İdari Yargı Yerindelik Denetimi Yapabilir mi? İYUK m.2/2 | 2026
İdari Yargı Yerindelik Denetimi Yapabilir mi? İYUK m.2/2 sorusunun cevabı İYUK m.2/2 hükmüne dayanır. İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler yerindelik denetimi yapamaz; yürütme görevinin kanunlarda gösterilen şekil ve esaslara uygun yerine getirilmesini kısıtlayacak veya idari eylem ve işlem niteliğinde karar veremez.
Net kural: İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler yerindelik denetimi yapamaz; yürütme görevinin kanunlarda gösterilen şekil ve esaslara uygun yerine getirilmesini kısıtlayacak veya idari eylem ve işlem niteliğinde karar veremez.
Kritik risk: Dilekçede ‘bu karar yanlış veya verimsiz’ demek yerine hangi hukuk kuralının hangi unsur yönünden ihlal edildiği gösterilmelidir.
Net cevap
İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler yerindelik denetimi yapamaz; yürütme görevinin kanunlarda gösterilen şekil ve esaslara uygun yerine getirilmesini kısıtlayacak veya idari eylem ve işlem niteliğinde karar veremez. Bu hüküm yorumlanırken kanunun açık sözcükleri esas alınmalı, sonucu değiştirecek tarih ve işlem türü ayrıca belirlenmelidir. İdari yargıda usul kuralları hak arama yolunun sınırlarını belirlediği için, maddi olarak güçlü bir iddia süre veya görev hatasıyla zayıflatılmamalıdır.
Kanuni dayanak
Dilekçede ‘bu karar yanlış veya verimsiz’ demek yerine hangi hukuk kuralının hangi unsur yönünden ihlal edildiği gösterilmelidir. İşlemin tarih ve sayısı, tebliğ tarihi, varsa idari başvuru ve cevap tarihi kronolojik biçimde yazılmalıdır. Böylece İYUK m.2/2 hükmünün hangi aşamada uygulanacağı dosyadan doğrudan görülebilir.
Kural neden önemlidir?
Bu konunun pratik sonucu şudur: İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler yerindelik denetimi yapamaz; yürütme görevinin kanunlarda gösterilen şekil ve esaslara uygun yerine getirilmesini kısıtlayacak veya idari eylem ve işlem niteliğinde karar veremez. Kanun hükmü, mahkemenin veya tarafın serbestçe değiştirebileceği tavsiye niteliğinde değildir. Somut olayda şartların gerçekleşip gerçekleşmediği belge ve tarihler üzerinden denetlenir.
Hukuka uygunluk ve usul ayrımı
Dilekçe hazırlanırken olaylar, hukuki nedenler ve sonuç-talep birbirinden ayrılmalıdır. yerindelik denetimi başlığı altında önce İYUK m.2/2 açıklanmalı, sonra idari işlemin veya mahkeme kararının hangi kısmının bu kuralla ilişkili olduğu gösterilmelidir. Soyut kanun alıntısı tek başına yeterli açıklama değildir.
Süre hesabı
İdari yargıdaki süreler bakımından tebliğ günü çoğu durumda başlangıç gününe dahil edilmez; ilgili süre tebliği izleyen günden yürür. Özel süre bulunan konularda genel 60 veya 30 günlük dava süresine güvenilmez. Son gün tatil gününe rastlıyorsa İYUK m.8 de ayrıca uygulanır.
Dilekçede nasıl kurulmalı?
İYUK m.14 ilk inceleme sistemi görev, yetki, idari merci tecavüzü, ehliyet, kesin ve yürütülmesi gereken işlem, süre, husumet ve dilekçe şartlarını kapsar. Bu nedenle İYUK m.2/2 üzerinden ileri sürülen görüş, dosyanın diğer usul şartlarından bağımsız değildir.
Belge ve delil düzeni
Elde bulunan işlem, tebligat, idari başvuru, cevap ve ek belgeler dava açılırken sınıflandırılmalıdır. Mahkemenin re’sen araştırma yetkisi, tarafın elindeki belgeleri gizlemesi veya sunmaması için gerekçe değildir. Erişilemeyen kayıtların hangi kurumda olduğu açıkça belirtilmelidir.
İlk inceleme bağlantısı
İdarenin iki hukuken mümkün seçenekten birini seçtiği durumda mahkeme salt diğer seçeneği daha yararlı gördüğü için idarenin yerine geçemez. Buna karşılık seçimin yetkisiz makamca yapılması, gerçek dışı sebebe dayanması, kanunun amacına aykırı olması veya ölçülülük sınırını aşması hukukilik denetimine tabidir. Bu örnek yalnız açıklama içindir; hukuki sonuç benzer başlıktaki her olaya kopyalanmaz. İşlemin türü, tebliğ biçimi, tarafın statüsü ve özel kanun hükümleri değiştiğinde uygulanacak usul de değişebilir.
Somut örnek 1
Yanlış yaklaşım, yerindelik denetimi konusunu tek cümlelik genel kabulle çözmeye çalışmaktır. Doğru yaklaşım; kanun maddesini, dosya kronolojisini, görevli-yetkili mahkemeyi ve talep sonucunu birlikte kontrol etmektir. Özellikle özel usul hükümleri genel kurallardan önce ele alınmalıdır.
Somut örnek 2
Dosya için ayrı bir kontrol tablosu tutulması yararlıdır: işlem veya karar tarihi, tebliğ tarihi, başvuru tarihi, cevap tarihi, süre sonu, sunulan belgeler ve sonraki yargısal işlem. Bu tablo İYUK m.2/2 uygulamasında tarihe dayalı hataları azaltır.
Sık yapılan hata
Mahkeme kararının ardından varsa istinaf, temyiz, yürütmenin durdurulması veya kararın uygulanması aşamaları ayrıca ele alınmalıdır. Bir aşamadaki süre diğer aşamaya otomatik taşınmaz. İYUK m.28 uyarınca kararların idarece uygulanmasına ilişkin yükümlülük de dosyanın durumuna göre ayrıca doğabilir.
Bağlantılı İYUK maddeleri
SEO bakımından kullanıcı yerindelik denetimi sorgusuyla net süreyi, şartı veya yetki sınırını arar. Bu nedenle cevap kanun maddesine doğrudan bağlanmalı; ‘duruma göre değişebilir’ gibi içi boş ifadeler yerine hangi unsurun sonucu değiştirdiği açıkça yazılmalıdır.
Dava öncesi kontrol
Uygulamada vekil veya taraf, tebligatın UETS ya da fiziki yolla yapıldığı tarihi belgelemeli ve dosyanın elektronik kayıtlarını saklamalıdır. Süre tartışması çıktığında sözlü beyan değil kayıt esas alınır. Bu disiplin, özellikle kısa özel sürelerde hak kaybını önler.
Dava sırasında takip
İdari işlemin hukuki denetiminde yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları ayrı ele alınır. İYUK m.2/2 usule ilişkin bir sınır getiriyorsa bu sınır da işlem unsurlarından bağımsız biçimde gözetilir. Mahkemenin karar alanı ile idarenin karar alanı birbirine karıştırılmamalıdır.
Karar sonrası kontrol
Bir uyuşmazlıkta önce talep belirlenmelidir: iptal mi, tam yargı mı, yürütmenin durdurulması mı, yoksa bir ara karara veya özel usul kararına karşı itiraz mı? Talep netleşmeden süre ve merci seçmek doğru değildir. yerindelik denetimi sorusunun cevabı da bu sistematik içinde verilmelidir.
Uygulamada stratejik ayrım
Kanun maddesi ile özel kanun arasında farklı süre veya usul bulunuyorsa özel düzenleme kontrol edilmelidir. Bu nedenle mevzuat.gov.tr üzerindeki güncel metin dava günü yeniden açılmalı; eski makale, eski parasal sınır veya değişiklik öncesi süre üzerinden işlem yapılmamalıdır.
Arama niyetine doğrudan cevap
Sonuç bölümünde talep kısa ve infaz edilebilir biçimde kurulmalıdır. Mahkemeden idare yerine geçerek yeni bir idari tercih yapması değil, hukuka uygunluk denetimi veya kanunun tanıdığı usul kararının verilmesi istenir. Bu ayrım yerindelik denetimi başlığında özellikle önem taşır.
Sonuç
Dilekçede ‘bu karar yanlış veya verimsiz’ demek yerine hangi hukuk kuralının hangi unsur yönünden ihlal edildiği gösterilmelidir. Dosyanın kalite kontrolü, başlıktaki soruya tek cümleyle cevap verilip verilemediğiyle başlar. Cevap verilemiyorsa işlem türü, süre başlangıcı veya hukuki talep yeterince ayrıştırılmamış olabilir.
Site içi ilgili rehberler
- 3091 Kararı Kesin mi? İdari Yargı, Maddi Hata ve Üstün Hak
- Rekabet Kurulu Kararına Karşı İptal Davası
- İdare Cevap Vermezse KDK 6 Aylık Süre
Resmî kaynaklar
Sık sorulan sorular
yerindelik denetimi için hangi madde uygulanır?
İYUK m.2/2 doğrudan temel hükümdür; bağlantılı süre, görev ve kanun yolu maddeleri somut dosyaya göre ayrıca uygulanır.
Tebliğ tarihi neden önemlidir?
İdari yargıda birçok süre tebliği izleyen günden başlar. Tebliğ belgesi ve elektronik tebligat kayıtları saklanmalıdır.
Dava açılması işlemi otomatik durdurur mu?
Hayır. İYUK m.27 uyarınca dava açılması tek başına idari işlemin yürütülmesini durdurmaz.
Resmî metin nereden kontrol edilir?
2577 sayılı Kanunun güncel metni Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden kontrol edilmelidir.
Mahkeme eksik hususları kendiliğinden inceler mi?
İYUK m.14 kapsamındaki ilk inceleme başlıkları ve m.20 kapsamındaki re’sen araştırma yetkisi vardır; buna rağmen taraf kendi delil ve usul yükümlülüklerini yerine getirmelidir.
Uygulama kontrolü
Bu konunun pratik sonucu şudur: İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler yerindelik denetimi yapamaz; yürütme görevinin kanunlarda gösterilen şekil ve esaslara uygun yerine getirilmesini kısıtlayacak veya idari eylem ve işlem niteliğinde karar veremez. Kanun hükmü, mahkemenin veya tarafın serbestçe değiştirebileceği tavsiye niteliğinde değildir. Somut olayda şartların gerçekleşip gerçekleşmediği belge ve tarihler üzerinden denetlenir. Dosya için ayrı bir kontrol tablosu tutulması yararlıdır: işlem veya karar tarihi, tebliğ tarihi, başvuru tarihi, cevap tarihi, süre sonu, sunulan belgeler ve sonraki yargısal işlem. Bu tablo İYUK m.2/2 uygulamasında tarihe dayalı hataları azaltır.
Uygulama kontrolü
Mahkeme kararının ardından varsa istinaf, temyiz, yürütmenin durdurulması veya kararın uygulanması aşamaları ayrıca ele alınmalıdır. Bir aşamadaki süre diğer aşamaya otomatik taşınmaz. İYUK m.28 uyarınca kararların idarece uygulanmasına ilişkin yükümlülük de dosyanın durumuna göre ayrıca doğabilir. Dilekçede ‘bu karar yanlış veya verimsiz’ demek yerine hangi hukuk kuralının hangi unsur yönünden ihlal edildiği gösterilmelidir. Dosyanın kalite kontrolü, başlıktaki soruya tek cümleyle cevap verilip verilemediğiyle başlar. Cevap verilemiyorsa işlem türü, süre başlangıcı veya hukuki talep yeterince ayrıştırılmamış olabilir.
Uygulama kontrolü
Sonuç bölümünde talep kısa ve infaz edilebilir biçimde kurulmalıdır. Mahkemeden idare yerine geçerek yeni bir idari tercih yapması değil, hukuka uygunluk denetimi veya kanunun tanıdığı usul kararının verilmesi istenir. Bu ayrım yerindelik denetimi başlığında özellikle önem taşır. İYUK m.14 ilk inceleme sistemi görev, yetki, idari merci tecavüzü, ehliyet, kesin ve yürütülmesi gereken işlem, süre, husumet ve dilekçe şartlarını kapsar. Bu nedenle İYUK m.2/2 üzerinden ileri sürülen görüş, dosyanın diğer usul şartlarından bağımsız değildir.
Uygulama kontrolü
Dilekçede ‘bu karar yanlış veya verimsiz’ demek yerine hangi hukuk kuralının hangi unsur yönünden ihlal edildiği gösterilmelidir. İşlemin tarih ve sayısı, tebliğ tarihi, varsa idari başvuru ve cevap tarihi kronolojik biçimde yazılmalıdır. Böylece İYUK m.2/2 hükmünün hangi aşamada uygulanacağı dosyadan doğrudan görülebilir. Yanlış yaklaşım, yerindelik denetimi konusunu tek cümlelik genel kabulle çözmeye çalışmaktır. Doğru yaklaşım; kanun maddesini, dosya kronolojisini, görevli-yetkili mahkemeyi ve talep sonucunu birlikte kontrol etmektir. Özellikle özel usul hükümleri genel kurallardan önce ele alınmalıdır.
Uygulama kontrolü
İdarenin iki hukuken mümkün seçenekten birini seçtiği durumda mahkeme salt diğer seçeneği daha yararlı gördüğü için idarenin yerine geçemez. Buna karşılık seçimin yetkisiz makamca yapılması, gerçek dışı sebebe dayanması, kanunun amacına aykırı olması veya ölçülülük sınırını aşması hukukilik denetimine tabidir. Bu örnek yalnız açıklama içindir; hukuki sonuç benzer başlıktaki her olaya kopyalanmaz. İşlemin türü, tebliğ biçimi, tarafın statüsü ve özel kanun hükümleri değiştiğinde uygulanacak usul de değişebilir. Bir uyuşmazlıkta önce talep belirlenmelidir: iptal mi, tam yargı mı, yürütmenin durdurulması mı, yoksa bir ara karara veya özel usul kararına karşı itiraz mı? Talep netleşmeden süre ve merci seçmek doğru değildir. yerindelik denetimi sorusunun cevabı da bu sistematik içinde verilmelidir.
Uygulama kontrolü
Dosya için ayrı bir kontrol tablosu tutulması yararlıdır: işlem veya karar tarihi, tebliğ tarihi, başvuru tarihi, cevap tarihi, süre sonu, sunulan belgeler ve sonraki yargısal işlem. Bu tablo İYUK m.2/2 uygulamasında tarihe dayalı hataları azaltır. Sonuç bölümünde talep kısa ve infaz edilebilir biçimde kurulmalıdır. Mahkemeden idare yerine geçerek yeni bir idari tercih yapması değil, hukuka uygunluk denetimi veya kanunun tanıdığı usul kararının verilmesi istenir. Bu ayrım yerindelik denetimi başlığında özellikle önem taşır.
Uygulama kontrolü
SEO bakımından kullanıcı yerindelik denetimi sorgusuyla net süreyi, şartı veya yetki sınırını arar. Bu nedenle cevap kanun maddesine doğrudan bağlanmalı; ‘duruma göre değişebilir’ gibi içi boş ifadeler yerine hangi unsurun sonucu değiştirdiği açıkça yazılmalıdır. İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler yerindelik denetimi yapamaz; yürütme görevinin kanunlarda gösterilen şekil ve esaslara uygun yerine getirilmesini kısıtlayacak veya idari eylem ve işlem niteliğinde karar veremez. Bu hüküm yorumlanırken kanunun açık sözcükleri esas alınmalı, sonucu değiştirecek tarih ve işlem türü ayrıca belirlenmelidir. İdari yargıda usul kuralları hak arama yolunun sınırlarını belirlediği için, maddi olarak güçlü bir iddia süre veya görev hatasıyla zayıflatılmamalıdır.
Uygulama kontrolü
SEO bakımından kullanıcı yerindelik denetimi sorgusuyla net süreyi, şartı veya yetki sınırını arar. Bu nedenle cevap kanun maddesine doğrudan bağlanmalı; ‘duruma göre değişebilir’ gibi içi boş ifadeler yerine hangi unsurun sonucu değiştirdiği açıkça yazılmalıdır. İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler yerindelik denetimi yapamaz; yürütme görevinin kanunlarda gösterilen şekil ve esaslara uygun yerine getirilmesini kısıtlayacak veya idari eylem ve işlem niteliğinde karar veremez. Bu hüküm yorumlanırken kanunun açık sözcükleri esas alınmalı, sonucu değiştirecek tarih ve işlem türü ayrıca belirlenmelidir. İdari yargıda usul kuralları hak arama yolunun sınırlarını belirlediği için, maddi olarak güçlü bir iddia süre veya görev hatasıyla zayıflatılmamalıdır.
Uygulama kontrolü
SEO bakımından kullanıcı yerindelik denetimi sorgusuyla net süreyi, şartı veya yetki sınırını arar. Bu nedenle cevap kanun maddesine doğrudan bağlanmalı; ‘duruma göre değişebilir’ gibi içi boş ifadeler yerine hangi unsurun sonucu değiştirdiği açıkça yazılmalıdır. İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler yerindelik denetimi yapamaz; yürütme görevinin kanunlarda gösterilen şekil ve esaslara uygun yerine getirilmesini kısıtlayacak veya idari eylem ve işlem niteliğinde karar veremez. Bu hüküm yorumlanırken kanunun açık sözcükleri esas alınmalı, sonucu değiştirecek tarih ve işlem türü ayrıca belirlenmelidir. İdari yargıda usul kuralları hak arama yolunun sınırlarını belirlediği için, maddi olarak güçlü bir iddia süre veya görev hatasıyla zayıflatılmamalıdır.
Uygulama kontrolü
SEO bakımından kullanıcı yerindelik denetimi sorgusuyla net süreyi, şartı veya yetki sınırını arar. Bu nedenle cevap kanun maddesine doğrudan bağlanmalı; ‘duruma göre değişebilir’ gibi içi boş ifadeler yerine hangi unsurun sonucu değiştirdiği açıkça yazılmalıdır. İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler yerindelik denetimi yapamaz; yürütme görevinin kanunlarda gösterilen şekil ve esaslara uygun yerine getirilmesini kısıtlayacak veya idari eylem ve işlem niteliğinde karar veremez. Bu hüküm yorumlanırken kanunun açık sözcükleri esas alınmalı, sonucu değiştirecek tarih ve işlem türü ayrıca belirlenmelidir. İdari yargıda usul kuralları hak arama yolunun sınırlarını belirlediği için, maddi olarak güçlü bir iddia süre veya görev hatasıyla zayıflatılmamalıdır.
Uygulama kontrolü
SEO bakımından kullanıcı yerindelik denetimi sorgusuyla net süreyi, şartı veya yetki sınırını arar. Bu nedenle cevap kanun maddesine doğrudan bağlanmalı; ‘duruma göre değişebilir’ gibi içi boş ifadeler yerine hangi unsurun sonucu değiştirdiği açıkça yazılmalıdır. İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler yerindelik denetimi yapamaz; yürütme görevinin kanunlarda gösterilen şekil ve esaslara uygun yerine getirilmesini kısıtlayacak veya idari eylem ve işlem niteliğinde karar veremez. Bu hüküm yorumlanırken kanunun açık sözcükleri esas alınmalı, sonucu değiştirecek tarih ve işlem türü ayrıca belirlenmelidir. İdari yargıda usul kuralları hak arama yolunun sınırlarını belirlediği için, maddi olarak güçlü bir iddia süre veya görev hatasıyla zayıflatılmamalıdır.
Sonuç: İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler yerindelik denetimi yapamaz; yürütme görevinin kanunlarda gösterilen şekil ve esaslara uygun yerine getirilmesini kısıtlayacak veya idari eylem ve işlem niteliğinde karar veremez. Dilekçede ‘bu karar yanlış veya verimsiz’ demek yerine hangi hukuk kuralının hangi unsur yönünden ihlal edildiği gösterilmelidir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
