AB’ye Deterjan İhracatında 2029–2030 Geçişi: 2026/405 Sayılı Tüzük

Kısa ve net cevap: Yeni AB Deterjan ve Yüzey Aktif Maddeler Tüzüğü olan (AB) 2026/405, kural olarak 23 Eylül 2029’dan itibaren uygulanır. M.35 aynı tarihte 648/2004 sayılı eski Tüzüğü yürürlükten kaldırır. M.36 iki farklı stok grubu belirler: 23 Eylül 2029’dan önce eski kurallara uygun biçimde AB piyasasına sunulmuş ürünler, bu geçiş hükmü bakımından süre sınırı olmaksızın piyasada bulundurulabilir. 23 Eylül 2029–22 Eylül 2030 döneminde eski kurallarla ilk kez sunulan ürünlerde ise piyasada bulundurma olanağı 23 Eylül 2030 tarihiyle sınırlıdır. Üretim tarihi tek başına hangi gruba girildiğini göstermez.

Bu rehber, Türkiye’den AB’ye deterjan veya yüzey aktif madde gönderen üretici ve satıcıların hangi partiye hangi mevzuatın uygulanacağını belirlemesine yöneliktir. 30 Eylül 2026 itibarıyla yeni düzenleme yürürlüktedir; buna rağmen genel uygulama tarihi henüz gelmemiştir. Mevcut kurallara uygunluk devam ederken yeni etiket, teknik dosya, temsilci ve dijital kayıt düzenine hazırlık yapılmalıdır. Satış sözleşmesinin eski tarihli olması, ileride piyasaya sunulacak malların yeni kurallardan kendiliğinden muaf olduğu anlamına gelmez.

Yürürlük tarihi ile genel uygulama tarihi

2026/405 sayılı Tüzük m.37, yürürlük ile uygulamayı ayırır. Metnin 2026’da yayımlanmış olması, bütün üretici görevlerinin o yıl eski düzenin yerine geçtiği anlamına gelmez. Genel uygulama 23 Eylül 2029’dur; m.4/3 ve 4 için metinde ayrı zaman düzeni bulunur. Yeni hukuka hazırlık yapan şirket, hangi işlemin bugün zorunlu olduğunu ve hangisinin sonraki ürün sunumuna ilişkin bulunduğunu açıkça belirlemelidir.

M.35 uyarınca eski 648/2004 sayılı Tüzüğün kaldırılma tarihi de 23 Eylül 2029’dur. Ancak kaldırılma ile eski kurallara göre sunulmuş malların piyasadan aynı gün çıkarılması aynı sonuç değildir. M.36, mevcut stokların hukuki durumunu ayrıca korur. Uyum takviminde genel uygulama, eski metnin kaldırılması ve stok geçişi ayrı satırlarda yer almalıdır. Böylece yeni tarih görülerek bütün ambalajların gereksiz yere imha edilmesi veya eski düzenin süresiz sürdüğü sanısı önlenir.

Hangi ürünler yeni tanıma girer?

M.2/1 deterjanı yalnız sabun içeren klasik temizlik karışımıyla sınırlamaz. Kumaş, bulaşık veya yüzey temizleme; ön yıkama, durulama veya ağartma; yıkamayı tamamlayan kumaş hissi veya kokusu değişikliği ve belirli yıkama süreçlerini destekleme amaçları tanıma girer. Madde, karışım ve mikroorganizmalar veya bunların birleşimi bakımından değerlendirme yapılır. Ürünün ticari adında deterjan kelimesinin bulunmaması, gerçek kullanım amacını inceleme gereğini ortadan kaldırmaz.

Yüzey aktif madde ve son kullanıcıya sunulan yüzey aktif madde tanımları ayrıca yer alır. Bütün yüzey aktif maddelerin yalnız sanayi girdisi olduğu varsayılmamalıdır. Profesyonel kullanıcıya veya tüketiciye sunulma, belirli yeni yükümlülüklerde önem taşır. Ürün listesinde hammadde, nihai temizlik ürünü ve son kullanıcı ürünü ayrı gösterilir. Formül, pazarlama beyanı ve fiilî satış kanalı arasında çelişki varsa sınıflandırma bunlar birlikte okunarak yapılmalıdır.

Piyasaya arz üretim veya sevk tarihi değildir

M.2/15, piyasada bulundurmayı ticari faaliyet içinde AB pazarında dağıtım, tüketim veya kullanım için ücretli ya da ücretsiz tedarik olarak tanımlar. M.2/16’daki piyasaya arz ise AB pazarında ilk bulundurmadır. Bu nedenle üretim bandından çıkış, Türkiye’deki depoya giriş, ihracat siparişi ve ilk AB tedariki aynı olay değildir. Geçiş hükmünün uygulandığı tarih, ilgili tanımla eşleştirilmelidir.

Üreticinin 2028’de hazırladığı mal 2030’da ilk kez ilgili pazara sunulabilir. Bunun tersi olarak bir parti dağıtım zincirine 2029 öncesinde girmiş, son kullanıcı satışı daha sonra yapılmış olabilir. Bu iki durum aynı stok grubuna yerleştirilmez. Bir ürün modelinin geçmişte satılmış olması, o modelin sonradan üretilen bütün birimlerinin eski tarihte arz edildiği anlamına gelmez. İnceleme gerçek ürün ve parti hareketini izlemelidir.

Yalnız gümrük beyannamesinin tarihi de her işlemde bütün piyasaya arz değerlendirmesini sonuçlandırmaz. Sözleşme, teslim ve ticari tedarik kayıtları birlikte ele alınır. Malların hangi statüde depolandığı ve kime hangi hakla verildiği açıklanır. Bir taşıma veya antrepo hareketiyle AB pazarına ticari sunumun hukuki koşulları karıştırılmamalıdır. Geçiş dosyasında her tarihin neyi ispatladığı ayrı yazılmalıdır.

23 Eylül 2029’dan önce sunulan stok

M.36/1, 23 Eylül 2029’dan önce piyasaya arz edilmiş ve 648/2004 sayılı Tüzüğün 22 Eylül 2029’da uygulanabilir hâline uygun deterjan ve yüzey aktif maddelerin piyasada bulundurulmaya devam edilmesine süre sınırı koymaz. Koruma, yalnız bir ürünün eski ambalajda bulunmasına değil, belirtilen arz ve uygunluk koşullarının birlikte gerçekleşmesine dayanır. Uygunsuz ürün, sırf tarihi eski olduğu için geçerli stok hâline gelmez.

Bu süre sınırı bulunmaması, ürün güvenliği, saklama koşulları veya diğer mevzuat bakımından sınırsız satış garantisi değildir. Ürün bozulmuş, başka bir hukuk kuralına aykırı hâle gelmiş veya belirli tedbire konu olmuş olabilir. M.36/1 yalnız yeni deterjan düzenine geçiş bakımından okunmalıdır. Satılabilirlik değerlendirmesinde gerçek ürün durumu ve uygulanabilir diğer kurallar ayrıca korunur.

Dağıtıcı, eski stok kaydını daha sonra gelen ürünlerle karıştırmamalıdır. Aynı rafta ve aynı ürün koduyla satılan farklı partilerin ilk sunum tarihleri farklı olabilir. Depo sisteminde parti ve tedarik belgesi bağlantısı bulunmalıdır. Eski stok için gösterilen bir fatura, miktarı aşan sonraki teslimatları da kapsıyor gibi kullanılamaz. Satış ve stok toplamlarının dönemler arasında tutarlı olması gerekir.

Bir yıllık geçişte ilk kez sunulan ürünler

M.36/2, 22 Eylül 2029’dan sonra ve 23 Eylül 2030’dan önce piyasaya arz edilen, eski Tüzüğün 22 Eylül 2029’daki hâline uygun ürünler için ayrı olanak tanır. Bu malların piyasada bulundurulması 23 Eylül 2030’a kadar mümkündür. İlk gruptaki süresiz geçiş koruması bu ikinci gruba taşınmaz. Bir yıllık aralıkta piyasaya sunulan bütün malların daha sonra sınırsız süre satılabileceği iddiası metne aykırıdır.

İthalatçı ve dağıtıcının stok planında bu son tarih açık görünmelidir. Son kullanıcıya satış, sonraki dağıtıcıya teslim ve ücretsiz ticari tedarik de piyasada bulundurma tanımı bakımından değerlendirilir. Yalnız ilk ithalatı zamanında tamamlamak, ikinci gruptaki malların sonrasındaki hareketini otomatik olarak serbest bırakmaz. Dağıtım sözleşmesinde son satış takvimi, stok bildirimi ve uygun çözümün kimin tarafından yönetileceği düzenlenmelidir.

Geçiş süresi dolduğunda eski stokun nasıl değerlendirileceği ürünün gerçek durumuna ve yeni gereklilikleri karşılayıp karşılamadığına göre belirlenir. Tüzükte bulunmayan genel bir etiket değiştirerek her ürünü uygun hâle getirme yöntemi üretilmemelidir. Teknik özellikler, dokümantasyon, pasaport ve diğer görevlerin tümü incelenir. Çözüm yalnız ambalajın görünümünü değiştirmekten ibaret olmayabilir.

2029 öncesi uygunluğun belgelenmesi

Geçiş hakkına dayanılan ürün için eski düzenin gerektirdiği uygunluk kayıtları korunmalıdır. İçerik, test, etiket ve ilgili bildirimlerin hangi partiye ait olduğu gösterilir. Bir tedarikçinin genel uygunluk beyanı, bütün farklı formüllerin aynı koşulları taşıdığını tek başına kanıtlamaz. Formül değişmiş veya üretim yeri farklılaşmışsa belge kapsamı ayrıca kontrol edilir. Geçiş, delilsiz bir beyanla sağlanan muafiyet değildir.

22 Eylül 2029’da uygulanabilir eski metne yapılan atıf da önemlidir. Şirket 2026’da indirdiği belgeyi, aradaki hukuki değişiklikleri hiç izlemeksizin nihai geçiş standardı saymamalıdır. Uyum dosyasında kullanılan mevzuat sürümü ve kontrol tarihi bulunmalıdır. Bu yazı 30 Eylül 2026 tarihindeki yürürlükteki geçiş düzenini açıklar; gelecekteki mevzuat değişikliklerinin gerçekleşmiş olduğu varsayımıyla yeni bir kural üretmez.

Yeni düzende üretici, ithalatçı ve temsilci

M.8 üreticinin teknik dokümantasyon ve uygunluk değerlendirmesi görevlerini, m.10 ithalatçının kontrol yükümlülüklerini düzenler. M.9/2, AB dışında yerleşik olup AB pazarına deterjan veya yüzey aktif madde arz eden üreticinin yetkili temsilci atamasını ister. Yazılı görevlendirmenin temsilci tarafından yazılı kabulü m.9/1’de düzenlenmiştir. Bu gelecek uygulama düzeni, Türkiye’deki her satıcının sırf ihracat görüşmesi yaptığı anda aynı sıfatı kazandığı anlamına gelmez.

Fason üretim ve özel marka satışında üreticinin kim olduğu ayrıca belirlenir. M.13, ithalatçı veya dağıtıcının ürünü kendi adıyla sunması, uygunluğu etkileyen değişiklik yapması veya belirli sanayi girdisini son kullanıcıya yöneltmesi durumlarında üretici görevlerini gündeme getirir. İhracat sözleşmesi bu rol dağılımını doğru yansıtmalıdır. Teknik veriyi kimin hazırladığı ve mevzuat karşısında kimin hangi sıfatla hareket ettiği aynı soru değildir.

Pasaport ve etikete geçiş hazırlığı

M.8/2 ile m.21, deterjanlar ve son kullanıcı yüzey aktif maddelerinde piyasaya arzdan önce dijital ürün pasaportu düzenini getirir. Ürünün modeline bağlı doğru, eksiksiz ve güncel kayıt oluşturulması gerekir. M.21/2’de on yıllık erişim düzenlenmiştir. Dijital ürün pasaportu rehberi genel veri ve sözleşme sorunlarını açıklar; deterjanın özel veri alanları kendi Tüzüğünden belirlenmelidir.

Yeni etiket düzeni fiziksel bilgileri bütünüyle kaldırmaz. M.17–19, fiziksel ve dijital etiketin hangi bilgiler için nasıl kullanılacağını ayırır. İnternette satılan ürünlerde m.20, teklifte ilgili etiket bilgilerinin görünür olmasını ve dijital taşıyıcı veya tanımlayıcı kopyasını düzenler. Geçiş projesi yalnız şişeye QR kod basılmasından oluşmamalıdır. Ürün, ambalaj, ilan ve pasaport aynı modele ve güncel formüle bağlanmalıdır.

Biyobozunurlukta ayrı tarihler

M.4/3, kapsül filmleri veya bunların içindeki polimerler için 23 Mart 2032 tarihini; m.4/4 ise su dışındaki toplam madde kütlesinin en az yüzde 10’u oranında kasıtlı eklenen belirli organik maddeler için 23 Mart 2034 tarihini düzenler. Yüzey aktif maddeler, filmler ve film polimerleri ikinci grubun genel hesabından ayrılmıştır. İlgili eklerdeki ölçüt ve istisnalar ayrıca uygulanır. Bütün kimyasal özellikler tek 2029 tarihine bağlanmamalıdır.

Bu tarihler, 2029’a kadar mevcut yüzey aktif madde koşullarının uygulanmadığı anlamına gelmez. M.4’ün farklı fıkraları ve ilgili ekler kendi kapsamlarında okunur. Tedarikçiden alınan testin hangi madde ve yöntem için yapıldığı belirlenmelidir. Yeni tarihlerin bulunması, sonuçları bilinmeyen ürünler için teknik uygunluk varsayımı yaratmaz; yapılacak hukuki ve laboratuvar kontrollerinin doğru takvimini oluşturur.

Diğer kimyasal ve ürün mevzuatı devam eder

M.1/2, REACH, CLP ve biyosidal ürün düzenlemelerinin uygulanmasını saklı tutar. Deterjan Tüzüğüne uygunluk, bu diğer hukuk kurallarını karşılamanın yerine geçmez. Bir ürün dezenfektan iddiasıyla pazarlanıyorsa ilgili rejim ayrıca incelenir. Etiket veya formül üzerinde kullanılan ticari ifade, ürünün gerçek işlevi ve hukuki niteliğiyle uyumlu olmalıdır. Tek bir uygunluk dosyasında farklı yükümlülükler başlıklandırılabilir; ancak birbirinden ayrılmalıdır.

AB ambalaj kuralları da ürünün ambalajına ilişkin farklı görevler içerebilir. Deterjanın geçiş süresi, ambalajın kendi takvimini otomatik olarak ertelemez. Aynı ürün için birkaç mevzuatın farklı tarihlerde uygulanması mümkündür. Şirketin uyum çizelgesi her yükümlülüğün konusunu, sorumlusunu ve tarihini ayrı gösterdiğinde yanlış toplu erteleme önlenir.

İade ve satılamayan stok maliyeti

AB alıcısının geçiş sonunda satamadığı ürünleri üreticiye geri vermesi, sözleşmede veya uygulanacak hukukta dayanak gerektirir. “Yeni mevzuat çıktı” açıklaması tek başına her satıştan dönme hakkı yaratmaz. Teslim tarihinde hangi uygunluğun taahhüt edildiği, ürünün neden satılamadığı ve tarafların bilgi paylaşımı incelenir. Uluslararası satışta iade farklı talep şartlarıyla değerlendirilmelidir.

Stok maliyeti, yeniden etiketleme, taşıma veya bertaraf gideri ileri sürülüyorsa bunların gerçek tutarı ve sözleşmesel nedeni gösterilir. Alıcının dağıtımda kendi gecikmesiyle üreticinin yanlış uygunluk bilgisi aynı olay değildir. İhracat sözleşmesi, eski ve yeni düzen kapsamındaki partilerin ayrılmasını, veri teslimini ve değişiklik bildirimini açıklaştırmalıdır. Bu hazırlık, kanuni uygunluğu sözleşmeyle ortadan kaldırmaz; taraflar arasındaki bilgi ve maliyet sorunlarını görünür kılar.

Parti bazlı geçiş kontrolü

Her parti için bu bilgiler tamamlandıktan sonra depo ve satış sistemi aynı sonucu kullanmalıdır. Hukuk dosyasında 2030 geçiş sonu görünen ürünün satış sisteminde sınırsız eski stok olarak işaretlenmesi uygulama hatası yaratır. Yeni sevkiyat geldikçe mevcut eski stok kimliği otomatik kopyalanmamalıdır. Kontrol çizelgesi zorunlu resmî form değil, mevzuatın iki farklı stok kuralını gerçek ticari harekete uygulayan çalışma aracıdır.

Denetimde ilk piyasaya arz nasıl açıklanır?

İşletme, geçiş hakkını ileri sürdüğü malların AB’deki ilk ticari sunumunu bir belge zinciriyle göstermelidir. Sipariş kabulü, fatura, teslim belgesi, stok giriş kaydı ve ilgili ürün kimliği birlikte değerlendirilir. Bu belgelerin hepsinin aynı tarihte düzenlenmiş olması zorunlu değildir; farklı tarihler arasındaki gerçek işlem sırası açıklanmalıdır. Üretim emri yalnız malın üretimini, taşıma belgesi ise ilgili taşıma hareketini gösterebilir. Her belgeye ispat etmediği bir hukuki sonuç yüklenmemelidir. Birden fazla parti tek faturada yer alıyorsa miktarların hangi partiye karşılık geldiği ayrıca belirtilir.

Eski ve yeni rejimdeki ürünler aynı dağıtıcıya gönderiliyorsa sevkiyat listesi bu ayrımı korumalıdır. Paket üzerindeki parti kodu, teknik dosyanın sürümü ve stok sistemindeki mevzuat kaydı birbiriyle eşleşmelidir. Depo görevlisinin aynı ticari ürün adı nedeniyle farklı partileri tek grupta toplaması, geçişin ispatını zayıflatabilir. Üretici ile ithalatçının veri paylaşımı bu riski dikkate alarak düzenlenir. Bilgiyi sağlayacak kişi, teslim edilecek kayıt ve değişiklik bildiriminin zamanı sözleşmede belirli olmalıdır. Genel bir mevzuata uygundur cümlesi, bu somut kayıtların yerine geçmez.

Geçiş listesi yalnız sevkiyatın başında hazırlanıp bırakılmamalıdır. İade, yeniden ambalajlama, ürün değişikliği veya başka dağıtıcıya tedarik işlemi olduğunda ilgili kayıt güncellenir. Güncelleme, önceki ilk sunum tarihini keyfî biçimde değiştirmez; sonraki hareketin o ürünle bağlantısını gösterir. Hukuki sınıflandırmaya etkisi bulunan işlem ayrıca incelenir. Böylece ürünün gerçek geçmişi korunurken stok sisteminin güncel ticari durumu da yansıtması sağlanır.

Sık sorulan sorular

Yeni AB Deterjan Tüzüğü 2026’da bütün ürünlere uygulanıyor mu?

Genel uygulama 23 Eylül 2029’dur. Yürürlük ve m.4/3–4’teki özel tarih düzeni ayrıca değerlendirilir.

Eski 648/2004 sayılı Tüzük ne zaman kaldırılır?

M.35 uyarınca 23 Eylül 2029’da kaldırılır. Stok geçişi m.36 ile ayrıca korunur.

2029’dan önce üretilen her ürün süresiz satılır mı?

Hayır. İlk AB piyasasına arz tarihi ve eski kurallara uygunluk belirlenmelidir; üretim tarihi tek başına yeterli değildir.

2029 öncesi uygun şekilde arz edilmiş stok için geçiş sonu var mı?

M.36/1, bu geçiş hükmü bakımından piyasada bulundurmaya süre sınırı koymaz. Diğer güvenlik ve hukuk koşulları devam eder.

2029–2030 geçişinde eski kuralla sunulan ürün ne zamana kadar satılır?

M.36/2 bu grubun piyasada bulundurulmasını 23 Eylül 2030 tarihiyle sınırlar.

Bir modelin eski olması bütün yeni partileri korur mu?

Hayır. İlgili malların ilk sunumu ve parti kayıtları ayrı incelenir.

Dijital pasaport fiziksel etiketi tamamen kaldırır mı?

Hayır. M.17–21 fiziksel etiket, dijital bilgi ve pasaportun ayrı görevlerini düzenler.

Bütün biyobozunurluk şartlarının tarihi aynı mı?

Hayır. M.4’te filmler ve belirli organik maddeler için 2032 ve 2034 tarihleri ayrıca vardır.

Yeni düzen REACH ve CLP’nin yerine mi geçer?

Hayır. M.1/2 bu düzenlemeler ile biyosidal ürün hukukunun uygulanmasını saklı tutar.

Satılamayan stok otomatik olarak Türk üreticiye iade edilir mi?

İade ve gider talebi satış sözleşmesi ve uygulanacak hukukla ayrıca değerlendirilir. Geçiş takvimi tek başına iade hakkı değildir.

Resmî kaynaklar ve kapsam

Dayanaklar (AB) 2026/405 m.1–4, 8–13, 17–21 ve 35–37 ile İsveç Kimyasallar Kurumunun resmî uygulama açıklamasıdır. Kaynak kontrolü: 30 Eylül 2026. Gelecekteki genel uygulama tarihi ile bugün devam eden mevzuat ayrı gösterilmiştir. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunun fiziki ofisi Mersin’dedir; Türkiye genelindeki hukuki süreçler Mersin merkezli yürütülür.