Bilimsel Araştırmada Yasak Av Aracı Kullanma İzni ve Cezası 2026 | 1380 m.29

1380 m.29 Bilimsel Araştırmalar İçin Neden Özel İzin Sistemi Kurar?

Su ürünleri stoklarının bilimsel olarak yönetilebilmesi için zaman zaman normal avcılıkta kullanılmayan veya yasaklanmış yöntemlerle kontrollü numune alınması gerekebilir. Örneğin belirli bir gölde tür envanteri yapılması, yavru yoğunluğunun ölçülmesi, genetik örnek alınması veya göç davranışının izlenmesi için ticari avcılık kurallarından farklı bir bilimsel protokol gerekebilir. m.29 bu ihtiyacı kabul eder; ancak araştırma gerekçesini sınırsız istisnaya dönüştürmez.

Kanunun yaklaşımı açıktır: bilimsel çalışma, Bakanlığın bilgisi ve kontrolü altında yürütülmelidir. Araştırmacı kullanılacak araç, yöntem, saha, tarih, hedef tür ve numune miktarını baştan bildirir; Bakanlık izin verirse faaliyet bu koşullarda yapılır. Böylece hem araştırma yapılabilir hem yasak avcılık kurallarının “bilimsel çalışma” görüntüsü altında dolanılması önlenir.

Patlayıcı, zehir, kireç ve izinsiz elektroşokla avcılığın genel yasağını 1380 m.19 rehberimizde açıkladık. m.29, yalnız Bakanlıkça izin verilmiş araştırma faaliyetlerinin kontrollü istisna rejimidir.

Üniversite veya Kamu Kurumu da m.29 İzni Almak Zorunda mıdır?

Evet. Araştırmayı üniversite, kamu araştırma enstitüsü, belediye, özel laboratuvar veya bireysel bilim insanının yürütmesi izin zorunluluğunu kendiliğinden kaldırmaz. Kurumun bilimsel niteliği başvurunun güvenilirliğini artırabilir; fakat yasak av aracı veya yöntemi kullanma yetkisi ancak ilgili Bakanlık izninden doğar.

Araştırma ekibinin sorumlu yürütücüsü, sahada çalışacak kişiler ve kullanılacak tekneler başvuruda gösterilmelidir. Yabancı araştırmacı veya yabancı kurum yer alıyorsa ayrıca yabancıların araştırma, numune, giriş-çıkış ve ilgili izin rejimleri değerlendirilir. m.21’deki yabancı avcılık yasağı bilimsel iznin kapsamıyla birlikte okunmalıdır.

Lisans veya doktora tezi için numune toplanması da “öğrenci çalışması” olduğu için serbest değildir. Danışman üniversite onayı almış olsa bile Bakanlık mevzuatının öngördüğü saha ve av izni ayrıca tamamlanmalıdır.

Araştırma İzni Hangi Yasakları Kontrollü Olarak Aşabilir?

İzin; yasak dönemde sınırlı numune toplama, asgari boyun altındaki bireylerden bilimsel örnek alma, normal avcılıkta izin verilmeyen belirli ağ veya örnekleme aracını kullanma, koruma alanında sınırlı bilimsel çalışma veya belirli türden az miktarda örnek toplama gibi konuları kapsayabilir. Her istisna izin belgesinde açık olmalıdır.

İzin, “araştırma boyunca tüm av yasakları uygulanmaz” şeklinde yorumlanamaz. Bakanlık yalnız bilimsel amacın gerektirdiği ölçüde istisna tanır. Örneğin beş adet örnek alma izni yüzlerce balığın avlanmasını hukuka uygun hale getirmez.

Korunan tür, CITES kapsamı, veteriner sağlık, genetik kaynak, milli park veya özel çevre koruma alanı gibi başka mevzuat varsa m.29 izni bu izinlerin yerine geçmez. Araştırma ekibi bütün izin zincirini tamamlamalıdır.

Bilimsel Su Ürünleri Araştırma İzni Başvurusunda Hangi Bilgiler Bulunmalıdır?

Başvuruda araştırmanın amacı, kurum ve proje adı, yürütücü, saha koordinatları, tarih aralığı, hedef türler, tahmini örnek sayısı ve kullanılacak av aracı veya yöntem açıkça yazılmalıdır. Numunelerin canlı bırakılıp bırakılmayacağı, laboratuvara götürülecek kısmı ve çalışma sonunda ne yapılacağı belirtilmelidir.

Elektrobalıkçılık gibi özel yöntemlerde cihazın teknik özellikleri, elektrik parametreleri, operatör güvenliği ve balık refahı tedbirleri eklenmelidir. Tekne kullanılacaksa gemi bilgisi ve sorumlu personel gösterilmelidir. Araştırma korunan veya hassas alanda yapılacaksa ilgili alan yönetimi izinleri de dosyalanmalıdır.

İzin çıktıktan sonra ekip sahada belgenin bir nüshasını bulundurmalı; kolluk veya Tarım ve Orman denetiminde izin, kimlik ve ekipman bilgileri sunulabilmelidir. İzin yazısının yalnız merkezde bulunması saha denetiminde gereksiz uyuşmazlık yaratır.

Bilimsel Araştırmada Elektroşok Kullanılabilir mi?

Elektrobalıkçılık, özellikle sığ akarsularda tür envanteri ve popülasyon örneklemesi için bilimsel yöntem olarak kullanılabilir; ancak normal avcılıkta m.19 kapsamında izinsiz elektrik/elektroşok kullanımı yasaktır. Bilimsel çalışma için Bakanlığın açık izni, uygun teknik cihaz ve eğitimli ekip gerekir.

İzin belgesinde çalışma alanı ve tarih sınırı bulunmalıdır. Araştırmacı izin verilen akarsudan başka bir dereye geçemez; izin tarihinden sonra aynı cihazla numune toplamaya devam edemez. Toplanan balıklar mümkünse ölçüm sonrası uygun koşullarda aynı sisteme bırakılır; ölüm veya örnek saklama planı proje protokolüne göre yürütülür.

Elektroşok cihazının araştırma amacıyla taşınması ile kaçak av için kullanılması ayrılır. Denetimde proje belgesi, cihaz kaydı, ekip kimliği, numune formları ve saha programı bu ayrımın temel delilleridir.

Araştırma İzninin Sınırı Aşılırsa Ne Olur?

İzin belirli saha, tarih, araç ve miktar için verilmişse bunların dışına çıkılması izinsiz faaliyet niteliği doğurabilir. Örneğin izin 1–15 Mayıs tarihleri içinse 20 Mayıs’taki örnekleme izin kapsamında değildir. Aynı şekilde yalnız uzatma ağına izin verilmişken elektroşok cihazı kullanılması farklı ihlaldir.

Numunenin ticari satışa konu edilmesi araştırma izninin amacını aşar. Bilimsel örnek toplama izni, ürünün pazara sunulması için ticari avcılık ruhsatına dönüşmez. Satış, nakil veya ihracat yapılacaksa ilgili m.25 ve diğer mevzuat hükümleri ayrıca uygulanır.

Araştırma raporu veya sonuç bildirim yükümlülüğü izin şartı olarak konulmuşsa süresinde yerine getirilmelidir. İzin koşullarının ihlali gelecekteki başvuruların değerlendirilmesini de etkileyebilir.

1380 m.29’a Aykırılığın 2026 Cezası Ne Kadar?

1380 m.36/o, m.29 hükümlerine aykırı hareket edenler için kanuni 850 TL idari para cezası öngörür. Tarım ve Orman Bakanlığının 2026 güncel ceza cetvelinde bu tutar 8.048 TL’dir.

Ceza kararında araştırmanın gerçekten izne tabi olup olmadığı, izin belgesi varsa kapsamının ne olduğu ve hangi davranışın izin dışına çıktığı açıkça gösterilmelidir. “Bilimsel izin yok” tespiti, faaliyetin bilimsel araştırma niteliği ve kullanılan yasak araçla bağlantısı üzerinden kurulmalıdır.

Aynı olay m.19’daki tahrip edici yöntem yasağı veya m.23’teki av düzenlemelerini de ihlal ediyorsa, hangi özel hükmün uygulanacağı fiilin niteliğine ve kabahatlerde içtima kurallarına göre değerlendirilir.

İzinsiz Araştırmada Kullanılan Yasak Av Araçlarına Ne Olur?

m.36/o, yasak av araç ve gereçleri bakımından el koyma ve mülkiyetin kamuya geçirilmesi sonucunu öngörür. Bu nedenle 8.048 TL para cezasından bağımsız olarak ağ, cihaz veya diğer ekipmanın hukuki akıbeti önem taşır.

El koyma tutanağında ekipmanın marka, model, seri numarası, teknik özellikleri ve fiilde nasıl kullanıldığı yazılmalıdır. Araç üniversiteye veya üçüncü kişiye aitse mülkiyet ve kullanım ilişkisi ayrıca incelenir. Eşyanın araştırma laboratuvarına ait olması, izinsiz kullanımın sonucunu kendiliğinden kaldırmaz.

El koyma ile mülkiyetin kamuya geçirilmesi farklı aşamalardır. Nihai karar 1380 sayılı Kanunun Ek 3 ve m.34 sistemindeki yetkili makam ve usule göre tesis edilmelidir.

m.29 Cezasına Karşı Dava Nasıl Açılır?

1380 Ek m.3 uyarınca m.36 kapsamındaki idari para cezasına karşı tebliğden itibaren 15 gün içinde yetkili idare mahkemesinde dava açılır. Araştırma izin belgesi, proje, etik kurul/üniversite onayı, saha programı, ekip listesi ve olay tutanağı dava dosyasına eklenmelidir.

İzin bulunduğu halde “izinsiz çalışma” cezası verilmişse izin kapsamı ve olay koordinatı karşılaştırılır. İzin şartı aşılmışsa hangi sınırın aşıldığı ve bunun m.29 ihlaline nasıl dönüştüğü incelenir. El koyma kararı da ayrı hukuki sonuç olarak dava kapsamında değerlendirilmelidir.

2026 tutarı 8.048 TL’dir; farklı rakam uygulanmışsa fiil tarihi ve yeniden değerleme tablosu kontrol edilir. Araştırma 2025’te yapılmış, karar 2026’da verilmişse fiil tarihindeki yaptırım tutarı esas alınır.

Sık Sorulan Sorular

Üniversite araştırması için balık avlama izni gerekir mi?

Normal av yasaklarını aşan yöntem, dönem, alan veya tür örneklemesi yapılacaksa m.29 kapsamında Bakanlık izni gerekir.

Elektroşok bilimsel araştırmada kullanılabilir mi?

Bakanlığın açık araştırma izni ve teknik şartları içinde kullanılabilir.

2026 cezası ne kadar?

m.36/o kapsamındaki güncel idari para cezası 8.048 TL’dir.

Öğrenci tezi için izin gerekir mi?

Evet. Tez çalışması olması yasak av aracı veya alanını izinsiz kullanma hakkı vermez.

İzin bir göl içinse başka gölde kullanılabilir mi?

Hayır. Saha ve koordinat sınırı izin belgesine göre uygulanır.

Araştırma balıkları satılabilir mi?

Bilimsel numune izni ticari satış hakkı vermez; satış için ticari avcılık ve ürün ticareti mevzuatı ayrıca uygulanır.

İzinsiz kullanılan ağ veya cihaz alınır mı?

Yasak av araçları hakkında el koyma ve mülkiyetin kamuya geçirilmesi hükümleri uygulanabilir.

İzin çıktıktan önce numune alınabilir mi?

Hayır. Başvuru yapılmış olması izin kararı verilmeden faaliyete başlama yetkisi yaratmaz.

Dava süresi kaç gün?

Ceza tebliğinden itibaren 15 gündür.

Araştırma izni başka çevre izinlerinin yerine geçer mi?

Hayır. Korunan alan, CITES, veteriner, genetik kaynak veya başka özel izinler gerekiyorsa ayrıca tamamlanmalıdır.