Hacizli Malın Değeri + Ödenerek Vergi Haczi Kaldırılabilir mi? 6183 m.74/A | 2026
Kısa ve net cevap: 6183 sayılı Kanun’un 74/A maddesi, Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı tahsil dairelerince haczedilen belirli mallarda, malın Kanun’a göre belirlenen değeri ile %10 fazlasının ilk sırada haciz koyan tahsil dairesine ödenmesi ve diğer şartların yerine getirilmesi halinde haczin kaldırılmasına imkan verir. Ayrıca hacizli mala ilişkin takip masrafları ödenmeli ve hacze karşı dava açılmamış olmalı; açılmış dava veya kanun yolu varsa bunlardan vazgeçilmelidir. Ödenecek tutar, Bakanlığa bağlı tahsil dairelerine olan ödeme zamanı gelmiş, tecil edilmiş veya muaccel hale gelmiş toplam borçtan fazla olamaz. Haciz kaldırıldıktan sonra aynı mala kural olarak üç ay süreyle yeniden haciz konulamaz; 6183 m.13 kapsamındaki ihtiyati haciz ve Kanunda belirtilen üçüncü kişi teminatı istisnaları saklıdır.
Kanuni dayanak: 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun m.74/A; bağlantılı olarak m.10/1-5, m.13, m.21, m.62 ve m.74. İçerik 18 Eylül 2026 tarihinde yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır.
6183 m.74/A ne sağlar?
Madde 74/A, hacizli malı satışa çıkarmadan önce belirli bir ödeme yaparak o mal üzerindeki Bakanlığa bağlı tahsil dairelerinin hacizlerini kaldırmaya yarayan özel bir düzenlemedir. Borçlunun bütün kamu borcunu mutlaka sıfırlaması şart değildir. Kanundaki dört şart sağlandığında belirli hacizli mal serbest hale getirilebilir; kalan kamu borcu varsa takip diğer malvarlığı üzerinde veya genel hükümlere göre devam eder.
Düzenleme özellikle değeri belirli bir araç veya taşınmazını serbest bırakmak isteyen, fakat toplam kamu borcunun tamamını tek seferde ödeyemeyen borçlu açısından önem taşır. Hacizli malın satışını borçlu kendisi planlıyor, kredi veya ticari işlem için üzerindeki haczi kaldırmak istiyor olabilir. M.74/A bu durumda kanunda belirlenmiş ödeme ve feragat koşullarıyla özel bir fek yolu sunar.
Bu hüküm her kamu idaresinin koyduğu her haciz için genel bir otomatik fek mekanizması değildir. Madde açıkça Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı tahsil dairelerince haczedilen malları düzenler. Mal üzerinde banka ipoteği, icra müdürlüğü haczi, SGK veya başka idare takyidatı varsa bunların hukuki durumu ayrıca incelenmelidir.
M.74/A kapsamında ödeme yapılması, malın mülkiyetinin değişmesi anlamına gelmez. Borçlu malik kalır; yalnız maddede kapsanan kamu hacizleri kaldırılır. Bu nedenle işlem “satın alma” veya “teferruğ” değil, kanuni şartlarla haczin fekki işlemidir.
Haczin kaldırılması için dört temel şart nedir?
Kanun dört şartı birlikte arar. Birinci şart, hacizli malın 6183 m.10’un birinci fıkrasının (5) numaralı bendinde sayılan mallardan olmasıdır. İkinci şart, hacizli mala biçilen değer ile bu değerin %10 fazlasının ilk sırada haciz koyan tahsil dairesine ödenmesidir.
Üçüncü şart, hacizli mala ilişkin takip masraflarının ayrıca ödenmesidir. Dördüncü şart ise hacze karşı dava açılmaması veya açılmış davalardan vazgeçilmesidir. Şartlardan yalnız birinin eksik olması m.74/A’nın uygulanmasını engeller.
Ödeme bakımından ayrıca bir üst sınır vardır. Malın değeri + %10 hesabı ne kadar yüksek olursa olsun, bu madde kapsamında ödenecek tutar Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı tahsil dairelerine olan ödeme zamanı gelmiş, tecil edilmiş veya muaccel hale gelmiş borçların toplamını aşamaz.
Başvurunun ilk sırada haciz koyan tahsil dairesine yapılması uygulamada temel adımdır. Aynı mal üzerinde Bakanlığa bağlı birden fazla tahsil dairesinin haczi varsa koordinasyon ilk haciz sahibi birim üzerinden yürütülür.
74/A hangi mallarda uygulanır?
M.74/A, hacizli malın 6183 m.10/1-5 kapsamındaki menkul veya taşınmaz mallardan olması şartını koyar. Dolayısıyla Kanunda öngörülen bu mal grubu dışında kalan her hacizli hak veya alacak bakımından aynı formül otomatik uygulanamaz.
Araç, taşınmaz veya maddede belirtilen nitelikteki diğer somut malvarlığı değerleri uygulamada öne çıkar. Banka hesabı, üçüncü kişideki alacak veya ücret haczi gibi konularda m.74/A’nın maddi konusu ayrıca kontrol edilmelidir.
Malın üçüncü kişiye ait olup kamu borçlusu lehine teminat gösterilmiş olması m.74/A uygulamasını mutlak olarak engellemez. Ancak malın üçüncü kişiye ait olması, üç aylık yeniden haciz yasağının istisnası bakımından önem taşır: üçüncü kişinin kendi 6183 kapsamındaki borçları için aynı mal üç ay dolmadan da haczedilebilir.
Mal üzerinde Bakanlık dışındaki kurumların takyidatının bulunması da m.74/A başvurusunu tek başına engellemez. Fakat m.74/A ile yalnız ilgili kapsamda kaldırılan hacizler fek edilir; diğer kurum veya özel alacaklı takyidatları kendiliğinden silinmez.
Hacizli malın değeri nasıl belirlenir?
M.74/A’ya göre hacizli malın değer tespiti 6183 hükümlerine göre yapılır. Menkul mallar bakımından ise Kanun özel olarak, her durumda tahsil dairesince bilirkişiye değer biçtirilmesini öngörür. Bu nedenle araç veya diğer menkul için yalnız kasko değeri, ilan sitesi fiyatı veya borçlunun beyanı esas alınmaz.
Taşınmazlarda değerleme ilgili satış ve kıymet takdiri hükümleri çerçevesinde yapılır. Taşınmazın konumu, kullanım şekli, yüzölçümü, imar durumu, üzerindeki yapılar ve piyasa emsalleri ekonomik değeri etkiler.
Değerleme tarihi önemlidir. Yıllar önce yapılan hacizde belirlenen eski bedel ile bugünkü piyasa değeri arasında büyük fark varsa, m.74/A başvurusunda güncel değer tespitinin gerekip gerekmediği tahsil dosyasından kontrol edilmelidir.
Borçlu bilirkişi değerini hatalı buluyorsa, yalnız internet ilanı sunmak yerine aynı nitelikte emsal satışlar, ekspertiz raporu ve malın özel durumunu gösteren belgelerle somut itiraz oluşturmalıdır.
“Mal değeri + %10” hesabı nasıl yapılır?
Hesabın temel formülü basittir: hacizli mala biçilen değer + bu değerin %10’u. Örneğin bilirkişi değeri 1.000.000 TL olan bir mal için temel m.74/A tutarı 1.100.000 TL’dir. Ancak toplam kapsamdaki kamu borcu 800.000 TL ise ödenecek tutar 1.100.000 TL olamaz; Kanundaki üst sınır nedeniyle borç toplamını aşmaması gerekir.
Tersine, malın değeri 1.000.000 TL, kapsamdaki kamu borcu 4.000.000 TL ise m.74/A kapsamında temel ödeme 1.100.000 TL olur. Bu ödeme yapılıp diğer şartlar yerine getirildiğinde ilgili mal üzerindeki haciz kaldırılabilir; kalan 2.900.000 TL kamu borcu silinmez ve takip devam eder.
Bu ödeme, m.74/A’nın özel fek bedelidir. Borçlunun kalan borcu bakımından gecikme zammı, tecil veya diğer takip sonuçları kendi hükümlerine göre sürer. Haczi kaldırmak ile kamu borcunun tamamını sona erdirmek aynı şey değildir.
Başvuru öncesinde ilk sıradaki tahsil dairesinden yazılı hesap alınması güvenlidir. Güncel borç toplamı, mal değeri, %10 ilave ve takip masrafları ayrı kalemler halinde belirlenmelidir.
Takip masrafları %10’un içinde midir?
Hayır. M.74/A, hacizli mala ilişkin takip masraflarının ayrıca ödenmesini şart koşar. Bu nedenle “mal değeri + %10’u ödedim, başka tutar yok” yaklaşımı her dosyada doğru değildir.
Haciz, değerleme, muhafaza, ilan veya başka cebri takip işlemlerinden doğan kanuni giderler varsa bunlar dosyada hesaplanır. Birden fazla Bakanlık tahsil dairesinin aynı mal üzerinde haczi bulunuyorsa ilgili birimlerin takip masrafları da başvuruyu sonuçlandıran birim tarafından öğrenilebilir.
Masraf kalemlerinin belgesiz ve toplu bir rakam olarak kabul edilmesi yerine hangi işlemden doğduğu ve dosyaya nasıl işlendiği kontrol edilmelidir. Özellikle eski hacizlerde çok sayıda işlem yapılmış olabilir.
Ödemenin eksik yapılması haczin kaldırılmasını geciktirebilir. Bu nedenle ödeme emri veya internet vergi dairesinde görünen ana borç tutarı ile m.74/A için gerekli toplam ödeme birbirinden ayrılmalıdır.
Hacze karşı açılmış dava varsa 74/A’dan yararlanılabilir mi?
M.74/A’nın açık şartı, hacze karşı dava açılmaması veya açılmış davalardan vazgeçilmesidir. Kanun yollarına başvurulmuşsa uygulamada bunlardan da feragat edilmesi gerekir. Bu nedenle kişi aynı haczin hukuka aykırılığını yargıda sürdürürken bir yandan 74/A fek mekanizmasını kullanamaz.
Dava açılmışsa feragat dilekçesi ilgili mahkemeye sunulmalı ve feragat belgesi başvuru sırasında tahsil dairesine verilmelidir. Kanun, bu madde kapsamında yararlanmak için davasından vazgeçen borçlunun haczi kaldırılan mala ilişkin davasının mahkemece incelenmeyeceğini; herhangi bir nedenle incelenip karara bağlanırsa kararın hükümsüz sayılacağını düzenler.
Bu nedenle feragat kararı ciddi hukuki sonuç doğurur. Haciz açıkça hukuka aykırıysa, dava kazanma ihtimali ile m.74/A yoluyla hızlı fek ihtiyacı birlikte değerlendirilmelidir. Feragat edildikten sonra aynı uyuşmazlığı kaldığı yerden sürdürmek mümkün değildir.
İstihkak davası veya hacze karşı başka bir dava varsa davanın tarafı ve konusu ayrıca kontrol edilmelidir. Üçüncü kişiye ait malda başvuruyu borçlu veya koşullarına göre üçüncü kişi yapabilir.
Haciz kaldırıldıktan sonra aynı mala üç ay haciz konulamaz mı?
Kural olarak evet. M.74/A kapsamında haciz kaldırılmışsa aynı mala, haczin kaldırıldığı tarihten itibaren üç ay süreyle Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı tahsil dairelerince yeniden haciz tatbik edilemez.
Bu koruma borçlunun m.74/A kapsamında önemli bir bedel ödeyerek serbest bıraktığı malın hemen ertesi gün aynı kapsamda yeniden haczedilmesini önler. Ancak üç aylık süre genel ve mutlak bir koruma değildir.
Birinci istisna, m.13 kapsamındaki ihtiyati hacizdir. İhtiyati haciz şartları oluşursa üç aylık süre dolmadan aynı mala ihtiyati haciz uygulanabilir. İkinci istisna, haczi kaldırılan malın üçüncü kişi tarafından kamu borçlusu lehine teminat olarak gösterilmiş olmasıdır; üçüncü kişinin kendi 6183 kapsamındaki borçları için üç aylık koruma uygulanmaz.
Ayrıca üç aylık yasak yalnız Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı tahsil dairelerinin bu madde kapsamındaki hacizleri bakımından anlaşılmalıdır. Başka kurum veya özel alacaklıların kanuni hakları ayrıca değerlendirilir.
74/A kapsamında ödenen para hangi borçlara mahsup edilir?
Kanun, tahsil edilen paranın mahsup sırasını ayrıntılı düzenler. İlgili malın aynından doğan motorlu taşıtlar vergisi ve buna bağlı fer’i alacaklar ile vergi cezaları, mal üzerinde haciz bulunan dairelerin alacakları ve diğer ilgili borçlar kanundaki sıra çerçevesinde dikkate alınır.
Haciz koymuş daireler bakımından takip konusu, muaccel hale gelmiş, ödeme zamanı gelmiş ancak henüz vadesi geçmemiş ve tecil edilmiş alacaklar haciz sırasına göre mahsup edilir. Sonrasında haciz koymamış dairelerin aynı kapsamdaki alacaklarına garameten dağıtım yapılabilir.
Bu teknik mahsup sırası nedeniyle borçlunun “ben bu ödemeyi sadece şu vergi dönemine saydırmak istiyorum” talebi her durumda belirleyici değildir. Kanunun özel dağıtım sırası uygulanır.
Başvuru sonrasında hangi borçların ne kadar kapandığına ilişkin resmi tahsilat dökümü alınmalı; kalan borç ve kaldırılan hacizler kontrol edilmelidir.
74/A için iki sayısal örnek
Örnek 1: Hacizli taşınmazın değeri 3.000.000 TL, Bakanlığa bağlı tahsil dairelerine olan kapsamdaki toplam borç 4.500.000 TL olsun. Değer + %10 = 3.300.000 TL’dir. Takip masrafları ayrıca ödenir, dava yoksa veya feragat edilmişse ve diğer şartlar mevcutsa ilgili haciz kaldırılır. Kalan 1.200.000 TL borç için takip devam eder.
Örnek 2: Hacizli aracın bilirkişi değeri 1.500.000 TL, kapsamdaki toplam kamu borcu 900.000 TL olsun. Değer + %10 hesabı 1.650.000 TL çıksa da Kanundaki borç toplamı üst sınırı nedeniyle m.74/A kapsamında ödeme borç toplamını aşamaz. Takip masrafları ayrıca dikkate alınır.
Her iki örnekte de mal üzerindeki diğer özel hukuk takyidatları kendiliğinden kalkmaz. Tapu veya araç sicilinde başka kurum haczi ya da rehin varsa işlem sonrası sicil tekrar kontrol edilmelidir.
74/A ile normal borç ödeme ve haciz fekki arasındaki fark nedir?
Normal durumda kamu borcunun tamamı ödendiğinde borca bağlı haczin kaldırılması gerekir. M.74/A ise toplam borç tamamen ödenmeden, belirli hacizli malın değeri + %10 formülü ve diğer şartlarla o malın serbest bırakılmasını mümkün kılar.
Bu nedenle toplam borcu hacizli malın değerinden çok daha yüksek olan borçlular için özel önem taşır. Borçlu malı serbest bırakarak satış yapabilir veya ekonomik faaliyette kullanabilir; fakat kalan kamu borcu devam eder.
Tecil m.48 ile de karıştırılmamalıdır. Tecil, kamu borcunun belirli şartlarla zamana yayılmasıdır. M.74/A ise belirli hacizli malın üzerindeki haczin kaldırılmasına yönelik özel bir ödeme mekanizmasıdır.
6183 m.74/A başvuru kontrol listesi
- Haczi koyan tahsil dairesinin Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı olup olmadığını kontrol edin.
- Malın m.10/1-5 kapsamındaki nitelikte olup olmadığını belirleyin.
- İlk sırada haciz koyan tahsil dairesini tespit edin.
- Menkulde bilirkişi değerlemesini, taşınmazda güncel kıymet takdirini alın.
- Mal değeri + %10 tutarını hesaplayın.
- Kapsamdaki toplam kamu borcu üst sınırını ayrıca hesaplayın.
- Takip masraflarını tahsil dairesinden yazılı olarak öğrenin.
- Hacze karşı açılmış dava veya kanun yolu bulunup bulunmadığını kontrol edin.
- Varsa feragat işlemlerini mahkeme nezdinde tamamlayın ve belgesini alın.
- Ödemeyi ilk sıradaki tahsil dairesinin bildirdiği hesaba ve açıklamayla yapın.
- Diğer Bakanlık tahsil dairesi hacizlerinin de kaldırıldığını sicilden doğrulayın.
- Kalan kamu borcunun güncel dökümünü alın.
- Üç aylık yeniden haciz yasağının başlangıç tarihini fek tarihinden hesaplayın.
- Mal üzerinde Bakanlık dışı takyidatların devam edip etmediğini ayrıca kontrol edin.
| Şart | 6183 m.74/A |
|---|---|
| Uygun mal | M.10/1-5 kapsamında olmalı |
| Temel ödeme | Mal değeri + %10; toplam kapsamdaki borcu aşamaz |
| Takip masrafı | Ayrıca ödenir |
| Haciz davası | Açılmamış olmalı veya açılmışsa vazgeçilmelidir |
| Yeniden haciz | Kural olarak 3 ay aynı mala Bakanlığa bağlı tahsil dairelerince uygulanamaz; istisnalar saklı |
Sık Sorulan Sorular
Vergi borcunun tamamını ödemeden hacizli araç kaldırılabilir mi?
M.74/A şartları oluşuyorsa belirli malın değeri + %10 esasına göre ödeme yapılarak ilgili haciz kaldırılabilir; kalan kamu borcu takip edilmeye devam eder.
%10 takip masraflarını da kapsar mı?
Hayır. Hacizli mala ilişkin takip masrafları ayrıca ödenmelidir.
Malın değerini borçlu belirleyebilir mi?
Hayır. Değer 6183 hükümlerine göre belirlenir; menkul mallarda tahsil dairesi her durumda bilirkişiye değer biçtirir.
Hacze karşı dava açmış kişi 74/A’dan yararlanabilir mi?
Açılmış haciz davasından ve ilgili kanun yolundan vazgeçilmesi gerekir.
Haciz kalkınca borç da silinir mi?
Hayır. Yapılan ödeme mahsup edilir; kalan kamu borcu varsa 6183 hükümlerine göre takip devam eder.
Aynı mala üç ay hiç haciz konulamaz mı?
Kural, Bakanlığa bağlı tahsil dairelerinin yeniden haczine ilişkindir; m.13 ihtiyati haciz ve üçüncü kişi teminatı istisnaları saklıdır.
Mal üzerinde banka ipoteği varsa 74/A uygulanamaz mı?
Başka takyidatın bulunması tek başına 74/A başvurusunu engellemez; ancak m.74/A bunları kendiliğinden kaldırmaz.
Başvuruyu hangi vergi dairesine yapmak gerekir?
Uygulamada ilk sırada haciz tatbik eden tahsil dairesine yazılı başvuru yapılır.
Sonuç
6183 m.74/A, toplam kamu borcu tamamen bitmeden belirli hacizli malın üzerindeki Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı tahsil dairesi hacizlerinin kaldırılmasını sağlayan özel bir yoldur. Uygun mal, değer + %10 ödeme, takip masraflarının ayrıca ödenmesi ve haciz davası bulunmaması/feragat şartları birlikte gerçekleşmelidir. Fek sonrasında aynı mala kural olarak üç ay yeniden haciz konulamaz; ihtiyati haciz ve üçüncü kişi teminatına ilişkin istisnalar korunur. Başvuru yapılmadan önce mal değeri, toplam borç, masraf, dava durumu ve sicildeki diğer takyidatlar tek dosyada kontrol edilmelidir.
İlgili rehberler: m.74 satış bedelinin mahsubu · m.62 haczin kapsamı · m.13 ihtiyati haciz
Resmî kaynaklar: 6183 sayılı Kanun · Gelir İdaresi Başkanlığı mevzuat kaydı
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
