El Konulan Telefon ve Bilgisayar Müsadere Edilebilir mi? AYM 2021/50096 | 2026

AYM 2021/50096 Kararı Ne Diyor?

Anayasa Mahkemesinin 2 Eylül 2026 tarihli Birinci Bölüm toplantı sonucuna göre 2021/50096 numaralı başvurunun konusu, el konulan dijital materyallerin müsadere edilmesi nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasıdır. Mahkeme şikâyeti kabul edilebilir bulmuş ve esas incelemesinde Anayasa m.35’te güvence altına alınan mülkiyet hakkının ihlal edildiğine karar vermiştir.

Toplantı sonucu 7 Eylül 2026 tarihinde ilan edildi. Resmî sonuç, başvurunun ayrıntılı maddi vakalarını tek tek açıklamadığından; cihazların türü, sayısı, hangi suçla bağlantılı olduğu veya derece mahkemelerinin tüm gerekçeleri hakkında varsayım yapılmamalıdır. Bununla birlikte kararın konusu ve ihlal hükmü nettir: ceza dosyasında el konulan dijital materyallerin kalıcı olarak müsadere edilmesi, somut olayda mülkiyet hakkı güvencelerine uygun bulunmamıştır.

Bu karar, uygulamada sık karıştırılan iki aşamayı ayırmak açısından önemlidir. Soruşturma sırasında dijital cihazın incelenebilmesi için geçici olarak alınması bir koruma tedbiridir. Müsadere ise hükümle birlikte veya kanunun izin verdiği usulle eşyanın mülkiyetinin devlete geçmesi sonucunu doğuran güvenlik tedbiridir. Geçici tedbirin hukuka uygun olması, kalıcı müsaderenin de kendiliğinden hukuka uygun olduğu anlamına gelmez.

Elkoyma ile Müsadere Arasındaki Fark Nedir?

Elkoyma, ceza muhakemesinde delilin korunması, müsadere edilebilecek eşyanın güvence altına alınması veya kanunda öngörülen başka muhakeme amaçları için uygulanan geçici koruma tedbiridir. Mülkiyet hakkı kural olarak sona ermez; eşya geçici olarak kişinin tasarrufundan çıkarılır.

Müsadere ise TCK’da güvenlik tedbiri olarak düzenlenmiştir. Şartları gerçekleştiğinde eşyanın mülkiyeti kişi bakımından sona erer ve kamuya geçer. Bu nedenle müsadere, elkoymaya göre çok daha ağır bir mülkiyet müdahalesidir.

Örneğin bir telefonun içinde soruşturma için gerekli mesaj, fotoğraf veya kayıt bulunduğu düşünülüyorsa cihaz üzerinde CMK m.134 çerçevesinde arama ve kopyalama yapılabilir. Delil verisi güvenli biçimde kopyalandıktan sonra cihazın fiziksel olarak yıllarca tutulmasının veya otomatik biçimde müsadere edilmesinin ayrıca hukuki dayanağı bulunmalıdır.

Aynı ayrım bilgisayar, harici disk, USB bellek, tablet ve sunucu donanımı için de geçerlidir. Delil, cihazın içinde bulunan belirli veri olabilir; fiziksel cihazın kendisinin suçun işlenmesinde kullanılmış eşya olup olmadığı ayrı değerlendirilir.

CMK m.134 Dijital Cihazlarda Arama, Kopyalama ve Elkoymayı Nasıl Düzenler?

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.134, bilgisayarlarda, bilgisayar programlarında ve bilgisayar kütüklerinde arama, kopyalama ve elkoymayı özel olarak düzenler. Hüküm, dijital veriye müdahalenin özel hayat ve kişisel veriler üzerindeki yoğun etkisi nedeniyle genel arama ve elkoymadan daha ayrıntılı şartlar içerir.

CMK m.134/1’e göre bir suç dolayısıyla yapılan soruşturmada somut delillere dayanan kuvvetli şüphe sebeplerinin bulunması ve başka surette delil elde etme imkânının bulunmaması hâlinde, şüphelinin kullandığı bilgisayar ve bilgisayar programları ile bilgisayar kütüklerinde arama yapılmasına, kayıtlardan kopya çıkarılmasına ve kayıtların çözümlenerek metin hâline getirilmesine karar verilebilir. Güncel kanun metnindeki hâkim/savcı karar-onay rejimi somut işlem tarihindeki yürürlük hükümleriyle birlikte uygulanmalıdır.

CMK m.134/2, şifrenin çözülememesi veya gizlenmiş bilgilere ulaşılamaması hâlinde çözüm ve gerekli kopyaların alınabilmesi için araç ve gereçlere elkonulabileceğini düzenler. Maddenin kritik devam cümlesi açıktır: şifrenin çözülmesi ve gerekli kopyaların alınması hâlinde el konulan cihazlar gecikme olmaksızın iade edilir.

CMK m.134’ün diğer fıkraları, bilgisayar kayıtlarının yedeklenmesi ve ilgilisine yedekten kopya verilmesi gibi dijital delilin bütünlüğünü korumaya yönelik usulleri düzenler. Amaç, hem delilin değişmediğini göstermek hem de kişinin cihaz ve verisi üzerindeki haklarına gereksiz müdahaleyi önlemektir.

Dijital Cihaz Ne Zaman İade Edilmelidir?

CMK m.134/2 bakımından temel kural, cihazın fiziksel olarak tutulmasını gerekli kılan neden ortadan kalktığında iadedir. Şifre çözüldüyse ve gerekli adli kopyalar alındıysa kanun “gecikme olmaksızın” iadeyi öngörür. Bu, dijital delil ile donanımın mülkiyetinin ayrılması bakımından temel güvencedir.

Bununla birlikte cihazın kendisinin müsadereye tabi olabileceği yönünde ayrı bir hukuki durum varsa iade meselesi yalnız CMK m.134/2 ile bitmez. Örneğin cihazın suçun işlenmesine tahsis edildiği ileri sürülüyorsa TCK m.54 şartları ayrıca değerlendirilir. Ancak böyle bir iddia somutlaştırılmadan yalnız cihaz içinde suç delili bulunması, fiziksel eşyanın müsadere edilmesi için tek başına yeterli kabul edilemez.

İade talebinde cihazın marka-modeli, IMEI veya seri numarası, elkoyma tarihi, imaj alma tarihi, bilirkişi/dijital incelemenin tamamlanıp tamamlanmadığı ve cihazın delil olarak fiziksel tutulmasının neden gerekli olmadığı açıkça belirtilmelidir. Soyut “telefonum iade edilsin” talebi yerine, muhakeme ihtiyacının sona erdiği gösterilmelidir.

Elkoymaya konu eşyanın artık muhafazasına gerek bulunmadığında CMK’nın iade ve elkoyma hükümleri birlikte değerlendirilir. Dosyada ayrıca müsadere talebi bulunup bulunmadığı ve mahkemenin ara/nihai kararları kontrol edilmelidir.

TCK m.54 Eşya Müsaderesinin Şartları Nelerdir?

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.54, iyiniyetli üçüncü kişilere ait olmamak koşuluyla kasıtlı bir suçun işlenmesinde kullanılan, suçun işlenmesine tahsis edilen veya suçtan meydana gelen eşyanın müsaderesine karar verileceğini düzenler. Ayrıca suçun işlenmesinde kullanılmak üzere hazırlanan eşya, kamu güvenliği, kamu sağlığı veya genel ahlak açısından tehlikeli olması durumunda müsadere edilebilir.

Bu hüküm dijital cihaz bakımından cihazın suçla bağlantısının somut kurulmasını gerektirir. Bir bilgisayarın içinde suçla ilgili dosya bulunması ile bilgisayarın suçun işlenmesinde araç olarak kullanılması aynı olgu değildir. Telefonun delil taşıması ile suç için tahsis edilmiş eşya olması da aynı değildir.

TCK m.54, müsaderenin işlenen suça nazaran daha ağır sonuçlar doğuracağı ve bu nedenle hakkaniyete aykırı olacağının anlaşılması hâlinde müsadereye hükmedilmeyebileceğine ilişkin orantılılık güvencesi de içerir. Bu hüküm özellikle yüksek değerli, çok amaçlı kullanılan dijital cihazlarda önemlidir.

Müsadere kararı verilirken cihazın kime ait olduğu da belirlenmelidir. İyiniyetli üçüncü kişiye ait eşya bakımından TCK m.54’ün açık koruması vardır. Şirket bilgisayarı, aile bireyine ait telefon veya ödünç alınmış cihaz gibi durumlarda mülkiyet kaydı ve fiilî kullanım ayrıntılı incelenmelidir.

Müsaderede Orantılılık Neden Önemlidir?

Müsadere Anayasa m.35 kapsamındaki mülkiyet hakkına doğrudan müdahaledir. Müdahalenin kanuni dayanağının bulunması tek başına yeterli değildir; meşru amaç ve ölçülülük de aranır. Müsaderenin suçla mücadele amacıyla elverişli olması, daha hafif araçla aynı amacın sağlanıp sağlanamayacağı ve kişiye aşırı külfet yükleyip yüklemediği değerlendirilir.

Dijital cihazlar çoğu zaman yalnız suçla bağlantılı veriyi değil kişinin mesleki dosyalarını, aile fotoğraflarını, iletişim kayıtlarını, elektronik imza araçlarını ve günlük işlevlerini de taşır. Bu nedenle cihazın tamamının kalıcı olarak alınmasının etkisi, tek amaçlı bir suç aletinin müsaderesinden farklı olabilir.

Delil niteliğindeki verinin adli kopyası alınarak korunması mümkünse fiziksel cihazın mülkiyetinin neden devlete geçirilmesi gerektiği karar gerekçesinde açıklanmalıdır. AYM 2021/50096 kararının mülkiyet hakkı ihlaliyle sonuçlanması, dijital materyaller bakımından bu gerekçelendirme ve ölçülülük denetiminin önemini artırmıştır.

Orantılılık değerlendirmesinde cihazın maddi değeri tek ölçüt değildir. Cihazın mesleki kullanım önemi, içindeki kişisel veriler, suçla bağlantının yoğunluğu ve müsadere yerine uygulanabilecek daha hafif tedbirler birlikte ele alınır.

Cihaz ile İçindeki Veri Neden Ayrı Değerlendirilmelidir?

Ceza muhakemesinde dijital delil çoğu zaman cihazın fiziksel gövdesi değil, cihazda depolanan veridir. Adli bilişim incelemesinde cihazın birebir adli kopyası yani imajı alınabilir; bu kopya üzerinden hash değerleri gibi bütünlük kontrolleriyle inceleme yapılabilir. Böylece orijinal cihazın sürekli elde tutulmasına ihtiyaç azalır.

CMK m.134’ün yedekleme ve iade sistemi bu teknik gerçeğe uygundur. Gerekli veriler usulüne uygun biçimde kopyalandıktan sonra fiziksel cihazın sırf delil nedeniyle tutulması kanunun “gecikme olmaksızın iade” yaklaşımıyla bağdaşmayabilir.

Öte yandan cihazın kendisi suçun konusu veya aracıysa durum değişir. Örneğin yalnızca belirli suç faaliyeti için yapılandırılmış donanım ile gündelik kişisel telefon aynı değerlendirmeye tabi tutulamaz. Mahkeme, cihazın fiziksel eşya olarak TCK m.54 kapsamına neden girdiğini somutlaştırmalıdır.

Veri ile cihaz ayrımı, üçüncü kişinin mülkiyeti bakımından da önemlidir. Şüphelinin kullandığı şirket bilgisayarındaki delilin kopyalanması mümkünken şirketin cihazının kalıcı müsaderesi, üçüncü kişinin mülkiyet hakkını etkiler.

Elkoyma ve Müsadereye Karşı Hangi Yollar Kullanılabilir?

Soruşturma aşamasında elkoyma kararının dayanağı, kapsamı ve onay süreci CMK hükümleri çerçevesinde incelenir. Karara karşı kanunda öngörülen itiraz yolu kullanılabilir. İtiraz dilekçesinde cihazın fiziksel olarak tutulmasına artık ihtiyaç olmadığı, adli kopyanın alındığı ve CMK m.134/2 uyarınca iade şartlarının oluştuğu somut belgelerle gösterilebilir.

Kovuşturma sonunda müsadere kararı verilirse bu hüküm, esas hükümle birlikte ilgili istinaf veya temyiz kanun yoluna konu edilebilir. Dilekçede yalnız suçun oluşmadığı savunması değil, TCK m.54’ün eşya bakımından şartlarının gerçekleşmediği, üçüncü kişi mülkiyeti, orantılılık ve daha hafif araçların varlığı ayrı başlıklar hâlinde ileri sürülmelidir.

Müsadere konusunda ayrıca 5271 sayılı Kanun’un özel yargılama hükümleri uygulanabilir. Bir eşya hakkında kamu davası açılmamış veya esas hüküm dışında ayrıca karar verilmesi gereken durumlarda uygulanacak usul, dosyanın niteliğine göre belirlenmelidir.

Olağan kanun yolları tüketildikten sonra temel hak ihlalinin devam ettiği düşünülüyorsa bireysel başvuru şartları değerlendirilir. AYM bireysel başvurusu yeni bir temyiz aşaması değildir; Anayasa’da güvence altına alınan hakkın kamu gücü işlemiyle ihlal edilip edilmediğini denetler.

Müsadere Kararı Ne Zaman Uygulanır?

Müsadere hükmünün infazı bakımından kararın kesinleşme durumu önemlidir. Eşyanın soruşturma ve kovuşturma boyunca muhafaza altında tutulması ile kesin müsadere hükmünün infazı farklı aşamalardır. UYAP dosyasında hükmün kesinleşme şerhi, kanun yolu başvuruları ve eşya emanet kaydı birlikte kontrol edilmelidir.

Kararda cihazların seri numaraları veya ayırt edici özellikleri açıkça gösterilmelidir. Hangi eşyanın müsadere edildiği belirsiz bırakılırsa infaz sırasında farklı veya kapsam dışı cihazın alınması riski doğabilir. Adli emanet makbuzu ile hüküm fıkrası karşılaştırılmalıdır.

Birden fazla cihazdan yalnız bir kısmının suçla bağlantısı kurulmuşsa topluca “dijital materyallerin müsaderesi” şeklindeki belirsiz uygulamaya karşı eşya bazında inceleme talep edilmelidir. Her cihazın mülkiyeti, kullanım amacı ve suçla bağlantısı ayrı olabilir.

Dijital Materyal Dosyasında Hangi Belgeler Kontrol Edilmelidir?

• Arama ve elkoyma kararı ile kararın tarih ve kapsamı.
• Gecikmesinde sakınca bulunan hâl uygulanmışsa savcılık kararı ve hâkim onayı.
• Elkoyma tutanağı, cihazların marka-model, IMEI ve seri numaraları.
• Dijital imaj alma/yedekleme tutanağı.
• Hash değerleri ve adli bilişim inceleme raporları.
• Şüpheli veya müdafiine kopya verildiğine ilişkin kayıt.
• Cihazın fiziksel incelemesinin tamamlandığı tarih.
• CMK m.134/2 kapsamında yapılan iade talepleri ve verilen kararlar.
• İddianamede cihazın suçla bağlantısına ilişkin açıklamalar.
• Hükümde TCK m.54 bakımından müsadere gerekçesi.
• Cihaz üçüncü kişiye aitse fatura, şirket demirbaş kaydı veya mülkiyeti gösteren diğer belgeler.
• Kesinleşme şerhi ve adli emanet infaz kayıtları.

El Konulan Telefon veya Bilgisayar İçin Pratik Kontrol Listesi

1. Elkoymanın genel CMK hükümlerine mi, CMK m.134’e mi dayandığını belirleyin.
2. Kararın hangi cihazları kapsadığını seri numaralarıyla kontrol edin.
3. Adli kopya veya imaj alınıp alınmadığını tespit edin.
4. Şifre çözülmüş ve gerekli kopyalar alınmışsa CMK m.134/2 iade kuralını ileri sürün.
5. Cihazın fiziksel olarak tutulmasını gerekli kılan güncel nedeni mahkemeden/savcılıktan sorun.
6. Müsadere talebi varsa TCK m.54’teki suçla bağlantı şartını cihaz bazında inceleyin.
7. Cihazın iyiniyetli üçüncü kişiye ait olup olmadığını belgeleyin.
8. Müsaderenin suça göre aşırı sonuç doğurup doğurmadığını TCK m.54’teki orantılılık açısından değerlendirin.
9. Verinin korunması için adli kopyanın yeterli olup olmadığını teknik raporla gösterin.
10. Müsadere hükmünde her cihazın açıkça tanımlanıp tanımlanmadığını kontrol edin.
11. İstinaf/temyiz dilekçesinde mülkiyet hakkı itirazını ayrıca kurun.
12. AYM 2021/50096 kararını, somut dosyadaki kalıcı mülkiyet kaybı ile bağlantılı biçimde kullanın.

İlgili İçerikler

• Arama kararına itiraz dilekçesi
• Elkoyma kararına itiraz dilekçesi
• Telefon incelemesi ve dijital delil
• Ceza davasında hukuka aykırı delil

Resmî Kaynaklar

• Anayasa Mahkemesi – 2 Eylül 2026 Birinci Bölüm toplantı sonucu, B. No: 2021/50096
• 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu – özellikle m.134
• 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu – m.54
• Türkiye Cumhuriyeti Anayasası – m.35

Sık Sorulan Sorular