Mahkeme veya İdari Makam Kararıyla Türkiye’de Kalma İzni: YUKK m.31/1-g (2026)
YUKK m.31/1-g’nin hukuki amacı nedir?
6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun 31/1-g maddesi, adli veya idari makamların talep veya kararına bağlı olarak Türkiye’de kalması gereken yabancılara kısa dönem ikamet izni verilmesini mümkün kılar. Bu düzenleme, yabancının kişisel tercihi nedeniyle değil, yürüyen bir adli veya idari süreç bakımından Türkiye’de bulunmasının gerekli olduğu durumları karşılar.
Örneğin yabancı bir ceza soruşturmasında mağdur, müşteki veya tanık olabilir; mahkeme belirli duruşmalarda hazır bulunmasını isteyebilir; idari makam bir işlemin tamamlanması için yabancının ülkede kalmasını gerekli görebilir. Bu gibi durumlarda ilgili makamın resmi talebi veya kararı, m.31/1-g kapsamında ikamet izninin temel dayanağını oluşturur.
Hüküm, her devam eden dava veya idari işlemi otomatik ikamet sebebine dönüştürmez. Yabancının Türkiye’de kalmasının gerçekten gerektiği, ilgili makamın resmi belgesinden anlaşılmalıdır.
Hangi adli veya idari makam kararları bu kapsama girer?
Kanun adli ve idari makam ayrımı yapmaksızın her iki grubu kapsar. Adli makamlar; mahkemeler, savcılıklar ve yargısal süreçte karar veya talepte bulunma yetkisi bulunan merciler olabilir. İdari makamlar ise görev alanlarına göre kamu kurumları ve yetkili idari birimlerdir.
Önemli olan makamın yetkili olması ve yabancının Türkiye’de kalmasının gerekli olduğunu açık biçimde belirtmesidir. E‑İkamet belge listesinde adli veya idari makamdan alınacak belgenin, yabancının Türkiye’de kalması gerektiğini göstermesi ve kalınacak sürenin 6458 sayılı Kanundaki sınırları aşmayacak biçimde belirtilmesi istenir.
Bir avukat dilekçesi, şirket yazısı veya özel kişinin talebi tek başına “adli veya idari makam kararı” değildir. Bu belgeler makama başvuru için kullanılabilir; ikamet dosyasının asıl dayanağı yetkili kamu makamının resmi karar veya talebidir.
Türkiye’de dava açmış olmak tek başına ikamet izni verir mi?
Hayır. Bir yabancının Türkiye’de hukuk, ceza, aile, ticaret veya idare davasının bulunması tek başına m.31/1-g kapsamında ikamet izni hakkı oluşturmaz. Birçok dava vekil aracılığıyla yürütülebilir ve yabancının her aşamada fiziksel olarak Türkiye’de bulunması gerekmez.
m.31/1-g’nin uygulanabilmesi için adli makamın yabancının Türkiye’de kalmasını gerekli gören bir karar veya talebi bulunmalıdır. Örneğin mahkemenin belirli tarihe kadar ülkede bulunmasını gerektiren işlem yapması, savcılığın soruşturma nedeniyle yabancının hazır bulunmasını istemesi veya benzeri resmi belge önem taşır.
Yalnız “dosyam sonuçlanmadı, Türkiye’de kalmak istiyorum” beyanı kanundaki şartı karşılamaz. Dosya numarası, makam, karar/talep tarihi ve gerekli kalış süresi resmi evrakla belgelenmelidir.
Adli veya idari makam ikamet izni ne kadar süre verilir?
Göç İdaresi Başkanlığının güncel açıklamasına göre m.31/1-g kapsamında düzenlenecek ikamet izninin süresi, adli veya idari makamın karar veya talebinde belirtilen süre göz önünde bulundurularak belirlenir. Bu nedenle diğer kısa dönem ikamet türlerinde görülen soyut iki yıllık üst sınır, dosyadaki makam kararından bağımsız biçimde uygulanmaz.
Örneğin savcılık yazısı yabancının altı ay süreyle Türkiye’de bulunmasının gerekli olduğunu belirtiyorsa ikamet talebi bu resmi süreyle uyumlu hazırlanmalıdır. Mahkeme yalnız belirli bir duruşma tarihine kadar bulunma ihtiyacı gösteriyorsa çok daha uzun süre talep etmek ayrıca gerekçelendirilmelidir.
Makam kararı daha sonra uzatılır veya yeni bir resmi talep düzenlenirse, mevcut ikamet izni sona ermeden YUKK m.24 kapsamında uzatma başvurusu yapılabilir. Yeni kararın süre ve gerekçesi dosyaya eklenmelidir.
Bu ikamet başvurusu Türkiye içinden yapılabilir mi?
Evet. YUKK m.22/1-a, adli veya idari makamların kararlarında veya taleplerinde ikamet izni başvurusunun Türkiye içinden valiliklere yapılabileceğini düzenler. Bu, konsolosluktan başvuru ana kuralının açık istisnalarından biridir.
Bu düzenlemenin pratik nedeni açıktır: bir mahkeme veya idari makam yabancının Türkiye’de kalmasını istiyorsa, yabancının sırf ikamet başvurusu yapmak için ülkeden çıkması talebin amacıyla çelişebilir. Bu nedenle kanun içeriden başvuru yolu tanımıştır.
Türkiye içinden başvuru hakkı, ikamet izninin otomatik verileceği anlamına gelmez. Yabancı ilgili karar/talebi sunmalı ve başvurunun kalan şartlarını tamamlamalıdır. YUKK m.22 hakkında ayrıntılı açıklama için Türkiye içinden ikamet başvurusu rehberi incelenebilir.
Sağlık sigortası ve maddi imkân şartı aranır mı?
Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmeliğin kısa dönem ikamet hükümlerine göre, adli veya idari makamların talep veya kararları üzerine düzenlenecek ikamet izinlerinde geçerli sağlık sigortası ve yeterli maddi imkâna sahip olma şartları aranmayabilir.
Buradaki ifade “her dosyada kesinlikle aranmaz” şeklinde değil, “aranmayabilir” biçimindedir. Bu nedenle e‑İkamet başvuru formunun ve İl Göç İdaresi Müdürlüğünün o dosyaya ilişkin güncel belge talebi esas alınmalıdır. Makam kararı, bu istisnanın neden gerekli olduğunu açıklıyorsa dosya daha açık hâle gelir.
Pasaport, kimlik, adres ve makam kararı gibi temel belgeler ise önemini korur. Sigorta/maddi imkân istisnası bütün başvuru belgelerini ortadan kaldırmaz.
Ceza soruşturmasında mağdur, tanık veya müşteki yabancının durumu
Ceza soruşturması ve kovuşturmasında yabancının mağdur, müşteki, tanık veya belirli işlem için hazır bulunması gereken kişi olması m.31/1-g bakımından sık karşılaşılan durumlardandır. Ancak savcılık veya mahkeme, yabancının Türkiye’de kalmasının gerekli olduğunu resmi şekilde ortaya koymalıdır.
Örneğin yalnız suç duyurusunda bulunmuş olmak yeterli değildir. Dosyanın niteliğine göre beyan, teşhis, yüzleştirme, duruşma veya başka bir işlem için kişinin bulunması gerekiyorsa ilgili makamdan durumun ve sürenin belirtildiği resmi yazı alınmalıdır.
Ceza dosyasındaki mağduriyet, insan ticareti mağduru ikamet izni veya insani ikamet gibi başka YUKK statüleriyle karıştırılmamalıdır. İnsan ticareti mağduru için m.48-49’da özel ikamet rejimi bulunur. Her dosya kendi maddesine göre sınıflandırılmalıdır.
İdari makam talebi hangi durumlarda önem taşır?
Bir kamu kurumunun yabancının belirli işlem, soruşturma, inceleme, proje veya idari süreç nedeniyle Türkiye’de kalmasını gerekli görmesi durumunda m.31/1-g uygulanabilir. Kurumun yazısı yetkili birimden çıkmalı, yabancının kimliğini açıkça göstermeli ve mümkünse kalışın gerekçesi ile süresini belirtmelidir.
Özel şirketin veya işverenin “bu kişi Türkiye’de kalsın” yönündeki yazısı idari makam kararı değildir. Ticari amaç varsa m.31/1-c, çalışma varsa 6735 sayılı Kanun, eğitim varsa ilgili diğer m.31 bentleri uygulanmalıdır.
İdari makam talebinin sona ermesi veya geri alınması, ikamet izninin dayanağını etkiler. Başka kalış sebebi doğmuşsa m.29 kapsamında geçiş değerlendirilir.
Başvuru dosyasında hangi belgeler bulunmalıdır?
- Geçerli pasaport veya pasaport yerine geçen belge,
- e‑İkamet kısa dönem başvuru formu,
- Adli veya idari makamın yabancının Türkiye’de kalmasını gerekli gösteren resmi karar/talebi,
- Kararda/talepte belirtilen kalış süresi ve dosya numarası,
- Varsa duruşma, soruşturma veya idari işlem takvimi,
- Türkiye’de kalınacak güncel adres,
- İdare talep ederse sağlık sigortası ve maddi imkân belgeleri,
- Harç ve kart belge bedeli kayıtları,
- Önceki ikamet veya çalışma izni varsa ilgili kartlar,
- Gerekli hâllerde vekâletname ve avukat iletişim bilgileri.
Makam belgesindeki isim, pasaport numarası, dosya numarası ve tarihler e‑İkamet başvurusuyla uyumlu olmalıdır. Belgenin yalnız fotokopisi yerine e‑imzalı veya usulüne uygun imzalı/mühürlü örneği kullanılmalıdır.
Bu ikamet izni ne zaman sona erer veya reddedilir?
YUKK m.33 kısa dönem ikamet izinleri için genel ret, iptal ve uzatmama sebeplerini düzenler. m.32 şartlarının karşılanmaması, iznin veriliş amacı dışında kullanılması veya yabancı hakkında geçerli sınır dışı/giriş yasağı bulunması sonucu etkileyebilir.
m.31/1-g bakımından özel olarak makam talebinin ortadan kalkması, işlemin tamamlanması veya yabancının Türkiye’de bulunmasının artık gerekmemesi ikametin dayanağını sona erdirir. İzin süresi bitmeden yeni bir gerçek kalış sebebi doğmuşsa m.29 kapsamında geçiş yapılabilir.
Makam belgesinin sahte olması, değiştirildiği halde eski hâliyle kullanılması veya yabancının gerçek olmayan dava/işlem bilgisi sunması başvurunun reddi ve daha ağır hukuki sonuçlar doğurabilir.
Adli makam ikameti sınır dışı kararını durdurur mu?
m.31/1-g kapsamında ikamet başvurusu ile sınır dışı kararı birbirinden farklı işlemlerdir. Yabancı hakkında YUKK m.54 kapsamında sınır dışı kararı varsa bu kararın hukuki durumu ayrıca değerlendirilir. Kısa dönem ikamet için m.33, geçerli sınır dışı veya giriş yasağı kararını ret/iptal/uzatmama sebebi olarak düzenler.
Bu nedenle bir ceza davasında tanık veya mağdur olmak mevcut sınır dışı kararını kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Sınır dışı kararına karşı YUKK m.53 uyarınca süresinde idare mahkemesine başvuru gerekir. İlgili makamın kişinin Türkiye’de kalmasını talep etmesi, sınır dışı dosyasında ayrıca değerlendirilmesi gereken önemli bir olgudur ancak iki işlem tek karar değildir.
Detaylı yargı yolu için sınır dışı kararına itiraz rehberi kullanılabilir.
Adli veya idari makam ikameti için pratik kontrol listesi
- Yetkili makam kim?
- Karar veya talep resmi mi?
- Yabancının Türkiye’de kalmasının gerekli olduğu açıkça yazıyor mu?
- Gerekli kalış süresi belirtilmiş mi?
- Dosya/karar numarası mevcut mu?
- Makam belgesi güncel mi?
- e‑İkamet formundaki amaç aynı mı?
- Pasaport süresi yeterli mi?
- Adres bilgisi güncel mi?
- Sigorta/maddi imkân istisnasının uygulanıp uygulanmayacağı teyit edildi mi?
Türkiye geneli ve Mersin uygulaması
YUKK m.31/1-g Türkiye genelinde aynıdır. Mersin Cumhuriyet Başsavcılığı, Mersin mahkemeleri veya Mersin’deki yetkili idari makam tarafından yabancının Türkiye’de kalması gerektiğine ilişkin karar/talep bulunduğunda dosya da aynı kanuni çerçevede değerlendirilir.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunun tek fiziksel ofisi Mersin’dedir. Adli dosya ile ikamet dosyasının kesiştiği durumlarda makam kararının tarihi, gerekli kalış süresi, mevcut yasal kalış bitişi ve varsa sınır dışı kararının tebliğ tarihi aynı kronoloji üzerinde takip edilmelidir.
Resmî kaynaklar ve ilgili rehberler
- Mevzuat Bilgi Sistemi – 6458 sayılı YUKK
- Göç İdaresi – İkamet İzni Çeşitleri
- Göç İdaresi – e‑İkamet
- Türkiye içinden ikamet başvurusu
Sık Sorulan Sorular
Mahkemede davam var diye ikamet izni alabilir miyim?
Yalnız davanın varlığı yeterli değildir. Yetkili adli makamın Türkiye’de kalmanızın gerekli olduğuna ilişkin karar veya talebi bulunmalıdır.
Savcılık talebiyle ikamet izni verilir mi?
Savcılığın yabancının Türkiye’de kalmasını gerekli gösteren resmi talebi m.31/1-g kapsamında değerlendirilebilir.
Bu başvuru Türkiye içinden yapılabilir mi?
Evet. YUKK m.22/1-a adli veya idari makam kararı/talebinde içeriden başvuruya izin verir.
İkamet izni ne kadar verilir?
Süre, ilgili makamın karar veya talebinde belirtilen süre göz önünde bulundurularak belirlenir.
Sağlık sigortası zorunlu mu?
YUKK Uygulama Yönetmeliğine göre bu dosyalarda geçerli sağlık sigortası şartı aranmayabilir.
Maddi imkân belgesi zorunlu mu?
Adli/idari makam kararıyla düzenlenen ikametlerde yeterli maddi imkân şartı aranmayabilir; güncel dosya talimatı esas alınmalıdır.
Özel şirketin davet yazısı m.31/1-g kapsamında mı?
Hayır. Özel şirket yazısı adli veya idari makam kararı değildir; ticari bağlantı varsa m.31/1-c değerlendirilir.
Makam talebi sona ererse ikamet ne olur?
İkametin dayanağı sona erer. Başka bir yasal kalış sebebi varsa m.29 kapsamında geçiş yapılabilir.
Bu ikamet sınır dışı kararını otomatik kaldırır mı?
Hayır. Sınır dışı kararı ayrı idari işlemdir ve kendi yargı yoluna tabidir.
Tanık olarak Türkiye’de kalmam istenirse başvurabilir miyim?
Yetkili adli makamın resmi talebi bulunuyorsa m.31/1-g kapsamında başvuru değerlendirilebilir.
İdari makam kararında süre yazmalı mı?
Resmî e‑İkamet belge listesi, 6458 sayılı Kanundaki sınırları aşmayacak kalış süresinin belgede belirtilmesini ister.
İzin uzatılabilir mi?
Makamın yeni veya devam eden talebi varsa ve diğer şartlar sağlanıyorsa mevcut izin bitmeden uzatma başvurusu yapılabilir.
Telefon: +90 552 224 43 66
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
