalık riski, ürünün hangi su sisteminden geldiği ve bulunduğu yer dikkate alınmalıdır. Yetiştiricilik kökenli yabancı türün doğal göle salınması, Ek m.6’daki izinsiz balıklandırma yasağını ihlal edebilir. Bu nedenle “canlıdır, suya bırakalım” yaklaşımı teknik karar olmadan uygulanmamalıdır.

Doğaya bırakma yapılırsa tarih, yer/koordinat, tür, miktar ve işlemi yapan görevliler tutanakla kayıt altına alınmalıdır. Mümkünse fotoğraf veya video eklenmelidir.

Tüketime Uygun El Konulan Balık Satılabilir veya Değerlendirilebilir mi?

Kanun, bozulabilir su ürünlerinin sağlık ve yasak niteliği gözetilerek hızlı değerlendirilmesine imkân tanır. İnsan tüketimine uygun ve mevzuatın satışına açık ürün bakımından kanuni satış/değerlendirme usulleri uygulanabilir. İşlem hangi makam tarafından ve hangi yöntemle yapıldıysa satış tutanağı ve bedel kaydı dosyaya eklenmelidir.

Ancak avlanması veya ticareti yasak ürünün sırf taze ve yenilebilir olması, normal piyasaya serbestçe sürülebileceği anlamına gelmez. Yasak tür, asgari boyun altı ürün veya özel koruma kapsamındaki ürün için m.25, m.34 ve ilgili Tebliğ birlikte uygulanmalıdır.

Sağlık yönünden şüpheli ürünün satışa sunulması mümkün değildir. Soğuk zincir kırılmış, bozulmuş veya bulaşma riski taşıyan ürün için veteriner/gıda güvenliği değerlendirmesi yapılmalıdır.

Yasak Boyda veya Yasak Dönemde Yakalanan Balığa Ne Olur?

Yasak boy veya dönemde elde edilen ürün, m.23–m.25 ve m.36’daki özel yaptırım hükümlerine tabidir. Ürünün sahibine bırakılması, yasağın piyasa etkisini ortadan kaldıracağı için kural olarak kamuya geçirme/değerlendirme sistemi devreye girer.

Ürünün hangi yasağa tabi olduğu olay tarihinde yürürlükte olan 6/1 veya 6/2 Numaralı Tebliğden kontrol edilmelidir. 16 Eylül 2026 tarihli değişiklikler nedeniyle eski boy veya sezon tablosuna göre karar verilmemelidir.

Yasak ürünün satış/nakil zincirindeki 2026 yaptırımlarını Yasak Balığın Satış ve Nakil Cezası rehberimizde ayrı olarak açıkladık.

El Konulan Su Ürünü Hangi Durumda İmha Edilir?

İnsan sağlığı bakımından tüketilmesi sakıncalı, bozulmuş, hastalıklı veya mevzuat gereği satış/değerlendirmeye uygun olmayan ürünün imhası gündeme gelir. İmha, ürünün kayıttan çıkarılması değil, yetkili kişilerin gözetiminde ve çevre-sağlık kurallarına uygun biçimde bertaraf edilmesidir.

İmha tutanağında ürünün tür ve miktarı, imha nedeni, yöntem, yer, tarih ve görevliler gösterilmelidir. Büyük miktarlı ürünlerde atık yönetimi ve belediye/çevre tesisleriyle koordinasyon gerekebilir.

İmha öncesinde idari ve adli süreç için gerekli numune veya fotoğraf delilleri korunmalıdır. Özellikle tür veya hastalık tespiti tartışmalıysa tamamının yok edilmesinden önce temsilî numune alınması gerekebilir.

El Konulan Balık Satılırsa Elde Edilen Para Kime Ait Olur?

El konulan ürünün satış veya değerlendirme bedelinin akıbeti, nihai mülkiyetin kamuya geçirilmesi kararı ve kanuni usule göre belirlenir. El koyma henüz geçici tedbirken ürün bozulacağı için satılmış olabilir; bu durumda ürünün kendisi yerine bedel üzerinden hukuki takip yapılır.

Yaptırım kararı iptal edilirse satış bedelinin iadesi ve varsa zarar talepleri gündeme gelebilir. Bu nedenle satış bedelinin tahsilatı, emanet veya bütçe kaydı ve dosya numarası doğru tutulmalıdır.

Ürünün düşük bedelle veya usulsüz şekilde değerlendirilmesi ayrıca idari sorumluluk ve tazminat tartışması yaratabilir. Değer belirleme ve satış işlemi şeffaf, kayıtlı ve kanuni usule uygun olmalıdır.

El Konulan Balığın Sahibi Hangi İtirazları İleri Sürebilir?

Ürünün yasak olmadığını, yanlış tür tespiti yapıldığını, boy ölçümünün hatalı olduğunu, ürünün yetiştiricilik veya ithalat belgesine dayandığını ya da el koymanın yanlış kişiye yöneltildiğini ileri sürebilir. Bu iddialar fatura, hasat belgesi, nakil belgesi, üretim kaydı, laboratuvar analizi ve diğer resmi kayıtlarla desteklenmelidir.

Ürün hızlı şekilde değerlendirilmiş olsa bile yaptırım kararına karşı yargı yolu açıktır. 1380 Ek m.3 kapsamında m.36 idari para cezalarına karşı tebliğden itibaren 15 gün içinde yetkili idare mahkemesinde dava açılır. Kamuya geçirme kararının hukuka uygunluğu da ilgili işlem üzerinden denetlenir.

İtirazın konusu yalnız para cezası değildir. Ürün bedeli, kamuya geçirme, yanlış imha veya hukuka aykırı el koyma nedeniyle oluşan maddi zarar ayrıca incelenebilir.

El Koyma ile Mülkiyetin Kamuya Geçirilmesi Arasındaki Fark Nedir?

El koyma geçicidir. Ürün, ihlal tespiti üzerine sahibinin tasarrufundan çıkarılarak kamu görevlisinin muhafazası altına alınır. Mülkiyetin kamuya geçirilmesi ise yaptırım kararıdır ve eşyanın mülkiyetini kesin olarak kamuya geçirir.

Bozulabilir balıkta fiziksel ürün, nihai karar beklenmeden satılmış veya imha edilmiş olabilir. Bu durum hukuki ayrımı ortadan kaldırmaz; kayıt ve varsa satış bedeli, nihai yaptırım sonucuna göre işlem görür.

Kamuya geçirme kararını kimin verdiği, kararın hangi ürünleri kapsadığı ve hangi kanun maddesine dayandığı açık olmalıdır. Bu konuyu ayrı rehberimizde yetkili makam ve dava yolu bakımından ayrıntılı ele alıyoruz.

Sık Sorulan Sorular

El konulan balık sahibine geri verilir mi?

İlgili yaptırım hükmü kamuya geçirme öngörüyorsa ve işlem kesinleşirse geri verilmez; el koyma aşamasında nihai karar ayrıca değerlendirilir.

Canlı balık doğaya bırakılabilir mi?

Tür, sağlık ve ekolojik uygunluk bakımından Bakanlıkça uygun bulunursa doğal ortamına bırakılabilir.

Yasak boydaki balık satılabilir mi?

Yasak ürünün normal ticari piyasaya bırakılması mümkün değildir; m.34 ve özel yasak hükümlerindeki değerlendirme usulü uygulanır.

Bozuk balık ne olur?

İnsan tüketimine uygun olmayan ürün sağlık ve çevre kurallarına göre imha edilir.

Tartım yapılmadan el koyma yapılabilir mi?

Ürün miktarı mümkün olduğunca güvenilir tartım veya adet tespitiyle tutanağa bağlanmalıdır; belirsiz miktar sonradan uyuşmazlık yaratır.

Satılan el konulan balığın bedeli ne olur?

Bedel kanuni kayıt altında tutulur ve nihai kamuya geçirme/yargı sonucuna göre işlem görür.

Yanlış tür tespiti varsa ne yapmalıyım?

Fotoğraf, numune, uzman görüşü ve varsa laboratuvar/genetik analizle tespitin yanlışlığı ortaya konulabilir.

El koyma ile müsadere aynı mı?

Hayır. El koyma geçici koruma tedbiri; kamuya geçirme veya adli müsadere ise nihai mülkiyet sonucudur.

Dava süresi kaç gün?

m.36 kapsamındaki idari para cezası için tebliğden itibaren 15 gündür.

Ürün yetiştiricilik kökenliyse nasıl ispatlanır?

Hasat kaydı, tesis izinleri, fatura, nakil belgesi, parti numarası ve stok kayıtları temel delillerdir.