Üretici Birliği Yönetim Kurulu Kaç Kişidir, Kaç Yıl Görev Yapar? | 5200 m.8
Kısa ve net cevap: 5200 sayılı Tarımsal Üretici Birlikleri Kanunu’nun 8. maddesine göre yönetim kurulu, genel kurul tarafından kendi üyeleri arasından dört yıl için seçilen en az beş, en fazla yedi üyeden oluşur. Aynı sayıda yedek üye seçilir. Yönetim kurulu genel kurul kararlarını uygular, bütçe ve çalışma programını hazırlar, üyelik işlemlerini yürütür, birlik faaliyetlerini organize eder ve Kanunla verilen diğer icra görevlerini yerine getirir. Yönetim kurulu üyeleri, birlik faaliyetlerine ilişkin icraatlarından dolayı on yıl süreyle sorumludur. Bu nedenle yönetim kurulu üyeliği yalnızca temsil sıfatı değil, kayıt, karar, mali işlem ve Kanuna uygunluk bakımından uzun süreli hukuki sorumluluk doğuran bir görevdir.
Yönetim kurulu nasıl oluşur?
5200 m.8 yönetim kurulunu birliğin icra organı olarak düzenler. Yönetim kurulu üyeleri dışarıdan atanmaz; genel kurul tarafından kendi üyeleri arasından seçilir. Kanun asıl üye sayısını en az beş, en fazla yedi olarak sınırlar. Tüzük bu aralık içinde sabit bir sayı belirleyebilir; ancak dört kişilik veya sekiz kişilik yönetim kurulu öngören tüzük Kanunun emredici sınırına aykırı olur.
Kuruluş aşamasındaki beş kişilik geçici yönetim kurulu ile m.8’deki yönetim kurulu birbirinden farklıdır. Geçici yönetim kurulu, kurucular tarafından seçilir ve ilk genel kurula kadar birliği temsil eder. İlk genel kuruldan itibaren ise m.8 uyarınca seçilen kalıcı yönetim kurulu göreve başlar. Bu ayrımın karar defteri, banka yetkisi, imza sirküsü ve idari bildirimlerde açık biçimde gösterilmesi gerekir.
Kanunun güncel metni Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden kontrol edilmelidir. Birliklerin güncel tüzük ve uygulama esasları için Tarım ve Orman Bakanlığı kaynakları esas alınmalıdır.
Yönetim kurulu kaç yıl görev yapar?
Kanuni görev süresi dört yıldır. Genel kurul yönetim kurulunu dört yıllık dönem için seçer. Tüzükle bu sürenin bir veya iki yıla indirilmesi ya da beş-altı yıla çıkarılması mümkün değildir. Görev süresinin başlangıç ve bitiş tarihi genel kurul seçimi ve tüzükteki görev devir usulüyle birlikte kayıt altına alınmalıdır.
Dört yıllık süre, yönetim kurulunun dört yıl boyunca hiçbir şekilde değiştirilemeyeceği anlamına gelmez. Üyelik sıfatının kaybı, istifa, ölüm, görevden ayrılma veya tüzük ve genel hukuk çerçevesindeki diğer sebepler ortaya çıkabilir. Bu durumlarda yedek üyelerin göreve çağrılması ve yönetim kurulunun Kanundaki asgari üye sayısının korunması gerekir.
Seçim döneminin sona ermesine rağmen yeni genel kurul yapılmaması, eski kurulun belirsiz süreyle görev yapabileceği anlamına gelmez. Birlik, genel kurul ve seçim takvimini tüzük ve Kanuna uygun biçimde yönetmeli; görev süresi bitmeden yeni seçim için gerekli hazırlıkları yapmalıdır.
Yedek yönetim kurulu üyesi kaç kişidir?
5200 m.8, asıl üye sayısı kadar yedek yönetim kurulu üyesi seçilmesini öngörür. Beş asıl üye varsa beş, yedi asıl üye varsa yedi yedek üye seçilir. Yedek üyeler yalnızca isim listesinde bulunmak için değil, asıl üyelikte boşalma olduğunda yönetim kurulunun çalışabilirliğini korumak için seçilir.
Genel kurul tutanağında asıl ve yedek üyelerin ayrımı açıkça gösterilmelidir. Yedeklerin hangi sıraya göre göreve çağrılacağı tüzük ve seçim sonuçlarında belirli olmalıdır. Bir asıl üyenin ayrılması halinde yönetim kurulu kendi istediği kişiyi dışarıdan seçemez; genel kurulca seçilmiş yedek üyeler üzerinden işlem yapılır.
Yedek üye göreve başladığında karar ve temsil yetkisinin başlangıç tarihi yönetim kurulu kararına bağlanmalı, gerekiyorsa banka, idare ve diğer ilgili kurumlarda imza/temsil kayıtları güncellenmelidir. Eski asıl üyenin imza yetkisinin kaldırılması da ihmal edilmemelidir.
Yönetim kurulunun temel görevleri nelerdir?
m.8 yönetim kuruluna geniş icra görevleri verir. Genel kurul kararlarını uygulamak, birliğin çalışma programını yürütmek, tahmini bütçeyi hazırlamak, olağan ve gerektiğinde olağanüstü genel kurul çağrısı yapmak, üyelik başvurularını değerlendirmek, üyelikten çıkarma tekliflerini genel kurulun onayına sunmak, faaliyet raporu ve hesapları hazırlamak, birliğin mal ve hizmet ihtiyaçlarını yürütmek ve mevzuatta öngörülen diğer işlemleri yapmak bu görevlerin başında gelir.
Yönetim kurulu m.5’te sayılan piyasa araştırması, pazar bulma, teknik destek, eğitim, kalite, depolama, tanıtım ve sözleşmeli üretim görevlerini fiilen programa dönüştüren organdır. Genel kurul temel kararları ve bütçeyi onaylarken, yönetim kurulu bunları günlük işleyişe taşır.
Birliğin m.5 kapsamındaki görevlerini ayrıntılı olarak Tarımsal Üretici Birliğinin Görevleri Nelerdir? rehberimizde açıkladık. Yönetim kurulu çalışma programının bu görevlerle somut biçimde bağlantılı olması gerekir.
Bütçe ve çalışma programını kim hazırlar?
Yönetim kurulu tahmini bütçeyi ve çalışma programını hazırlar; ancak nihai onay genel kurula aittir. Bu ayrım mali yönetimde çift aşamalı denetim sağlar. Yönetim kurulu gelir ve giderleri planlar, hangi faaliyet için ne kadar kaynak ayrılacağını gerekçelendirir ve taslağı genel kurulun değerlendirmesine sunar.
Bütçede giriş/yıllık aidatlar, hizmet payları, danışmanlık gelirleri, bağışlar, mal gelirleri, tanıtım ve yayın gelirleri gibi m.11’deki gelirler gerçekçi şekilde tahmin edilmelidir. Gider tarafında personel, eğitim, danışmanlık, piyasa araştırması, depo desteği, tanıtım ve idari masraflar ayrı gösterilmelidir.
Genel kurul bütçeyi onayladıktan sonra yönetim kurulu harcamaları bu yetki ve bütçe sınırları içinde yapar. Bütçede olmayan veya genel kurulun özel yetkisini gerektiren büyük işlem yapılacaksa ilave genel kurul kararı gerekebilir. Harcama yetkisi, “yönetim kurulu her türlü işlemi yapar” şeklinde sınırsız yorumlanmamalıdır.
Üyelik başvurularında yönetim kurulunun rolü
5200 m.10, üyelik şartlarını taşıyan üreticilerin başvurusunun yönetim kurulunca müracaat tarihinden itibaren bir ay içinde kabul edilmesini zorunlu kılar. Bu nedenle yönetim kurulu üyelik konusunda sınırsız takdir yetkisine sahip değildir. Başvuran kişi Kanun ve tüzükteki şartları taşıyorsa, başvuru kişisel veya rekabetçi gerekçelerle süresiz bekletilemez.
Yönetim kurulu başvuruda üretim faaliyeti, çiftçi belgesi, ürün veya ürün grubu, gerçek kişi bakımından yaş şartı ve tüzel kişi bakımından yetkili organ kararını kontrol eder. Eksik belge varsa başvurunun hangi belge nedeniyle tamamlanmadığı yazılı şekilde gösterilmelidir. Kabul edilen üyelik, giriş aidatının ödenmesiyle kazanılır.
Üyelikten çıkarma konusunda ise yönetim kurulu tek başına nihai karar vermez. Tüzükteki çıkarma sebebini tespit eder ve çıkarma işlemini genel kurulun onayına sunar. Böylece üyelik girişinde bir aylık kabul yükümlülüğü, çıkışta ise genel kurul güvencesi vardır.
Personel, taşınır-taşınmaz ve hizmet alımlarında yetki
Genel kurul m.7 kapsamında personel işlemleri ile taşınır ve taşınmaz mal alım-satımı konusunda yönetim kuruluna yetki verir. Yönetim kurulu bu yetkiye dayanarak personel istihdamı, araç-ekipman alımı, büro veya depo kiralama, taşınmaz edinimi ve satışı gibi işlemleri yürütür. Genel kuruldan gerekli yetki alınmadan yapılan büyük işlemler yönetim kurulu sorumluluğu doğurabilir.
Yönetim kurulu birliğe hizmet satın alabilir. Piyasa araştırması, teknik danışmanlık, eğitim, hukuk, muhasebe, bağımsız denetim, yazılım veya tanıtım hizmetleri ihtiyaca göre dışarıdan temin edilebilir. Hizmet alımında fiyat, kapsam, teslim ve sorumluluk şartlarının yazılı sözleşmeye bağlanması kurumsal yönetim bakımından önemlidir.
Mal ve hizmet işlemlerinde çıkar çatışması yönetimi de gereklidir. Yönetim kurulu üyesinin kendisi, yakını veya ilişkili şirketiyle yapılacak işlemlerde şeffaflık, emsal fiyat, karar kayıtları ve ilgili mevzuat/tüzük hükümleri titizlikle uygulanmalıdır. Birliğin varlığı üyelere ortak hizmet içindir; yöneticilerin özel ekonomik çıkarı için kullanılamaz.
Yönetim kurulu üyelerinin 10 yıllık sorumluluğu ne demektir?
5200 m.8’in en önemli hükümlerinden biri, yönetim kurulu üyelerinin birlik faaliyetlerine ilişkin icraatlarından on yıl süreyle sorumlu olmalarıdır. Bu hüküm, görev süresi dört yıl olsa bile sorumluluk değerlendirmesinin görev sona erer ermez ortadan kalkmadığını gösterir.
Sorumluluk, somut işleme göre birliğe veya üyelerine verilen zarar, yetkisiz işlem, bütçeye aykırı harcama, mevzuata aykırı sözleşme, kayıt ve belge eksikliği veya başka hukuka aykırılıklarla bağlantılı olabilir. Her yönetim kurulu kararı otomatik olarak kişisel tazminat sorumluluğu doğurmaz; kusur, hukuka aykırılık, zarar, illiyet ve ilgili özel hüküm somut olayda değerlendirilir.
Bu nedenle karar defteri, toplantı tutanakları, teklif dosyaları, fiyat araştırmaları, sözleşmeler, banka kayıtları, genel kurul yetkileri ve muhalefet şerhleri en az sorumluluk süresini karşılayacak düzenli bir arşiv sistemiyle korunmalıdır. Yönetim kurulu üyesinin belirli karara karşı oy kullandığı veya çekince koyduğu durumların tutanakta açıkça bulunması ileride sorumluluk değerlendirmesinde önemlidir.
Yönetim kurulu kararları nasıl kayıt altına alınmalıdır?
Yönetim kurulu toplantılarında gündem, katılan üyeler, görüşülen konu, kararın hukuki ve mali dayanağı, oylama sonucu ve varsa karşı oy açıkça kayda geçirilmelidir. “Uygun görüldü” gibi gerekçesiz ve belirsiz kararlar özellikle önemli mali işlemlerde yönetim kalitesini düşürür.
Genel kuruldan alınmış bir yetkiye dayanılıyorsa karar metninde ilgili genel kurul kararının tarih ve numarasına atıf yapılmalıdır. Taşınmaz alımında değerleme veya fiyat araştırması, hizmet alımında teklif karşılaştırması, personel işleminde görev tanımı gibi destekleyici belgeler karar dosyasına eklenmelidir.
Elektronik kayıt sistemi kullanılsa dahi mevzuat ve tüzüğün öngördüğü karar defteri, imza ve saklama usulleri korunmalıdır. Kurumsal hafıza, yönetim kurulu değiştiğinde yeni yönetime eksiksiz teslim edilmelidir. Yönetim kurulu yalnızca dönemsel kişilerden değil, devamlılığı olan tüzel kişilik adına hareket eder.
2026 bakımından sonuç
5200 m.8’e göre üretici birliği yönetim kurulu dört yıl için seçilen en az beş, en fazla yedi üyeden oluşur; aynı sayıda yedek üye bulunur. Yönetim kurulu genel kurul kararlarını uygular, bütçe ve faaliyetleri yürütür, üyelik ve idari işlemleri yönetir. Üyelerin icraatlarından on yıl süreyle sorumlu tutulabilmesi, karar ve belge düzeninin önemini artırır.
Genel kurulun toplantı ve yetkileri için 5200 m.7 genel kurul rehberimizi; hizmet payı için binde iki hizmet payı yazımızı inceleyebilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Yönetim kurulu en az kaç kişidir?
En az beş asıl üyeden oluşur.
En fazla kaç yönetim kurulu üyesi olabilir?
En fazla yedi asıl üye.
Kaç yedek üye seçilir?
Asıl üye sayısı kadar yedek üye seçilir.
Yönetim kurulu kaç yıl görev yapar?
Dört yıl.
Yönetim kurulu dışarıdan kişi seçebilir mi?
Asıl ve yedek yönetim kurulu üyelerini genel kurul kendi üyeleri arasından seçer.
Bütçeyi yönetim kurulu mu onaylar?
Yönetim kurulu hazırlar; genel kurul görüşür ve onaylar.
Üyelik başvurusunu kim değerlendirir?
Yönetim kurulu; şartları taşıyan başvuruyu bir ay içinde kabul etmek zorundadır.
Üyelikten çıkarmaya yönetim kurulu tek başına karar verebilir mi?
Çıkarma işlemi genel kurulun onayına sunulur.
Yönetim kurulu üyelerinin sorumluluk süresi kaç yıldır?
Kanun, birlik faaliyetlerine ilişkin icraatlarından on yıl süreyle sorumlu olduklarını düzenler.
Karşı oy kullanan üye bunu yazdırmalı mı?
Evet. Önemli kararlarda karşı oy ve gerekçenin tutanağa geçirilmesi, sonradan sorumluluk değerlendirmesi bakımından önemlidir.
Bu içerik 5200 sayılı Tarımsal Üretici Birlikleri Kanunu m.7, m.8, m.10 ve m.11 esas alınarak 17 Eylül 2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır.
Avukat Halil BAKIRCI — Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu, Mersin. Türkiye genelindeki dosyalar Mersin’den takip edilmektedir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
