Nükleer İthalat ve İhracat İçin NDK İzni Gerekir mi? 7381 m.4 | 2026
Kısa ve net cevap: 7381 sayılı Kanun m.4 kapsamındaki nükleer faaliyetler bildirim veya yetkilendirme olmaksızın yürütülemez. Nükleer ihracat ve ithalat kontrolüne tabi eşya için ayrıca NDK’nın 2025 tarihli Nükleer İhracat ve Nükleer İthalat Kontrolü Yönetmeliğindeki kontrol ve izin/belge sistemi uygulanır.
7381 sayılı Kanunun temel yaklaşımı
7381 sayılı Kanun m.4 kapsamındaki nükleer faaliyetler bildirim veya yetkilendirme olmaksızın yürütülemez. Nükleer ihracat ve ithalat kontrolüne tabi eşya için ayrıca NDK’nın 2025 tarihli Nükleer İhracat ve Nükleer İthalat Kontrolü Yönetmeliğindeki kontrol ve izin/belge sistemi uygulanır.
7381 sayılı Nükleer Düzenleme Kanununun amacı çalışanların, halkın, çevrenin ve gelecek nesillerin iyonlaştırıcı radyasyonun olası zararlı etkilerinden korunmasını sağlamak; düzenleyici kontrolün yetki ve sorumluluklarını ve nükleer zararlardaki özel hukuk rejimini belirlemektir. Kanunda güvenlik ve emniyet önceliği esastır.
Bu nedenle yetkilendirme veya lisans, yalnız idari bir form belgesi değildir. Yetkilendirilen kişi yeterli organizasyon, yetkin personel, teçhizat, mali kaynak, eğitim, güvenlik değerlendirmesi, yönetim sistemi, kayıt ve raporlama altyapısını faaliyetin tamamı boyunca sürdürmek zorundadır.
1. Kanuni kural
Kontrol yalnız nükleer maddeyle sınırlı değildir; özel tasarlanmış ekipman, sistem, bileşen, ilgili teknoloji ve nükleer çift kullanımlı eşya da listelerde yer alabilir.
nükleer ithalat ihracat izni bakımından 7381 sayılı Kanunun temel yaklaşımı güvenlik ve emniyet sorumluluğunun yetkilendirilen kişide kalmasıdır. NDK’dan izin, onay veya lisans alınmış olması işletmecinin sürekli güvenlik yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Tesis, faaliyet, personel, tedarik ve teknik değişiklikler yetkilendirme koşullarıyla uyumlu tutulmalı; kayıtlar denetim sırasında derhal sunulabilecek biçimde korunmalıdır.
Nükleer düzenleme alanında genel ticaret veya sözleşme yaklaşımı tek başına yeterli değildir. Kamu hukuku yetkilendirmesi, teknik güvenlik gerekleri, mali güvence ve üçüncü kişilere karşı sorumluluk aynı dosyada kesişebilir. Sözleşmeyle yükleniciye aktarılan bir iş, kanunun asıl yetkilendirilen kişiye yüklediği sorumluluğu kaldırmaz. Bu nedenle teknik sözleşmelerde mevzuata uyum, denetim erişimi, kayıt saklama ve bildirim hükümleri açık kurulmalıdır.
2. Yetkilendirme ve kapsam
İhracatta alıcı ülke, son kullanıcı, kullanım amacı ve gerektiğinde güvence belgesi kontrolün temel unsurlarıdır.
nükleer ithalat ihracat izni bakımından 7381 sayılı Kanunun temel yaklaşımı güvenlik ve emniyet sorumluluğunun yetkilendirilen kişide kalmasıdır. NDK’dan izin, onay veya lisans alınmış olması işletmecinin sürekli güvenlik yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Tesis, faaliyet, personel, tedarik ve teknik değişiklikler yetkilendirme koşullarıyla uyumlu tutulmalı; kayıtlar denetim sırasında derhal sunulabilecek biçimde korunmalıdır.
Nükleer düzenleme alanında genel ticaret veya sözleşme yaklaşımı tek başına yeterli değildir. Kamu hukuku yetkilendirmesi, teknik güvenlik gerekleri, mali güvence ve üçüncü kişilere karşı sorumluluk aynı dosyada kesişebilir. Sözleşmeyle yükleniciye aktarılan bir iş, kanunun asıl yetkilendirilen kişiye yüklediği sorumluluğu kaldırmaz. Bu nedenle teknik sözleşmelerde mevzuata uyum, denetim erişimi, kayıt saklama ve bildirim hükümleri açık kurulmalıdır.
3. Teknik/mali belge düzeni
İthalatta NDK tarafından yayımlanan kontrol listesinde yer alan eşyanın teknik tanımı gümrük tarife bilgisinden bağımsız olarak incelenmelidir.
nükleer ithalat ihracat izni bakımından 7381 sayılı Kanunun temel yaklaşımı güvenlik ve emniyet sorumluluğunun yetkilendirilen kişide kalmasıdır. NDK’dan izin, onay veya lisans alınmış olması işletmecinin sürekli güvenlik yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Tesis, faaliyet, personel, tedarik ve teknik değişiklikler yetkilendirme koşullarıyla uyumlu tutulmalı; kayıtlar denetim sırasında derhal sunulabilecek biçimde korunmalıdır.
Nükleer düzenleme alanında genel ticaret veya sözleşme yaklaşımı tek başına yeterli değildir. Kamu hukuku yetkilendirmesi, teknik güvenlik gerekleri, mali güvence ve üçüncü kişilere karşı sorumluluk aynı dosyada kesişebilir. Sözleşmeyle yükleniciye aktarılan bir iş, kanunun asıl yetkilendirilen kişiye yüklediği sorumluluğu kaldırmaz. Bu nedenle teknik sözleşmelerde mevzuata uyum, denetim erişimi, kayıt saklama ve bildirim hükümleri açık kurulmalıdır.
4. Sorumluluk sınırı
Serbest bölgelere yurt dışından getirilen ve serbest bölgelerden yurt dışına gönderilen kapsamdaki eşya da yönetmelik rejimine tabidir.
nükleer ithalat ihracat izni bakımından 7381 sayılı Kanunun temel yaklaşımı güvenlik ve emniyet sorumluluğunun yetkilendirilen kişide kalmasıdır. NDK’dan izin, onay veya lisans alınmış olması işletmecinin sürekli güvenlik yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Tesis, faaliyet, personel, tedarik ve teknik değişiklikler yetkilendirme koşullarıyla uyumlu tutulmalı; kayıtlar denetim sırasında derhal sunulabilecek biçimde korunmalıdır.
Nükleer düzenleme alanında genel ticaret veya sözleşme yaklaşımı tek başına yeterli değildir. Kamu hukuku yetkilendirmesi, teknik güvenlik gerekleri, mali güvence ve üçüncü kişilere karşı sorumluluk aynı dosyada kesişebilir. Sözleşmeyle yükleniciye aktarılan bir iş, kanunun asıl yetkilendirilen kişiye yüklediği sorumluluğu kaldırmaz. Bu nedenle teknik sözleşmelerde mevzuata uyum, denetim erişimi, kayıt saklama ve bildirim hükümleri açık kurulmalıdır.
5. Denetim ve uyum
Gümrük işleminin tamamlanabilir olması NDK yetkilendirme veya kontrol yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.
nükleer ithalat ihracat izni bakımından 7381 sayılı Kanunun temel yaklaşımı güvenlik ve emniyet sorumluluğunun yetkilendirilen kişide kalmasıdır. NDK’dan izin, onay veya lisans alınmış olması işletmecinin sürekli güvenlik yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Tesis, faaliyet, personel, tedarik ve teknik değişiklikler yetkilendirme koşullarıyla uyumlu tutulmalı; kayıtlar denetim sırasında derhal sunulabilecek biçimde korunmalıdır.
Nükleer düzenleme alanında genel ticaret veya sözleşme yaklaşımı tek başına yeterli değildir. Kamu hukuku yetkilendirmesi, teknik güvenlik gerekleri, mali güvence ve üçüncü kişilere karşı sorumluluk aynı dosyada kesişebilir. Sözleşmeyle yükleniciye aktarılan bir iş, kanunun asıl yetkilendirilen kişiye yüklediği sorumluluğu kaldırmaz. Bu nedenle teknik sözleşmelerde mevzuata uyum, denetim erişimi, kayıt saklama ve bildirim hükümleri açık kurulmalıdır.
6. Uyuşmazlık ve ispat
İhracat kısıtı, yeniden transfer ve son kullanım şartları sözleşmelere açık uyum hükümleri olarak yansıtılmalıdır.
nükleer ithalat ihracat izni bakımından 7381 sayılı Kanunun temel yaklaşımı güvenlik ve emniyet sorumluluğunun yetkilendirilen kişide kalmasıdır. NDK’dan izin, onay veya lisans alınmış olması işletmecinin sürekli güvenlik yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Tesis, faaliyet, personel, tedarik ve teknik değişiklikler yetkilendirme koşullarıyla uyumlu tutulmalı; kayıtlar denetim sırasında derhal sunulabilecek biçimde korunmalıdır.
Nükleer düzenleme alanında genel ticaret veya sözleşme yaklaşımı tek başına yeterli değildir. Kamu hukuku yetkilendirmesi, teknik güvenlik gerekleri, mali güvence ve üçüncü kişilere karşı sorumluluk aynı dosyada kesişebilir. Sözleşmeyle yükleniciye aktarılan bir iş, kanunun asıl yetkilendirilen kişiye yüklediği sorumluluğu kaldırmaz. Bu nedenle teknik sözleşmelerde mevzuata uyum, denetim erişimi, kayıt saklama ve bildirim hükümleri açık kurulmalıdır.
Nükleer düzenleme uyum kontrol listesi
- Faaliyetin bildirim, izin, onay veya lisans kategorisini belirleyin.
- Yetkilendirme koşullarını güncel NDK düzenlemesinden kontrol edin.
- Sorumlu tüzel kişi ve yetkili organizasyon şemasını belgelendirin.
- Teknik rapor ve güvenlik değerlendirmelerinde sürüm kontrolü kullanın.
- Yüklenici ve tedarikçi sözleşmelerine NDK denetim erişimi hükümleri ekleyin.
- Olay, ölçüm ve uygunsuzluk bildirimlerini sürelerinde yapın.
- Mali güvence veya özel hesap yükümlülüğü varsa ayrı izleyin.
- Sigorta/teminat belgelerini kesintisiz yenileyin.
- Faaliyet veya tesis değişikliğinde yeni onay gerekip gerekmediğini kontrol edin.
- Tüm resmi yazışma ve kayıtları denetlenebilir arşivde tutun.
Somut olay nasıl değerlendirilir?
nükleer ithalat ihracat izni hakkında bir işlem gündeme geldiğinde ilk aşamada faaliyetin 7381 kapsamındaki hukuki kategorisi belirlenir. İkinci aşamada NDK yetkilendirme veya onay şartı tespit edilir. Üçüncü aşamada teknik ve mali belgelerin fiili durumla uyumu kontrol edilir. Dördüncü aşamada tedarikçi ve sözleşme zincirinin yetkilendirilen kişinin sorumluluğunu zayıflatmadığı doğrulanır.
Örneğin ana yüklenici bir faaliyeti alt yükleniciye bırakmışsa NDK’nın denetim yetkisi alt yükleniciye kadar uzanabilir; ana yetkilendirilen tüzel kişi de m.5 kapsamındaki asıl sorumluluğunu korur. Benzer şekilde sigorta poliçesi bulunması Kurumun uygunluk kontrolü tamamlanmadan faaliyete başlama hakkı vermez.
Bu yaklaşım yalnız yaptırım riskini azaltmaz; büyük altyapı ve enerji projelerinde finansman, sigorta ve sözleşme taraflarının hangi düzenleyici koşullara bağlı olduğunu da netleştirir. Nükleer faaliyetlerde hukuki dosya ile teknik güvenlik dosyası ayrı dünyalar olarak yönetilmemelidir.
İlgili site içi enerji ve idare hukuku içerikleri
Nükleer tesis lisans almadan işletilebilir mi? başlıklı mevcut rehber, m.4 lisans rejiminin temelini açıklar. Bu yazı ise nükleer ithalat ihracat izni konusunun özel hukuki sonucuna odaklanır.
Türkiye geneli ve Mersin/Akkuyu uygulaması
7381 ülke genelindeki nükleer enerji ve iyonlaştırıcı radyasyon faaliyetlerine uygulanır. Mersin/Akkuyu ölçeğindeki büyük projelerde NDK yetkilendirmesi, tedarik zinciri, iş ve sözleşme ilişkileri, sigorta ve mali güvence süreçleri aynı anda önem taşır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu enerji ve idare hukuku dosyalarında mevzuat, sözleşme ve uyuşmazlık boyutunu birlikte incelemektedir.
Sık Sorulan Sorular
1. Temel kanuni dayanak nedir?
7381 sayılı Nükleer Düzenleme Kanunu ve Nükleer Düzenleme Kurumunun ilgili ikincil düzenlemeleridir.
2. NDK yetkilendirmesi başka kamu izinlerinin yerine geçer mi?
Hayır. NDK yetkisi güvenlik, emniyet, radyasyondan korunma ve nükleer güvence alanında özel düzenleyici kontroldür; diğer gerekli izinler ayrıca yürütülür.
3. Yetkilendirilen kişi sorumluluğu taşerona devredebilir mi?
Hayır. Hizmet veya görev devri, 7381 m.5 kapsamındaki asıl sorumluluğu ortadan kaldırmaz.
4. Kayıt tutma zorunlu mu?
Evet. Yetkilendirilen kişi mevzuatta ve yönetim sisteminde tanımlı kayıtları tutmak, bildirim ve raporlamaları yapmak zorundadır.
5. NDK tedarikçiyi denetleyebilir mi?
Evet. m.7 kapsamında yüklenici, alt yüklenici, tedarikçi ve alt tedarikçi faaliyetleri denetlenebilir.
6. Faaliyet durursa sorumluluk hemen biter mi?
Hayır. Yetkilendirilen kişinin sorumlulukları düzenleyici kontrolden çıkarılma ile sona erer.
7. 2026’da hangi metinler kontrol edilmelidir?
7381’in güncel metni ile işlem konusuna göre NDK’nın yürürlükteki lisanslama, atık, güvence veya sigorta yönetmelikleri kontrol edilmelidir.
8. Belgeler nasıl saklanmalıdır?
Yetkilendirme, teknik rapor, ölçüm, denetim, mali güvence ve resmi yazışmalar sürüm ve tarih bilgisi korunarak denetlenebilir biçimde saklanmalıdır.
Hukuki dayanak ve resmî kaynaklar
E-E-A-T: Hazırlama yöntemi
Bu içerik 7381 sayılı Nükleer Düzenleme Kanununun güncel hükümleri ve ilgili NDK ikincil düzenlemeleri esas alınarak hazırlanmıştır. Teknik güvenlik koşulları ile hukuki sonuçlar ayrı başlıklarda değerlendirilmiştir. Güncelleme: 28 Eylül 2026.
İnceleme alanı: Enerji, nükleer düzenleme, idare, sigorta ve sözleşme hukuku.
Ek NDK Yetkilendirme, Denetim ve Sorumluluk Analizi: Nükleer ithalat ve ihracat kontrolü
7381 m.4 kapsamındaki faaliyetler bildirim veya yetkilendirme olmaksızın yürütülemez. Nükleer ihracat ve ithalat kontrolünde 2025 tarihli NDK yönetmeliği; nükleer madde yanında belirli ekipman, teknoloji ve nükleer çift kullanımlı eşya için de kontrol listeleri ve izin/belge rejimi kurar.
7381 sayılı Kanunun temel yaklaşımı güvenlik ve emniyet önceliğidir. Nükleer ithalat ve ihracat kontrolü bakımından NDK tarafından verilen izin, onay veya lisans yalnız başvuru anında alınan bir belge olarak görülmemeli; faaliyet boyunca uyulması gereken düzenleyici koşullar bütünü olarak ele alınmalıdır. Başka bir kamu kurumundan alınan çevre, imar, gümrük veya ticari izin NDK’nın özel yetkilendirme rejiminin yerine geçmez.
Yetkilendirilen kişi, bir işi yüklenici, alt yüklenici, tedarikçi veya uzman kuruluşa bıraksa bile kanundan doğan asıl güvenlik sorumluluğunu korur. Nükleer ithalat ve ihracat kontrolü ile bağlantılı sözleşmelerde teknik standartlar, personel yetkinliği, kayıt tutma, olay bildirimi, NDK denetimine erişim, uygunsuzlukların giderilmesi ve belge saklama yükümlülükleri açık biçimde düzenlenmelidir. Tedarik zincirindeki kayıtların denetimde sunulabilir olması gerekir.
Tesis, saha, ekipman, organizasyon, yöntem veya yetkilendirme koşullarında değişiklik yapılacaksa mevcut onayın bu değişikliği kapsayıp kapsamadığı işlemden önce belirlenmelidir. Nükleer ithalat ve ihracat kontrolü dosyasında teknik raporların sürüm numarası, onay tarihi, yetkili uzmanlar ve Kurum yazışmaları izlenebilir biçimde korunmalıdır. Eski onay veya lisans koşullarının yeni tasarım veya faaliyete otomatik uygulanacağı varsayılmamalıdır.
Denetim hazırlığı sürekli tutulmalıdır. Teknik ölçüm ve bakım kayıtları, yetkilendirme belgeleri, personel yetkinlikleri, güvenlik değerlendirmeleri, mali güvence veya özel hesap belgeleri ve tedarikçi kayıtları yalnız planlı denetim öncesinde değil her zaman erişilebilir olmalıdır. Nükleer ithalat ve ihracat kontrolü konusunda kayıt eksikliği, teknik faaliyetin doğru yürütüldüğü iddiasının ispatını güçleştirir.
Nükleer düzenleme alanında mali güvence ve teknik güvenlik birbirinin alternatifi değildir. Sigorta, teminat veya özel hesap yükümlülüğünün yerine getirilmesi teknik güvenlik eksikliğini ortadan kaldırmaz; güvenli işletme de kanuni mali güvence yükümlülüğünü sona erdirmez. Nükleer ithalat ve ihracat kontrolü hangi boyuta ilişkinse diğer boyutların da etkilenip etkilenmediği ayrıca kontrol edilmelidir.
Faaliyetin durması, lisansın sona ermesi veya sözleşmenin bitmesi yetkilendirilen kişinin bütün sorumluluklarını kendiliğinden bitirmez. Düzenleyici kontrolden çıkarılmaya kadar devam eden yükümlülükler, radyoaktif madde veya atık yönetimi, kayıtların saklanması ve mali güvence açısından sürer. Nükleer ithalat ve ihracat kontrolü işleminde kapanış, devir veya yenileme adımları NDK kayıtlarıyla tamamlanmalıdır.
NDK Denetim Dosyası ve Olay Sonrası Hukuki Kayıt
Nükleer ithalat ve ihracat kontrolü bakımından düzenleyici dosyada yalnız yetkilendirme belgesinin bulunması yeterli değildir. Yetki koşullarının nasıl yerine getirildiğini gösteren teknik raporlar, ölçümler, personel yetkinlik belgeleri, bakım ve kontrol kayıtları, olay/uygunsuzluk bildirimleri, tedarikçi belgeleri ve Kurum yazışmaları tarih sırasıyla saklanmalıdır. NDK denetiminde belgeye hızlı erişim sağlanabilmesi için kayıtların sürüm ve onay bilgileri korunmalıdır.
Bir uygunsuzluk veya olay ortaya çıktığında ilk teknik kayıt sonradan değiştirilmemeli; yapılan düzeltme ve yeni değerlendirme ayrı sürüm olarak kaydedilmelidir. Nükleer ithalat ve ihracat kontrolü konusunda hangi tedbirin hangi risk değerlendirmesine dayanarak alındığı, yetkili yöneticinin onayı ve NDK’ya yapılan bildirimler aynı dosyada bulunmalıdır. Böylece teknik olay kronolojisi ile hukuki bildirim kronolojisi birbirini doğrular.
Faaliyetin kapsamı, tesis tasarımı, tedarikçi veya mali güvence değiştiğinde yetkilendirme koşullarının yeniden değerlendirilmesi gerekir. Nükleer ithalat ve ihracat kontrolü için önceki bir onayın yeni durumu kapsadığı varsayılmadan önce güncel NDK düzenlemesi ve resmi yazışmalar kontrol edilmelidir. Bu disiplin, yalnız idari yaptırım riskini değil, sigorta, sözleşme ve üçüncü kişilere karşı sorumluluk uyuşmazlıklarını da azaltır.
Nihai Düzenleyici Kontrol Matrisi
Nükleer ithalat ve ihracat kontrolü için dosya kapatılmadan önce yetkilendirme koşulu, teknik gerçekleşme, sorumlu organizasyon birimi, kayıt/ölçüm belgesi, NDK bildirimi ve varsa mali güvence aynı kontrol tablosunda işaretlenmelidir. Herhangi bir sütun eksikse yalnız teknik faaliyetin tamamlanmış olması yeterli kabul edilmemelidir. Düzeltici faaliyet gerekiyorsa sorumlu kişi, son tarih ve kapanış kanıtı ayrıca kaydedilmelidir. Bu matris özellikle vardiya, tedarikçi ve çok sayıda teknik disiplinin bulunduğu nükleer projelerde kayıtların birbirinden kopmasını önler.
Nükleer ithalat ve ihracat kontrolü bakımından nihai kapanışın kim tarafından ve hangi tarihte onaylandığı kayıt altına alınmalıdır. Daha sonra mevzuat veya yetkilendirme koşulu değişirse eski kayıt korunmalı ve yeni şart için ayrı revizyon açılmalıdır. Böylece düzenleyici dosyanın tarihsel bütünlüğü korunur.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
