Merkez Güvenlik Kurulu Ne Yapar? SHY-GÜVENLİK m.11 | 2026
Sivil havacılık güvenliği yalnızca tek bir havaalanının veya tek bir işletmenin çözebileceği bir konu değildir. Aynı güvenlik zincirinde Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü, İçişleri Bakanlığı, Ticaret Bakanlığı, DHMİ, havaalanı mülki idare amirlikleri, havaalanı ve terminal işletmeleri, havayolu şirketleri, özel güvenlik kuruluşları, kargo ve tedarik işletmeleri görev yapar. Bu kadar çok aktörün bulunduğu bir alanda ülke genelinde ortak güvenlik politikası ve kurumlar arası koordinasyon mekanizması zorunludur. SHY-GÜVENLİK m.11 bu işlevi Merkez Güvenlik Kuruluna verir.
Kurulun görevi, havaalanındaki günlük vardiya veya tekil tarama işlemini yönetmek değildir. Merkez Güvenlik Kurulu ulusal ölçekte politika, koordinasyon, tedbir ve çözüm mekanizmasıdır. Havaalanındaki günlük uygulama ise havaalanı mülki idare amiri, güvenlik komisyonu, ilgili kamu birimleri ve sorumlu işletmeler tarafından yürütülür. Bu ayrım, ulusal karar ile saha uygulamasının birbirine karıştırılmaması açısından önemlidir.
Hukuki dayanak: SHY-GÜVENLİK m.11
Yönetmeliğin 11. maddesinin birinci fıkrası, kurulun sorumluluklarını açık biçimde sıralar: sivil havacılık güvenliği ulusal politikalarını belirlemek; kurumlar arasında koordinasyon sağlamak; ülke genelindeki sivil havaalanlarında güvenlik politikaları ve gerekli tedbirleri belirlemek; ulusal ve uluslararası güvenlik politika ve programlarını görüşmek ve oluşturmak; havaalanı mülki idare amirlikleri tarafından iletilen sorunları değerlendirip çözüme kavuşturmak.
İkinci fıkra ise görev alanını yalnızca bu listeyle sınırlamaz. Merkez Güvenlik Kurulu, Sivil Hava Meydanları, Limanlar ve Sınır Kapılarında Güvenliğin Sağlanması, Görev ve Hizmetlerin Yürütülmesi Hakkında Yönetmelik, MSHGP ve ilgili mevzuatla verilen diğer görevleri de yerine getirir. Bu nedenle kurulun hukuki çerçevesi SHY-GÜVENLİK m.11 ile birlikte bağlantılı düzenlemelerden oluşur.
Merkez Güvenlik Kurulu ile Milli Güvenlik Kurulu aynı kurum mudur?
Hayır. İsim benzerliği nedeniyle kavramlar karıştırılmamalıdır. SHY-GÜVENLİK m.11’de düzenlenen Merkez Güvenlik Kurulu, sivil havacılık güvenliği organizasyonu içinde görev yapan kuruldur. Milli Güvenlik Kurulu ise Anayasa ve kendi özel mevzuatı çerçevesinde farklı bir kurumdur. Havacılık güvenliği yazışmalarında “Merkez Güvenlik Kurulu” adı açık kullanılmalı, kısaltmaların karışıklık doğurmasına izin verilmemelidir.
Ulusal havacılık güvenliği politikasını kim belirler?
Madde 11’e göre sivil havacılık güvenliğiyle ilgili ulusal politikaların belirlenmesi Merkez Güvenlik Kurulunun temel sorumluluklarından biridir. Bu politika, tek tek işletmelerin kendi güvenlik planlarından daha üst düzeyde bir çerçeve oluşturur. Havaalanı işletmeleri ve havayolu şirketleri kendi planlarını oluştururken ulusal politika ve MSHGP ile uyumlu hareket etmek zorundadır.
Ulusal politika; risklerin önceliklendirilmesi, kurumlar arası görev yaklaşımı, havaalanlarında güvenlik seviyesinin ülke çapında benzer esaslarla yürütülmesi ve uluslararası standartların ulusal sisteme aktarılması bakımından yönlendirici rol oynar. Milli Sivil Havacılık Güvenlik Programı rehberimizde programın hazırlanma ve güncellenme sistemini ayrıca açıkladık.
Kurumlar arası koordinasyon neden Merkez Güvenlik Kuruluna verilmiştir?
Havacılık güvenliğinin farklı bölümlerinde farklı kurumlar yetkilidir. İçişleri Bakanlığı risk ve tehdit takibi, kabul edilemeyen yolcu ve kolluk kapasitesi gibi alanlarda; Ticaret Bakanlığı gümrüklü sahalarda; SHGM düzenleme ve ulusal programda; DHMİ kendi işletme ve hava trafik görevlerinde; özel işletmeler ise kendilerine verilen operasyonel güvenlik tedbirlerinde sorumludur. Bu dağıtılmış yapı merkezî koordinasyon olmadan görev boşluğuna veya çakışmasına yol açabilir.
Kurulun koordinasyon rolü, her kurumun yasal yetkisini ortadan kaldırmaz. Amaç görevleri tek elde toplamak değil; farklı görevlerin aynı ulusal güvenlik hedefi doğrultusunda yürütülmesini sağlamaktır. havaalanı ve havayolu işletmelerinin güvenlik sorumluluğu yazımızda saha düzeyindeki görev dağılımını ayrıntılı ele aldık.
Ülke genelindeki sivil havaalanlarında güvenlik tedbirlerini kim belirler?
Madde 11, ülke genelindeki sivil havaalanlarında güvenlik politikalarının ve alınması gereken tedbirlerin belirlenmesini kurulun sorumlulukları arasında sayar. Bu hüküm, temel güvenlik yaklaşımının havaalanından havaalanına tamamen değişmesini önleyen ulusal standardizasyon mekanizmasının parçasıdır.
Her havaalanının fiziki yapısı, trafik yoğunluğu ve risk profili farklı olabilir. Bu nedenle saha özelinde ek tedbirler alınabilir; ancak temel politika ve ulusal güvenlik standardı ortak çerçeveye dayanır. Havaalanı mülki idare amirliği ve güvenlik komisyonu bu ulusal çerçeveyi kendi havaalanının koşullarına göre uygular.
Uluslararası güvenlik politika ve programlarının kurul açısından önemi nedir?
Uluslararası sivil havacılık, farklı ülkelerin havaalanları ve taşıyıcıları arasında sürekli bağlantı oluşturur. Bir ülkedeki güvenlik standardı diğer ülkeye yapılan uçuşu doğrudan etkileyebilir. Bu nedenle m.11, ulusal ve uluslararası güvenlik politika ve programlarının görüşülmesini ve oluşturulmasını kurulun sorumluluğuna verir.
SHGM’nin Şikago Sözleşmesinin güvenlikle ilgili ekleri ve ECAC gerekliliklerini takip etme görevi m.6’da düzenlenmiştir. SHGM’nin sivil havacılık güvenliği yetkileri yazımız bu teknik-düzenleyici boyutu açıklar. Merkez Güvenlik Kurulu ise ulusal politika ve kurumlar arası koordinasyon boyutunda görev yapar.
Havaalanından merkeze hangi sorunlar taşınabilir?
Madde 11, havaalanı mülki idare amirliklerince intikal ettirilen sorunların değerlendirilerek çözüme kavuşturulmasını kurulun görevleri arasında açıkça sayar. Bu sistem, yalnızca yerel imkânlarla çözülemeyen veya birden fazla merkezi kurumun kararını gerektiren güvenlik sorunlarının üst seviyeye taşınmasını sağlar.
Örneğin kurumlar arası yetki uyuşmazlığı, ulusal düzeyde ortak standart gerektiren bir uygulama farklılığı, yeni bir tehdit türü, birden fazla havaalanını ilgilendiren teknik güvenlik problemi veya merkezi mevzuat değişikliği gerektiren durumlar kurul seviyesinde değerlendirilebilir. Sorunun kurula taşınması, havaalanındaki yetkili makamların acil güvenlik tedbiri alma görevini ortadan kaldırmaz.
Havaalanı mülki idare amirliği ile kurul arasındaki ilişki
Havaalanı mülki idare amiri, SHY-GÜVENLİK m.13 uyarınca havaalanında kamu düzeni ve güvenliğinin sağlanması, kurumlar arası koordinasyon, güvenlik çalışmalarının denetlenmesi, denetim sonuçlarının takibi ve havaalanı güvenlik programının oluşturulup uygulanmasından sorumludur. Merkez Güvenlik Kurulu ise ulusal seviyede politika ve çözüm üretir.
Dolayısıyla sistem iki seviyelidir: havaalanı düzeyinde mülki idare amiri, ülke düzeyinde Merkez Güvenlik Kurulu. Havaalanında çözülemeyen veya merkezi karar gerektiren sorunların yukarı iletilmesi, ulusal düzeyde aynı sorunun farklı havaalanlarında farklı yöntemlerle ele alınmasını engeller.
Kurul kararı işletmeler için neden önemlidir?
SHY-GÜVENLİK’in farklı maddeleri, kurum ve işletmelere Merkez Güvenlik Kurulu kararlarıyla verilen görevleri yerine getirme yükümlülüğü yükler. Örneğin m.10 diğer kurum ve kuruluşların MSHGP ve kurul kararları ile ilgili mevzuatla verilen görevleri yerine getireceğini açıkça düzenler. Bu nedenle işletmeler yalnızca Yönetmeliğin yayımlandığı tarihteki metne bakarak güvenlik uyumunu tamamlanmış sayamaz.
İşletme içinde kurul kararlarının kendisine iletilmesi, ilgili birime dağıtılması, prosedüre yansıtılması ve uygulama tarihinin kayda geçirilmesi için doküman yönetim sistemi kurulmalıdır. Uygulamayı değiştiren kararın personele aktarılmaması, kâğıt üzerinde uyumlu fakat sahada eski usulü sürdüren bir sistem yaratır.
Merkez Güvenlik Kurulu işletmenin güvenlik planını doğrudan onaylar mı?
SHY-GÜVENLİK m.6, işletmelerin güvenlik planlarının genel esaslarını belirleme ve uygun görülen planları onaylama görevini Sivil Havacılık Genel Müdürlüğüne verir. Merkez Güvenlik Kurulunun m.11’deki temel görevi ise ulusal politika, koordinasyon ve tedbir belirlemektir. Bu iki işlev birbirine karıştırılmamalıdır.
Kurulun aldığı bir politika veya güvenlik kararı işletme planında değişiklik gerektirebilir; ancak plan onayı m.6’daki yetki sistemi çerçevesinde yürütülür.
Yeni bir tehdit ortaya çıktığında kurul toplantısı beklenir mi?
Her güvenlik tedbiri kurul toplantısına bağlı değildir. SHY-GÜVENLİK m.5, acil uygulanması gereken havacılık güvenliği kararlarının SHGM tarafından toplantı yapılmaksızın Merkez Güvenlik Kurulu üyelerinin görüşüne sunulabilmesini düzenler. Havaalanı düzeyinde ise mülki idare amirliği risk değerlendirmesine dayalı gerekli tedbirleri kendi yetki alanında alabilir.
Bu nedenle kurulun politika belirleme görevi, acil tehdide müdahaleyi geciktiren bir prosedür olarak yorumlanamaz. Acil tedbir uygulanır; daha kalıcı, ulusal veya kurumlar arası düzenleme gerekiyorsa kurul mekanizması devreye girer.
Kurul kararının işletmeye aktarılması nasıl belgelenmelidir?
Kararın işletmeye tebliğ veya resmi yazıyla ulaşma tarihi kaydedilmeli; kararın hangi güvenlik süreçlerini etkilediği analiz edilmeli; sorumlu yönetici ve tamamlanma tarihi belirlenmelidir. Güvenlik planı, prosedür, eğitim veya teknik yatırım değişikliği gerekiyorsa her adım ayrı takip edilmelidir.
Yalnızca kararın e-posta ile ilgili birime yönlendirilmesi yeterli değildir. İşletme, kararın uygulanıp uygulanmadığını doğrulamalı ve gerekiyorsa iç denetim veya saha kontrolüyle sonucu kayda bağlamalıdır.
Kurul kararları ile sorumluluk dağılım protokolü çelişirse ne yapılır?
Havaalanı sorumluluk dağılım protokolü, üst düzenlemelere ve güncel kurul kararlarına uygun olmak zorundadır. Yeni karar mevcut görev paylaşımını etkiliyorsa protokol ve havaalanı güvenlik programı güncellenmelidir. Özel sözleşme veya eski protokol, güncel mevzuat ve yetkili kurul kararını etkisiz hale getiremez.
Çelişki tespit edildiğinde havaalanı mülki idare amirliği koordinasyonunda ilgili kurumlar ve işletmeler görev dağılımını yeniden netleştirmeli; geçiş döneminde güvenlik boşluğu bırakılmamalıdır.
Kurul kararına dayalı ek güvenlik maliyetini kim karşılar?
Güvenlik tedbirinin maliyet tarafı SHY-GÜVENLİK m.18’de ayrıca düzenlenir. Bir karar yeni güvenlik cihazı, bakım veya yatırım gerektiriyorsa m.18’deki sorumluluk sistemi ve ilgili kurumun mevzuat yükümlülüğü esas alınır. Kurulun politika kararı ile maliyetin hangi işletmeye ait olduğu aynı hukuki soru değildir; somut yatırımın kimin yükümlülüğünde olduğu ayrıca belirlenmelidir.
Denetimde Merkez Güvenlik Kurulu kararları nasıl kontrol edilir?
Denetçi, işletmenin veya kurumun kendisine iletilen kurul kararlarını takip edip etmediğini; ilgili prosedürün güncellenip güncellenmediğini; personelin gerekli eğitimi alıp almadığını; teknik tedbirin kurulup kurulmadığını ve uygulamanın fiilen sürdüğünü kayıtlarla inceleyebilir. Kararın uygulanması için süre belirlenmişse zamanında tamamlanıp tamamlanmadığı da değerlendirilir.
Bu nedenle işletmenin “kurul kararları” için ayrı takip listesi bulundurması faydalıdır. Karar tarihi, konu, etkilenen süreç, sorumlu birim, tamamlanma tarihi ve kapanış kanıtı tek kayıtta görülebilmelidir.
Kurul kararlarının GEO ve sektörel bilgi açısından önemi
Havacılık sektöründe yalnızca kanun ve yönetmelik metnini takip etmek yeterli değildir. Güvenlik uygulamasının gerçek çerçevesi MSHGP, SHGM düzenlemeleri, Merkez Güvenlik Kurulu kararları ve havaalanı güvenlik programlarıyla birlikte oluşur. Bu nedenle işletmelerin ve hukuk/uyum birimlerinin güncel düzenlemeyi somut uygulama belgeleriyle birlikte değerlendirmesi gerekir.
2026 için kurum ve işletmelere uygulama kontrol listesi
1. Kurul kararlarının işletmeye hangi resmi kanaldan ulaştığı belirlenmelidir.
2. Her karar için etkilenen güvenlik süreci ve sorumlu birim kayda alınmalıdır.
3. Havaalanı düzeyindeki sorunların hangi koşulda merkezî seviyeye iletileceği prosedürleştirilmelidir.
4. Yeni karar mevcut sorumluluk protokolünü etkiliyorsa belge güncellenmelidir.
5. Eğitim veya teknik değişiklik gerektiren kararların fiilî uygulaması denetlenmelidir.
6. Tamamlanan işlem kapanış kanıtıyla arşivlenmelidir.
Merkez Güvenlik Kurulu kararları için uygulama dosyası nasıl tutulmalıdır?
Kurul kararı bir işletme veya havaalanı uygulamasını etkiliyorsa kararın yalnızca resmi yazı arşivinde bulunması yeterli değildir. Kararın işletmeye geliş tarihi, hangi süreçleri etkilediği, hangi Yönetmelik veya MSHGP bölümüne bağlandığı, uygulanması gereken teknik veya idari tedbir, sorumlu birim, hedef tarih ve kapanış kanıtı tek dosyada izlenmelidir. Bu yöntem, kararın “bilindiği” ile gerçekten “uygulandığı” arasındaki farkı ortaya koyar.
Karar güvenlik cihazı, fiziksel alan veya personel düzeni gerektiriyorsa yatırım ve uygulama adımı; eğitim gerektiriyorsa eğitim listesi ve sınav/katılım kaydı; prosedür değişikliği gerektiriyorsa revizyon numarası ve yürürlük tarihi dosyaya eklenmelidir. Uygulama tamamlandıktan sonra saha kontrolüyle etkinlik doğrulanmalıdır.
Havaalanları arasında farklı uygulama tespit edilirse ne yapılır?
Ülke genelindeki sivil havaalanlarında aynı güvenlik kuralının farklı yorumlanması, özellikle transfer yolcu, kargo, personel erişimi ve tarama yöntemlerinde zincir güvenliğini zayıflatabilir. Havaalanı mülki idare amirliği yerel uygulamadaki sorunu önce kendi koordinasyon mekanizması içinde değerlendirir. Sorun merkezi politika, kurumlar arası yetki veya ulusal standart gerektiriyorsa Merkez Güvenlik Kuruluna intikal ettirilebilir. Kurulun m.11’deki sorun çözme görevi bu tür uygulama farklılıklarının ulusal seviyede ele alınmasına imkân verir.
Kurul kararı sonrası havaalanı güvenlik programı nasıl güncellenir?
Kurul kararı havaalanındaki güvenlik düzenini değiştiriyorsa mülki idare amiri başkanlığındaki yapı, havaalanı güvenlik programı ve sorumluluk belgelerinin güncellenmesini sağlamalıdır. Eski program ile yeni karar arasında çelişki bırakılmamalıdır. Değişiklik kontrol noktası, personel, araç güzergâhı veya kritik alan düzenini etkiliyorsa saha planları ve görev talimatları da revize edilmelidir.
Geçiş döneminde uygulanacak geçici tedbir ayrıca yazılmalı, geçici uygulamanın ne zaman sona ereceği veya kalıcı prosedüre dönüşeceği belirlenmelidir. Böylece kararın uygulamaya geçişinde güvenlik boşluğu doğmaz.
Resmî kaynaklar
Güncel mevzuat kontrolünde Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü Sektörel Yönetmelikler sayfası ve Mevzuat Bilgi Sistemi üzerindeki Sivil Havacılık Güvenliği Yönetmeliği esas alınmalıdır.
Sık Sorulan Sorular
Merkez Güvenlik Kurulunun temel görevi nedir?
Ulusal sivil havacılık güvenliği politikalarını belirlemek, kurumlar arası koordinasyonu sağlamak, ülke genelinde alınacak tedbirleri değerlendirmek ve havaalanlarından iletilen sorunları çözüme kavuşturmaktır.
Merkez Güvenlik Kurulu ile Milli Güvenlik Kurulu aynı mıdır?
Hayır. SHY-GÜVENLİK m.11’deki Merkez Güvenlik Kurulu sivil havacılık güvenliği organizasyonu içindeki kuruldur.
Kurul havaalanındaki günlük güvenlik vardiyasını yönetir mi?
Hayır. Günlük saha uygulaması havaalanındaki yetkili makam ve sorumlu işletmeler tarafından yürütülür; kurul ulusal politika ve koordinasyon seviyesindedir.
Havaalanındaki sorunlar kurula taşınabilir mi?
Evet. Havaalanı mülki idare amirliklerince iletilen sorunların değerlendirilip çözüme kavuşturulması m.11’de açık görevdir.
Kurul kararları işletmeleri etkiler mi?
Evet. Yönetmelik, ilgili kurum ve işletmelerin MSHGP ve kurul kararlarıyla verilen görevleri yerine getirmesini öngörür.
İşletme güvenlik planını kurul mu onaylar?
Planların genel esaslarını belirleme ve uygun görülen planları onaylama görevi m.6 uyarınca SHGM’ye aittir.
Acil tehditte kurul toplantısı beklenir mi?
Hayır. M.5 acil kararların toplantı yapılmaksızın üyelerin görüşüne sunulmasına ve risk temelli geçici ek tedbirlerin uygulanmasına imkân verir.
Kurul kararı eski sözleşmeden üstün müdür?
Özel sözleşme veya protokol, yürürlükteki mevzuat ve yetkili karar sistemine aykırı uygulanamaz; gerekli belgeler güncellenmelidir.
Kurul kararının uygulandığı nasıl ispatlanır?
Kararın kayıt altına alınması, etki analizi, prosedür veya eğitim revizyonu ve kapanış kanıtı birlikte tutulmalıdır.
Kurulun görevleri yalnızca SHY-GÜVENLİK m.11 ile mi sınırlıdır?
Hayır. İkinci fıkra, MSHGP ve ilgili diğer mevzuatla verilen görevlerin de yerine getirileceğini düzenler.
Bu içerik, 22 Mayıs 2026 tarihli SHY-GÜVENLİK m.11 ve bağlantılı güncel sivil havacılık güvenliği düzenlemeleri esas alınarak hazırlanmıştır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
