Satış Komisyonu Üyesi Yakınının İhale Dosyasında Görev Alabilir mi? Çekinme | 6183 m.109 (2026)
Kısa ve net cevap: 6183 sayılı Kanun’un 109. maddesi, tahsil ve satış işlemlerinde görev alan belirli kişilerin kendileri veya yakınlarıyla ilgili dosyalarda görev yapmasını yasaklayan çekinme/görev yasağı hükmüdür. Satış komisyonu başkan ve üyeleri, bilirkişiler ve ilgili görevliler; kendileri, nişanlıları, eşleri, boşanmış olsalar dahi eski eşleri, üstsoy-altsoyları, evlatlık/evlat edinenleri, belirli dereceye kadar kan ve kayın hısımları veya temsil ettikleri kişilerle ilgili işlemlerde görev alamaz. Amaç, kıymet takdiri, ihale ve tahsil kararlarının çıkar çatışmasından uzak ve tarafsız yürütülmesini sağlamaktır.
Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor
Kanuni dayanak: 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun m.109; bağlantılı olarak m.90-99 ve m.108. İçerik 18 Eylül 2026 tarihinde yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır.
6183 m.109 neden görev yasağı getirir?
Kamu alacağının cebren tahsilinde haczedilecek malın seçimi, kıymet takdiri, satış şartnamesi, ihaleye kabul ve satış sonucu gibi işlemler borçlunun malvarlığını doğrudan etkiler. Bu kararları veren kişinin borçlu, alıcı veya hak sahibiyle yakın kişisel ilişkisinin bulunması tarafsızlık konusunda ciddi risk yaratır.
M.109 bu riski önlemek için bazı kişilerin belirli yakınlarıyla ilgili işlerde görev yapmasını yasaklar. Hüküm, fiilen taraflı davranışın ayrıca ispatlanmasını beklemeden çıkar çatışmasını önleyici niteliktedir.
Görev yasağı sadece ihale günü için değil, aynı satış/tahsil sürecinin değerleme, hazırlık ve karar aşamalarında da önem taşır.
Görevlinin “ben objektif davranırım” demesi kanuni çekinme sebebini ortadan kaldırmaz. Yakınlık veya temsil ilişkisi maddenin kapsamında ise dosya başka görevliye bırakılmalıdır.
Hangi kişiler m.109 kapsamındaki görev yasağına tabidir?
Satış komisyonu başkan ve üyeleri, bilirkişiler ve 6183 uygulamasında ilgili işlemde görev alan kişiler hükmün temel muhataplarıdır. Kişinin dosyada karar, değerleme veya satış üzerinde görev yetkisi bulunması önemlidir.
Örneğin taşınmazın rayiç değerini belirleyen bilirkişi, satış komisyonu üyesi veya ihale sürecinde resmi karar veren tahsil görevlisi yakınlık bağlantısı varsa görevden çekinmelidir.
Yalnız teknik olarak evrakı taşıyan veya dosyayla ilgisi olmayan personel ile karar/değerleme yetkisi bulunan görevli aynı konumda değildir. M.109 kapsamı görev tanımına göre belirlenir.
Kurum, satış başlamadan görevlilerin çıkar çatışması beyanlarını alarak sonradan doğacak fesih ve disiplin riskini azaltabilir.
Hangi yakınlıklar görev yasağı doğurur?
Kanun, kişinin kendisi yanında nişanlısı, eşi, belirli aile ve hısımlık ilişkileriyle bağlı kişiler bakımından görev yasağı öngörür. Üstsoy ve altsoy, evlatlık ve evlat edinen ile kanunda belirtilen dereceye kadar kan ve kayın hısımları bu sistem içinde değerlendirilir.
Üçüncü dereceye kadar kan veya kayın hısımlığı uygulamada özellikle önemlidir. Kardeş, amca, dayı, hala, teyze, yeğen gibi ilişkiler derece hesabı üzerinden incelenmelidir.
Akrabalık iddiası söylentiye değil resmi nüfus ve aile kayıtlarına dayanmalıdır. Kayın hısımlığının evlilik sona erdikten sonraki etkisi de kanun metni ve genel hısımlık kurallarıyla birlikte değerlendirilir.
Yakınlığın bulunması, görevlini kötü niyetli olduğu anlamına gelmez; ancak kanun tarafsızlığı korumak için kişinin dosyada görev almamasını ister.
Boşanmış eşle ilgili dosyada görev alınabilir mi?
M.109’un dikkat çeken yönlerinden biri, boşanma gerçekleşmiş olsa dahi eski eşle bağlantılı dosyalarda görev yasağını sürdürmesidir. Kanun, geçmiş evlilik ilişkisinin objektif tarafsızlık algısını etkileyebileceğini kabul eder.
Bu nedenle satış komisyonu üyesinin eski eşinin borçlu, ihale alıcısı veya doğrudan ilgili olduğu dosyada görev alması m.109 bakımından sorun yaratabilir.
Boşanmanın ne kadar önce gerçekleştiği tek başına kanuni yasağı kaldırmaz. Hükmün açık kapsamı esas alınır.
Dosya atama sisteminde yalnız mevcut eş bilgisi değil, gerekiyorsa eski eş ve diğer kanuni yakınlık bağlantıları da çıkar çatışması kontrolünde dikkate alınmalıdır.
Görevlinin temsil ettiği kişinin dosyasında görev alması neden yasaktır?
Bir kişi başka bir gerçek veya tüzel kişiyi vekil, temsilci veya benzeri hukuki sıfatla temsil ediyorsa onun menfaatiyle doğrudan bağlantı kurabilir. M.109 bu temsil ilişkisinin bulunduğu işlerde tarafsızlığı korur.
Örneğin görevli, özel hayatında bir şirketin hukuki veya mali temsil ilişkisi içindeyse aynı şirketin kamu borcu satış dosyasında karar verici görev üstlenemez.
Geçmiş temsil ilişkilerinin kapsamı ve devam eden ekonomik bağ somut olayda ayrıca değerlendirilebilir. Açık kanuni temsil devam ediyorsa çekinme yükümlülüğü daha nettir.
Temsil ilişkisi ticaret sicili, vekaletname veya sözleşmeyle tespit edilebilir.
Hacizli taşınmazın bilirkişisi borçlunun yakını olabilir mi?
Yakınlık m.109 kapsamındaysa bilirkişinin değerleme yapması uygun değildir. Bilirkişinin belirlediği rayiç m.91 ve m.94 ihale eşiğini doğrudan etkilediği için tarafsızlık özellikle önemlidir.
Yakın bilirkişinin yüksek veya düşük değer takdiri yapmış olması ayrıca ispatlanmasa bile kanuni çekinme kuralı ihlal edilmiş olabilir.
Bilirkişi görevlendirmeden önce taraflarla hısımlık, iş ve temsil ilişkisini bildirmelidir. Sonradan fark edilen bağlantı satış başlamadan dosyaya yazılı olarak bildirilmelidir.
Rayiç değer uyuşmazlığı için 6183 m.91 rayiç değer rehberi incelenebilir.
Satış komisyonu üyesi alıcının yakınıysa ne yapılmalıdır?
Üye m.109 kapsamındaki yakınlık nedeniyle dosyada görev almamalı ve yerine tarafsız üye görevlendirilmelidir. Komisyon karar yeter sayısı ve kuruluşu yeni üye ile usulüne uygun tamamlanmalıdır.
Yasaklı üyenin ihale koşullarını belirlemesi, teklifleri değerlendirmesi veya sonucu imzalaması satışın hukuka uygunluğunu tartışmalı hale getirir.
İlişki ihale öncesi öğrenilmişse gecikmeden değişiklik yapılmalıdır. İhale sonrası öğrenilmişse başvuru süresi, satış türü ve m.99 gibi fesih hükümleri ayrıca değerlendirilir.
Çıkar çatışmasının gizlenmesi ayrıca disiplin ve somut olaya göre ceza sorumluluğu doğurabilir.
M.109’a aykırı görev yapılan işlem otomatik geçersiz midir?
İşlemin hukuki sonucu, görev yasağının hangi aşamayı etkilediği ve ilgili satış hükmüne göre belirlenir. Taşınmaz ihalesinde esaslı tarafsızlık ihlali m.99 ihalenin feshi sürecinde ileri sürülebilir.
Değerleme aşamasındaki yasaklı bilirkişi nedeniyle hatalı rayiç oluşmuşsa önce kıymet ve sonraki ihale sonucuna etkisi incelenir. Komisyon üyesi yasaklıysa kararın oluşumuna etkisi ayrıca önem taşır.
Her durumda işlemi mümkün olduğunca ihale öncesinde düzeltmek daha güvenlidir. Satış tamamlandıktan sonra kısa fesih ve şikayet süreleri hak kaybı yaratabilir.
İhale dışında kalan idari tahsil işleminde ise işlemin niteliğine göre görevli yargı ve başvuru yolu belirlenir.
6183 m.108 ile m.109 arasındaki fark nedir?
M.108 esas olarak görevli ve belirli yakınlarının hacizli mal satışına alıcı olarak katılmasını yasaklar ve ceza yaptırımı öngörür. M.109 ise görevlinin kendisi veya yakınlarıyla ilgili dosyada karar/değerleme/görev yapmasını önleyen çekinme hükmüdür.
Bir olayda iki madde birlikte ihlal edilebilir. Örneğin satış komisyonu üyesi hem yakınının dosyasında görev yapmış hem de malın ekonomik olarak kendi hesabına alınmasını sağlamışsa m.108 ve m.109 ayrı ayrı incelenir.
6183 m.108 satışa katılma yasağı rehberi alıcı olma yasağını ayrıntılı açıklar.
6183 m.109 çıkar çatışması kontrol listesi
- Satış komisyonu başkan ve üyelerini belirleyin.
- Bilirkişi ve değerleme uzmanlarını listeleyin.
- Borçlu, alıcı ve hak sahiplerinin kimliklerini tespit edin.
- Görevlilerle taraflar arasında eş/nişanlı/eski eş bağlantısını kontrol edin.
- Üstsoy-altsoy, evlatlık ve kanunda belirtilen hısımlık derecelerini inceleyin.
- Temsil, vekalet veya ekonomik ilişki olup olmadığını araştırın.
- Çekinme sebebi varsa görevliyi işlemden çıkarın.
- Yeni görevlendirmeyi yazılı ve usulüne uygun yapın.
- İhlal ihale sonrası öğrenilmişse m.99 ve diğer başvuru sürelerini kontrol edin.
- M.108 satışa katılma yasağını ayrıca değerlendirin.
| Bağlantı | M.109 sonucu |
|---|---|
| Görevlinin kendi işi | Görev alamaz. |
| Eş / nişanlı / boşanmış eş | Kanuni çekinme kapsamındadır. |
| Üstsoy-altsoy ve ilgili hısımlar | Kanundaki derece sınırında görev yasağı vardır. |
| Temsil edilen kişi | İlgili işte görev alınamaz. |
Sık Sorulan Sorular
Satış komisyonu üyesi kardeşinin ihalesinde görev alabilir mi?
M.109 kapsamındaki hısımlık nedeniyle görev yasağı doğar; tarafsız başka üye görevlendirilmelidir.
Boşandığı eşin vergi haczi dosyasında görev alabilir mi?
M.109 boşanmış eş bağlantısını da görev yasağı bakımından dikkate alır.
Bilirkişi borçlunun akrabası olabilir mi?
Yakınlık m.109 kapsamındaysa bilirkişi görev almamalıdır.
Yakınlık varsa taraflı davranıldığı ayrıca kanıtlanmalı mı?
Görev yasağı önleyici niteliktedir; kanuni yakınlığın bulunması halinde kişi dosyada görev almamalıdır.
M.109 ihlali ihalenin feshine yol açabilir mi?
Esaslı tarafsızlık ihlali satışın hukuka uygunluğunu etkileyebilir; taşınmazda m.99 fesih yolu ve süreleri değerlendirilir.
M.108 ile m.109 aynı mı?
Hayır. M.108 satışa alıcı olarak katılmayı; m.109 ise yakın/ilgili kişinin dosyasında görev yapmayı yasaklar.
Görevli yakınının dosyasından kendiliğinden çekilmeli mi?
Kanuni çekinme sebebi varsa görevli durumu bildirip dosyada görev almamalıdır.
Elektronik ihale görev yasağını kaldırır mı?
Hayır. Satışın elektronik olması komisyon ve bilirkişi tarafsızlığına ilişkin m.109 kuralını değiştirmez.
Sonuç
6183 m.109, kamu alacağı tahsil ve satış sürecinde karar veren kişilerin çıkar çatışmasından uzak tutulmasını sağlar. Satış komisyonu üyeleri, bilirkişiler ve ilgili görevliler; kendileri, eş/nişanlı/eski eşleri, kanunda belirtilen yakınları veya temsil ettikleri kişilerle ilgili işlerde görev yapamaz. İhlal, değerleme ve ihale sürecinin hukuka uygunluğunu etkileyebilir. Bu nedenle satıştan önce yazılı çıkar çatışması kontrolü yapılması en güvenli uygulamadır.
İlgili rehberler: m.108 satışa katılma yasağı · m.90 satış komisyonu · m.99 ihalenin feshi
Resmî kaynaklar: 6183 sayılı Kanun · Gelir İdaresi Başkanlığı mevzuat kaydı
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu sitesinden daha fazla şey keşfedin
Son gönderilerin e-postanıza gönderilmesi için abone olun.
