Devlet Malı Yabani Zeytinlikten En Fazla Kaç Hektar Verilir? 3573 m.8 | 2026
Kısa ve net cevap: 3573 sayılı Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerinin Aşılattırılması Hakkında Kanun’un 8. maddesine göre Devlet malı yabani zeytinliklerden aşılanmak üzere bir kişiye, şirkete veya köy tüzel kişiliğine verilecek saha kural olarak 20 hektarı geçemez. Verilen sahayı Bakanlıkça belirlenen sürede mahsuldar hâle getirenlere, başvuruları üzerine aynı miktarda yeni parçalar verilebilir. Dağıtımda önce toprağı olmayanlar, sonra en yakın köylüler ile küçük çiftçiler tercih edilir. Kanundaki 20 hektarlık miktar Cumhurbaşkanı kararıyla artırılabilir.
3573 Sayılı Kanun m.8 Neyi Düzenler?
3573 sayılı Kanunun 8. maddesi, Devlet malı yabani zeytinliklerin aşılanmak ve üretime kazandırılmak üzere özel kişilere, şirketlere veya köy tüzel kişiliklerine verilmesinde uygulanacak alan sınırı ve öncelik düzenini belirler. Hüküm, her zeytinlik için geçerli genel bir mülkiyet kuralı değildir; yalnız Devlet malı yabani zeytinliklerin tahsis sürecini düzenler.
Bu ayrım önemlidir. Özel mülkiyetteki bir zeytinlikte 20 hektar sınırının uygulanması söz konusu değildir. M.8’deki sınır, Devlet malı yabani zeytinlik alanının bir başvuru sahibine tahsis edilmesi sırasında dikkate alınır.
Kanunun güncel metni Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden kontrol edilmelidir. Bakanlığın güncel uygulama ve teşkilat bilgileri için Tarım ve Orman Bakanlığı esas alınır.
20 Hektar Sınırı Nasıl Uygulanır?
Kanun, bir kişiye veya şirkete verilecek yabani zeytinlik sahasının 20 hektardan fazla olamayacağını açıkça düzenler. 20 hektar, 200 dekara karşılık gelir.
Bu üst sınır, tahsis sırasında başvuru sahibine verilecek saha için uygulanır. Aynı başvuru sahibinin daha önce tahsis edilen alanı başarıyla üretime kazandırması hâlinde, m.8’in ikinci cümlesi uyarınca yeni parçalar verilmesi mümkündür. Ancak bu yeni tahsis otomatik değildir; yeniden başvuru gerekir ve önceki sahanın Bakanlıkça tayin edilen süre içinde mahsuldar hâle getirilmiş olması şarttır.
Kanundaki 20 hektarlık miktar, Cumhurbaşkanı kararıyla artırılabilir. Bu nedenle somut bir tahsis dosyasında yalnız kanun metnine değil, tahsis tarihinde yürürlükte bulunan Cumhurbaşkanı kararlarına ve Bakanlık düzenlemelerine de bakılmalıdır.
20 hektar sınırı ile 3573 m.3’teki en az 25 dönümlük parselasyon kuralı karıştırılmamalıdır. M.3, belirli Devlet arazilerinin en az 25 dönümlük parseller hâlinde parsellenmesini düzenler; m.8 ise bir kişi, şirket veya köy tüzel kişiliğine verilecek yabani zeytinlik alanının üst sınırını belirler.
Devlet Malı Yabani Zeytinlik Kimlere Verilebilir?
3573 m.8 üç grubu açıkça sayar:
- Gerçek kişiler,
- Şirketler,
- Köy tüzel kişilikleri.
Hükmün amacı, Devlet malı yabani zeytinliklerin aşılanarak ve bakımı yapılarak üretime kazandırılmasıdır. Bu nedenle tahsis işlemi bir “bedelsiz arazi edinme” sistemi olarak yorumlanamaz. Tahsis edilen alanın ıslah edilmesi ve mahsuldar hâle getirilmesi temel şarttır.
Başvuru sahibinin yalnız şirket olması veya yerel üretici olması tek başına kesin hak oluşturmaz. Kanundaki öncelik sırası, Bakanlıkça belirlenen uygulama esasları, ilan şartları ve başvuru dosyasının uygunluğu birlikte değerlendirilir.
Mahsuldar Hâle Getirme Şartı Nedir?
M.8, tahsis edilen sahanın Bakanlıkça belirlenecek süre içinde mahsuldar hâle getirilmesini esas alır. Mahsuldar hâle getirme, yabani zeytinliğin yalnız teslim alınması veya çevrilmesi anlamına gelmez. Aşılama, bakım ve üretim kapasitesinin oluşturulması gerekir.
Bu değerlendirme, 3573 m.3’teki aşılama, temizleme, dikim ve bakım yükümlülükleriyle birlikte okunmalıdır. Kanun sistemi, araziyi üretime kazandırma performansını sonraki hakların ön şartı olarak kurmuştur.
Dosyada şu belgeler önemlidir:
- Tahsis veya izin kararı,
- Teslim tutanağı ve saha koordinatları,
- Aşılama ve bakım kayıtları,
- Tarım ve Orman Müdürlüğü saha kontrol raporları,
- Üretim ve hasat kayıtları,
- Fidan ve aşı materyali temin belgeleri,
- Varsa ÇKS ve destekleme kayıtları.
Başvuru sahibinin alanı mahsuldar hâle getirdiği iddiası teknik kayıtlarla doğrulanmalıdır. Yalnız fotoğraf veya tanık beyanı, resmi kontrol raporunun yerini tutmaz.
İlk Tahsisten Sonra Aynı Kişiye Yeni Zeytinlik Sahası Verilebilir mi?
Evet. 3573 m.8, kendisine verilen alanı Bakanlıkça tayin edilen süre içinde mahsuldar hâle getiren kişilere, başvuruları üzerine aynı miktarda yeni parçalar verilebileceğini düzenler.
Bu hüküm iki şart içerir. Birincisi, ilk tahsis edilen sahanın süresinde mahsuldar hâle getirilmesi; ikincisi ise ilgilinin yeni bir başvuru yapmasıdır. Başvuru olmadan yeni alan kendiliğinden tahsis edilmez.
“Aynı miktarda yeni parçalar” ifadesi, önceki tahsis büyüklüğüyle bağlantılıdır. Örneğin ilk tahsis 10 hektar ise kanun lafzı bakımından aynı miktarda yeni parça verilebilmesi gündeme gelebilir; ancak somut uygulamada mevcut alanlar, öncelik sırası ve Bakanlık düzenlemeleri ayrıca değerlendirilir.
Yeni tahsis yapılabilmesi, başvuru sahibine sınırsız ve ardışık alan alma hakkı vermez. Her tahsis kamu malının kullanımına ilişkin yeni bir idari işlem niteliğindedir ve tahsis şartlarının yeniden incelenmesi gerekir.
Zeytinlik Dağıtımında Öncelik Sırası Nedir?
3573 m.8’in en açık hükümlerinden biri öncelik sırasıdır. Kanuna göre dağıtımda:
- Önce toprak sahibi olmayanlar,
- Sonra en yakın köylüler,
- Ardından küçük çiftçiler
tercih edilir.
Bu öncelik sırası, idarenin hiçbir değerlendirme yapmadan yalnız ilk sıradaki kişiye tahsis yapmak zorunda olduğu anlamına gelmez. Başvuru sahibinin tahsis şartlarını sağlaması, alanı üretime kazandırma kapasitesi ve Bakanlığın uygulama kriterleri ayrıca aranır.
Buna karşılık aynı şartları taşıyan başvurular arasında kanundaki öncelik sırasının tamamen göz ardı edilmesi, tahsis işleminin hukuka uygunluğunu tartışmalı hâle getirebilir. İdarenin farklı tercih yapması durumunda gerekçenin dosyada bulunması gerekir.
“En Yakın Köylü” Nasıl Belirlenir?
Kanun “en yakın köylüler” ifadesini kullanır. Bu ifade uygulamada coğrafi ve yerleşim bağlantısı üzerinden değerlendirilir. Başvuru sahibinin nüfus kaydı, fiili ikameti, üretim faaliyeti ve tahsis alanına olan yakınlığı dosyada önem taşıyabilir.
Ancak yalnız köy nüfusuna kayıtlı olmak tek başına tahsis hakkı doğurmaz. Tahsis ilanındaki özel şartlar ve başvurucunun tarımsal faaliyeti yerine getirebilecek durumda olması birlikte değerlendirilir.
Şirketler de Öncelik Sırasından Yararlanır mı?
Kanun, şirketlerin de Devlet malı yabani zeytinlik tahsisi alabileceğini açıkça belirtir. Buna karşılık öncelik hükmü sosyal bir tercih düzeni içerir ve toprağı olmayanlar, en yakın köylüler ile küçük çiftçileri öne çıkarır.
Bir şirket başvurusunun değerlendirilmesinde kanunun lafzı ve Bakanlık uygulama esasları birlikte incelenir. Şirketin başvuru yapabilmesi ile belirli bir tahsis ilanında öncelikli başvurucu olması aynı şey değildir.
20 Hektar Sınırı Artırılabilir mi?
Evet. 3573 m.8’de 20 hektarlık miktarın Cumhurbaşkanı kararıyla artırılabileceği açıkça düzenlenmiştir. Bu hüküm 2018 tarihli mevzuat uyarlamasıyla Cumhurbaşkanı kararına bağlanmıştır.
Bu nedenle 20 hektardan daha büyük bir tahsis iddiası görüldüğünde ilk yapılacak şey, tahsis tarihinde bu yönde yürürlükte bir Cumhurbaşkanı kararı bulunup bulunmadığını kontrol etmektir. Böyle bir karar yoksa kanuni üst sınır 20 hektardır.
İdari makamın kendi kararıyla veya yalnız Bakanlık genelgesiyle kanunda Cumhurbaşkanına tanınmış artırma yetkisini kullanması mümkün değildir. Yetki unsuru idari işlemin hukuka uygunluk denetiminde belirleyicidir.
3573 m.8 ile m.3 Arasındaki Bağlantı Nedir?
M.3 ve m.8 aynı tahsis sisteminin farklı aşamalarını düzenler. M.3; alanların tespiti, en az 25 dönümlük parseller hâlinde parsellenmesi, ilan, başvuru, yükümlülük belgesi, beş yıllık amaca uygun kullanım ve tapu devri gibi temel süreci düzenler. M.8 ise tahsis edilebilecek Devlet malı yabani zeytinlik alanının miktar ve öncelik sınırını belirler.
Bu nedenle bir tahsis dosyasında yalnız m.8’e bakılarak “20 hektar verilebilir” sonucuna gidilemez. Önce alanın 3573 kapsamında tahsise uygun olup olmadığı ve m.3 sürecinin işletilip işletilmediği kontrol edilmelidir.
Bu sistemin ayrıntıları için 3573 m.3 yabani zeytinlik tapu rehberi incelenebilir.
Tahsis Sonrasında Tapu ve Kullanım Sınırlamaları
3573 m.3 uyarınca beş yıllık amaca uygun kullanımın Bakanlıkça tespit edilmesinden sonra tapu devri yapılabilir. Ancak tapunun devredilmesiyle birlikte taşınmaz tamamen serbest bir özel mülkiyet taşınmazına dönüşmez.
Kanun, bu yolla verilen taşınmazların veriliş amacı dışında kullanılamayacağını, miras dâhil hiçbir şekilde bölünemeyeceğini ve veriliş tarihindeki yüzölçümünün küçültülemeyeceğini düzenler. Aksi hâlde Hazinece geri alma gündeme gelir.
Dolayısıyla m.8 kapsamındaki tahsisin sonunda tapu devri yapılmış olsa bile, sonraki satış, ifraz, miras paylaşımı veya amaç değişikliği işlemlerinde tapu sicilindeki özel şerhler ve 3573 sayılı Kanun hükümleri incelenmelidir.
20 Hektar Tahsis ile Zeytinlikte Yapılaşma Hakkı Aynı Şey midir?
Hayır. M.8 yalnız yabani zeytinlik tahsis miktarını düzenler. Zeytinlikte yapılaşma, zeytin ağacı sökme ve kirletici tesis yasağı ise özellikle 3573 m.20’de düzenlenmiştir.
Tahsis edilen alan 20 hektar veya daha küçük olsa dahi, bu alan üzerinde yapılaşma yapılabilmesi için imar mevzuatı ve 3573 m.20 şartları ayrıca sağlanmalıdır. M.8 kapsamında arazi edinmiş olmak, zeytinlik koruma hükümlerini ortadan kaldırmaz.
Yapılaşma için zeytinlikte yüzde 10 yapılaşma sınırı; fabrika ve sanayi tesisi bakımından zeytinliğin üç kilometre çevresinde tesis yasağı rehberleri ayrıca değerlendirilmelidir.
Tahsis Uyuşmazlığında Hangi Belgeler İncelenir?
3573 m.8 uyuşmazlıklarında aşağıdaki belge ve kayıtlar birlikte incelenmelidir:
- Arazinin Devlet malı ve yabani zeytinlik niteliğini gösteren kayıtlar,
- 3573 m.2 kapsamında tespit ve haritalama belgeleri,
- Parselasyon ve tahsis ilanı,
- Başvuru dilekçeleri ve başvurucular listesi,
- Öncelik sırasının uygulanmasına ilişkin değerlendirme tutanakları,
- Tahsis kararı ve alan büyüklüğü,
- Mahsuldar hâle getirme için belirlenen süre,
- Saha kontrol ve verim raporları,
- Yeni parça tahsisi varsa önceki tahsisin başarıyla tamamlandığını gösteren belgeler,
- 20 hektar sınırının artırıldığı ileri sürülüyorsa dayanak Cumhurbaşkanı kararı.
Birden fazla başvurucu arasında uyuşmazlık varsa, yalnız kazanan başvurunun değil bütün başvuruların karşılaştırma ölçütleri ve puanlama/öncelik kayıtları da incelenmelidir.
İdari İşleme Karşı Dava Açılabilir mi?
Tahsis başvurusunun reddi, başka bir kişiye tahsis yapılması, izin iptali veya geri alma kararı kesin ve yürütülmesi zorunlu idari işlem niteliğindeyse idari yargı denetimi gündeme gelebilir. Dava süresi, işlemin tebliği ve varsa özel başvuru yolları esas alınarak belirlenmelidir.
Dava dilekçesinde yalnız “önceliğim vardı” denilmesi yeterli değildir. Başvurucunun hangi öncelik grubunda olduğu, diğer başvurucunun hangi şartı sağlamadığı, tahsis miktarının kanuni sınıra uygunluğu ve işlemin gerekçesi somut belgelerle ortaya konulmalıdır.
Hukuki Dayanak Özeti
| Hüküm | Konu | Temel kural |
|---|---|---|
| 3573 m.2 | Alan tespiti | Belirli Devlet arazileri Bakanlıkça tespit edilir ve haritalanır. |
| 3573 m.3 | Parselasyon ve tapu süreci | En az 25 dönümlük parselasyon, başvuru, yükümlülük ve beş yıllık kullanım sonrası tapu devri. |
| 3573 m.8 | Alan üst sınırı ve öncelik | Kural olarak en fazla 20 hektar; toprağı olmayanlar, en yakın köylüler ve küçük çiftçiler öncelikli. |
| 3573 m.20 | Koruma ve yapılaşma | Zeytinlik sahalarda özel yapılaşma, tesis ve söküm sınırlamaları bulunur. |
Sık Sorulan Sorular
1. Bir kişiye en fazla kaç hektar Devlet malı yabani zeytinlik verilebilir?
Kural olarak 20 hektar. Kanun, bu miktarın Cumhurbaşkanı kararıyla artırılabileceğini de düzenler.
2. Şirketler yabani zeytinlik tahsisi alabilir mi?
Evet. 3573 m.8 gerçek kişiler yanında şirketleri ve köy tüzel kişiliklerini de açıkça sayar.
3. Toprağı olmayan kişi öncelikli midir?
Evet. Kanuna göre dağıtımda önce toprağı olmayanlar tercih edilir.
4. Köylüler arasında kim önceliklidir?
Kanun, toprağı olmayanlardan sonra en yakın köylüler ile küçük çiftçilerin tercih edileceğini düzenler.
5. İlk tahsis edilen alan başarıyla işletilirse yeni alan alınabilir mi?
Evet. Alan Bakanlıkça belirlenen sürede mahsuldar hâle getirilmişse ve yeniden başvuru yapılırsa aynı miktarda yeni parçalar verilebilir.
6. İkinci tahsis otomatik midir?
Hayır. Yeniden başvuru gerekir ve idare yeni tahsis şartlarını değerlendirir.
7. 20 hektar sınırı her türlü özel zeytinlik için geçerli midir?
Hayır. Bu sınır Devlet malı yabani zeytinliklerin tahsisine ilişkindir.
8. 25 dönüm ve 20 hektar kuralları aynı şey midir?
Hayır. 25 dönüm m.3’teki asgari parselasyon ölçüsü; 20 hektar ise m.8’deki tahsis üst sınırıdır.
9. Tahsis edilen zeytinlik sonradan bölünebilir mi?
M.3 kapsamında tapuya bağlanan taşınmazlar miras dâhil bölünemez ve yüzölçümü küçültülemez.
10. Tahsis kararı hatalıysa hangi yola başvurulur?
İşlemin niteliğine göre idari başvuru ve idari yargı yolu gündeme gelir. Tebliğ tarihi ve dava süresi ayrıca kontrol edilmelidir.
Resmî Kaynaklar
- Mevzuat Bilgi Sistemi – 3573 sayılı Kanun
- T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı
- Mersin İl Tarım ve Orman Müdürlüğü
Mersin ve Türkiye Uygulaması
Mersin’de özellikle Mut, Silifke, Erdemli ve kırsal bölgelerde zeytinlik niteliği, Hazine/Devlet arazisi bağlantısı ve geçmiş tahsis işlemleri birlikte incelenmelidir. 3573 m.8 kapsamında bir tahsis iddiasında, alanın güncel tapu statüsünden önce tahsis tarihi ve tahsis dayanağı belirlenmelidir.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunun fiziksel ofisi Mersin’dedir. Türkiye genelindeki tarım arazisi, zeytinlik ve idari işlem dosyaları ilgili kurum ve mahkemelerin görev/yetki kuralları korunarak Mersin’den koordine edilebilir.
Avukat Halil BAKIRCI – Mersin Barosu Sicil No: 3472. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu.
Metin, 3573 sayılı Kanunun 2, 3, 8 ve 20. maddeleri kontrol edilerek 28 Eylül 2026 tarihinde hazırlanmıştır.
İnceleyen: Av. Emirhan Keskin – Mersin Barosu Sicil No: 5507.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
