Hapisli Yük Satılır Ama Borcu Karşılamazsa Ne Olur? TTK m.1206 | 2026
Kısa ve net cevap: TTK m.1206’ya göre taşıyan hapis hakkını paraya çevirir ve eşyanın satış bedeli navlun sözleşmesinden doğan alacakları tamamen karşılamazsa, satıştan tahsil edilemeyen kısım için taşıtana başvurabilir. Rücu, yalnız ödenmeden kalan navlun sözleşmesi alacakları ölçüsündedir. Satış bedeli, giderler ve alacağa yapılan mahsup açık bir hesap cetveliyle gösterilmelidir.
M.1206, hapis hakkının paraya çevrilmesi sonucunda ortaya çıkan ‘açık bakiye’ sorununu çözer. Yükün satılması taşıyanın alacağını her zaman tamamen sona erdirmez; satış hasılatı yetersizse taşıtanın m.1200’den kaynaklanan sözleşmesel borçluluğu ödenmeyen kısım için yeniden önem kazanır.
Bu içerik navlun sözleşmesi ana rehberini tekrar etmez; yalnız TTK m.1206 kapsamındaki rücu ve tahsil sonucunu inceler.
M.1206 ne zaman uygulanır?
M.1206 ancak taşıyanın hapis hakkı konusu eşyayı kanuni usulde paraya çevirmesi ve elde edilen bedelin alacağı karşılamaması hâlinde uygulanır. Henüz satış yapılmamışsa veya yalnız yük tutuluyorsa açık bakiye rücu hesabı bu maddeye göre kesinleşmiş değildir.
TTK m.1206 uygulanırken önce alacağın hangi kişiden, hangi hukuki sebebe dayanarak tahsil edilebilir olduğu belirlenmelidir. Gönderilen, taşıtan ve taşıyan arasındaki dış ilişki ile bu kişiler arasındaki iç ilişki aynı değildir. Bir kişinin ödeme yapması veya yapmaması, kanunun rücu düzenini otomatik olarak değiştirmez.
İspat bakımından navlun sözleşmesi ve taşıma senedi birlikte incelenmelidir. Ödenen, tahsil edilen, mahsup edilen ve açıkta kalan tutarlar aynı hesap cetvelinde fakat ayrı satırlarda gösterilmelidir. Rücu talebinin sınırı, gerçek tahsilat ve kanunun öngördüğü kişi/kalem bağlantısıyla belirlenir.
Alacak hesabı: “M.1206 ne zaman uygulanır?” için ana alacağın kaynağı, ilk borçlu, yapılan tahsilat ve kalan bakiye açıkça yazılmalıdır. Taşıyanın aynı bedeli hem gönderilenden hem taşıtandan mükerrer tahsil etmesi mümkün değildir; rücu yalnız kanunun izin verdiği ölçüde işler.
Hapis hakkının paraya çevrilmesi ne demektir?
Paraya çevirme, taşıyanın eşyayı kendisine mal etmesi değil, hapis hakkının hukuka uygun satış/tahsil süreciyle nakde dönüşmesidir. M.1201 ve TMK’nın hapis hakkı hükümleriyle icra usulleri birlikte dikkate alınır.
TTK m.1206 uygulanırken önce alacağın hangi kişiden, hangi hukuki sebebe dayanarak tahsil edilebilir olduğu belirlenmelidir. Gönderilen, taşıtan ve taşıyan arasındaki dış ilişki ile bu kişiler arasındaki iç ilişki aynı değildir. Bir kişinin ödeme yapması veya yapmaması, kanunun rücu düzenini otomatik olarak değiştirmez.
İspat bakımından teslim belgesi ve gönderilenin ödeme kayıtları birlikte incelenmelidir. Ödenen, tahsil edilen, mahsup edilen ve açıkta kalan tutarlar aynı hesap cetvelinde fakat ayrı satırlarda gösterilmelidir. Rücu talebinin sınırı, gerçek tahsilat ve kanunun öngördüğü kişi/kalem bağlantısıyla belirlenir.
Savunma hesabı: “Hapis hakkının paraya çevrilmesi ne demektir?” konusunda taşıtan veya gönderilen, daha önce yapılmış ödeme, satış geliri veya kanuni sorumluluk sınırını belgeleyerek talebe itiraz edebilir. İtiraz soyut değil, hangi kalemin neden rücu dışında kaldığını gösterecek şekilde kurulmalıdır.
Satış bedeli nasıl hesaba katılır?
Satış hasılatı brüt bedel olarak kaydedilmeli, hangi giderlerin kanunen satıştan düşüldüğü ve taşıyan alacağına ne kadar mahsup edildiği ayrı gösterilmelidir. Belgesiz kesintiler bakiye hesabını şeffaf olmaktan çıkarır.
TTK m.1206 uygulanırken önce alacağın hangi kişiden, hangi hukuki sebebe dayanarak tahsil edilebilir olduğu belirlenmelidir. Gönderilen, taşıtan ve taşıyan arasındaki dış ilişki ile bu kişiler arasındaki iç ilişki aynı değildir. Bir kişinin ödeme yapması veya yapmaması, kanunun rücu düzenini otomatik olarak değiştirmez.
İspat bakımından hapis hakkı/satış/paraya çevirme belgeleri birlikte incelenmelidir. Ödenen, tahsil edilen, mahsup edilen ve açıkta kalan tutarlar aynı hesap cetvelinde fakat ayrı satırlarda gösterilmelidir. Rücu talebinin sınırı, gerçek tahsilat ve kanunun öngördüğü kişi/kalem bağlantısıyla belirlenir.
Alacak hesabı: “Satış bedeli nasıl hesaba katılır?” için ana alacağın kaynağı, ilk borçlu, yapılan tahsilat ve kalan bakiye açıkça yazılmalıdır. Taşıyanın aynı bedeli hem gönderilenden hem taşıtandan mükerrer tahsil etmesi mümkün değildir; rücu yalnız kanunun izin verdiği ölçüde işler.
Satış giderleri nasıl ayrıştırılır?
Satış ve muhafaza giderleri alacak hesabından ayrılmalıdır. Depo, ilan, kıymet takdiri, satış ve icra giderlerinin hukuki dayanağı ve tutarı belgeyle gösterilir. Net satış gelirine nasıl ulaşıldığı denetlenebilir olmalıdır.
TTK m.1206 uygulanırken önce alacağın hangi kişiden, hangi hukuki sebebe dayanarak tahsil edilebilir olduğu belirlenmelidir. Gönderilen, taşıtan ve taşıyan arasındaki dış ilişki ile bu kişiler arasındaki iç ilişki aynı değildir. Bir kişinin ödeme yapması veya yapmaması, kanunun rücu düzenini otomatik olarak değiştirmez.
İspat bakımından fatura, dekont ve cari hesap kayıtları birlikte incelenmelidir. Ödenen, tahsil edilen, mahsup edilen ve açıkta kalan tutarlar aynı hesap cetvelinde fakat ayrı satırlarda gösterilmelidir. Rücu talebinin sınırı, gerçek tahsilat ve kanunun öngördüğü kişi/kalem bağlantısıyla belirlenir.
Savunma hesabı: “Satış giderleri nasıl ayrıştırılır?” konusunda taşıtan veya gönderilen, daha önce yapılmış ödeme, satış geliri veya kanuni sorumluluk sınırını belgeleyerek talebe itiraz edebilir. İtiraz soyut değil, hangi kalemin neden rücu dışında kaldığını gösterecek şekilde kurulmalıdır.
Ödenmeyen bakiye nasıl belirlenir?
Ödenmeyen bakiye, taşıyanın geçerli navlun sözleşmesi alacaklarından satış geliri ve diğer ödemeler düşüldükten sonra kalan tutardır. Aynı bedelin başka teminattan tahsil edilmesi hâlinde o tahsilat da bakiye hesabına yansıtılır.
TTK m.1206 uygulanırken önce alacağın hangi kişiden, hangi hukuki sebebe dayanarak tahsil edilebilir olduğu belirlenmelidir. Gönderilen, taşıtan ve taşıyan arasındaki dış ilişki ile bu kişiler arasındaki iç ilişki aynı değildir. Bir kişinin ödeme yapması veya yapmaması, kanunun rücu düzenini otomatik olarak değiştirmez.
İspat bakımından taşıyan-taşıtan-gönderilen yazışmaları birlikte incelenmelidir. Ödenen, tahsil edilen, mahsup edilen ve açıkta kalan tutarlar aynı hesap cetvelinde fakat ayrı satırlarda gösterilmelidir. Rücu talebinin sınırı, gerçek tahsilat ve kanunun öngördüğü kişi/kalem bağlantısıyla belirlenir.
Alacak hesabı: “Ödenmeyen bakiye nasıl belirlenir?” için ana alacağın kaynağı, ilk borçlu, yapılan tahsilat ve kalan bakiye açıkça yazılmalıdır. Taşıyanın aynı bedeli hem gönderilenden hem taşıtandan mükerrer tahsil etmesi mümkün değildir; rücu yalnız kanunun izin verdiği ölçüde işler.
Taşıtan hangi alacaklardan sorumlu kalır?
M.1206 taşıtana başvuruyu navlun sözleşmesinden doğan ve satıştan karşılanmayan alacaklarla sınırlar. Başka hukuki ilişkiden doğan borçlar bu maddeye eklenemez. Hangi alacağın aynı sözleşmeye ait olduğu belgelenmelidir.
TTK m.1206 uygulanırken önce alacağın hangi kişiden, hangi hukuki sebebe dayanarak tahsil edilebilir olduğu belirlenmelidir. Gönderilen, taşıtan ve taşıyan arasındaki dış ilişki ile bu kişiler arasındaki iç ilişki aynı değildir. Bir kişinin ödeme yapması veya yapmaması, kanunun rücu düzenini otomatik olarak değiştirmez.
İspat bakımından konişmento, delivery order ve teslim talebi birlikte incelenmelidir. Ödenen, tahsil edilen, mahsup edilen ve açıkta kalan tutarlar aynı hesap cetvelinde fakat ayrı satırlarda gösterilmelidir. Rücu talebinin sınırı, gerçek tahsilat ve kanunun öngördüğü kişi/kalem bağlantısıyla belirlenir.
Savunma hesabı: “Taşıtan hangi alacaklardan sorumlu kalır?” konusunda taşıtan veya gönderilen, daha önce yapılmış ödeme, satış geliri veya kanuni sorumluluk sınırını belgeleyerek talebe itiraz edebilir. İtiraz soyut değil, hangi kalemin neden rücu dışında kaldığını gösterecek şekilde kurulmalıdır.
Satış bedeli tüm alacağı karşılıyorsa ne olur?
Satış bedeli ana para ve kanunen tahsil edilebilir yan alacakların tamamını karşılıyorsa m.1206 kapsamında açık kalmaz. Taşıyan aynı alacak için taşıtandan ikinci kez ödeme isteyemez.
TTK m.1206 uygulanırken önce alacağın hangi kişiden, hangi hukuki sebebe dayanarak tahsil edilebilir olduğu belirlenmelidir. Gönderilen, taşıtan ve taşıyan arasındaki dış ilişki ile bu kişiler arasındaki iç ilişki aynı değildir. Bir kişinin ödeme yapması veya yapmaması, kanunun rücu düzenini otomatik olarak değiştirmez.
İspat bakımından mahkeme/icra dosyası ve satış tutanakları birlikte incelenmelidir. Ödenen, tahsil edilen, mahsup edilen ve açıkta kalan tutarlar aynı hesap cetvelinde fakat ayrı satırlarda gösterilmelidir. Rücu talebinin sınırı, gerçek tahsilat ve kanunun öngördüğü kişi/kalem bağlantısıyla belirlenir.
Alacak hesabı: “Satış bedeli tüm alacağı karşılıyorsa ne olur?” için ana alacağın kaynağı, ilk borçlu, yapılan tahsilat ve kalan bakiye açıkça yazılmalıdır. Taşıyanın aynı bedeli hem gönderilenden hem taşıtandan mükerrer tahsil etmesi mümkün değildir; rücu yalnız kanunun izin verdiği ölçüde işler.
Satış bedeli alacağı aşarsa ne olur?
Satış bedeli alacağı aşarsa fazlanın taşıyana ait olduğu söylenemez. Hapis hakkı teminat fonksiyonu taşır; alacağın ötesindeki satış bedelinin hak sahibine iadesi/parasal hesabı ilgili genel hükümlere göre yürütülür.
TTK m.1206 uygulanırken önce alacağın hangi kişiden, hangi hukuki sebebe dayanarak tahsil edilebilir olduğu belirlenmelidir. Gönderilen, taşıtan ve taşıyan arasındaki dış ilişki ile bu kişiler arasındaki iç ilişki aynı değildir. Bir kişinin ödeme yapması veya yapmaması, kanunun rücu düzenini otomatik olarak değiştirmez.
İspat bakımından gümrük, terminal ve depo gider belgeleri birlikte incelenmelidir. Ödenen, tahsil edilen, mahsup edilen ve açıkta kalan tutarlar aynı hesap cetvelinde fakat ayrı satırlarda gösterilmelidir. Rücu talebinin sınırı, gerçek tahsilat ve kanunun öngördüğü kişi/kalem bağlantısıyla belirlenir.
Savunma hesabı: “Satış bedeli alacağı aşarsa ne olur?” konusunda taşıtan veya gönderilen, daha önce yapılmış ödeme, satış geliri veya kanuni sorumluluk sınırını belgeleyerek talebe itiraz edebilir. İtiraz soyut değil, hangi kalemin neden rücu dışında kaldığını gösterecek şekilde kurulmalıdır.
M.1205 ile m.1206 arasındaki fark nedir?
M.1205 teslim sonrası gönderilenden tahsil edilebilir alacaklarda taşıtana rücuyu sınırlar. M.1206 ise hapis hakkının paraya çevrilmesi sonrası satış hasılatının yetersiz kalması hâlinde açık bakiye için taşıtana başvuruyu düzenler. Olay ve hukuki sebep farklıdır.
TTK m.1206 uygulanırken önce alacağın hangi kişiden, hangi hukuki sebebe dayanarak tahsil edilebilir olduğu belirlenmelidir. Gönderilen, taşıtan ve taşıyan arasındaki dış ilişki ile bu kişiler arasındaki iç ilişki aynı değildir. Bir kişinin ödeme yapması veya yapmaması, kanunun rücu düzenini otomatik olarak değiştirmez.
İspat bakımından rücu talebi, ihtar ve hesap cetveli birlikte incelenmelidir. Ödenen, tahsil edilen, mahsup edilen ve açıkta kalan tutarlar aynı hesap cetvelinde fakat ayrı satırlarda gösterilmelidir. Rücu talebinin sınırı, gerçek tahsilat ve kanunun öngördüğü kişi/kalem bağlantısıyla belirlenir.
Alacak hesabı: “M.1205 ile m.1206 arasındaki fark nedir?” için ana alacağın kaynağı, ilk borçlu, yapılan tahsilat ve kalan bakiye açıkça yazılmalıdır. Taşıyanın aynı bedeli hem gönderilenden hem taşıtandan mükerrer tahsil etmesi mümkün değildir; rücu yalnız kanunun izin verdiği ölçüde işler.
Taşıtana rücu talebi nasıl hazırlanır?
Rücu talebinde ilk alacak toplamı, satış tarihi, brüt satış bedeli, satış giderleri, net mahsup, varsa diğer tahsilatlar ve kalan bakiye tablo hâlinde gösterilmelidir. Taşıtana yalnız bu doğrulanmış bakiye yöneltilmelidir.
TTK m.1206 uygulanırken önce alacağın hangi kişiden, hangi hukuki sebebe dayanarak tahsil edilebilir olduğu belirlenmelidir. Gönderilen, taşıtan ve taşıyan arasındaki dış ilişki ile bu kişiler arasındaki iç ilişki aynı değildir. Bir kişinin ödeme yapması veya yapmaması, kanunun rücu düzenini otomatik olarak değiştirmez.
İspat bakımından ticari defterler ve banka kayıtları birlikte incelenmelidir. Ödenen, tahsil edilen, mahsup edilen ve açıkta kalan tutarlar aynı hesap cetvelinde fakat ayrı satırlarda gösterilmelidir. Rücu talebinin sınırı, gerçek tahsilat ve kanunun öngördüğü kişi/kalem bağlantısıyla belirlenir.
Savunma hesabı: “Taşıtana rücu talebi nasıl hazırlanır?” konusunda taşıtan veya gönderilen, daha önce yapılmış ödeme, satış geliri veya kanuni sorumluluk sınırını belgeleyerek talebe itiraz edebilir. İtiraz soyut değil, hangi kalemin neden rücu dışında kaldığını gösterecek şekilde kurulmalıdır.
Yanlış yorumlardan kaçınma
En sık hata, satıştan sonra ilk fatura tutarının tamamını taşıtandan yeniden istemektir. M.1206 yalnız satıştan ve diğer tahsilatlardan sonra karşılanmayan bakiyeye izin verir. İkinci hata, satış giderlerini belgesiz biçimde artırarak açık bakiyeyi büyütmektir; her kesinti dayanağa bağlanmalıdır.
Paraya çevirme dosyası ile rücu dosyası aynı hesap zincirini göstermelidir. Satış öncesi alacak, satış hasılatı, giderler, mahsup ve kalan bakiye rakamsal olarak izlenebilir olmalıdır. Taşıtanın ödeme itirazı veya başka teminat tahsilatı varsa cetvele işlenmelidir.
Mersin Limanı uygulaması
Mersin Limanı’nda uzun süre teslim alınmayan veya hapis hakkına konu yükte terminal/depo giderleri satış değerini ciddi biçimde azaltabilir. M.1206 rücu hesabında satış işlemi ve tüm gider kalemleri belgeli olmalı; yükün düşük satış bedeli tek başına açıklamasız bir bakiye yaratmamalıdır.
Mersin Limanı’nda teslim, depo, satış ve tahsil süreçleri birden fazla kurum üzerinden yürüyebilir. Terminal hesabı ile taşıyanın navlun alacağı, gümrük borcu ve gönderilenin ödeme yükümlülüğü ayrı kalemlerdir. Rücu hesabı bu ayrım korunarak hazırlanmalıdır.
Kontrol listesi
- Geçerli hapis hakkını doğrulayın.
- Paraya çevirme usulünü belgeleyin.
- Brüt satış bedelini kaydedin.
- Satış/muhafaza giderlerini ayrı gösterin.
- Net satış gelirini hesaplayın.
- Diğer tahsilatları mahsup edin.
- Navlun sözleşmesi alacaklarını ayırın.
- Kalan gerçek bakiyeyi bulun.
- M.1205 ile karıştırmayın.
- Taşıtana yalnız açık bakiye için başvurun.
Sık Sorulan Sorular
Yük satılınca borç tamamen biter mi?
Satış bedeli alacağı karşılamıyorsa hayır.
Kalan borcu kim öder?
M.1206 şartlarında taşıtandan istenebilir.
Tüm ilk fatura tekrar istenir mi?
Hayır; yalnız karşılanmayan bakiye.
Satış bedeli mahsup edilir mi?
Evet.
Satış giderleri?
Dayanak ve belgeleriyle ayrı hesaplanır.
Satış bedeli yeterliyse?
Açık bakiye kalmaz.
Fazla bedel taşıyana mı kalır?
Hapis hakkı yalnız alacak teminatıdır; fazla tutar genel hükümlere göre hak sahibine aittir.
M.1205 ile farkı?
M.1205 teslim sonrası rücu sınırı; m.1206 satış açığı rücudur.
Başka sefer borcu eklenir mi?
M.1206 aynı navlun sözleşmesinden doğan alacaklara ilişkindir.
Resmî metin nerede?
Mevzuat Bilgi Sistemi’nde.
Resmî kaynak
Mevzuat Bilgi Sistemi – 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu üzerinden TTK m.1206 kontrol edilebilir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
