Banka Yöneticileri Yemin ve Mal Beyanı Vermek Zorunda mı? 5411 m.27 | 2026
5411 m.27 neyi düzenler?
Bankacılık Kanunu m.27, banka yönetiminde güven ve hesap verebilirliği güçlendiren iki farklı yükümlülüğü aynı maddede düzenler: göreve başlamadan önce yemin ve mal bildiriminde bulunma. Her iki yükümlülük de kamu güveni bakımından önemlidir; ancak kişisel kapsamları ve yerine getirildikleri usul aynı değildir.
Yemin yükümlülüğü yönetim kurulu üyeleri ile müdürler kurulu başkan ve üyelerine yöneliktir. Mal bildirimi ise daha geniş bir yönetici ve imza yetkili personel grubunu kapsar. Bu nedenle bankanın “yemin ettiyse mal bildirimi de tamamlanmıştır” şeklinde tek işlemli bir kontrol yapması hukuken yanlıştır.
Madde, usul ve esasların BDDK tarafından belirlenmesini öngördüğünden, banka yalnızca Kanunun iki cümlesine bakarak süreç tasarlamamalıdır. BDDK’nın üst yönetime atama, yemin ve mal bildirimi düzenlemeleriyle 3628 sayılı Kanun birlikte uygulanır.
Bankada kimler yemin etmek zorundadır?
Kanunun açık sayımına göre Türkiye’de kurulu bankaların yönetim kurulu üyeleri yemin yükümlülüğüne tabidir. Yurt dışında kurulu bankaların Türkiye merkez şubelerinde ise müdürler kurulu başkan ve üyeleri aynı yükümlülük kapsamındadır. Bu kişilerin göreve seçilmiş veya atanmış olmaları tek başına göreve fiilen başlayabilmeleri için yeterli değildir.
Genel müdür ve genel müdür yardımcıları m.27’de yemin edecek kişiler arasında ayrıca sayılmamıştır. Ancak genel müdür, Bankacılık Kanununda yönetim kurulunun doğal üyesi olarak görev yapıyorsa yönetim kurulu üyeliği sıfatından doğan yükümlülük ayrıca dikkate alınır. Bu nedenle kişinin tüm sıfatları birlikte incelenmelidir.
Şube müdürlerinin veya merkez bölüm yöneticilerinin yemin etmesi m.27’nin açık kuralı değildir. Bu kişiler mal bildirimi kapsamına alınmıştır. Yemin yükümlülüğünün kapsamını mal bildirimi kapsamıyla karıştırmak, gereksiz veya eksik süreç kurulmasına yol açar.
Yemin edilmeden banka yönetim kurulu üyeliği görevine başlanabilir mi?
Hayır. Kanun “yemin etmedikçe göreve başlayamazlar” kuralını koyar. Bu nedenle seçilme veya atanma kararı ile fiilen göreve başlama anı birbirinden ayrılır. Kişi hukuken seçilmiş olsa bile yemin işlemi tamamlanmadan yönetim kurulu görevini icra etmeye başlamamalıdır.
Banka sekretaryası, yönetim kurulu toplantı takvimini hazırlarken yemin işleminin tamamlanıp tamamlanmadığını kontrol etmelidir. Yemin belgesi oluşmadan üyenin karar süreçlerine fiilen katılması, imza atması veya yönetim kurulu yetkisini kullanması mevzuat uyumu açısından ciddi sorun yaratır.
Atama kararının acil olması veya bankanın karar nisabında sıkıntı yaşaması Kanundaki ön şartı ortadan kaldırmaz. Yönetim kurulu yapısı planlanırken yemin prosedürü atamayla eş zamanlı organize edilmeli ve göreve başlama tarihi buna göre belirlenmelidir.
Yemin hangi mahkemede edilir?
m.27, yeminin yerel ticaret mahkemesi huzurunda yapılmasını öngörür. Ticaret mahkemesinin bulunmadığı veya mahkemelerin görev dağılımının farklı olduğu yerlerde yargı teşkilatındaki görev düzeni dikkate alınır. Banka, işlemi ilgili yargı çevresinde ve BDDK’nın belirlediği usule uygun biçimde yürütmelidir.
Yemin bir banka içi tutanakla yerine getirilemez. Yönetim kurulu başkanının veya noter huzurunda verilen tek taraflı beyanın, Kanunun aradığı mahkeme huzurundaki yemin yerine geçtiği kabul edilemez. Yemin işlemine ilişkin mahkeme belgesi veya tutanağı bankanın üst yönetim dosyasında saklanmalıdır.
Kişinin daha önce başka bir banka görevi nedeniyle yemin etmiş olması hâlinde yeni görev bakımından BDDK düzenlemelerindeki usul ayrıca kontrol edilmelidir. Banka, eski bir belgeyi otomatik şekilde yeni atamaya taşıyarak varsayım kurmamalıdır.
Bankada kimler mal bildiriminde bulunmak zorundadır?
Mal bildirimi kapsamı yemin kapsamından daha geniştir. Yönetim kurulu üyeleri ile müdürler kurulu başkan ve üyelerine ek olarak genel müdür, genel müdür yardımcıları ve belirli imza yetkili yöneticiler de 3628 sayılı Kanuna tabidir.
İmza yetkili mensuplar bakımından Kanun özellikle bölge müdürlerini, şube müdürlerini ve genel müdürlük merkez teşkilatında bölüm, kısım, grup veya bunlara eşdeğer isimlerle faaliyet gösteren birimlerin yöneticilerini sayar. Burada yalnızca unvana bakmak yeterli değildir. Kurum farklı bir organizasyon terminolojisi kullanıyorsa eşdeğer yönetici seviyeleri belirlenmelidir.
Her imza yetkili banka çalışanının otomatik biçimde m.27’deki mal bildirimi kapsamına girdiğini söylemek de doğru değildir. Kanunun saydığı yönetim düzeyleri ve eşdeğerlik ölçüsü dikkate alınmalıdır. İnsan kaynakları, hukuk ve uyum birimleri görev seviyesi ile imza yetkisini birlikte değerlendirmelidir.
Yemin ile mal bildirimi arasındaki temel farklar nelerdir?
Yemin, belirli banka yönetim organı üyelerinin göreve başlamasının ön şartıdır ve mahkeme huzurunda yerine getirilir. Mal bildirimi ise 3628 sayılı Kanundaki mali şeffaflık ve yolsuzlukla mücadele rejimine bağlanan ayrı bir yükümlülüktür. Mal bildiriminde bulunacakların kapsamı daha geniştir ve bildirimin içeriği ile yenilenme usulü özel mevzuatta düzenlenir.
Yemin bir defalık başlangıç işlemi niteliğinde görülürken mal bildirimi görev sırasında ortaya çıkan yenileme, değişiklik ve belirli dönemlerde bildirim yükümlülükleri doğurabilir. Bu nedenle banka, ikisini aynı son tarih veya aynı dosya kodu altında takip etmemelidir.
Yemin belgesinin varlığı, mal bildirimi yapıldığını ispatlamaz. Mal bildirimi dosyasının bulunması da yönetim kurulu üyesinin mahkeme huzurunda yemin ettiğini göstermez. Her yükümlülük kendi belgesiyle ayrı ayrı tevsik edilmelidir.
3628 sayılı Kanun banka yöneticileri açısından neden önemlidir?
5411 m.27, mal bildirimi yükümlülüğünün maddi içeriğini baştan yazmaz; açıkça 3628 sayılı Mal Bildiriminde Bulunulması, Rüşvet ve Yolsuzluklarla Mücadele Kanununa atıf yapar. Bu nedenle kimlerin hangi malvarlığı bilgilerini, hangi zamanda ve hangi değişikliklerde bildireceği değerlendirilirken 3628 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelik esas alınır.
Banka içi uyum prosedürünün yalnızca işe girişte form toplaması yeterli değildir. Mal bildiriminin yenilenmesi gereken dönemler ve önemli değişiklik bildirimleri de mevzuata uygun takvimle izlenmelidir. Gizlilik nedeniyle bildirimlerin erişimi sınırlandırılmalı; yalnızca yetkili kişiler tarafından işlenmelidir.
Mal bildirimi aynı zamanda kişisel veri içerdiğinden, saklama ve erişim güvenliği önem taşır. Banka, kanuni yükümlülüğü yerine getirirken gereğinden fazla çoğaltma veya yetkisiz erişime açık depolama yapmamalıdır.
Yemin ve mal bildirimi için banka hangi kayıtları tutmalıdır?
Yönetim kurulu ve müdürler kurulu üyeleri bakımından atama/seçim kararı, yemin tarihi, mahkeme bilgisi ve yemin tutanağı veya tevsik edici belge tek dosyada bulunmalıdır. Göreve başlangıç tarihi, yemin tarihinden önce olmayacak şekilde kontrol edilmelidir.
Mal bildirimi kapsamındaki kişiler için görev unvanı, imza yetkisi, kapsama giriş tarihi, bildirimin alındığı tarih ve sonraki yenileme takvimi merkezi bir envanterde izlenebilir. Bildirimin içeriği ise gizlilik kurallarına uygun ayrı erişim seviyesinde saklanmalıdır. Takip çizelgesinde malvarlığı ayrıntılarını yeniden yazmak gerekmez; yalnızca yükümlülüğün yerine getirilme durumu izlenir.
Organizasyon değişikliğinde “bölüm müdürü” unvanının “direktör” veya başka bir isme dönüşmesi hâlinde eşdeğerlik analizi yapılmalıdır. İsim değişikliği, Kanundaki yükümlülüğü kendiliğinden sona erdirmez.
Uygulamada sık yapılan hatalar
Birinci hata, yemin ve mal bildirimi kapsamlarını aynı sanmaktır. İkinci hata, yönetim kurulu üyesini yemin etmeden toplantıya ve karar sürecine fiilen başlatmaktır. Üçüncü hata, yabancı banka Türkiye merkez şubesindeki müdürler kurulu üyelerini gözden kaçırmaktır.
Dördüncü hata, sadece “şube müdürü” unvanını takip edip merkez teşkilatındaki eşdeğer bölüm, kısım veya grup yöneticilerini envantere almamaktır. Beşinci hata, mal bildirimini yalnızca işe giriş formu olarak görüp 3628 sayılı Kanundaki sonraki yükümlülükleri izlememektir.
Altıncı hata, mal bildirimi belgelerini geniş erişimli personel klasörlerinde saklamaktır. Kanuni yükümlülük veri güvenliği yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Yedinci hata ise yemin ve mal bildirimi kayıtlarının BDDK denetiminde hızlı şekilde gösterilemeyecek dağınık sistemlerde tutulmasıdır.
5411 m.27 için 12 maddelik kontrol listesi
- Yeni yönetim kurulu üyesinin seçim veya atama kararını kaydedin.
- Göreve başlamadan önce yerel ticaret mahkemesi huzurunda yemin sürecini tamamlayın.
- Yemin belgesini üst yönetim dosyasına alın.
- Yabancı banka merkez şubesinde müdürler kurulu başkan ve üyelerini aynı kontrol sürecine dahil edin.
- Mal bildirimi kapsamındaki tüm görevleri unvan ve eşdeğerlik bazında belirleyin.
- Genel müdür ve genel müdür yardımcılarını mal bildirimi takvimine ekleyin.
- Bölge ve şube müdürlerinin imza yetkisini kontrol edin.
- Merkez teşkilatındaki bölüm, kısım, grup ve eşdeğer yöneticileri belirleyin.
- 3628 sayılı Kanundaki bildirim ve yenileme takvimini uygulayın.
- Mal bildirimi içeriklerine erişimi sınırlandırın.
- Organizasyon değişikliklerinde kapsam listesini yeniden gözden geçirin.
- BDDK’nın güncel usul ve esaslarını periyodik olarak kontrol edin.
İç bağlantılar
- Bankada imza yetkisinin kaldırılması – 5411 m.26
- Banka genel müdürü olma şartları – 5411 m.25
- Banka yönetim kurulu – 5411 m.23
Resmî kaynaklar
Güncel Bankacılık Kanunu ve yemin/mal bildirimi usulü için BDDK – Kanunlar, BDDK – Bankacılık Kanununa İlişkin Düzenlemeler ve Mevzuat Bilgi Sistemi kontrol edilmelidir.
Sık sorulan sorular
1. Yönetim kurulu üyesi yemin etmeden göreve başlayabilir mi?
Hayır. m.27 açıkça yemin etmedikçe göreve başlanamayacağını düzenler.
2. Yemin nerede edilir?
Yerel ticaret mahkemesi huzurunda yapılır.
3. Genel müdür mal bildirimine tabi midir?
Evet. Genel müdür ve genel müdür yardımcıları 3628 sayılı Kanun hükümlerine tabidir.
4. Şube müdürü mal bildirimi verir mi?
İmza yetkisine sahip şube müdürleri m.27’de mal bildirimi kapsamındaki kişiler arasında sayılmıştır.
5. Bölge müdürü de kapsamda mıdır?
İmza yetkisine sahip bölge müdürleri kapsamdadır.
6. Merkez teşkilatındaki bütün çalışanlar mal bildirimi verir mi?
Hayır. Kanun bölüm, kısım, grup ve eşdeğer birimlerin yöneticilerini kapsar; görev seviyesi ve imza yetkisi dikkate alınır.
7. Yemin ile mal bildirimi aynı işlem midir?
Hayır. Kapsamı, hukuki dayanağı ve usulü farklı iki yükümlülüktür.
8. Mal bildirimi hangi Kanuna göre verilir?
5411 m.27’nin atfıyla 3628 sayılı Kanun hükümleri uygulanır.
9. Yabancı banka Türkiye şubesi yöneticileri yemin eder mi?
Müdürler kurulu başkan ve üyeleri m.27’de açıkça yemin yükümlüsü olarak düzenlenmiştir.
10. Usul ayrıntıları nerede düzenlenir?
BDDK’nın konuya ilişkin yönetmeliği ve 3628 sayılı Kanun ile ilgili düzenlemeler birlikte uygulanır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
