Kısa cevap: Saklayan, saklatanın izni olmadan saklanan eşyayı kullanamaz. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.563 uyarınca bu yasağa aykırı davranırsa saklatana uygun bir kullanım bedeli ödemekle yükümlüdür. Kullanım izni, eşyanın kimliği, gerçekleşen kullanım ve bedel hesabı belgelerle gösterilir. Bu yazı, genel eşya iadesi başvurusundan ayrı olarak izinsiz kullanım bedeli talebini, kullanıma itirazı ve düzenlenebilir Word dilekçe örneğini açıklar.

Önce teslim ilişkisinin niteliği belirlenir

TBK m.561’e göre saklama sözleşmesinde saklayan, kendisine bırakılan bir taşınırı güvenli yerde koruma altına almayı üstlenir. Eşyanın saklamak için verilmesi ile kullanılması için verilmesi aynı ilişki değildir. Başvuruda teslimin gerçek amacı sözleşme, teslim tutanağı ve taraflar arasındaki yazışmalarla gösterilir. Eşya karşı tarafın elinde bulunduğu için ilişkinin kendiliğinden saklama olduğu kabul edilmez.

Kira, kullanım ödüncü, servis, taşıma veya başka bir sözleşmede eşyanın elde bulundurulması farklı hükümlere bağlanabilir. Bu örnek saklama ilişkisindeki izin dışı kullanıma yöneliktir. Önceden kullanım amacıyla teslim edilmiş eşya, yalnız talep sonucuna uyduğu için saklama konusu gibi gösterilmez. Sözleşmenin adı yanında, fiilen üstlenilen edim ve teslim açıklamaları birlikte okunur.

Saklayan ile saklatan açık kimlik bilgileriyle belirlenir. Eşyayı teslim eden kişi, teslim alan işletme ve teslim tutanağını imzalayan çalışan ayrı kaydedilir. Bir çalışanın teslim alması, saklama sözleşmesinin tarafının mutlaka o çalışan olduğu anlamına gelmez. Dilekçenin muhatabı ilgili sözleşme ve gerçek teslim ilişkisi üzerinden belirlenmelidir.

Kullanım izni ve kapsamı

M.563, saklatanın izni olmadıkça kullanmayı yasaklar. Kanun metni her kullanım izninin mutlaka noterlik belgesiyle verileceğini söylemez. Bu nedenle yazılı izin belgesi bulunmaması tek başına izin konusundaki bütün incelemenin yerine konulmaz. Sözleşme, yazışmalar ve tarafların ilgili açıklamaları birlikte değerlendirilir. Başvuruda mevcut izin kaydı saklanmaz veya gerçek içeriğinin dışında anlatılmaz.

İzin belirli kullanım için verilmişse konusu, süresi ve sınırı açık gösterilir. Eşyayı yalnız belirlenen işlem için kontrol etme yetkisi ile bağımsız biçimde kullanma yetkisi aynı olmayabilir. Başvuruda verilen yetkinin metni ve gerçekleşen kullanım karşılaştırılır. İzin bulunduğu hâlde bütün kullanımlar izinsizmiş gibi toplu bir bedel talebi oluşturulmaz; izin dışında kaldığı ileri sürülen somut bölüm ayrılır.

Önceden verilmiş bir iznin sona ermesi veya değiştirilmesi ileri sürülüyorsa ilgili sözleşme hükmü ve gerçek bildirim kaydı eklenir. Bu içerik, her kullanım hakkının tek cümleyle geriye etkili kaldırılabileceğini söylemez. Talep konusu dönem, geçerli izin kapsamıyla karşılaştırılır. Başvuran, sonradan itiraz ettiği tarih öncesindeki kullanımın niteliğini belgesiz biçimde yeniden adlandırmaz.

Eşya kimliği ve başlangıç durumu

Talep edilen kullanım bedeli belirli eşyaya bağlanır. Marka, model, seri numarası, miktar, ayırt edici özellik ve teslim tarihi yazılır. Seri bilgisi bulunmayan eşyada teslim tutanağı, fotoğraf ve diğer tanımlayıcı kayıtlar birlikte kullanılır. Aynı işletmede farklı kişilere ait benzer eşyalar varsa talep konusu eşya bunlardan ayrılır. Başka ürüne ait kullanım kaydı bu dosyaya eklenmez.

Başlangıç durumu ayrıca korunur. Eşya teslim edilirken bulunan aksesuarlar, sayaç veya kullanım göstergesi, mevcut yıpranma ve teslimde kaydedilmiş eksiklikler gösterilir. Sonradan görülen değişiklik, başlangıç kaydıyla karşılaştırılır. Teslim sırasında zaten bulunan iz veya eksiklik, yeni kullanımın kesin sonucu gibi yazılmaz. Karşılaştırmanın dayandığı belgenin tarihi ve kapsamı açık olmalıdır.

Eşyanın saklama yerinde bulunması ile fiilen kullanılması ayrı olgulardır. Başvuruda kullanımın hangi kayıtla anlaşıldığı belirtilir. Kullanım göstergesi, işletme kaydı, yazışma, teslim hareketi veya başka belge incelenir. Gözlem yalnız belirli bir kullanımı gösteriyorsa bütün saklama dönemi boyunca kesintisiz kullanım gerçekleştiği ilan edilmez. Belgenin ispat ettiği kapsam ile talep edilen dönem birbirine uymalıdır.

Gerçek kullanım dönemi nasıl kaydedilir?

Çizelge her kullanım kaydı için ayrı satır içerir. Kullanımın tarihi, varsa süresi, yeri, eşyayı tanımlayan veri ve belge numarası yazılır. Başlangıç ve bitiş kayıtları bulunan kullanım ile yalnız tek olayın görüldüğü kullanım ayrı gösterilir. Kesinleşmemiş tarih aralığı, eksik kaydı doldurmak amacıyla tahminî gün sayısına dönüştürülmez. Bilinmeyen husus araştırılması gereken bilgi olarak ayrılır.

Birden fazla kayıt aynı olayı gösteriyorsa olay tek kez sayılır. Fotoğraf, yazışma ve kullanım kaydı aynı kullanımın üç ayrı dönemi gibi hesaba eklenmez. Farklı tarihlerde gerçekleşmiş kullanımlar varsa her birinin dayanağı belirtilir. Toplam süre hesabı yapılmışsa çizelgedeki satırlarla tutarlılığı kontrol edilir. Böylece uygun bedel talebi, tekrar sayılmış gün veya saatlerle büyütülmez.

Saklama döneminin tamamı ile kullanım dönemi birbirine karıştırılmaz. Eşyanın karşı tarafta bulunduğu bütün zamanın kullanım bedeli olduğu sonucu, yalnız teslim ve iade tarihlerinden çıkarılmaz. Saklama ücreti, kullanım bedeli ve hasar talebi ayrı kalemlerdir. Bu başvuru m.563’teki kullanım bedeline odaklanır; başka kalemin bulunduğu dosyada onun miktarı ve dayanağı ayrı açıklanır.

İşletme kayıtları talep konusu eşyayla nasıl eşleştirilir?

Bir kullanım listesinde yalnız ürünün genel adı bulunuyorsa aynı modelden başka eşyaların bulunup bulunmadığı kontrol edilir. Depo giriş numarası, teslim etiketi ve seri numarası farklı kayıtlar arasında bağ kurar. Başvuran, işletme listesindeki her hareketi kendi eşyasına ait kabul etmez. Belgeyi düzenleyen birimden hangi eşyanın kayda konu olduğu açıklanması istenir. Açıklama geldiğinde ilk belge korunur; yeni açıklama tarihiyle birlikte eklenir. Böylece sonradan yapılan eşleştirme, ilk kayıtta zaten varmış gibi gösterilmez. Bir kaydın düzeltilmesi önceki sürümünün silinmesiyle yapılmaz. Eski ve yeni kayıt arasındaki fark, kullanım hesabına etkisiyle birlikte ayrı satırda belirtilir.

Ölçüm veya sayaç bilgisi varsa ölçümün tarihi, birimi ve hangi cihazdan alındığı yazılır. Sayaç değişimi ya da sıfırlanması belgelenmişse iki okumayı tek kesintisiz dönem gibi çıkarmak doğru olmaz. Bu durum otomatik bir kullanım miktarı üretmez; hesap için güvenilir kayıt aranır. Tarihli bir fotoğrafta görülen sayı ile teslim tutanağındaki sayı farklı birimlere aitse doğrudan çıkarma yapılmaz. Çizelge, dayanak belgenin gösterdiği olguyu aktarır; teknik belge yerine geçmez. Ham kaydın kopyasıyla hesabın hazırlanmış hâli ayrı dosyalanır. Hesabı inceleyen kişi hangi sayının nereden alındığını ve hangi döneme bağlandığını bu dosyalardan takip edebilmelidir. Eksik veriyi tamamlamak için uydurulmuş ölçüm veya tarih kullanılmaz.

Uygun kullanım bedeli hesabı

TBK m.563 uygun kullanım bedeli öngörür; bütün eşyalara uygulanacak sabit günlük para miktarı veya eşya değerinin belirli yüzdesini koymaz. Talepte eşyanın niteliği, kullanımın kapsamı ve bedel için kullanılan gerçek dayanaklar açıklanır. Başvuran belirli tutar istiyorsa yöntemini gösterir. Kanunda bulunmayan katsayı “yasal oran” adıyla yazılmaz.

Karşılaştırma belgesi kullanılacaksa eşyanın türü, teknik özellikleri, kullanım koşulları ve ilgili dönem belirtilir. Farklı kapasitede bir eşyanın veya farklı hizmet paketinin bedeli doğrudan aktarılmaz. Karşılaştırma bir kiralama teklifi ise teklif olduğu, fiilen gerçekleşmiş ödeme ise ödeme kaydı olduğu gösterilir. Belgenin neyi temsil ettiği açıklanmadan yalnız tutarı almak, hesabın denetlenmesini zorlaştırır.

Kullanım süresiyle bağlantılı hesapta dönem ve birim aynı tutulur. Saat esaslı veri gün esaslı karşılaştırmayla kullanılacaksa dönüşümün nedeni ve yöntemi açıklanır. Aynı dönem için daha önce kullanım bedeli ödenmişse tarih ve ödeme açıklaması çizelgeye işlenir. Saklama ücreti için yapılmış ödeme, niteliği incelenmeden otomatik kullanım bedeli gibi yeniden sınıflandırılmaz.

Talep tablosunda brüt açıklamasız toplam yerine kullanılan yöntem, dayanak belge ve önceden karşılanan bölüm bulunur. Ayrı zarar talebi varsa bunun kullanım bedeliyle aynı zarar veya karşılık olup olmadığı kontrol edilir. Aynı kalemin farklı adlarla iki kez istenmesi önlenir. Kullanım bedeli, eşyanın tüm satış bedelinin her durumda ayrıca talep edilmesi anlamına gelmez.

Beklenmedik hâlden doğan zarar bakımından hüküm

M.563’ün ikinci cümlesi, kullanım yasağına aykırı davranan saklayanın beklenmedik hâlden doğacak zararlardan sorumluluğunu da düzenler. Saklayan, eşyayı kullanmamış olsaydı bile zararın doğacağını ispat etmedikçe bu zararlardan sorumludur. Kullanım bedeli istemi ile bu zarar konusu ayrı kayıtlara bağlanır. Dilekçede kanundaki ispat düzeni değiştirilerek sınırsız veya koşulsuz bir sonuç yazılmaz.

Zarar bildirilmişse olay tarihi, eşyanın durumu, zarar belgesi ve kullanım bağlantısı gösterilir. Gerçekleşmemiş hasar veya kayıp, bedel talebine hazır tazminat kalemi gibi eklenmez. Zarar tutarı belirlenmemişse belirlenmiş olduğu yazılmaz. Bu örnek, m.563’e dayalı kullanım bedelini düzenler; ayrı zarar hesabı kendi belgeleriyle hazırlanır.

Emanet Eşyanın İzinsiz Kullanım Bedeli Talep Dilekçesi

Örnek saklayana yöneltilir. Saklama ilişkisi, izin kapsamı ve gerçek kullanım dosyadan doğrulanır. Kullanımın yalnız bir bölümü tartışmalıysa talep bu bölüme göre düzenlenir. Bedel alanı gerçek hesapla doldurulur; örnekte yer almayan sabit tutar veya varsayılan süre üretilmez.

Word kullanım bedeli dilekçesini ve izin-kullanım çizelgesini indir. Boş alanlar gerçek kayıtlarla doldurulur. Hesaplanmamış bedel, gerçekleşmemiş kullanım veya olmayan izin belgesi eklenmez.

Bildirim ve cevap kontrolü

Başvuru sözleşmedeki saklayana veya yetkili temsilcisine iletilir. İlgili adres, gönderilen metin ve ekler korunur. M.563 her başvurunun mutlaka noterle gönderileceğini düzenlemez. Bununla birlikte talebin içeriği ve muhataba ulaştığı tarih belgelenmelidir. Elden alındı, mevcut elektronik iletim kaydı veya noter ihtarı, dosyadaki ispat ihtiyacına göre kullanılabilir.

Saklayan izin bulunduğunu ileri sürerse ilgili belgenin kapsamı ve kullanım dönemi karşılaştırılır. Yalnız genel bir saklama kaydı, belirli kullanıma verilmiş izin gibi okunmaz. Cevapta kullanım süresi veya eşya kimliği farklı gösterilmişse dayanak kayıt istenir. Başvuran, cevapta ileri sürülen bütün olguları kabul etmiş gibi yeni tutar hesabı hazırlamaz; belge farklarını ayrı gösterir.

Kullanımın durdurulduğu bildirilmişse bu açıklama tarihli biçimde saklanır. Sonraki kullanım kaydı varsa yeni dönem eski dönemden ayrılır. Ödeme yapılmışsa açıklaması ve hangi kullanım için yapıldığı kontrol edilir. Kısmi ödeme, bütün taleplerin karşılandığı gibi kayda geçirilmez. Eşyanın iadesi planlanmışsa teslim tutanağı ve ayrı iade talebiyle bağlantı kurulur.

Para ve diğer mislî şeylerde ayrı düzen

Bu örnek belirli taşınır eşyanın genel saklama ilişkisindeki kullanımına yöneliktir. TBK m.570, paranın aynen değil mislen geri verilmesinin kararlaştırıldığı saklamayı ve diğer mislî eşya veya kıymetli evrak üzerindeki tasarrufu ayrıca düzenler. Mühürsüz ve açık para bırakılmasına ilişkin hüküm, her eşyanın serbestçe kullanılabileceği biçiminde genelleştirilmez. Para dosyası bu örneğe yalnız kelime değiştirerek dönüştürülmez.

Sık sorulan sorular

1. Saklayan eşyayı kendi ihtiyacı için kullanabilir mi?

TBK m.563, saklatanın izni olmadan kullanmayı yasaklar. Saklama amacıyla teslim, kendiliğinden bağımsız kullanım izni değildir. İzin bulunduğu ileri sürülüyorsa gerçek kapsamı ve talep konusu kullanım birlikte incelenir.

2. Kullanım bedeli için kanunda sabit oran var mı?

Madde uygun kullanım bedeli düzenler; bütün eşyalar için sabit günlük tutar veya değer yüzdesi koymaz. Talep miktarı eşya, gerçek kullanım ve hesap belgeleriyle açıklanır. Belgesiz katsayı kanuni oran olarak yazılmaz.

3. Sadece teslim ve iade tarihi yeterli mi?

Saklama süresi ile fiilî kullanım süresi ayrı olgulardır. Gerçek kullanımın kayıtları gösterilmelidir. Eşyanın elde bulunduğu bütün dönemin kullanılmış olduğu sonucu yalnız iki teslim tarihinden çıkarılmaz.

4. Yazılı izin yoksa kesinlikle izinsiz mi sayılır?

Kanun metni her izin için belirli bir yazılı şekil şartı koymaz. Sözleşme, tarafların açıklamaları ve ilgili kayıtlar birlikte incelenir. Yazılı belge eksikliği, bütün izin değerlendirmesinin yerine tek başına geçirilmez.

5. Aynı olaya ait üç belge üç kullanım mı sayılır?

Hayır. Bir olayın fotoğraf, yazışma ve kullanım kaydı aynı olaya bağlanır. Farklı dönem veya farklı kullanım varsa ayrı gösterilir. Tek olay farklı belge adları altında tekrar hesaba eklenmez.

6. Saklama ücreti kullanım bedeliyle aynı mı?

Saklayanın saklama ücreti ile saklatanın izin dışı kullanım nedeniyle istediği bedel farklı kalemlerdir. Önceki ödeme açıklaması okunur. Bir kalem için yapılmış ödeme, belgesiz biçimde başka kaleme geçirilmez.

7. Beklenmedik zarar bakımından kural nedir?

Yasağa aykırı kullanan saklayan, kullanmamış olsaydı bile zararın doğacağını ispat etmedikçe beklenmedik hâlden doğan zararlardan da sorumludur. Zarar olayı ve hesabı kullanım bedeli talebinden ayrı gösterilir.

8. Eşyanın iadesi de bu başvuruda mı yapılır?

İade ayrıca TBK m.564 ve ilgili hükümlere göre düzenlenebilir. Bu içerik kullanım bedeline odaklanır. İade yeri, teslim kişisi, çoğalmalar ve masraf konusu ayrı başvurunun kayıtlarıyla izlenir.

9. Noter başvurusu şart mı?

M.563 her talep için noter şartı koymaz. Sözleşme hükümleri ve ispat ihtiyacı incelenir. Metnin, eklerin ve doğru muhataba ulaşmanın güvenilir kaydı saklanmalıdır.

10. Emanet bırakılan para için aynı örnek kullanılır mı?

Para ve diğer mislî şeylerde m.570’in özel düzeni ayrıca incelenir. Aynen veya mislen iade anlaşması önemlidir. Belirli taşınır eşya için hazırlanmış bu metin, para dosyasına incelemeden aktarılmaz.

Resmî kaynaklar ve ilgili iç okumalar

• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu: m.561, m.563 ve m.570
• TBMM: Kanunun kabul edilen metni
• Emanet eşyanın iadesi için ayrı dilekçe
• Emanet bırakılan parada TBK 570 düzeni
• Saklanan eşyaya haciz konulması durumunda bildirim

Dayanak ve kapsam

İçerik resmî konsolide TBK m.563’e dayanır. Genel saklama ilişkisindeki belirli taşınırın izin dışı kullanım bedeli talebi için hazırlanmıştır. Saklama amacı, izin kapsamı, gerçek kullanım ve bedel hesabı aynı dosyada incelenir. Hazırlama tarihi: 30 Eylül 2026.

Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu Türkiye genelindeki dosyaları Mersin’den yürütür. İhsaniye Mahallesi, Profit İş Merkezi, Akdeniz/Mersin ofis konumu görüşme adresini gösterir.

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →