Distribütör Bayi Kampanyasını Kota, İskonto veya Kâr Marjı Şartına Bağlayabilir mi? m.11/2-ç
m.11/2-ç hangi kampanya uygulamalarını yasaklıyor?
Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik m.11, distribütör-yetkili satıcı ilişkisinde ekonomik gücün kötüye kullanılmasını önleyen sektörel kurallar getirir. m.11/2-ç özel olarak yetkili satıcının taşıt satışlarına ilişkin kampanyalara erişimini korur ve bu erişimin bazı ticari tavizlere bağlanmasını her durumda haksız ticari uygulama sayar.
Madde örnek olarak dört koşul sayar: diğer ürün ve hizmetlerin satışı, fiyat indirimi, yetkili satıcının kâr marjının kısıtlanması ve taşıt satış kotası. “Gibi” ifadesi, aynı ekonomik sonucu doğuran benzer şartların da genel haksız ticari uygulama değerlendirmesine açık olduğunu gösterir.
Hükmün amacı, distribütörün kampanya gücünü kullanarak yetkili satıcıyı normal koşullarda kabul etmeyeceği ticari şartlara zorlamasını önlemektir. Kampanyadan yararlanmak için bağımsız ürün satışı, sürekli iskonto, aşırı kota veya marj kaybı dayatılması yetkili satıcının makul karar verme özgürlüğünü azaltabilir.
Kampanyaya katılım başka ürün veya hizmet satışına bağlanabilir mi?
Hayır. Distribütör, yetkili satıcının araç satış kampanyasından yararlanmasını belirli sigorta, finansman, bakım paketi, aksesuar, yedek parça, abonelik veya diğer ürün/hizmetlerin belirli sayıda satılması şartına bağlayamaz. Bu durum m.11/2-ç yanında koşullarına göre m.11/2-c’deki bağlı satış yasağıyla da kesişebilir.
Örneğin distribütör “müşterilerin en az yüzde 70’ine grup şirketimizin finansman ürününü satarsanız araç kampanyası iskontosuna dahil olursunuz” şeklinde zorunlu koşul koyuyorsa kampanya erişimi başka hizmet satışı şartına bağlanmış olur. Kampanyanın gerçekten isteğe bağlı olduğu ve araç satışındaki normal ticari ilişkiyi cezalandırmadığı model farklıdır.
Yetkili satıcının ek ürün satmayı ticari olarak tercih etmesi mümkündür. Yasak, bu tercihin kampanyaya erişim için mecburi hale getirilmesidir.
Distribütör kampanya için bayiden zorunlu fiyat indirimi isteyebilir mi?
m.11/2-ç, kampanyadan yararlanmayı fiyat indirimi şartına bağlamayı açıkça her durumda haksız ticari uygulama kabul eder. Yetkili satıcı kendi ticari stratejisi gereği indirim yapabilir; ancak distribütör kampanyaya katılım için belirli bir fiyat indirimini zorunlu kılamaz.
Bu kural, tavsiye edilen satış fiyatının bulunmasını engellemez. m.11/3 distribütörün tavsiye edilen taşıt satış fiyatını elektronik ortamda erişilebilir tutmasını ayrıca öngörür. Tavsiye fiyatı ile yetkili satıcının zorunlu iskonto yapmaya zorlanması farklı konulardır.
Kampanya metninde indirim oranının “öneri” olarak yazılması fakat katılmayan bayinin araç tahsisinin veya diğer haklarının kesilmesi, gerçek ekonomik ilişki bakımından yine zorlayıcı olabilir. Uygulamanın adı değil sonucu dikkate alınır.
Yetkili satıcının kâr marjı kısıtlanabilir mi?
Kampanyadan faydalanmanın yetkili satıcının kâr marjının kısıtlanması şartına bağlanması m.11/2-ç’de açıkça yasaktır. Distribütör, kampanya maliyetinin tamamını yetkili satıcıya yükleyerek bayinin ekonomik hareket alanını zorunlu biçimde daraltamaz.
Tarafların kampanya maliyetini paylaşması ticari olarak mümkün olabilir; ancak bu paylaşımın kampanyaya erişim için kâr marjını zorunlu biçimde sınırlayan şart niteliğine dönüşmemesi gerekir. Özellikle distribütörün kampanya fiyatını tek taraflı belirleyip yetkili satıcıya telafi sağlamadan marj kaybını dayatması incelemeye konu olur.
Yetkili satıcı kampanyanın ekonomik etkisini; araç alış fiyatı, tavsiye satış fiyatı, kampanya katkısı, bayi indirimi ve kalan brüt marj üzerinden hesaplamalıdır. Bu veriler daha sonra haksız ticari uygulamanın ispatında kullanılabilir.
Taşıt satış kotası kampanya şartı yapılabilir mi?
Madde, taşıt satış kotasını da yasak şartlar arasında sayar. Distribütör “ay sonunda şu kadar araç satmazsanız kampanyadan yararlanamazsınız” şeklinde zorunlu kota koyarak yetkili satıcının kampanya erişimini sınırlandıramaz.
Buradaki kota yasağı, m.11/2-a’daki fazla araç almaya zorlama yasağıyla karıştırılmamalıdır. m.11/2-a, bir ay içinde son üç yıllık aylık satış ortalamasından fazla araç alımına zorlama ile ilgilidir. m.11/2-ç ise kampanyadan yararlanmayı taşıt satış kotasına bağlamayı yasaklar. Aynı ticari program her iki hükmü birden ihlal edebilir.
Örneğin distribütör, kampanya indirimini ancak yetkili satıcının 50 araç satın alması ve 45 araç satması şartıyla veriyorsa, hem araç alım baskısı hem satış kotası yönünden ayrı değerlendirme yapılmalıdır.
Gönüllü hedef primi veya başarı bonusu tamamen yasak mı?
Hayır. Distribütörün satış başarısını ödüllendiren gönüllü prim veya bonus sistemleri kurulabilir. Yasak, yetkili satıcının taşıt satış kampanyasından yararlanmasının m.11/2-ç’de sayılan koşullara bağlanmasıdır. Bağımsız ve ilave bir performans ödülü ile temel kampanyaya erişimin zorunlu hedefe bağlanması aynı değildir.
Gönüllülüğün gerçek olması gerekir. Yetkili satıcı hedef programına katılmadığında normal araç tahsisi, temel kampanya hakları veya sözleşmesel statüsü olumsuz etkileniyorsa sistem fiilen zorunlu olabilir. Bu nedenle programın tasarımı kadar uygulaması da incelenir.
Prim kriterleri objektif, önceden yazılı ve denetlenebilir olmalı; kampanyaya katılım hakkıyla karıştırılmamalıdır.
Kampanya şartlarının hukuka aykırılığı nasıl ispatlanır?
Distribütörün kampanya genelgesi, bayi portalındaki şartlar, e-posta duyuruları, prim tabloları, iskonto oranları, satış/kota hedefleri ve yetkili satıcının kampanyaya kabul veya ret kayıtları temel delillerdir. Kampanyanın farklı bayilere farklı uygulanması halinde karşılaştırmalı kayıtlar da önemlidir.
Yetkili satıcı, kampanya hakkının hangi nedenle verilmediğini yazılı olarak sormalıdır. Distribütör “hedefi tutturmadığınız için” veya “yan ürün satış oranınız düşük olduğu için” şeklinde yazılı gerekçe sunarsa m.11/2-ç değerlendirmesi somutlaşır.
Finansal etkiyi göstermek için kampanya dışında kalan satışların fiyat farkı, kaybedilen katkı payı, stokta bekleyen araçlar ve kâr marjı kayıtları saklanmalıdır. m.11/1’deki ticari faaliyeti önemli ölçüde bozma ölçütü bakımından bu veriler ayrıca önemlidir.
Haksız kampanya şartlarının yaptırımı nedir?
Yönetmeliğin m.31 hükmüne göre m.11’e aykırılık halinde 6585 sayılı Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanundaki idari para cezaları uygulanabilir. Somut ceza tutarı ihlal tarihindeki güncel mevzuata göre hesaplanmalıdır.
Ayrıca m.9/1-ç, Yönetmeliğe aykırı hareket eden işletmeye Bakanlıkça yapılan uyarıya rağmen aykırılığın giderilmemesi veya aynı takvim yılı içinde tekrarlanması halinde yetki belgesinin iptalini öngörür. Bu nedenle kampanya tasarımlarının yayına alınmadan önce hukuk ve uyum birimleri tarafından kontrol edilmesi gerekir.
Yetkili satıcı kampanya dışı bırakılması nedeniyle somut zarar yaşamışsa distribütörlük/bayilik sözleşmesi ve genel özel hukuk hükümleri kapsamında ayrıca talepte bulunabilir. İdari yaptırım ile özel hukuk tazminatı farklı hukuki yollardır.
Distribütörler için kampanya uyum kontrol listesi
Her kampanyada şu sorular yazılı olarak cevaplanmalıdır: Kampanyaya katılım için yan ürün satışı zorunlu mu? Belirli iskonto oranı mecbur tutuluyor mu? Bayi kâr marjı tek taraflı sınırlanıyor mu? Satış kotası şartı var mı? Katılmayan yetkili satıcının normal ticari hakları olumsuz etkileniyor mu?
Bu sorulardan birine “evet” cevabı veriliyorsa m.11/2-ç bakımından ciddi uyum riski vardır. Kampanya gönüllü performans programı olarak tasarlanacaksa temel araç tedariki ve standart kampanya erişimi ayrı tutulmalıdır.
m.11’in diğer haksız ticari uygulamaları için fazla araç almaya zorlama, fatura sonrası fiyat ve teslim ve bağlı mal/hizmet satışı rehberlerimiz ayrı arama niyetleriyle hazırlanmıştır.
Sık sorulan sorular
Distribütör kampanyaya katılım için satış kotası koyabilir mi?
Hayır. m.11/2-ç bunu her durumda haksız ticari uygulama sayar.
Yetkili satıcıdan zorunlu fiyat indirimi istenebilir mi?
Kampanyadan yararlanmanın fiyat indirimi şartına bağlanması yasaktır.
Yan ürün satış hedefi şart koşulabilir mi?
Kampanya erişiminin diğer ürün ve hizmetlerin satışına bağlanması m.11/2-ç’ye aykırıdır.
Kâr marjını düşürme şartı konulabilir mi?
Kampanyadan yararlanmanın yetkili satıcının kâr marjının kısıtlanması şartına bağlanması yasaktır.
Gönüllü başarı primi yasak mı?
Hayır. Gerçekten gönüllü ve temel kampanya/tahsis haklarından bağımsız performans programları ayrıca değerlendirilebilir.
Kampanya şartı sözleşmede yazıyorsa geçerli olur mu?
Sözleşme hükmü Yönetmeliğin açık haksız ticari uygulama yasağını ortadan kaldırmaz.
m.11/2-a ile m.11/2-ç arasındaki fark nedir?
m.11/2-a fazla araç alımına zorlama; m.11/2-ç ise kampanyaya erişimi kota ve benzeri şartlara bağlama yasağıdır.
Hangi kayıtlar saklanmalı?
Kampanya genelgeleri, portal ekranları, prim/kota tabloları, e-postalar, satış raporları ve kampanyaya kabul-ret gerekçeleri.
Şikâyet nereye yapılabilir?
Ticaret Bakanlığı veya ilgili Ticaret İl Müdürlüğüne somut belgelerle başvuru yapılabilir.
Resmî mevzuat nerede?
Ticaret Bakanlığı Sektörel Ticaret Mevzuatı sayfası ve Resmî Gazete’de.
Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik m.11/1, m.11/2-ç, m.11/3, m.9/1-ç ve m.31. Güncellik tarihi: 18 Eylül 2026.
Kampanya programları, yetkili satıcının bağımsız fiyat, ürün ve satış kararı üzerinde zorlayıcı araç haline getirilemez; şartlar yazılı ve m.11’e uyumlu olmalıdır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
