Distribütör Fatura Sonrası Araç Fiyatını Artırabilir mi? 15 Günde Bayiye Teslim | m.11/2-b
Yönetmelik m.11/2-b hangi iki davranışı yasaklıyor?
Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik m.11, distribütörlerin yetkili satıcılara karşı haksız ticari uygulamalarını düzenler. Birinci fıkra genel haksız ticari uygulama ölçütünü koyar; ikinci fıkra ise belirli davranışları sonuçları tartışılmaksızın “her durumda” haksız ticari uygulama sayar.
m.11/2-b aynı bent içinde iki ayrı yükümlülük içerir. Birincisi, distribütör fatura tarihinden sonra taşıt fiyatını artıramaz. İkincisi, faturalanan taşıtı on beş gün içinde yetkili satıcıya teslim etmelidir. Böylece yetkili satıcının faturalanmış araç bakımından hem fiyat hem de teslim tarihi konusunda korunması amaçlanır.
Bu hüküm, tüketicinin sıfır araç satın alırken yetkili satıcıya yaptığı ödeme sürecinden farklı bir ticari ilişkiyi düzenler. Buradaki taraflar distribütör ve yetkili satıcıdır. Tüketiciye karşı yetkili satıcının fiyat ve teslim yükümlülükleri m.12’de ayrıca düzenlenmiştir.
Distribütör fatura kestikten sonra araç fiyatını artırabilir mi?
Hayır. Fatura tarihi, m.11/2-b bakımından fiyatın sabitlendiği kritik andır. Distribütör taşıtı yetkili satıcıya faturaladıktan sonra kur değişimi, liste fiyatı güncellemesi, kampanya değişikliği veya benzeri ticari sebepler ileri sürerek faturalanan araç için sonradan fiyat artışı talep edemez.
Faturadan önce tarafların sipariş, tahsis veya ön anlaşma aşamasında fiyatın hangi kurallara göre belirleneceğini kararlaştırması mümkündür; ancak fatura düzenlendikten sonra Yönetmeliğin açık yasağı devreye girer. Fatura sonrasında ek “fiyat farkı”, zorunlu hizmet bedeli veya başka isim altında aynı ekonomik sonucu doğuracak bedel talep edilmesi de hükmün amacı bakımından risklidir.
Yetkili satıcı, faturadaki araç şasi numarası veya diğer tanımlayıcı bilgilerle sonradan talep edilen ek bedelin aynı araca ilişkin olduğunu belgelemelidir. Birden fazla araç ve farklı model/opsiyon kombinasyonu bulunan toplu işlemlerde hangi faturanın hangi araca ait olduğu açıkça eşleştirilmelidir.
15 günlük teslim süresi ne zaman başlar?
Madde metni açıkça “fatura tarihinden sonra” fiyat artışını yasaklarken, aynı bentte taşıtın “on beş gün içinde” yetkili satıcıya teslim edilmemesini de haksız ticari uygulama sayar. Sistematik olarak teslim yükümlülüğü faturalama ilişkisiyle bağlantılıdır; uygulamada fatura tarihi ve teslim belgesi birlikte esas alınır.
Teslim yalnızca aracın fiziksel olarak bir lojistik alana ulaşması değil, yetkili satıcının aracı fiilen satış ve teslim sürecine dahil edebileceği şekilde zilyetliğine bırakılması bakımından değerlendirilir. Araç sevk edilmiş ancak distribütörün kontrolündeki alanda günlerce bekletilmişse fiili teslim tarihi tartışmalı olabilir.
Yetkili satıcı, teslim tarihini araç giriş tutanağı, sevk irsaliyesi, lojistik teslim kaydı, stok yönetim sistemi ve araç kabul formuyla belgelemelidir. Fatura tarihi ile fiili teslim tarihi arasındaki fark on beş günü aşıyorsa m.11/2-b ihlali gündeme gelir.
Lojistik sorun veya mücbir sebep 15 günlük süreyi otomatik kaldırır mı?
m.11/2-b, taşıtın on beş gün içinde teslim edilmemesini “her durumda haksız ticari uygulama” sayan açık bir hükümdür ve metinde genel bir lojistik/gecikme istisnası düzenlenmemiştir. Bu nedenle distribütörün sıradan planlama, nakliye yoğunluğu veya iç operasyon sorunu süreyi kendiliğinden bertaraf etmez.
Gerçek ve olağanüstü mücbir sebep iddiasının sözleşme ve genel hukuk bakımından etkisi somut olayda ayrıca tartışılabilir; ancak sektörel idari düzenlemede açıkça sayılan 15 günlük standardın bulunduğu gözden kaçırılmamalıdır. Distribütör, öngörülebilir tedarik ve lojistik süreçlerini bu süreye uygun planlamakla yükümlüdür.
Özellikle distribütörün aracı faturalayarak yetkili satıcının finansman yükünü başlatması, fakat aracı uzun süre teslim etmemesi yetkili satıcının nakit akışı ve stok dönüşünü bozar. m.11’in genel amacı da bu tür ticari dengesizlikleri önlemektir.
Distribütörün 15 günlük süresi ile tüketiciye teslim süresi aynı mı?
Hayır. Yönetmelikte iki ayrı 15 günlük teslim kuralı vardır ve tarafları farklıdır. m.11/2-b, distribütörün taşıtı yetkili satıcıya teslim etmesini düzenler. m.12/1-b ise yetkili satıcının, alıcının tescilsiz taşıta ilişkin vergileri ödediği tarihten itibaren on beş gün içinde taşıtı tüketiciye teslim etmesini zorunlu kılar.
Bu nedenle bir sıfır aracın tedarik zincirinde önce distribütör-yetkili satıcı ilişkisi, sonra yetkili satıcı-alıcı ilişkisi bulunabilir. Distribütörün yetkili satıcıya geç teslimi, yetkili satıcının tüketiciye karşı kendi m.12 yükümlülüğünü otomatik olarak ortadan kaldırmaz. Yetkili satıcı, müşteriyle satış ve vergi sürecini stok ve tedarik gerçekliğine uygun planlamalıdır.
Tüketiciye karşı 15 günlük teslim kuralını ayrıca hedefleyen içerik sitemizde ayrı yazı olarak ele alınmaktadır; bu yazı distribütör-yetkili satıcı arasındaki m.11/2-b ilişkisine odaklanır.
Fiyat artışı veya geç teslim nasıl ispatlanır?
Fiyat artışı bakımından ilk delil faturadır. Faturadaki bedel, düzenleme tarihi ve araç tanımlayıcı bilgileri saklanmalıdır. Distribütörün sonradan gönderdiği fiyat farkı faturası, e-posta, bayi portalı bildirimi, ek ödeme talebi veya mahsup kaydı da birlikte değerlendirilir.
Teslim bakımından sevk irsaliyesi, taşıma belgesi, araç kabul formu, yetkili satıcının stok sistemine giriş tarihi ve fiziki teslim tutanakları önemlidir. Distribütör “15 gün içinde sevk ettik” derken araç yetkili satıcının zilyetliğine daha sonra geçmişse sevk tarihi ile teslim tarihi ayrıştırılmalıdır.
Yetkili satıcı, ihlali öğrendiğinde distribütöre yazılı itiraz yapmalı ve fatura sonrası bedel talebinin veya gecikmenin hangi hukuki gerekçeye dayandığını sormalıdır. Yazılı itiraz, uyuşmazlığın daha sonra idari veya özel hukuk sürecine taşınması halinde önemli delil oluşturur.
Distribütör sözleşmeye “fatura sonrası fiyat farkı” maddesi koyabilir mi?
Sözleşme özgürlüğü m.11/2-b’deki açık sektörel yasağı ortadan kaldıramaz. Bayilik/distribütörlük sözleşmesinde kur farkı, vergi değişikliği veya liste fiyatı güncellemesi gibi genel hükümler bulunabilir; ancak bu hükümler faturalanmış taşıt için Yönetmeliğin yasakladığı fiyat artışını meşrulaştıracak biçimde uygulanamaz.
Aynı şekilde sözleşmede “teslim tarihi tahminidir, distribütör dilediği zaman teslim eder” şeklinde geniş bir hüküm bulunması, m.11/2-b’deki on beş günlük teslim standardını etkisiz hale getiremez. Emredici idari düzenleme ile çelişen sözleşme uygulaması denetimde haksız ticari uygulama olarak değerlendirilebilir.
Tarafların sözleşme metni, genel işlem koşulları ve ek protokolleri güncel Yönetmeliğe göre gözden geçirilmeli; özellikle fatura, teslim, kur farkı ve lojistik hükümleri m.11 ile uyumlu hale getirilmelidir.
m.11/2-b ihlalinin yaptırımı nedir?
Yönetmelik m.31 uyarınca m.11’e aykırı davranışlar 6585 sayılı Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun kapsamında idari yaptırıma tabidir. Para cezasının somut tutarı ihlal tarihindeki güncel Kanun ve yeniden değerleme hükümlerine göre belirlenir.
Ayrıca Yönetmelik hükümlerine aykırılığın Bakanlığın uyarısına rağmen giderilmemesi veya aynı takvim yılı içinde tekrarlanması, m.9/1-ç kapsamında yetki belgesi iptaline yol açabilir. Bu nedenle distribütör ve yetkili satıcıların m.11 uyumunu yalnızca sözleşmesel ihtilaf olarak görmemesi gerekir.
Yetkili satıcının fazla finansman maliyeti, stok kaybı veya diğer zararı doğmuşsa distribütörlük/bayilik sözleşmesi ve genel özel hukuk hükümleri uyarınca ayrıca talep ileri sürülmesi mümkün olabilir. İdari yaptırım bu özel hukuk taleplerinin yerine geçmez.
Distribütörler için fatura ve teslim uyum kontrolü
Fatura kesilmeden önce araç bedeli, opsiyonlar, vergi ve diğer kalemler kesinleştirilmeli; fatura sonrası fiyat değişikliği yapılmamalıdır. Araç sevk planı, fatura tarihinden itibaren on beş günlük teslim sınırını aşmayacak şekilde lojistik sistemine otomatik kural olarak tanımlanmalıdır.
Gecikme riski görüldüğünde sadece yetkili satıcıya bilgi vermek yeterli değildir; Yönetmeliğe uygun teslimin gerçekleştirilmesi gerekir. Fatura tarihi, sevk tarihi ve teslim tarihi sistemde ayrı alanlarda tutulmalı; denetimde değiştirilemez kayıtlarla gösterilebilmelidir.
Distribütörün diğer m.11 yükümlülükleri de aynı uyum programına dahil edilmelidir. Yetkili satıcıyı fazla araç almaya zorlamama konusu için son üç yıllık aylık satış ortalaması rehberimizi inceleyebilirsiniz. Resmî güncel metin Ticaret Bakanlığı üzerinden kontrol edilmelidir.
Sık sorulan sorular
Distribütör fatura sonrası fiyat artırabilir mi?
Hayır. m.11/2-b bunu her durumda haksız ticari uygulama sayar.
Kur artışı olursa fiyat farkı istenebilir mi?
Faturalanmış araç bakımından m.11/2-b’nin açık fiyat artışı yasağı uygulanır; sözleşmesel kur hükmü bu yasağı bertaraf edemez.
Araç yetkili satıcıya kaç günde teslim edilmeli?
m.11/2-b uyarınca 15 gün içinde.
15 gün iş günü mü?
Madde “on beş gün” demekte, “iş günü” dememektedir; takvim günü esas alınır.
Sevk tarihi teslim tarihi sayılır mı?
Her zaman değil. Aracın yetkili satıcının zilyetliğine fiilen geçtiği tarih teslim bakımından önemlidir.
Fatura iptal edilip yeni fatura kesilirse ne olur?
Gerçek ticari işlemin m.11 yasağını dolanmak amacıyla şeklen fatura iptaliyle değiştirilmesi hukuka uygunluk sağlamaz; somut işlem bütünlüğü incelenir.
Distribütör 15 gün içinde teslim edemeyeceğini önceden söylerse ihlal kalkar mı?
Hayır. Bilgilendirme, açık teslim süresi standardını kendiliğinden kaldırmaz.
Bu 15 gün tüketiciye teslim süresiyle aynı mı?
Hayır. Tüketiciye teslim m.12/1-b’de ayrıca düzenlenir.
Hangi kayıtlar saklanmalı?
Fatura, sevk irsaliyesi, araç kabul formu, stok giriş kaydı, fiyat farkı talepleri ve distribütör yazışmaları.
Şikâyet nereye yapılır?
Ticaret Bakanlığı ve ilgili Ticaret İl Müdürlüğü kanalları kullanılabilir.
Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik m.11/1, m.11/2-b, m.9/1-ç ve m.31. Güncellik tarihi: 18 Eylül 2026.
Fatura tarihi ve fiili teslim tarihi ayrı ayrı izlenmeli; fatura sonrası ek bedel ve on beş günü aşan teslim, m.11 bakımından doğrudan uyum riski yaratır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
