Havale Ödeyicisinin İfa Reddini Bildirme Dilekçesi

Havale ödeyicisinin ifa reddini bildirme dilekçesi, havale alıcısının istediği edimi alamadığını havale edene bildirmek için hazırladığı yazıdır. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.558, ödeyici alıcının istemesine rağmen ifadan kaçındığında veya ifa etmeyeceğini önceden açıkladığında alıcının durumu gecikmeksizin havale edene bildirmesini zorunlu tutar. Bildirim yapılmazsa, bu nedenle havale edenin uğradığı zarardan alıcı sorumlu olur. Kanun sabit bir gün sayısı belirtmez.

Aşağıdaki örnek, edimin istendiği ve havale ödeyicisinin ifadan kaçındığı somut olay için hazırlanmıştır. Yanlış IBAN’a giden paranın iadesi veya yapılmış transferin geri alınması başvurusu değildir. Bildirimin konusu gerçek havale ilişkisi, alıcının istemi ve ödeyicinin ifa reddidir. Ödeme yapılmadığı öğrenildiğinde tüm diğer tartışmaların sonuçlanması beklenmeden bildirim borcu yerine getirilir; belgesiz gerekçeler eklenmez.

TBK 558 hangi yükümlülüğü getirir?

TBK m.558 iki olay sayar. İlkinde havale alıcısı edimi ister, ödeyici ifadan kaçınır. İkincisinde ödeyici, havale konusunu ifa etmeyeceğini önceden açıklar. Her iki olayda alıcı durumu havale edene gecikmeksizin bildirmekle yükümlüdür. Bildirim borcu, yalnız bir nezaket yazışması değildir; kanunun alıcıya yüklediği hukuki bir borçtur. Bu sayfadaki dilekçe ilk olayın gerçek kayıtları üzerinden düzenlenir.

Ödeyicinin açıklamasında ödememe nedeni belirtilmişse metin bu açıklamayı doğru aktarır. Alıcı gerekçeye katılmıyorsa bunu ayrıca ifade edebilir; ancak karşı tarafın hiç söylemediği bir gerekçeyi ret beyanına eklemez. Sadece hesap hareketinde paranın görünmemesi ile ödeyicinin ifadan kaçınmasının aynı olduğunu kabul etmek doğru değildir. İstem, cevap ve fiilî ödeme durumu ayrı belgelerden belirlenir.

Bildirim yapılmamasının sonucu, havale edenin bu yüzden uğradığı zarara ilişkin sorumluluktur. TBK m.558, her geç bildirimde havale bedelinin tamamının otomatik ceza olarak ödeneceğini söylemez. Zarar ve bildirimsizlikle bağlantısı ayrıca belirlenir. Aynı şekilde bildirim göndermek, alıcının havale edenle arasındaki bütün borç tartışmalarını tek başına çözmez. Buradaki amaç, ifa edilmeme olayını doğru kişiye zamanında iletmektir.

Havale eden, ödeyici ve alıcı kimdir?

TBK m.555’te havale eden, kendi hesabına belirli edimi alıcıya vermesi için ödeyiciyi; edimi kendi adına kabul etmesi için de alıcıyı yetkilendirir. Edim para, kıymetli evrak veya başka bir mislî eşya olabilir. Üç rol birbirinden ayrılır. Bildirim hazırlarken yalnız “gönderen” ve “alan” yazmak, kimin hangi sıfatla işlem yaptığını belirsiz bırakır. Havale belgesindeki kişi ve yetkiler ayrıca gösterilir.

Bu dilekçeyi hazırlayan kişi havale alıcısıdır. Bildirimin muhatabı havale edendir. İfa talebinin yöneltildiği ve ifadan kaçınan kişi ise havale ödeyicisidir. Ödeyiciye tekrar ödeme talebi gönderilmesi, havale edene karşı TBK m.558 bildirim borcunun yerine geçmez. Birbirinden farklı muhataplara yöneltilen yazılar aynı başlıkla arşivlenmemeli; hangi yazının kime ulaştığı açıkça kaydedilmelidir.

Günlük dilde banka transferine havale denilmesi, her işlemde TBK m.555’teki yapının aynen bulunduğunu göstermez. Ödeme hizmeti veya hesap işlemine özgü başka kurallar uygulanabilir. Önce gerçek ilişki belirlenir. Üç tarafın rolünü açıklamak için havale eden, ödeyici ve alıcının hukuki konumu rehberi incelenebilir. Bu örnek, yanlış transferi geri çağırmak için bankaya gönderilecek talep yerine kullanılmaz.

Bildirim dosyasında neler bulunmalı?

Dosya havale belgesiyle başlar. Ardından alıcının ödeyiciye yönelttiği istem, istemin ulaştığı kayıt, ödeyicinin cevabı ve varsa gerçekleşmiş kısmi ifa eklenir. Her belgenin tarihi korunur. Bildirim metni düzenlenirken yalnız dosyadaki son cevaba bakılmaz; önceki kabul ve ödeme kayıtları da karşılaştırılır. Böylece tamamlanmış bir bölüm yanlışlıkla hiç yerine getirilmemiş gibi yazılmaz.

• Havale yetkilendirmesini ve ilgili edimi gösteren belge.
• Havale alıcısının ödeyiciye gönderdiği ifa istemi.
• İstemin iletim ve alınma kayıtları.
• Ödeyicinin ret cevabı veya ifadan kaçınma olayını gösteren kayıt.
• Varsa kabul açıklaması ve önceki kısmi ifa belgeleri.
• Havale edene yapılacak bildirimin muhatap ve iletişim bilgileri.

Para dışındaki edimler için mal türü, miktar ve birim de gösterilir. Kıymetli evrak söz konusuysa ilgili belgenin kimliği yazılır; çek veya benzeri işlemlerin özel hükümleri tek başına bu bildirimle tamamlanmış sayılmaz. Belge kaydı bulunmayan tutar veya miktar, metnin daha kesin görünmesi için tahminle doldurulmaz. Kayıt yoksa hangi bilginin eksik olduğu açıkça belirtilir.

Havale ödeyicisinin ifa reddini bildirme dilekçesi örneği

Örnek, havale edene gönderilecek doğrudan bildirimdir. Dava dilekçesi veya icra ödeme emrine itiraz değildir. Köşeli alanlar gerçek olayla doldurulur. Ödeyici ifa etmeyeceğini önceden açıklamış ve henüz istem aşaması oluşmamışsa ilk olay için yazılmış açıklamalar aynen kullanılmaz; gerçekleşen ikinci olay ayrıca yazılır.

Düzenlenebilir Word bildirimini indirin. Word dosyasının ikinci sayfasında taraflar, istem, ret ve bildirim kronolojisi için doldurulabilir çizelge bulunur. Çizelge gerçek belgelerin düzenlenmesini sağlar; gecikmiş bir bildirimi geçmiş tarihli gösterme veya gerçekleşmemiş istem yaratma amacıyla kullanılmaz.

Gecikmeksizin bildirim nasıl planlanır?

Kanundaki gecikmeksizin ölçütü, bildirim yapılmasını belirsiz süreyle erteleme imkânı vermez. Buna karşılık maddede bulunmayan sabit bir üç gün veya yedi gün kuralı da oluşturulmaz. Ret veya ifa etmeme açıklaması öğrenildiğinde, mevcut olay ve belgelerle havale edene bilgi iletilir. İlgili tarih ve saatler kaydedilir. Bir sonraki toplantıyı, bütün ticari görüşmelerin tamamlanmasını veya karşı tarafın fikrini değiştirmesini beklemek bildirim borcunun yerine geçmez.

İlk bildirim için eldeki bilgiler yeterince açık yazılır. Sonradan yeni belge gelirse önceki bildirimle bağlantı kurularak tamamlayıcı yazı gönderilir. Tam belge dosyasının henüz hazırlanmamış olması, öğrenilmiş ifa reddinin hiç bildirilmemesini gerektirmez. Ancak bulunmayan belge ekte varmış gibi sayılmaz. İlk yazıdaki ekler ile sonraki yazıda gönderilen ekler farklı listelerde tutulur.

Havale alıcısı adına temsilci yazıyı hazırlıyorsa bilgi aktarımı da tarihlendirilir. Ödeyicinin cevabının kime, hangi kanalla ve ne zaman ulaştığı gösterilir. Dosya içindeki görev paylaşımı, dış muhataba yapılacak bildirimin tamamen unutulmasına neden olmamalıdır. Bildirim borcunun sahibi ile metni teknik olarak gönderen kişi farklı alanlarda belirtilir. Böylece temsilci tarafından gönderilen yazının hangi alıcı adına olduğu anlaşılır.

İstem, ret ve bildirim tarihlerini ayrı tutun

İstem tarihi alıcının ödeyiciden edimi istediği tarihtir. İletim tarihi, bu istemin gönderildiği kayıtla belirlenir. Ret tarihi ödeyicinin açıklamasına veya ifadan kaçınma olayına ilişkindir. Havale edene bildirim tarihi ise ayrı işlemdir. Bu tarihler tek bir “işlem tarihi” sütununa sıkıştırılmamalıdır. Saat bilgisi dosyada mevcutsa kayda alınır; olmadığı hâlde geriye dönük kesin saat üretilmez.

Telefon görüşmesinde açıklama yapılmışsa görüşmenin gerçek içeriği yazılır. Sonradan gönderilen teyit yazısı önceki konuşmaya bağlanır; teyit tarihi konuşma tarihi gibi gösterilmez. Havale edenin zaten başka kanaldan bilgi edindiği ileri sürülüyorsa bunun belgesi ayrıca kaydedilir. Alıcının kendi bildirim kaydı yerine üçüncü kişinin belirsiz biçimde haber vermiş olduğu varsayımına güvenilmez.

Ödeyici yalnız bir kısmı ifa etmişse kalan bölüm ayrıca belirtilir. Para için tutar ve para birimi; mal için miktar ve ölçü; evrak için belge kimliği kullanılır. Kısmi ifa ile ret açıklaması farklı zamanlarda oluşmuşsa sıraları açıklanır. Bu yöntem, tam ifa edilmeme ile kalan bölümün ifa edilmemesini doğru ayırır. Havale edenin durumu değerlendirmesi için gerçek bakiye açık olmalıdır.

Birden fazla havale aynı yazıda nasıl gösterilir?

Aynı ödeyici farklı tarihlerde birkaç edim için yetkilendirilmişse, her havale ayrı referansla gösterilir. Tek bir ret açıklamasının bütün işlemleri kapsayıp kapsamadığı beyanın gerçek içeriğinden belirlenir. Alıcının yalnız bir havale için istemde bulunması, diğer bütün havaleler bakımından istem yapılmış olduğu anlamına gelmez. Her işlemde istem, ret, kısmi ifa ve bildirim sırası ayrı satırlarda tutulur.

Bildirimin birden fazla olayı kapsaması, ilk öğrenilmiş olayın sonraki dosyalar tamamlanana kadar bekletilmesini gerektirmez. Hazır bilgi gecikmeksizin iletilir; yeni kayıt sonraki yazıda önceki bildirimle ilişkilendirilir. Farklı para birimleri aynı bakiye içinde belgesiz toplanmaz. Para ile mal edimi de tek tutar olarak gösterilmez. Bir havalenin sonradan yerine getirilmesi diğerinin tamamlandığını kanıtlamaz. Ek listesinde her istem ve cevabın ilgili havale numarası bulunmalıdır. Böylece muhatap hangi edimin gerçekleşmediğini, hangisinin kısmen ifa edildiğini ve hangi açıklamanın hangi işleme ait olduğunu belge üzerinden değerlendirebilir.

Bildirim ile asıl borç talebi farklıdır

TBK m.556, havalenin havale edenin alıcıya olan borcunun ifası amacıyla yapılması hâlinde bu borcun ödeyicinin ifasıyla sona ereceğini düzenler. Havaleyi kabul eden alıcı, ödeyiciye başvurduğu hâlde havalede belirlenen süre içinde alacağını elde edememişse alacağı havale edene yeniden ileri sürebilir. Bu koşullar ile TBK m.558’in bildirim yükümlülüğü farklıdır. Bildirim örneğine bütün koşullar incelenmeden kesin tahsil talebi eklenmez.

İfa amacı ve asıl borcun durumu için havale yapılınca borcun sona ermesi rehberi ayrıca okunabilir. Somut bir alacak talebi hazırlanacaksa borcun dayanağı, muacceliyet, gerçekleşmiş ödemeler ve doğru borçlu ayrı belirlenir. Bildirim, başlı başına faiz oranı veya mahkeme yetkisi tayin eden bir metin değildir. Kanunun açıklamadığı bir tahsil süresi dilekçede icat edilmez.

TBK m.557’deki ödeyicinin kabulü ve ileri sürebileceği savunmalar da başka bir incelemedir. Ödeyicinin ret gerekçesinin haklı olup olmadığı ile ret olayının havale edene bildirilmesi birbirinden ayrılır. Alıcı, gerekçe tartışması sürüyor diye öğrenilmiş olayı saklamaz. Ret gerekçesini kabul etmeden de gerçek açıklamayı muhataba iletebilir. Bu bildirimin amacı hukuki tartışmanın tamamını tek cümlede sonuçlandırmak değildir.

İfa etmeyeceğini önceden açıklama hâli

TBK m.558’in ikinci olayı, havale konusunun ifa edilmeyeceğinin önceden açıklanmasıdır. Bu olayda henüz yapılmamış bir istem, yapılmış gibi gösterilmez. Açıklamayı yapan kişi, açıklamanın tarihi, hangi havaleye ilişkin olduğu ve içerdiği edim belirtilir. Bildirimin konusu “istemime rağmen kaçınma” yerine gerçek önceden ifa etmeme açıklaması olarak değiştirilir. İki olay aynı metinde seçenek işaretlenmeden bir arada bırakılmaz.

Açıklamanın yalnız belirli koşullara veya farklı bir işleme ilişkin olması hâlinde kapsamı ayrıca okunur. Her ödeme planı görüşmesi kesin ifa etmeme beyanı diye adlandırılmaz. Mevcut beyan açık biçimde aktarılır; alıcının yorumuyla ödeyicinin gerçek sözü farklı gösterilir. Öğrenilen somut olayın gecikmeksizin iletilmesi gerekir. Bu durumda bildirim borcu için gelecekte gerçekleşmesi beklenen yeni bir ret olayı yaratılması gerekmez.

Gönderim, ekler ve sonraki cevap

Havale edenin unvanı ve adresi doğrulanır. Tüzel kişi adına ilgili birime gönderilen yazıda doğru muhatap ve işlem referansı yer alır. Gönderilen metin, ekleri ve iletim kaydı tek dosyada saklanır. Yalnız bir teslim alındısına sahip olmak, hangi eklerin gönderildiğini açıklamayabilir. Ek numarası ve dosya adı listesi bu nedenle korunur. Tekrar gönderim varsa hangi sürümün tamamlayıcı olduğu belirtilir.

Cevapta ödemenin gerçekleştiği bildirilirse gerçek ifa belgesi istenir ve mevcut kayıtla karşılaştırılır. Başka bir havaleye ait dekont, eldeki işlemi yerine getirmiş gibi kabul edilmez. Sonradan ifa gerçekleşmesi, ilk bildirimdeki olayın geçmişe dönük yanlış yazılmasını gerektirmez; yeni ifa tarihi ayrıca kaydedilir. Uyuşmazlık sürüyorsa dosya aynı kronoloji içinde güncellenir.

Bildirim yapılmamasından doğan sorumluluk iddiasında, havale edenin gerçek zararı ve bu zararın bildirimsizlikle bağlantısı tartışılır. İlk borcun tutarı otomatik olarak bu zarar hesabına geçirilmez. Genel hukuki çerçeve için havale ödenmezse bildirim yükümlülüğü rehberi incelenebilir. Bu sayfanın ayrı konusu, yükümlülüğün somut yazıyla yerine getirilmesi ve kayıt düzenidir.

Sık sorulan sorular

1. Bildirimi kim göndermelidir?

TBK m.558’deki borç havale alıcısına aittir. Havale alıcısı, ödeyicinin ifadan kaçınmasını veya önceden ifa etmeyeceğini açıklamasını havale edene bildirir.

2. Yazı havale ödeyicisine mi gönderilir?

Bu örneğin muhatabı havale edendir. Ödeyiciye gönderilen ödeme istemi ayrı işlemdir; havale edene yapılacak bildirimin yerine geçmez.

3. Bildirim için kanunda yedi gün var mı?

TBK m.558 sabit bir yedi günlük süre koymaz. Gecikmeksizin bildirim ister. Metne kanunda bulunmayan gün sayısı eklenmez.

4. İfa talebi yapılmadan da bildirim gerekir mi?

Ödeyici ifa etmeyeceğini önceden açıklamışsa m.558’deki ikinci olay oluşur. Gerçek açıklama bildirilir; yapılmamış istem varmış gibi yazılmaz.

5. Sadece hesapta para görünmemesi yeterli midir?

İstem, ifadan kaçınma veya önceden ifa etmeme açıklaması somut olarak belirlenir. Hesap kaydı ile ödeyicinin gerçek beyanı farklı delillerdir.

6. Kısmi ifa varsa bütün tutar yazılır mı?

Gerçekleşmiş bölüm ve yerine getirilmeyen bölüm ayrılır. Bildirim mevcut bakiyeyi, ilgili belge ve ölçü birimiyle gösterir.

7. Bildirim gecikince bütün bedel ceza olur mu?

Madde böyle otomatik ceza düzenlemez. Bildirimsizlik nedeniyle havale edenin uğradığı zarar ve bağlantı incelenir.

8. Ret gerekçesine katılmadan bildirim yapılır mı?

Evet. Ödeyicinin gerçek açıklaması aktarılır; alıcının değerlendirmesi ayrı yazılır. Olayı bildirmek gerekçenin kabulü anlamına gelmez.

9. Bu örnek yanlış EFT iadesi için kullanılır mı?

Hayır. Gerçek TBK havale ilişkisindeki ifa reddi bildirimi içindir. Yanlış transfer ve ödeme hizmeti başvurularının ilişkisi ve talepleri farklıdır.

10. Yazı gönderilmesi icra işlemini tamamlar mı?

Bu metin doğrudan bildirimdir. İcra takibi, itiraz veya mahkeme başvurusu yerine geçmez. Ayrı usul işlemleri ve süreler dosyaya göre incelenir.

Kanuni dayanak ve resmî kaynaklar

Esas dayanak 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.558; ilişkinin tanımı ve ifa sonucu için m.555–557’dir. Kanunun kabul edilen metni TBMM resmî kaynağından da incelenebilir. Güncel hüküm kontrolü ve hazırlama tarihi: 30 Eylül 2026. Bildirim yalnızca belgede gösterilen havale ve somut ifa edilmeme olayına bağlanır.

Av. Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472, Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu. Türkiye genelindeki sözleşme dosyaları havale, istem ve ifa kayıtlarıyla Mersin’de değerlendirilir. Büro: İhsaniye Mahallesi 4903 Sokak, Profit İş Merkezi 3/14, Akdeniz/Mersin. Büro konumunu haritada açın.

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →

Havale Ödeyicisinin İfa Reddini Bildirme Dilekçesi Hakkında Sık Sorulan Sorular