Hacizli Menkul Nasıl Satılır? Açık Artırma, Elektronik Satış, Pazarlık ve Borsa | 6183 m.85 (2026)
Kısa ve net cevap: 6183 sayılı Kanun’un 85. maddesine göre haczedilen menkul mallar kural olarak elektronik ortamda veya tahsil dairesinin satış mahallinde açık artırma yoluyla ve peşin para ile satılır. Satılacak malın niteliği uygunsa satış malın bulunduğu yerde de yapılabilir. Bozulması, çürümesi veya muhafazası tehlikeli ya da masraflı olan mallarda Kanun pazarlık usulüne; borsası bulunan mallarda ise borsada satışa imkan verir. Satış yöntemi seçilirken malın türü, değer kaybı riski, muhafaza maliyeti ve kamu alacağının tahsil menfaati birlikte değerlendirilir.
Kanuni dayanak: 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun m.85; bağlantılı olarak m.74, m.81, m.84, m.86, m.87 ve elektronik satış bakımından m.97/A. İçerik 18 Eylül 2026 tarihinde yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır.
6183 m.85 hangi satış yöntemlerini düzenler?
Madde 85, kamu alacağı nedeniyle haczedilmiş menkul malların paraya çevrilmesindeki temel satış yöntemlerini düzenler. Amaç hacizli malı kamu idaresine mülkiyet olarak geçirmek değil, mümkün olan kanuni yöntemle satıp elde edilen bedeli kamu alacağına mahsup etmektir.
Kanunun ana yöntemi açık artırmadır. Güncel düzenlemede satış elektronik ortamda veya tahsil dairesinin satış mahallinde gerçekleştirilebilir. Malın özellikleri uygunsa bulunduğu yerde satış da mümkündür. Böylece taşıma ve muhafaza maliyetinin gereksiz artması önlenebilir.
Her menkulün açık artırmayla bekletilmesi ekonomik olmayabilir. Bozulabilir, çürüyebilir, tehlikeli veya yüksek muhafaza gideri doğuran mallar için pazarlık usulü öngörülmüştür. Borsası olan malın borsada satılması ise şeffaf piyasa fiyatından yararlanmayı sağlar.
M.85 satış yöntemi hükmüdür; satışa ne zaman başlanacağı m.84, alıcının bedeli ödememesi m.86, yeterli teklif çıkmaması m.87 ve elektronik satışın ayrıntıları m.97/A ile birlikte değerlendirilmelidir.
Menkul mal açık artırmayla nasıl satılır?
Açık artırmada amaç rekabetçi tekliflerle hacizli malın mümkün olan ekonomik bedelle satılmasıdır. Satış şartları, malın kıymeti, artırma tarihi veya elektronik teklif süresi ve diğer bilgiler ilgililere duyurulur.
Fiziksel artırmada teklifler belirlenen satış yerinde alınır. Elektronik sistem kullanıldığında teklifler Kanunda ve Bakanlık düzenlemelerinde belirlenen süre içinde elektronik ortamdan verilir. Her iki yöntemde de satış kamu alacağı takip dosyasının parçasıdır ve sonuç resmi kayıtla tespit edilir.
İhaleye katılanların teklif verirken satış şartlarını ve malın mevcut durumunu incelemesi gerekir. Cebri satışta malın garanti kapsamı, fiziki durumu ve varsa takyidat veya teslim koşulları özel satıştan farklı olabilir.
Satış sonucu en yüksek teklif üzerinden şekillenir; ancak m.87’deki kıymet oranı ve varsa öncelikli haklar gibi kanuni alt sınırlar ayrıca uygulanır. Teklifin en yüksek olması her durumda ilk artırmada ihalenin kesinleşmesi için tek başına yeterli değildir.
Elektronik ortamda menkul satışı nasıl işler?
6183’te yapılan değişikliklerle hacizli malların elektronik ortamda satılmasına açık kanuni altyapı kurulmuştur. M.85 genel satış yönteminde elektronik açık artırmayı kabul eder; m.97/A ise elektronik satışın ilan, teklif ve sonuç kurallarını ayrıntılandırır.
Elektronik satışın temel avantajı daha geniş katılımcı kitlesine erişim ve tekliflerin sistem üzerinden şeffaf biçimde alınmasıdır. Fiziksel satış mahalline gelme zorunluluğu kalktığı için özellikle araç, makine ve ticari ekipman satışlarında rekabet artabilir.
Elektronik artırmada ilan metni, teklif başlangıç ve bitiş zamanı, teminat ve ödeme koşulları dikkatle incelenmelidir. Birden fazla ilan arasında çelişki varsa m.97/A’nın güncel hükümleri uyarınca elektronik ortamda yayımlanan ilan ve sistem kayıtları önem kazanır.
Elektronik satışta da alıcının bedeli süresinde tamamen ödememesi m.86 ve satışın iptaline ilişkin hükümleri gündeme getirir. Sistem üzerinden teklif vermek hukuki yükümlülüğü azaltmaz.
Peşin para ile satış kuralı ne anlama gelir?
M.85 menkul satışını peşin para esasına bağlar. İhale alıcısının teklif ettiği bedeli Kanunda ve satış şartlarında belirlenen süre ve yöntemle tamamen ödemesi gerekir. Kısmi ödeme veya tek taraflı taksit talebi ihale bedelinin ödenmiş sayılması sonucunu doğurmaz.
İhale bedelinin süresinde ödenmemesi halinde m.86 özel sorumluluk sistemi devreye girer. İhale bozulabilir; yeniden satış yapılabilir ve ilk alıcı satış farkı, zarar ve tecil faizi üzerinden sorumlu tutulabilir.
Bu nedenle artırmaya katılan kişi yalnız teklif rakamını değil, bedeli süresinde finanse edip edemeyeceğini de önceden hesaplamalıdır. Teminat yatırılmış olması kalan bedelin ödeme yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.
Ödeme tahsil dairesinin veya elektronik satış sisteminin gösterdiği resmi hesaba ve açıklama bilgileriyle yapılmalıdır. Başka kişiye yapılan ödeme veya satıcıyla özel anlaşma cebri ihale borcunu sona erdirmez.
Hacizli menkul bulunduğu yerde satılabilir mi?
Evet. Malın niteliği uygunsa m.85, bulunduğu yerde satış yapılmasına imkan verir. Özellikle taşınması güç makine, büyük iş ekipmanı, ağır stok veya sökümü önemli maliyet doğuran varlıklarda bu yöntem ekonomik olabilir.
Bulunduğu yerde satış, malın kimliğinin ve fiziki durumunun açık şekilde belirlenmesini gerektirir. Alıcıların malı inceleyebilmesi ve teslim koşullarının önceden bilinmesi önemlidir.
Mal borçlunun işletmesinde bırakılmışsa satış günü erişim sağlanmalı ve m.83 kapsamında iade/teslim yükümlülüğü yerine getirilmelidir. Borçlu malı saklar veya teslim etmezse m.80 zor kullanma ve m.83 sorumluluk hükümleri gündeme gelebilir.
Satış yerinin seçimi tahsilat sonucunu olumsuz etkileyemez. Çok uzak veya alıcı erişimine kapalı yerde satış rekabeti azaltıyorsa tahsil dairesinin daha uygun yöntem belirlemesi gerekir.
Hacizli menkul pazarlıkla ne zaman satılabilir?
Kanun, bozulması veya çürümesi mümkün olan, muhafazası tehlikeli ya da masraflı mallarda pazarlık usulüne imkan verir. Bu istisna, malın açık artırma takvimini beklerken ekonomik değerinin yok olmasını önlemek içindir.
Taze gıda, kısa raf ömürlü ürün, özel saklama koşulu gerektiren kimyasal madde veya çok yüksek günlük depo gideri doğuran mal somut koşullarda bu kapsama girebilir. Her ticari mal sırf daha hızlı satılmak isteniyor diye pazarlık usulüne geçirilemez.
Pazarlık usulünde de kamu alacağının ve borçlunun menfaati korunmalıdır. Malın gerçek piyasa değeri araştırılmalı; satış bedelinin keyfi biçimde düşük belirlenmemesi gerekir.
M.84’teki derhal satış hükmü ile m.85’teki pazarlık imkanı çoğu kez birlikte gündeme gelir. Bozulabilir malda önce ekonomik risk tespit edilir, ardından malın niteliğine uygun hızlı satış yöntemi seçilir.
Borsası bulunan mallar nasıl satılır?
Bir malın aktif ve resmi borsası varsa Kanun borsada satışa imkan verir. Borsa fiyatı şeffaf ve güncel piyasa değeri sunduğu için özellikle standartlaştırılmış emtia bakımından ekonomik sonuç sağlayabilir.
Borsada işlem için malın kalite, miktar ve standardının ilgili borsa kurallarına uygun şekilde belirlenmesi gerekir. Depolama belgesi, ürün sınıfı veya analiz raporu gibi belgeler talep edilebilir.
Borsa satışında oluşan bedel cebri takip dosyasına alınır ve m.74 uyarınca takip giderleri ile kamu alacağına mahsup edilir. Borsa komisyonu ve kanuni satış giderleri de hesapta gösterilmelidir.
Borsası bulunmayan veya ilgili borsada işlem koşullarını taşımayan mal için sırf teorik fiyat referansı bulunması borsa satışı anlamına gelmez.
Kıymet takdiri açık artırmayı nasıl etkiler?
M.81 uyarınca hacizli mala biçilen değer, satışın temel ekonomik referansıdır. İlk artırmada m.87’deki yüzde 75 eşiği bu kıymet üzerinden değerlendirilir.
Değer çok yüksek belirlenirse alıcılar ilk artırmada gerekli eşiğe ulaşamayabilir; çok düşük değer ise borçlunun malının gerçek piyasa değerinin altında satış riskini artırabilir. Bu nedenle borçlu hatalı kıymet görüyorsa satıştan önce bilirkişiyle yeniden değerleme istemelidir.
Kıymet takdirinin ayrıntıları için 6183 m.81 kıymet takdiri rehberi incelenebilir.
İhalede en yüksek teklifi veren kişi ne zaman alıcı olur?
Açık artırma sonunda en yüksek teklif sahibi, kanuni satış şartlarının sağlanması halinde alıcı sıfatını kazanır. Ancak ilk artırmada teklifin m.87’deki asgari kıymet oranını sağlaması ve varsa satış bedelinden önce karşılanması gereken hakları aşması gerekebilir.
Alıcının bedeli tamamen ve zamanında ödemesi zorunludur. Bedel ödenmezse ihale sonucunun korunması yerine m.86’daki yeniden satış ve mali sorumluluk sistemi uygulanır.
İhalenin tamamlanmasıyla teslim arasında malın muhafaza sorumluluğu devam eder. Tahsil dairesi bedel tahsil edilmeden malı usulsüz şekilde teslim etmemelidir.
İhaleden doğan satış bedeli tahsil edildiğinde m.74’teki mahsup sırası uygulanır; kamu borcu satış bedeli kadar azalır.
Satıştan önce borç ödenirse ne olur?
Kamu borcu, fer’ileri ve takip giderleri tamamen ödenmiş ve haczin devamını gerektiren başka borç kalmamışsa satışın amacı ortadan kalkar. Tahsil dairesinden haczin ve satışın kaldırıldığı yazılı olarak doğrulanmalıdır.
Kısmi ödeme halinde m.62’deki haciz miktarı yeniden değerlendirilir. Birden fazla menkul hacizli ise borcu aşan bölüm bakımından haczin daraltılması talep edilebilir.
Hacizli malın borçlu tarafından özel olarak satılması ise m.73’teki tasarruf yasağına tabidir; kamu idaresinin muvafakati olmadan yapılacak özel devir cebri satışı kendiliğinden durdurmaz.
6183 m.85 satış dosyası kontrol listesi
- Hacizli malın kıymet takdirini ve fiziksel durumunu doğrulayın.
- M.84 satış süresinin işletildiğini kontrol edin.
- Satış yönteminin açık artırma, elektronik, pazarlık veya borsa olduğuna ilişkin kanuni gerekçeyi belirleyin.
- Elektronik satışta ilan ve teklif tarihlerini kayıt altına alın.
- Fiziksel satışta yer, gün ve saat bilgilerini kontrol edin.
- Pazarlık satışı varsa bozulma, tehlike veya muhafaza maliyeti gerekçesini belgeleyin.
- Borsa satışı varsa malın ilgili borsa koşullarını taşıdığını doğrulayın.
- İhale alıcısının teklif ve teminat kayıtlarını inceleyin.
- Bedelin tamamen ve süresinde ödenip ödenmediğini kontrol edin.
- Ödenmemişse m.86 sorumluluk ve yeniden satış hükümlerini uygulayın.
- Satış bedelini m.74’e göre mahsup edin.
| Satış yöntemi | Ne zaman? |
|---|---|
| Açık artırma | Menkul satışının genel yöntemi |
| Elektronik açık artırma | Kanunun elektronik satış sistemi içinde |
| Pazarlık | Bozulma/çürüme veya muhafazanın tehlikeli-masraflı olması gibi özel hallerde |
| Borsa | Borsası bulunan ve işlem koşullarını taşıyan mallarda |
Sık Sorulan Sorular
Vergi hacizli araç açık artırmayla mı satılır?
Menkul malların genel satış yöntemi m.85 uyarınca açık artırmadır; elektronik satış da mümkündür.
Hacizli mal internetten satılabilir mi?
Evet. 6183 güncel düzenlemesi elektronik ortamda açık artırma ile menkul satışına imkan verir.
İhale bedeli taksitle ödenebilir mi?
M.85 peşin para esasını düzenler; satış şartlarında öngörülen sürede bedelin tamamen ödenmesi gerekir.
Bozulacak hacizli ürün nasıl satılır?
M.84 derhal satışa başlanmasına, m.85 ise şartları varsa pazarlık usulüne imkan verir.
Makine bulunduğu fabrikada satılabilir mi?
Malın niteliği uygunsa m.85 kapsamında bulunduğu yerde satış yapılabilir.
Borsada işlem gören ürün açık artırmaya girmek zorunda mı?
M.85, borsası bulunan malların borsada satılmasına imkan verir.
En yüksek teklifi vermek tek başına yeterli mi?
İlk satışta m.87’deki kıymet oranı ve diğer kanuni satış şartları da sağlanmalıdır.
İhale bedeli ödenmezse ne olur?
M.86 uyarınca yeniden satış ve teklif sahibi bakımından fark, zarar ve tecil faizi sorumluluğu gündeme gelir.
Sonuç
6183 m.85, hacizli menkulün paraya çevrilmesinde açık artırmayı temel yöntem olarak kabul eder ve elektronik satışa imkan verir. Malın niteliği uygunsa bulunduğu yerde satış; bozulma veya yüksek muhafaza riski varsa pazarlık; borsası varsa borsa satışı kullanılabilir. Satış yönteminin seçimi malın gerçek ekonomik değerini korumalı, kıymet takdiri ve ilan kayıtlarıyla denetlenebilir olmalıdır. İhale alıcısının bedeli tamamen ödemesi zorunludur; aksi halde m.86’daki mali sorumluluk uygulanır.
İlgili rehberler: m.84 satış zamanı · m.81 kıymet takdiri · m.74 mahsup
Resmî kaynaklar: 6183 sayılı Kanun · Gelir İdaresi Başkanlığı mevzuat kaydı
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
