Hacizli Menkul İlk İhalede Satılmazsa Ne Olur? Yüzde 75, 15 Gün ve Pazarlıkla Satış | 6183 m.87 (2026)
Kısa ve net cevap: 6183 sayılı Kanun’un 87. maddesine göre hacizli menkulün ilk artırmasında malın biçilen değerinin %75’inden aşağı bedel teklif edilirse veya hiç alıcı çıkmazsa, mal ilk artırma tarihinden itibaren 15 gün içinde yeniden satışa çıkarılır. İkinci artırmada mal, kanunun öngördüğü koşullarla en çok artırana ihale edilir. İkinci artırmada da satılamazsa, malın bulunduğu yerde bırakılması veya başka yere götürülmesi ve nakil masrafı dikkate alınarak, Kanundaki süre içinde pazarlıkla satış yoluna gidilebilir; buna rağmen satılamayan mal şartlarına göre borçluya geri verilebilir.
Kanuni dayanak: 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun m.87; bağlantılı olarak m.81, m.84, m.85 ve m.86. İçerik 18 Eylül 2026 tarihinde yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır.
6183 m.87 neyi düzenler?
Madde 87, hacizli menkulün ilk açık artırmada yeterli teklif bulamaması halinde izlenecek yolun devamını düzenler. Kamu alacağı için haczedilen malın ilk denemede satılamaması, malın hemen borçluya geri verileceği veya haczin sona ereceği anlamına gelmez.
Kanun ilk artırmada iki başarısızlık hali öngörür: hiç alıcı çıkmaması veya tekliflerin kanuni asgari seviyenin altında kalması. Bu durumda ikinci artırma yapılır. İkinci artırma da sonuçsuz kalırsa açık artırma aşamasından sonra pazarlıkla satış ve son aşamada malın borçluya iadesi ihtimali gündeme gelir.
Bu sistem kamu alacağını tahsil etmeye çalışırken malın süresiz biçimde muhafaza altında tutulmasını da önler. Özellikle muhafaza ve nakliye giderleri malın değerini tüketiyorsa satış sürecinin ekonomik olarak yönetilmesi gerekir.
M.87, m.81’deki kıymet takdiriyle doğrudan bağlantılıdır. İlk artırmadaki %75 eşiği biçilen değer üzerinden hesaplandığından, hatalı kıymet takdiri satışın başarı veya başarısızlık sonucunu doğrudan etkiler.
İlk artırmada yüzde 75 eşiği nasıl hesaplanır?
Hacizli menkulün ilk artırmada satılabilmesi için teklifin, m.87’de öngörülen kıymet oranını sağlaması gerekir. Kanun biçilen değerin %75’inden aşağı teklif çıkması halinde ikinci artırmaya geçileceğini düzenler.
Örneğin hacizli makineye 1.000.000 TL kıymet biçilmişse ilk artırmada 750.000 TL sınırı kritik referanstır. En yüksek teklif 700.000 TL’de kalırsa mal ilk artırmada satılmaz ve ikinci satış prosedürü devreye girer.
Kıymet 2.000.000 TL ise %75 eşiği 1.500.000 TL’dir. Ancak mal üzerinde satış bedelinden önce karşılanması gereken rehin veya başka kanuni hakların bulunması halinde satışın ekonomik yeterliliği ilgili öncelik hükümleriyle birlikte değerlendirilir.
Bu nedenle satıştan önce kıymet takdirinin güncel ve gerçekçi olması gerekir. Fahiş yüksek kıymet ilk artırmayı gereksiz yere sonuçsuz bırakabilir; aşırı düşük kıymet ise borçlunun malının gerçek değerinin altında satılmasına yol açabilir.
İlk artırmada hiç alıcı çıkmazsa ne olur?
Hiç teklif verilmemesi m.87 bakımından ilk artırmanın başarısız olmasıdır. Tahsil dairesi malı ilk artırma tarihinden itibaren 15 gün içinde yeniden satışa çıkarır.
Alıcı çıkmamasının nedeni malın piyasa dışı niteliği, yüksek kıymet, satış ilanının erişimi, teslim veya söküm maliyeti gibi faktörler olabilir. İkinci artırmadan önce bu sorunların kanuna uygun şekilde giderilebilen yönleri değerlendirilmelidir.
İlk artırmada alıcı çıkmadığı için haciz kendiliğinden sona ermez. Mal m.82 uyarınca muhafaza edilir ve ikinci artırma takvimi uygulanır.
Mal bozulabilir veya değer kaybeder nitelikteyse, zaten m.84-85 hükümleri daha hızlı ve uygun satış yöntemi seçilmesini gerektirebilir. M.87 olağan açık artırma sürecindeki başarısızlık devamını düzenler.
İkinci artırma neden 15 gün içinde yapılır?
Kanun ilk satışın başarısızlığından sonra uzun bir bekleme öngörmez. Malın değerinin ve piyasa ilgisinin korunması amacıyla ikinci satışın ilk artırma tarihinden itibaren 15 gün içinde yapılmasını ister.
Bu süre satış dosyasındaki ilk artırma tarihi esas alınarak hesaplanır. İlan, elektronik sistem veya fiziki satış kaydı ikinci artırmanın bu zaman çerçevesinde planlandığını göstermelidir.
İkinci artırmanın gecikmesi özellikle araç, elektronik cihaz, ticari stok ve sezonluk mallarda değer kaybı yaratabilir. Muhafaza giderleri de her geçen gün artabilir.
Borçlu bakımından ikinci satış tarihinin öğrenilmesi önemlidir. Borcun ödenmesi, tecil veya başka kanuni çözüm satış tamamlanmadan devreye sokulacaksa işlemlerin geciktirilmemesi gerekir.
İkinci artırmada mal hangi bedelle satılır?
İkinci artırmada Kanunun m.87’deki özel hükmü uygulanır. İlk satışta gerçekleşmeyen kıymet eşiği nedeniyle yeniden satışa çıkılan mal, ikinci artırmada Kanunun öngördüğü çerçevede en yüksek teklif sahibine ihale edilir.
İkinci artırma, malın bedelsiz veya sembolik bir fiyata devredilebileceği anlamına gelmez. Satış işlemi kamu alacağı cebri takip prosedürü içinde yürütülür; varsa öncelikli alacaklar, satış giderleri ve diğer kanuni sınırlamalar ayrıca dikkate alınır.
İkinci ihale alıcısının bedeli tam ödememesi halinde m.86 sorumluluğu doğabilir. İhale sonucu ile bedelin tahsil edilmesi ayrı aşamalardır.
Satış bedeli tahsil edildiğinde m.74 uyarınca takip giderleri ve kamu alacağına mahsup yapılır. Artan varsa kanuni dağıtım sonrası borçluya verilebilir.
İkinci artırmada da alıcı çıkmazsa ne olur?
İkinci artırmada da satış gerçekleşmezse mal hemen kamu idaresinin mülkiyetine geçmez. M.87 menkul mallar bakımından açık artırmadan sonra pazarlıkla satışa imkan veren ayrı bir devam mekanizması kurar.
Mal bulunduğu yerde bırakılabilir veya başka yere götürülebilir. Ancak taşıma gideri, malın değeri ve satış ihtimali birlikte değerlendirilmelidir. Değeri düşük malın yüksek nakliye bedeliyle başka şehre taşınması kamu alacağına net fayda sağlamayabilir.
Tahsil dairesi malın piyasa imkanlarını araştırarak pazarlıkla satışı deneyebilir. Bu aşamada da satışın gerçek piyasa değerine ve kamu alacağı menfaatine uygun olması gerekir.
Satışın sürekli başarısız olması halinde muhafaza giderleri ve malın ekonomik değeri yeniden değerlendirilir. Kanun belirli sürecin sonunda malın borçluya geri verilmesine imkan tanır.
İkinci artırmadan sonra pazarlıkla satış ne kadar sürer?
M.87, ikinci artırma sonrasındaki özel pazarlıkla satış dönemi için Kanunda belirlenen zaman çerçevesini öngörür. Uygulamada ikinci satıştan sonra başlayan bu süreç, malın bulunduğu yer, nakil maliyeti ve alıcı bulunma ihtimali dikkate alınarak yürütülür.
Kanunun güncel sisteminde bu aşama süresiz değildir. İkinci artırma sonrasında belirlenen süre içinde uygun alıcı aranır; malın açık artırmayla satılamaması tahsil dairesine sınırsız bekletme yetkisi vermez.
Pazarlık bedeli belirlenirken kıymet takdiri, piyasa araştırması ve malın güncel durumu dikkate alınmalıdır. İlk artırmadan aylar sonra malın fiziksel ve ekonomik değeri değişmiş olabilir.
Satış yapılırsa bedel yine m.74’e göre kamu borcuna mahsup edilir. Satış yapılamazsa malın iadesi gündeme gelir.
Hacizli menkul hangi durumda borçluya geri verilebilir?
İkinci artırma ve sonraki pazarlıkla satış süreci de sonuçsuz kalırsa, Kanunun öngördüğü koşullarda mal borçluya geri verilebilir. İade, hacizli malın ekonomik olarak paraya çevrilemediği durumlarda muhafaza giderlerinin daha fazla büyümesini önleyen son aşamadır.
Malın iade edilmesi halinde takip edilen kamu borcu otomatik olarak sona ermez. Satıştan tahsilat gerçekleşmediği için kamu idaresi borçlunun başka haczi kabil mal, hak ve alacaklarına yönelebilir.
İade tutanağında malın fiziksel durumu, teslim alan kişi ve haciz kaydının hukuki durumu açıkça gösterilmelidir. Resmî sicilli menkulde sicil kaydının fek edilip edilmediği ayrıca kontrol edilmelidir.
Malın geri verilmesi ile kamu borcunun aciz hali arasında da bağlantı olabilir. Başka haczi kabil mal bulunmaz ve borç tahsil edilemezse m.75 aciz fişi gündeme gelebilir.
M.87 uygulamasında kıymet takdiri neden kritik?
İlk satıştaki %75 eşiği kıymet takdiri üzerinden hesaplandığı için değerleme m.87’nin matematiksel temelidir. Yanlış kıymet, yanlış satış sonucu doğurur.
Borçlu değerin piyasanın çok altında veya çok üstünde olduğunu düşünüyorsa m.81 kapsamında bilirkişiyle yeniden değerleme talep edebilir. Bu başvuru satıştan önce yapılmalıdır.
Bir araçta hasar kaydı, kilometre ve model; makinede çalışma saati, teknoloji ve söküm maliyeti; stokta kalite ve raf ömrü kıymeti etkiler. Sadece satın alma faturasına bakmak yeterli değildir.
6183 m.81 kıymet takdiri rehberi değerleme itirazının ayrıntılarını açıklar.
İkinci satış sırasında borç ödenirse ne olur?
İhale tamamlanmadan önce kamu borcu, fer’ileri ve takip giderleri tamamen ödenirse ve haczin devamını gerektiren başka kamu alacağı yoksa satışın amacı ortadan kalkar. Tahsil dairesi satışın durdurulması ve haczin fekki işlemlerini yapmalıdır.
Kısmi ödeme halinde hangi malların hacizde kalacağı m.62’deki “yetecek miktar” ilkesiyle yeniden değerlendirilir. Tek bir bölünemeyen mal borçtan daha değerli olabilir; bu durumda satış bedelinden artan kısım m.74’e göre iade edilir.
Ödeme yapıldığında ihale sisteminin otomatik olarak güncellendiği varsayılmamalı; tahsil dairesinden satışın durdurulduğu yazılı biçimde teyit edilmelidir.
6183 m.87 satış dosyası kontrol listesi
- Hacizli menkulün kıymet takdirini doğrulayın.
- İlk artırmada en yüksek teklifin biçilen değerin yüzde kaçına denk geldiğini hesaplayın.
- Hiç alıcı çıkıp çıkmadığını satış tutanağından kontrol edin.
- İlk artırma başarısızsa ikinci artırma tarihinin 15 günlük süreye uygunluğunu inceleyin.
- İkinci artırma ilan ve teklif kayıtlarını dosyalayın.
- İkinci alıcının bedeli tam ödeyip ödemediğini kontrol edin.
- İkinci satış da başarısızsa pazarlıkla satış sürecinin başlatıldığını doğrulayın.
- Malın başka yere taşınması halinde nakliye giderini ekonomik faydayla karşılaştırın.
- Pazarlık satışında piyasa araştırmasını belgeleyin.
- Mal satılamazsa borçluya iade ve sicil işlemlerini kontrol edin.
- Satıştan tahsilat varsa m.74 mahsup hesabını doğrulayın.
| Aşama | M.87 sonucu |
|---|---|
| İlk artırmada teklif %75’in altında | 15 gün içinde ikinci artırma |
| İlk artırmada alıcı yok | 15 gün içinde ikinci artırma |
| İkinci artırmada satış | Kanuni koşullarla en yüksek teklif sahibine ihale |
| İkinci artırmada da satış yok | Pazarlıkla satış süreci |
| Pazarlıkla da satılamıyor | Koşullarına göre mal borçluya geri verilebilir |
Sık Sorulan Sorular
İlk ihalede yüzde 75’in altında teklif verilirse araç satılır mı?
M.87’ye göre ilk artırmada biçilen değerin yüzde 75’inin altında teklif varsa ikinci artırma yapılır.
İkinci ihale kaç gün içinde yapılır?
İlk artırma tarihinden itibaren 15 gün içinde ikinci satışa çıkarılır.
İlk ihalede hiç alıcı yoksa haciz kalkar mı?
Hayır. İkinci artırma ve gerekirse sonraki pazarlıkla satış süreci uygulanır.
İkinci ihalede de alıcı çıkmazsa ne olur?
M.87 kapsamında malın pazarlıkla satışı denenebilir; süreç sonunda satılamayan mal koşullarına göre borçluya geri verilebilir.
İkinci ihale alıcısı bedeli ödemezse?
M.86’daki bedeli ödemeyen ihale alıcısının fark, zarar ve faiz sorumluluğu gündeme gelir.
Kıymet yanlışsa yüzde 75 hesabına itiraz edilebilir mi?
Kıymet takdirinin hatalı olduğu düşünülüyorsa m.81 kapsamında bilirkişiyle yeniden değerleme talebi satıştan önce ileri sürülmelidir.
Mal borçluya geri verilirse vergi borcu silinir mi?
Hayır. Satıştan tahsilat olmadığı için kamu borcu devam eder ve başka mal, hak veya alacaklar takip edilebilir.
İkinci satıştan önce borç ödenirse ihale durur mu?
Borcun, fer’ilerin ve takip giderlerinin tamamı ödenmiş ve başka takip nedeni kalmamışsa satışın durdurulması ve haciz fekki gerekir.
Sonuç
6183 m.87, ilk artırmada yeterli teklif bulunmayan hacizli menkul için kademeli bir satış sistemi kurar. Biçilen değerin %75’inin altında teklif veya hiç alıcı çıkmaması halinde ilk artırmadan itibaren 15 gün içinde ikinci artırma yapılır. İkinci satış da sonuçsuz kalırsa pazarlıkla satış aşamasına geçilir ve sürecin sonunda ekonomik olarak satılamayan mal borçluya geri verilebilir. Bu süreçte kıymet takdiri, süreler, ihale bedelinin ödenmesi ve muhafaza giderleri birlikte denetlenmelidir.
İlgili rehberler: m.85 satış yöntemleri · m.86 bedeli ödemeyen alıcı · m.81 kıymet takdiri
Resmî kaynaklar: 6183 sayılı Kanun · Gelir İdaresi Başkanlığı mevzuat kaydı
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
