EADUK Nedir? Eğitim, Araştırma ve Denetleme Uzmanları Kurulu | SHY-GÜVENLİK m.12 | 2026
Sivil havacılık güvenliği; yolcu taraması, hava aracı güvenliği, kargo ve posta, erişim kontrolü, güvenlik cihazları, eğitim, kalite kontrol, siber güvenlik ve hava trafik yönetimi gibi farklı uzmanlık alanlarını aynı sistemde birleştirir. Bu nedenle yalnızca idari karar almak değil, teknik ve operasyonel sorunları uzman düzeyinde incelemek de gerekir. SHY-GÜVENLİK m.12 bu ihtiyaca EADUK mekanizmasıyla cevap verir.
EADUK’un rolü özellikle doğru anlaşılmalıdır. Kurul, SHGM’nin yerine geçen düzenleyici otorite değildir; Merkez Güvenlik Kurulunun yerine ulusal politika belirleyen bir organ da değildir. Yönetmelikte EADUK’a verilen işlev; çözüm geliştirme, araştırma, uzmanlık desteği ve kurumlar arası koordinasyona katkıdır. Karar, onay veya yaptırım yetkisi bulunan makamlarla EADUK’un uzmanlık rolü birbirine karıştırılmamalıdır.
Hukuki dayanak: SHY-GÜVENLİK m.12
Madde 12 dört fıkradan oluşur. Birinci fıkra, EADUK’un SHGM koordinasyonunda ve uzman düzeyinde personelden oluşacağını; kurulun sivil havacılık güvenliği sorunlarıyla ilgili çözüm yolları geliştirmek, araştırma yapmak, uzmanlık alanlarına giren konularda Genel Müdürlüğe yardımcı olmak ve kurumlar arası koordinasyonun sağlanmasına katkıda bulunmak amacıyla kurulacağını düzenler.
İkinci fıkraya göre sekretarya hizmetleri Genel Müdürlük tarafından yürütülür. Üçüncü fıkra üyeler, görev, yetki ve sorumluluklar ile çalışma usul ve esaslarının MSHGP’de belirleneceğini hükme bağlar. Dördüncü fıkra ise EADUK’un Merkez Güvenlik Kurulu, MSHGP ve ilgili mevzuatla verilen diğer görevleri yerine getireceğini düzenler.
EADUK hangi kurumun koordinasyonunda çalışır?
EADUK, Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü koordinasyonunda çalışır. Bu tercih, SHGM’nin SHY-GÜVENLİK m.6 uyarınca sivil havacılık güvenliğinde yetkili otorite olmasıyla uyumludur. SHGM, MSHGP’yi hazırlar ve geliştirir, uluslararası standartları takip eder, işletme güvenlik planlarının genel esaslarını belirler ve uygun görülen planları onaylar. EADUK ise bu düzenleyici sistem içinde uzman desteği sağlar.
SHGM’nin sivil havacılık güvenliği yetkileri yazımızda m.6 kapsamındaki merkezi otorite rolünü ayrıntılı açıkladık. EADUK’un hukuki konumu bu yetkinin alternatifi değil, uzmanlık ve koordinasyon destek mekanizmasıdır.
EADUK neden uzman düzeyindeki personelden oluşur?
Havacılık güvenliğinde bir sorun, aynı anda teknik cihaz, operasyon, mevzuat, kolluk, kargo, eğitim veya bilgi sistemleri boyutu taşıyabilir. Örneğin yeni bir tarama teknolojisinin değerlendirilmesi yalnızca cihazın teknik performansına bakılarak yapılamaz; personel eğitimi, havaalanındaki yolcu akışı, kalite kontrol yöntemi, yasaklı madde tespit kapasitesi ve mevcut güvenlik programıyla uyumu da değerlendirilmelidir.
Madde 12’nin “uzman düzeyinde personel” vurgusu bu çok disiplinli yapıyla bağlantılıdır. Kurulun görevi günlük rutin işlemi yürütmek değil, güvenlik sorununun nedenini ve çözüm seçeneklerini uzmanlık bilgisiyle değerlendirmektir.
EADUK sivil havacılık güvenliği sorunlarına nasıl yaklaşır?
Yönetmelik “çözüm yolları geliştirmek” görevini açıkça düzenler. Bu ifade, kurulun yalnızca sorun tespit eden bir yapı olmadığını gösterir. İncelenen konuda mevcut uygulamanın neden yeterli olmadığı, hangi alternatif tedbirlerin bulunduğu, bu tedbirlerin ulusal güvenlik programıyla nasıl uyumlu hale getirileceği ve kurumlar arası görev paylaşımının nasıl kurulacağı değerlendirilir.
Bir çözüm önerisinin uygulanması, yetkili makamların karar ve onay süreçlerine tabidir. EADUK’un teknik veya operasyonel öneri geliştirmesi, işletmeye tek başına doğrudan yeni bir yaptırım veya izin yükümlülüğü oluşturduğu anlamına gelmez. Hukuki sonuç, önerinin yetkili düzenleme veya karar mekanizmasına yansımasıyla doğar.
EADUK araştırma yapabilir mi?
Evet. Araştırmalarda bulunmak m.12’de açık görevlerden biridir. Araştırma; yeni tehdit türleri, güvenlik cihazlarının etkinliği, tarama yöntemleri, insan faktörü, eğitim ihtiyaçları, havaalanı süreçlerindeki zafiyetler veya uluslararası güvenlik uygulamalarının ulusal sisteme etkisi gibi alanlarda yürütülebilir.
Araştırmanın amacı akademik yayın üretmekle sınırlı değildir. Havacılık güvenliğinde araştırma sonucu, mevzuat veya MSHGP güncellemesine, yeni eğitim içeriğine, farklı cihaz veya kontrol yöntemi kullanılmasına, kalite kontrol faaliyetinin değiştirilmesine ya da kurumlar arası görev akışının yeniden düzenlenmesine temel oluşturabilir.
EADUK denetim yapan kurul mudur?
Kurulun adında “Denetleme” ifadesi bulunmasına rağmen SHY-GÜVENLİK m.12’nin verdiği görevler ile m.52’de düzenlenen Ulusal Havacılık Güvenliği Denetim Görevlisinin yetkileri aynı değildir. M.52’deki denetim görevlileri tesis, hava aracı ve kayıtlara erişme, test yapma, numune alma ve ciddi tehlikede belirli düzeltici işlemleri başlatma gibi açık yetkilere sahiptir. EADUK’un m.12’deki temel rolü ise uzmanlık, araştırma, çözüm geliştirme ve koordinasyondur.
Bu ayrım uygulamada önemlidir. EADUK tarafından yapılan uzmanlık çalışması ile resmi kalite kontrol veya denetim faaliyeti aynı kayıt ve yetki rejimine tabi görülmemelidir. Hangi faaliyetin hangi hukuki yetkiye dayandığı raporda açıkça gösterilmelidir.
EADUK ile GEADB arasındaki fark nedir?
GEADB, SHY-GÜVENLİK m.15 uyarınca havaalanlarında alınan güvenlik önlemlerini test etmek, denetlemek, araştırmak ve geliştirmek için rapor hazırlamak üzere oluşturulan havaalanı güvenlik, eğitim, araştırma ve denetleme birimidir. EADUK ise SHGM koordinasyonunda, ulusal sistem içinde uzman düzeyinde kurulan kuruldur.
Dolayısıyla GEADB havaalanı düzeyinde çalışan bir birim; EADUK ise merkezi uzmanlık ve koordinasyon yapısıdır. İsim benzerliği iki yapının aynı olduğu anlamına gelmez. Havaalanında tespit edilen yapısal bir sorunun merkezi değerlendirme gerektirmesi halinde saha bulguları ulusal uzmanlık ve karar mekanizmalarına taşınabilir.
EADUK ile Merkez Güvenlik Kurulu arasındaki fark nedir?
Merkez Güvenlik Kurulu, m.11 uyarınca ulusal politika, ülke genelindeki tedbirler, kurumlar arası koordinasyon ve havaalanlarından iletilen sorunların çözümünden sorumludur. EADUK ise uzman düzeyinde araştırma ve çözüm geliştirme desteği verir. Birinin politika ve koordinasyon sorumluluğu, diğerinin teknik uzmanlık işlevi vardır.
M.12/4’ün EADUK’a Merkez Güvenlik Kurulu tarafından verilen görevleri yerine getirme yükümlülüğü getirmesi de bu ilişkiyi gösterir. Kurul, uzmanlık gerektiren bir konuyu EADUK çalışmasına konu edebilir; EADUK elde ettiği bulguları yetkili mekanizmaya sunar.
EADUK sekretaryasını kim yürütür?
SHY-GÜVENLİK m.12/2 açık biçimde sekretarya hizmetlerinin Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü tarafından yürütüleceğini düzenler. Sekretarya; toplantı ve belge akışının düzenli yürütülmesi, gündem ve raporların takibi, kurumlar arası yazışmanın yönetilmesi ve çalışma kayıtlarının kurumsal biçimde saklanması bakımından önemlidir.
Sekretarya görevi kurulun uzmanlık çalışmalarını idari olarak sürdürülebilir hale getirir. Toplantı karar veya çalışma notlarının kimin tarafından saklanacağı, görevlendirmelerin nasıl izleneceği ve sonuçların hangi makama sunulacağı belirsiz bırakılmaz.
EADUK üyeleri kimlerden oluşur?
SHY-GÜVENLİK m.12, isim veya kurum bazında ayrıntılı üye listesini kendi metninde saymaz. Üyeler ile görev, yetki ve sorumluluklar; çalışma usul ve esasları MSHGP’de belirlenir. Bu nedenle güncel EADUK yapısı hakkında değerlendirme yapılırken yalnızca Yönetmelik m.12’ye bakmak yeterli değildir; yürürlükteki MSHGP esas alınmalıdır.
Bu hüküm, uzmanlık ihtiyacının ve kurumlar arası yapının zaman içinde değişebilmesine imkân sağlar. Ancak üyelik ve çalışma düzeninin belirlenmesi keyfî değildir; MSHGP çerçevesinde yürütülür.
EADUK çalışması işletmeler için doğrudan bağlayıcı mıdır?
EADUK’un m.12 kapsamında geliştirdiği çözüm veya araştırma sonucu tek başına yeni bir mevzuat hükmü değildir. İşletme açısından bağlayıcı sonuç, yetkili makamın bu çalışmayı MSHGP değişikliği, SHGM düzenlemesi, Merkez Güvenlik Kurulu kararı, onay şartı veya başka bir hukuki işleme dönüştürmesi halinde ortaya çıkar.
Bununla birlikte işletme veya kurum EADUK çalışmasına bilgi, uzmanlık veya veri sunmakla ilgili bir görev aldıysa, bu görev MSHGP veya yetkili karar çerçevesinde yerine getirilmelidir.
Kurumlar arası koordinasyon EADUK seviyesinde nasıl işler?
Teknik güvenlik sorunları çoğu zaman birden fazla kurumu ilgilendirir. Örneğin gümrüklü sahadaki kargo taramasında Ticaret Bakanlığı, havaalanı işletmesi, yetkili acente ve havayolu; potansiyel tehlikeli yolcu sürecinde İçişleri Bakanlığı, mülki idare amirliği, havaalanı ve havayolu birlikte görev yapar. EADUK’un uzman düzeyindeki koordinasyon görevi, bu süreçlerdeki teknik ve uygulama sorunlarının ortak zeminde değerlendirilmesini sağlar.
Koordinasyonun amacı kurumların yasal yetkilerini birleştirmek değildir. Her kurum kendi görev alanını korur; ortak sorun için uygulanabilir ve ulusal standarda uygun çözüm geliştirilir.
Bir EADUK çalışmasında hangi kayıtlar önemlidir?
Görevlendirme veya gündem konusu, incelenen mevzuat ve güvenlik standardı, kullanılan veri ve bulgular, toplantı ve uzman görüşleri, değerlendirilen çözüm seçenekleri, ulaşılan sonuç ve yetkili makama sunulan öneriler kayıt altına alınmalıdır. Araştırmada test veya saha verisi kullanılmışsa verinin kaynağı ve yöntemi de raporda açıklanmalıdır.
Bu kayıtlar daha sonra aynı konuda mevzuat değişikliği veya güvenlik kararı alındığında kararın teknik temelinin izlenmesini sağlar. Ayrıca benzer sorunların tekrarında önceki çalışma ve sonuçların karşılaştırılmasına imkân verir.
EADUK güvenlik cihazı seçiminde rol alabilir mi?
Madde 12’nin araştırma ve uzmanlık desteği görevi, güvenlik cihazları veya yöntemleri konusunda teknik çalışma yapılmasına hukuki zemin sağlar. Ancak cihazların hangi standartlara uygun olacağı, onay veya sertifikasyon gereklilikleri ve kullanım sorumluluğu m.48 ile SHGM’nin ilgili düzenlemelerine tabidir. EADUK çalışması tek başına cihazın yetkilendirilmesi anlamına gelmez.
EADUK eğitim politikası belirler mi?
Havacılık güvenliği eğitimlerinin şartları m.47 ve SHGM düzenlemeleri kapsamında belirlenir. EADUK, uzmanlık ve araştırma görevi çerçevesinde eğitim ihtiyacı veya içerik geliştirilmesine ilişkin çalışma yapabilir; ancak eğitim sertifikasyon rejiminin yetkili otoritesi SHGM’dir. Kurulun adı içinde “Eğitim” bulunması, tüm eğitim yetkisinin EADUK’a ait olduğu anlamına gelmez.
EADUK çalışması ile kalite kontrol bulgusu nasıl ilişkilendirilir?
SHY-GÜVENLİK m.51 kapsamındaki kalite kontrol faaliyetlerinde tekrarlayan veya sistematik bir zafiyet tespit edilmesi, uzman düzeyinde araştırma gerektirebilir. Bu durumda bulgular, yetkili mekanizma üzerinden EADUK’un inceleme konusuna dönüşebilir. EADUK nedenleri ve çözüm seçeneklerini araştırabilir; uygulanacak idari karar ise yetkili kurumlarca verilir.
Bu ayrım, “tespit–araştırma–karar–uygulama–yeniden denetim” zincirinin sağlıklı kurulmasını sağlar.
EADUK raporları nasıl kullanılmalıdır?
Bir EADUK raporu, araştırmanın amacını, kapsamını, mevzuat dayanağını, tespit edilen sorunu, kullanılan yöntemi, bulguları ve çözüm seçeneklerini açık biçimde göstermelidir. Kesin mevzuat hükmü ile uzman değerlendirmesi birbirinden ayrılmalıdır. Önerinin uygulanması belirli bir yetkili makam kararını gerektiriyorsa bu durum raporda belirtilmelidir.
2026 için kurumların EADUK bakımından kontrol listesi
1. EADUK’a ilişkin güncel üyelik ve çalışma esasları için yürürlükteki MSHGP kontrol edilmelidir.
2. EADUK görevlendirmeleri ve çalışma konuları kayıt altına alınmalıdır.
3. Araştırma ve çözüm önerileri mevzuat hükmünden açıkça ayrılmalıdır.
4. Yetkili makam kararı gerektiren öneri, karar alınmadan işletmeye zorunlu kural olarak aktarılmamalıdır.
5. EADUK, GEADB ve ulusal denetim görevlilerinin görevleri karıştırılmamalıdır.
6. Çalışma sonucu MSHGP veya prosedür değişikliğine dönüşürse uygulama ve eğitim kayıtları güncellenmelidir.
EADUK çalışma dosyası hangi belgelerden oluşmalıdır?
Uzmanlık çalışmasının izlenebilir olması için görevlendirme veya gündem belgesi, incelenen mevzuat, kullanılan teknik veri, kurum görüşleri, toplantı notları, varsa saha gözlemi veya test sonuçları, alternatif çözüm seçenekleri ve sonuç raporu aynı dosyada tutulmalıdır. Raporun hangi tarihte hangi makama sunulduğu ve sonrasında hangi idari işlemin yapıldığı da kayda bağlanmalıdır. Böylece daha sonra aynı güvenlik konusu tekrar gündeme geldiğinde yalnızca sonuç cümlesi değil, sonuca ulaştıran teknik ve hukuki değerlendirme de görülebilir.
Çalışmada başka kurum veya işletmelerden veri istenmişse verinin kapsamı ve kaynağı belirtilmelidir. Teknik bulgunun uzman görüşü mü, resmi denetim sonucu mu, yoksa doğrulanmış operasyon kaydı mı olduğu birbirinden ayrılmalıdır. Bu ayrım, önerinin ağırlığını ve uygulanması için hangi yetkili işlemin gerektiğini doğru belirlemeyi sağlar.
Güvenlik açısından hassas bilgiler EADUK çalışmasında nasıl ele alınmalıdır?
Havacılık güvenliği araştırmaları; kontrol noktası zafiyetleri, cihaz performansı, kritik alan erişimi, tehdide karşı uygulanan özel tedbir veya sistem mimarisi gibi kamuya açık olmayan bilgiler içerebilir. Bu bilgiler çalışma amacıyla ihtiyaç duyan uzmanlarla sınırlı tutulmalı, yetkisiz kişilere aktarılmamalı ve kurumun güvenli belge yönetimi kurallarına göre saklanmalıdır. EADUK’un araştırma görevi, güvenlik açısından hassas bilginin sınırsız paylaşılmasına dayanak oluşturmaz.
Raporun farklı kurumlarla paylaşılması gerekiyorsa her kurumun görev alanı için gerekli bölüm esas alınmalı; operasyonel zafiyeti artıracak gereksiz teknik ayrıntılar yaygın dağıtıma sokulmamalıdır. Böylece araştırma ve koordinasyon ihtiyacı ile güvenlik bilgisinin korunması birlikte yürütülür.
EADUK çalışması MSHGP değişikliğine nasıl dönüşebilir?
EADUK araştırması mevcut güvenlik yönteminin güncellenmesi gerektiğini ortaya koyarsa sonuç SHGM ve yetkili karar mekanizmaları tarafından değerlendirilir. Ulusal uygulamanın değiştirilmesi gerekiyorsa MSHGP’nin SHY-GÜVENLİK m.5 kapsamındaki güncelleme sistemi işletilir. Değişiklik yürürlüğe girdikten sonra işletmeler kendi güvenlik planı, prosedür, eğitim ve kayıt sistemlerini yeni standarda uyarlamak zorundadır.
Bu zincir EADUK’un rolünü netleştirir: uzmanlık çalışması teknik dayanak üretir; yetkili makam hukuki veya idari kararı alır; sorumlu işletmeler kararı uygular; kalite kontrol sistemi de uygulamanın etkinliğini denetler.
Resmî kaynaklar
Güncel düzenleme ve değişiklik kontrolünde SHGM Sektörel Yönetmelikler sayfası ile Mevzuat Bilgi Sistemi – Sivil Havacılık Güvenliği Yönetmeliği esas alınmalıdır. EADUK üyeleri ve çalışma usulleri için yürürlükteki MSHGP ayrıca kontrol edilmelidir.
Sık Sorulan Sorular
EADUK açılımı nedir?
Eğitim, Araştırma ve Denetleme Uzmanları Kuruludur.
EADUK hangi kurumun koordinasyonundadır?
Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü koordinasyonunda çalışır.
EADUK’un temel görevi nedir?
Sivil havacılık güvenliği sorunlarına çözüm geliştirmek, araştırma yapmak, SHGM’ye uzmanlık desteği sağlamak ve kurumlar arası koordinasyona katkı sunmaktır.
EADUK sekretaryasını kim yürütür?
SHGM yürütür.
EADUK üyeleri Yönetmelikte tek tek sayılmış mıdır?
Hayır. Üyeler ve çalışma esasları MSHGP’de belirlenir.
EADUK ile Merkez Güvenlik Kurulu aynı mıdır?
Hayır. Merkez Güvenlik Kurulu ulusal politika ve koordinasyon sorumluluğundadır; EADUK uzmanlık, araştırma ve çözüm geliştirme desteği verir.
EADUK ile GEADB aynı yapı mıdır?
Hayır. GEADB havaalanı düzeyinde çalışan birimdir; EADUK SHGM koordinasyonundaki merkezi uzmanlar kuruludur.
EADUK resmi denetim görevlisinin yetkilerine sahip midir?
M.12 EADUK’a m.52’deki ulusal denetim görevlilerine verilen özel denetim yetkilerini vermez.
EADUK önerisi doğrudan işletmeyi bağlar mı?
Tek başına yeni bir mevzuat hükmü oluşturmaz; bağlayıcı sonuç yetkili makamın ilgili hukuki işlem veya düzenlemesiyle doğar.
EADUK hangi diğer görevleri yapar?
Merkez Güvenlik Kurulu, MSHGP ve ilgili mevzuatla verilen diğer görevleri yerine getirir.
Bu içerik, 22 Mayıs 2026 tarihli SHY-GÜVENLİK m.12 ve bağlantılı güncel havacılık güvenliği düzenlemeleri esas alınarak hazırlanmıştır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
