Hatalı Kalibrasyon Sertifikasında İşletmenin Hakları: Düzeltme ve Tazminat
Kalibrasyon sertifikasının sözleşmede kararlaştırılan cihaza, ölçüme veya raporlama şartlarına uymaması sağlayıcının sözleşmesel sorumluluğunu doğurur. Buna karşılık cihazın kabul sınırları dışında çıkması, tek başına laboratuvarın hata yaptığı anlamına gelmez. İşletmenin talebi, sonucun istenen yönde değiştirilmesine değil, üstlenilen teknik işin doğru yapılmasına ve doğru raporlanmasına dayanmalıdır.
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.112 borcun gereği gibi ifa edilmemesinin sonuçlarını; m.470 ve devamı ise eser niteliğindeki işlerde özen, ayıp bildirimi ve giderim haklarını düzenler. Sürekli danışmanlık veya farklı iş görme edimleri varsa sözleşmenin gerçek kapsamına uygun hükümler uygulanır. Bu incelemede cihazın durumu, ölçüm işlemi, sertifika içeriği ve işletmenin sonradan uğradığı zarar ayrı başlıklardır.
Kalibrasyon siparişinde hangi sonuç taahhüt edilmiştir?
Bir işletmenin laboratuvara cihaz göndermesi, sağlayıcının bütün kullanım ihtiyaçlarını kendiliğinden bildiğini göstermez. Cihazın kimliği, istenen ölçüm alanı, çalışma aralığı, rapor dili, teslim günü ve varsa özel müşteri şartı siparişin kapsamını belirler. Sözleşme yalnız faturadaki tek satırdan değil, teklif ve kabul edilen teknik eklerden anlaşılır.
TBK m.19, tarafların gerçek ve ortak iradesini esas alır. İşletme belirli bir cihaz için belirli noktalarda inceleme istemişse, daha dar kapsamlı işlem yapılarak genel bir sertifika düzenlenmesi uygun ifa sayılmaz. Bunun tersi de geçerlidir: Siparişte bulunmayan bütün üretim süreçlerinin incelendiği sonucu yalnız sertifika başlığından çıkarılamaz.
Belirlenmiş teknik işin tamamlanıp sonuç belgesinin teslimi üstlenilmişse TBK m.470 çerçevesindeki eser hükümleri incelenir. Yıl boyunca ölçüm yönetimine danışmanlık verilmesi veya işletme personeline teknik destek sağlanması aynı edim değildir. TBK m.502 ve m.506, niteliği uygun iş görme ilişkilerinde farklı yükümlülükler getirir.
Birden fazla edimin aynı teklifte bulunması hâlinde her bölümün karşılığı belirlenmelidir. Kalibrasyon, bakım, parça değişimi, eğitim ve yerinde kurulum tek fiyat içinde sunulsa bile hukuki incelemede ayrıştırılır. Hangi bölümün eksik olduğu açıklanmadan toplam hizmetin hiç yapılmadığı veya tamamının kusursuz olduğu sonucuna varılamaz.
Cihazın uygun çıkmaması hizmetin ayıplı olduğu anlamına gelir mi?
Kalibrasyon sonucunda işletmenin beklediği değerin elde edilememesi, laboratuvarın mutlaka borcuna aykırı davrandığını göstermez. Önce sağlayıcının mevcut durumu belirlemeyi mi, cihazı ayarlamayı mı, belirli bir performansı sağlayacak onarımı mı üstlendiği açıklanır. Hukuki talep, sözleşmedeki gerçek edime dayanmalıdır.
TBK m.471’deki özen yükümlülüğü, işin meslekî ve teknik kurallara uygun yürütülmesini gerektirir. Doğru biçimde ölçülmüş olumsuz sonuç ile hatalı ölçümün olumlu veya olumsuz raporlanması farklıdır. İşletmenin üretim için uygun sonuç istemesi, sağlayıcının gerçeğe aykırı belge hazırlama borcu bulunduğu anlamına gelmez.
Onarım veya ayar da kararlaştırılmışsa bu ek işin kapsamı ayrıca değerlendirilir. Müdahaleden önceki durum, yapılan işlem ve sonraki sonuç birbirinden ayrılmalıdır. Sağlayıcının yalnız eski raporu teslim etmesiyle yeni teknik işlemin yapılıp yapılmadığı anlaşılamaz. Hangi belgenin hangi cihaz durumunu açıkladığı belirlenir.
Özel kullanım amacının sağlayıcıya bildirilmiş olması sözleşmenin yorumunda önem taşır. Ancak bunun kapsamı da açık olmalıdır: Laboratuvarın ölçüm işiyle işletmenin bütün ürünlerinin veya üretim hattının mevzuata uygunluğunu garanti etmesi aynı taahhüt değildir. Sertifika, içerdiği teknik sonucun ötesinde sınırsız bir ticari veya idari onay gibi kullanılamaz.
Akreditasyon taahhüdü hangi kapsam üzerinden kontrol edilir?
TÜRKAK’ın laboratuvar akreditasyonu açıklaması, deney ve kalibrasyon laboratuvarları bakımından teknik yeterlilik değerlendirmesini ve akredite edilen kapsamı esas alır. Akreditasyon markasının raporda bulunmasıyla laboratuvarın her cihaz ve her ölçüm konusunda aynı kapsama sahip olması birbirine eşit değildir.
Sözleşmede akredite hizmet kararlaştırılmışsa ilgili kuruluşun kimliği, işlem tarihi ve kapsam bilgisi siparişle karşılaştırılır. TÜRKAK, laboratuvarların adı, adresi ve akreditasyon kapsamını içeren bilgileri yayımlar. İşletmenin yalnız eski bir tanıtım belgesine dayanması yerine, hizmeti veren kuruluşla sunulan belgeyi eşleştirmesi gerekir.
Hukuki sorun, tanıtımda kullanılan genel sıfatın somut siparişi karşılayıp karşılamadığıdır. TBK m.19 ve m.112 uyarınca kabul edilen taahhüt ile yapılan işlem arasında fark varsa bu fark açıklanmalıdır. Belirli kapsam için verilen söz, tamamen başka teknik alanın sertifikası gösterilerek yerine getirilmiş sayılmaz.
Akreditasyon statüsü ile özel hukuk tazminatının şartları da ayrıdır. Statü veya kapsam hakkında sorun bulunması, bütün ticari zarar kalemlerinin kendiliğinden ispatlandığı anlamına gelmez. Aynı şekilde sağlayıcının akredite olması, belirli bir işteki sözleşmeye aykırılığının yargısal incelemesini engelleyen genel bir sorumsuzluk oluşturmaz.
Yanlış seri numarası basit yazım hatası mı, yanlış cihaz incelemesi mi?
Sertifikadaki cihaz kimliği, işletmenin teslim ettiği cihazla eşleşmelidir. Aynı marka ve modelde birden fazla cihaz bulunması hâlinde model bilgisi yeterli olmaz. Seri numarası, işletme içi envanter kodu ve teslim listesi karşılaştırılır. Bir numaranın yanlış yazılmasıyla başka cihazın ölçümünün dosyaya konulması farklı hatalardır.
Sadece yazım yanlışı bulunduğu ileri sürülüyorsa doğru cihazın gerçekten incelendiğini gösteren kayıt açıklanmalıdır. Sertifikanın üzerindeki numaranın değiştirilmesi, ölçümün hangi cihaz üzerinde yapıldığını tek başına kanıtlamaz. Düzeltilen belgenin dayanağı, ilk kayıtla bağlantısı ve değişikliğin gerekçesi görünür olmalıdır.
TBK m.471’in özen yükümlülüğü, teslim edilen cihazların karışmasını önleyen organizasyonu da ilgilendirir. Ancak her kimlik uyuşmazlığının nedeni aynı değildir. İşletmenin eksik etiketle teslimi, taşıma sırasında etiketin kaybolması ve laboratuvarın dosyaları karıştırması ayrı olgular olarak incelenir. Tarafların olay sırasındaki kayıtları önem taşır.
Cihazı işletmeye geri teslim eden tutanak ile sertifikanın gönderilme tarihi ayrıca karşılaştırılır. Cihaz doğru teslim edilmişken belge yanlış olabilir; doğru belgeye rağmen farklı cihaz geri verilmiş de olabilir. Talep sonucu, yalnız belge düzeltmesini mi, cihazın iadesini mi, yoksa işin yeniden yapılmasını mı içerdiğini açıkça belirtmelidir.
Cihaz tesliminden sonra yapılan müdahaleler neden kayda bağlanmalıdır?
Cihazın laboratuvara geliş durumu, teslim edilen aksesuarlar ve bildirilen arıza, hizmetin başlangıç koşullarını gösterir. İşletmenin yalnız cihazın modelini yazması, tüm önceki kullanım sorunlarını açıklamaz. Sağlayıcının da görünen hasarı veya işlemi etkileyen eksikliği yok sayması, özen yükümlülüğünün değerlendirilmesini gerektirir.
TBK m.472/3, işin gereği gibi veya zamanında tamamlanmasını tehlikeye düşüren durumun iş sahibine hemen bildirilmesini öngörür. Cihazın mevcut durumu kararlaştırılan çalışmayı engelliyorsa, sağlayıcının bunu ne zaman öğrendiği ve nasıl bildirdiği belirlenir. Sorunun yalnız uyuşmazlıktan sonra açıklanması, zamanında uyarı yapıldığını göstermez.
Ek bakım veya parça değişimi için alınan onay, kalibrasyon siparişinden ayrı incelenmelidir. İşletmenin cihazı teslim etmesi, her türlü müdahaleye ve sınırsız ek ücrete rıza verdiği anlamına gelmez. Müdahalenin zorunluluğu, bildirimi, onayı ve fiyatı sözleşmedeki yetki çerçevesinde değerlendirilir.
Sonradan cihaz üzerinde yeni bir ayar yapılması, önceki ölçüm durumunun incelenmesini güçleştirebilir. Bu nedenle müdahale öncesindeki belge ve kayıtlar korunmalıdır. Amaç cihazın gerekli bakımını engellemek değildir; hangi teknik sonucun hangi durum için üretildiğini anlaşılır tutmaktır. Eski sertifika ile sonraki cihaz durumu aynı tarihli veri gibi sunulmamalıdır.
İkinci laboratuvarın farklı sonucu ilk firmanın kusurunu ispatlar mı?
İki sertifikanın farklı rakamlar içermesi araştırılması gereken bir bulgudur; fakat karşılaştırmanın koşulları belirlenmeden tek başına kusur sonucu kurulamaz. Ölçülen cihazın aynı olması, iki işlemin konusu ve zamanının da tamamen aynı olduğu anlamına gelmez. Belgelerin kapsamı ve aradaki işlemler birlikte değerlendirilir.
İlk ölçümden sonra cihazın kullanımı, taşınması, onarımı veya ayarlanması varsa bunlar dosyada açıklanmalıdır. İkinci raporun hangi teknik soruya cevap verdiği belirlenir. Sonraki raporun farklı olmasını doğrudan ilk raporun gerçeğe aykırılığına eşitlemek, incelemenin neden-sonuç bağlantısını atlar.
HMK m.266, özel veya teknik bilgi gereken konuda bilirkişi incelemesini düzenler. Mahkemenin görevi hangi tarafın hukuken sorumlu olduğunu belirlemektir; teknik karşılaştırma ise uygun uzmanlıkla yapılır. Bilirkişiden hangi ölçüm veya raporlama farkının açıklanmasının istendiği somut şekilde gösterilmelidir.
Tarafın HMK m.293 uyarınca sunduğu uzman görüşü de açıklamasını destekler; mahkemece görevlendirilmiş bilirkişi raporuyla aynı işlem değildir. Görüşün dayandığı cihaz bilgisi ve karşılaştırma verisi görünür olmalıdır. Yalnız sonuçta hata bulunduğunu söyleyen bir yazı yerine, hangi kaydın hangi nedenle tartışmalı olduğunu açıklayan teknik inceleme gerekir.
Karşılaştırma belgesinde aynı ölçüm noktalarının ve aynı rapor kapsamının karşılaştırıldığı anlaşılmalıdır. Farklı alanlara ilişkin iki sonucun tek satırda karşı karşıya getirilmesi, hukuken gerekli teknik açıklamayı sağlamaz. Uzmanın incelemediği bölüm de görünür olmalıdır. Bir cihazın yalnız belirli işlevinin değerlendirilmiş olması, diğer bütün işlevlerinin doğru veya yanlış olduğuna ilişkin görüş verildiği anlamına gelmez. Mahkemeye sunulan teknik soru bu sınırı korumalıdır.
Ölçüm doğru olsa bile eksik sertifika sözleşmeye aykırılık oluşturur mu?
Raporlama, taraflarca üstlenilen işin bir parçasıysa yalnız ölçümün yapılması bütün borcun yerine getirildiğini göstermez. Sertifikanın siparişte kararlaştırılan bilgileri, dili veya ekleri içermemesi işletmenin belgeyi amaçlanan işlemde kullanmasını engelleyebilir. Ancak hangi eksikliğin sözleşmeden kaynaklandığı açıkça gösterilmelidir.
Özel müşteri formatı veya belirli sunum şartı sağlayıcıya bildirilmiş ve kabul edilmişse, bunların sonradan önemsiz sayılması doğru değildir. Buna karşılık işletmenin teslimden sonra ilk kez istediği yeni biçim veya ek değerlendirme, ilk sözleşmenin kendiliğinden parçası olmaz. Eksik ifa ile yeni siparişin sınırı belirlenmelidir.
Belgenin zamanında teslimi de ayrı borçtur. Ölçümün tamamlanmış olması, raporun kararlaştırılan teslim gününden sonra gönderilmesini bütün sonuçlarıyla haklılaştırmaz. TBK m.117 uyarınca muacceliyet ve temerrüt koşulları; karşılıklı borç yükleyen sözleşmede m.123–125 uyarınca ek süre ve hak seçimi incelenir.
Belirli bir denetime veya teslim tarihine yetişmenin sözleşmede taşıdığı anlam ayrıca önemlidir. Her takvim günü otomatik olarak ek süresiz dönme hakkı yaratmaz; TBK m.124’teki koşul açıklanmalıdır. İşletmenin sonradan bildirdiği acil ihtiyaçla sağlayıcının baştan kabul ettiği kesin kullanım amacı aynı şey değildir.
Sertifika hatası ne zaman ve hangi içerikle bildirilmelidir?
Eser niteliğindeki hizmette TBK m.474, teslim sonrası olağan akış içinde imkân bulunur bulunmaz inceleme ve uygun sürede ayıp bildirimi yükümlülüğü getirir. İşletme belgeyi yalnız arşivine kaydetmekle yetinmemeli; cihaz kimliğini, teslim kapsamını ve görünür tutarsızlıkları kararlaştırılan iş üzerinden kontrol etmelidir.
TBK m.477, açık veya örtülü kabulün sonuçlarını ve sonradan ortaya çıkan ayıbın gecikmeksizin bildirilmesini düzenler. İlk bakışta görülebilecek yanlış seri numarasıyla ancak teknik karşılaştırmada anlaşılan hata aynı tespit imkânına sahip değildir. Hatanın ne zaman öğrenildiği ve sağlayıcıya ne zaman ulaştırıldığı ayrı kayıtlarla açıklanır.
Bildirim yalnız sertifikanın uygun olmadığını söylemekle sınırlı bırakılmamalıdır. Belge numarası, cihaz bilgisi, tartışmalı bölüm, sözleşmedeki karşılığı ve istenen açıklama veya giderim belirtilir. Eser sözleşmesinde ayıp ihbarının işlevi, karşı tarafa somut aykırılığı ve bu aykırılığa dayanıldığını göstermektir.
Laboratuvarın iç şikâyet sürecine başvurulması, kanundaki sürelerin kendiliğinden durduğu anlamına gelmez. Yazışma sırasında hangi hakkın ileri sürüldüğü korunmalıdır. Yeniden inceleme teklifinin bulunması, geçmiş bildirimin veya bütün süre koşullarının gereksiz olduğu sonucunu doğurmaz. Tarafların sonraki davranışları, ilk hata ve bildirim belgeleriyle birlikte değerlendirilir.
Sertifika düzeltmesi yeterli mi, işin yeniden yapılması mı gerekir?
TBK m.475, yüklenicinin sorumlu olduğu ayıpta kanuni koşullarıyla dönme, bedel indirimi ve aşırı masraf gerektirmeyen ücretsiz onarım haklarını düzenler. Kalibrasyon işinde uygun giderim, hatanın niteliğine bağlıdır. Belgedeki yazım yanlışlığının giderilmesi ile ölçümün tekrarlanması aynı işlem değildir.
Ölçüm doğru ve doğrulanabilir olduğu hâlde rapora yanlış aktarılmışsa düzeltmenin dayanağı gösterilir. Teknik işlemin kendisi hatalıysa yalnız sertifikadaki sayının değiştirilmesiyle doğru ifa sağlandığı söylenemez. Hangi verinin yeniden üretileceği ve hangi bölümün kayıt üzerinden düzeltileceği açıkça açıklanmalıdır.
İşletmenin kullanamayacağı veya hakkaniyet gereği kabulünün beklenemeyeceği ağırlıktaki ayıp, dönme değerlendirmesinde önemlidir. Kullanılabilir bir bölüm kalıyorsa ayıplı eserde seçimlik hakların koşulları dikkate alınır. Her küçük biçim yanlışlığının hizmet bedelinin tamamının iadesine yol açacağı yönünde genel bir kural kurulamaz.
Yeni sertifika düzenlenirken hangi önceki belgenin düzeltildiği ve değişikliğin kapsamı anlaşılmalıdır. Birbirini çürüten iki belgenin dolaşımda kalması uyuşmazlığı büyütür. Düzeltilen belgenin işletmeye ve gerekli işlem tarafına nasıl ulaştırılacağı kararlaştırılmalıdır. Gerçek işlem tarihiyle belge düzeltme tarihi birbirinin yerine geçirilmemelidir.
Hatalı sertifikayla üretilen malların bütün bedeli laboratuvardan istenir mi?
TBK m.112’ye dayanan tazminat talebinde sözleşmeye aykırılık, zarar ve aralarındaki bağlantı açıklanır; sağlayıcı kusursuzluğunu ispat etmedikçe sorumludur. İşletmenin üretiminde kayıp bulunması, bu kaybın bütünüyle kalibrasyon hizmetindeki hatadan doğduğunu tek başına göstermez. Hangi üretim kararının hangi yanlış veriye dayandığı belirlenmelidir.
Etkilendiği ileri sürülen dönem, cihazın kullanım yeri ve ürün grubu ayrı gösterilir. Aynı cihazın farklı süreçlerde kullanılması, bütün süreçlerin aynı ölçüde etkilendiğini kanıtlamaz. Üretim kayıtları, teknik kontrol sonuçları ve hatalı sertifikanın hangi işlemde esas alındığı birlikte incelenir. Yalnız genel ciro veya toplam üretim bedeli tazminat hesabı değildir.
Tekrar kontrol, zorunlu ayıklama, yeniden işlem ve başka laboratuvardan alınan hizmet giderleri kendi nedenleriyle değerlendirilir. Aynı kayıp farklı adlarla iki kez istenmemelidir. Elde kalan ekonomik değer, önlenmiş gider ve yapılan ödeme hesabın içinde görünür olmalıdır. Talep edilen tutarın hangi belge ve hesapla oluştuğu anlaşılmalıdır.
İşletmenin hatayı öğrendikten sonra önlenebilir zararı artıran davranışı da TBK m.114/2 ve m.52 kapsamında değerlendirilir. Bu kural, sağlayıcının ilk ihlalini silmez; hangi zararın hangi davranışla bağlantılı olduğunu belirler. Hatanın bildirilmesi, gerekli kontrol ve mevcut kayıtların korunması bu nedenle yalnız teknik değil hukuki önem de taşır.
İşletmenin müşterisine ödediği ceza koşulu veya kabul ettiği sulh tutarı, laboratuvarı kendiliğinden aynı tutarda bağlamaz. Önce bu ödemenin hatalı kalibrasyonla ilişkisi, sözleşmede üstlenilen risk ve ödeme yükümlülüğünün dayanağı gösterilir. Müşteriyle yapılan anlaşmanın laboratuvara karşı hangi delil değerini taşıdığı ayrıca değerlendirilir. Taraflar arasındaki zarar hesabı, üçüncü kişiye yapılan her ödemenin aynen aktarılması şeklinde kurulamaz.
Aracı firma ve gerçek laboratuvarın sorumlulukları nasıl ayrılır?
Sözleşmeyi yapan, faturayı düzenleyen, cihazı teslim alan ve ölçümü gerçekleştiren kuruluşlar farklı olabilir. Talep yöneltilmeden önce her kuruluşun hangi borcu üstlendiği belirlenir. Bir aracı firmanın yalnız iletişim kurmuş olmasıyla kalibrasyon sonucunu kendi adına taahhüt etmesi aynı hukuki konum değildir.
TBK m.116, borcun ifasında kullanılan yardımcı kişilerin fiilleri bakımından sorumluluğu düzenler. Sağlayıcı işi başka laboratuvara yaptırmışsa, bu organizasyon sözleşmedeki borcun kendiliğinden müşteriye devredildiğini göstermez. İlişkinin türüne göre TBK m.471 veya m.506–507’deki başkasına yaptırma koşulları da incelenir.
Laboratuvar değişikliği, özellikle belirli kuruluş veya belirli kapsam için anlaşılmışsa açıklanmalıdır. İşletmenin genel taşıma onayı, ölçümün herhangi bir kuruluşa sınırsız biçimde aktarılmasına rıza anlamına gelmez. Siparişteki kişi ve kapsam unsurlarının ne ölçüde belirleyici olduğu, tarafların belgelerinden anlaşılır.
Sorumluluğu yalnız hizmet ücretine indiren kayıtlar da denetim dışı değildir. TBK m.115 ağır kusurdan önceden sorumsuzluğu geçersiz sayar; m.20–25 önceden hazırlanmış koşullara ilişkin denetim getirir. Her sınırlamanın otomatik geçersizliği veya her imzalı kaydın kesin geçerliliği ileri sürülmeden, hükmün niteliği ve somut ihlal değerlendirilmelidir.
Belge, süre ve dava yolu nasıl birlikte yönetilir?
HMK m.199 bakımından sertifika, sipariş dosyası, elektronik yazışma ve teknik kayıtlar belgedir. Cihaz üzerinde yapılacak yeni işlem önceki durumu değiştirecekse, mevcut delilin ne olduğu belirlenmelidir. HMK m.400, delilin kaybolması veya ileri sürülmesinin önemli ölçüde zorlaşması ihtimalinde hukuki yarar koşuluyla delil tespitine imkân verir.
Eser niteliğindeki, taşınmaz yapı dışındaki hizmet ayıbında TBK m.478 uyarınca teslimden itibaren iki yıl; yüklenicinin ağır kusurunda yirmi yıl zamanaşımı söz konusudur. İnceleme ve bildirim yükümlülüğü bu süreden bağımsızdır. Vekâlet niteliğindeki başka bir hizmetin veya ayrı ücret alacağının süresi doğrudan ayıp süresiyle özdeşleştirilmemelidir.
Her iki ticari işletmeyle ilgili uyuşmazlıkta TTK m.4–5 kapsamında ticari dava ve asliye ticaret mahkemesi görevi incelenir. Para alacağı veya tazminat isteminde m.5/A’daki dava şartı arabuluculuk uygulanır. Teknik yeterlilik veya akreditasyon hakkında yapılan idari başvuru, taraflar arasındaki özel hukuk alacağının kendiliğinden hüküm altına alınması değildir.
Talep sonucu cihazın veya belgenin teslimi, teknik giderim, ücret iadesi ve zarar kalemleri bakımından açık kurulmalıdır. Uzlaşmada yalnız yeni sertifika verileceğinin yazılması yeterli açıklık sağlamayabilir; hangi işlemin yapılacağı, hangi belgenin değişeceği ve parasal taleplerin hangi kısmının çözüldüğü belirtilmelidir. Sözleşmenin teknik kapsamıyla hukuki çözümün kapsamı birbirine karşılık gelmelidir.
Sık sorulan sorular
Cihaz tolerans dışında çıktıysa kalibrasyon ücreti geri alınır mı?
Cihazın olumsuz sonucu tek başına hatalı hizmet değildir. Sağlayıcının mevcut durumu belirleme, ayar veya onarım edimlerinden hangisini üstlendiği incelenir. TBK m.470–475 bakımından önemli olan kararlaştırılan işin doğru yapılmasıdır; işletmenin istediği sonucu elde edememesi otomatik ücret iadesi sebebi sayılmaz.
Sertifikadaki yanlış seri numarası sadece düzeltilerek giderilebilir mi?
Önce yanlışlığın yalnız yazımdan mı, başka cihazın ölçümünün kullanılmasından mı doğduğu belirlenir. Gerçekten doğru cihazın incelendiğini gösteren kayıt varsa belge düzeltmesi değerlendirilir. Teknik işlemin kendisi yanlışsa yalnız numaranın değiştirilmesi yeterli değildir; TBK m.475 kapsamında uygun giderim hatanın niteliğine göre seçilir.
Akreditasyon logosu laboratuvarın bütün ölçümlerini kapsar mı?
TÜRKAK akreditasyonu belirli kapsam üzerinden değerlendirilir. İşletme, taahhüt edilen hizmetin kuruluşun ilgili kapsamıyla eşleşmesini kontrol etmelidir. Genel bir tanıtım belgesi veya logo, her cihaz ve ölçüm alanı için aynı yetkinlik sonucunu doğurmaz. Sözleşmede verilen belirli kapsam sözü ayrıca bağlayıcıdır.
Kalibrasyona teslim, sınırsız onarım ve ek ücret izni sayılır mı?
Hayır. Yapılacak iş, yetki ve ücret sözleşmeden belirlenir. Kalibrasyon siparişinin bakım, parça değişimi veya başka müdahaleyi kapsayıp kapsamadığı ayrıca incelenmelidir. TBK m.19 ve m.471–472 çerçevesinde gerekli uyarı ve kabul değerlendirilir; cihazın teslimi tek başına her ek iş için sınırsız onay oluşturmaz.
İkinci laboratuvarın farklı raporu kesin kusur kanıtı mıdır?
Fark araştırılır; fakat iki işlemin cihazı, kapsamı, zamanı ve aradaki müdahaleler belirlenmelidir. HMK m.266 uyarınca teknik inceleme bu karşılaştırmayı açıklar. Sonraki farklı sonuç, ilk sağlayıcının hatasını her durumda tek başına ispatlamaz. Hukuki sorumluluk, sözleşmesel borç ve teknik bulgular birlikte değerlendirilerek belirlenir.
Sertifika düzeltildiğinde eski belge tamamen yok edilmeli mi?
Düzeltmenin hangi belgeye ve hangi veriye ilişkin olduğu izlenebilir olmalıdır. İlk belge, değişiklik gerekçesi ve yeni sürüm uyuşmazlığın delilleridir. HMK m.199 bakımından bu kayıtlar önem taşır. Gerçek işlem tarihiyle düzeltme tarihi karıştırılmamalı; iki belgenin ilişkisi açıkça gösterilmelidir.
Laboratuvar hizmet bedelinden fazla tazminat ödemeyeceğini yazabilir mi?
Böyle bir kayıt varsa kapsamı ve geçerliliği incelenir. TBK m.115 ağır kusurdan önceden sorumsuzluğu geçersiz sayar; önceden hazırlanmış hükümler m.20–25 denetimine de tabidir. Kayıt yalnız imzalandığı için bütün ihlallerde kesin geçerli kabul edilemez; zarar ve diğer sorumluluk koşulları ayrıca ispatlanır.
Ürün geri çağırma veya yeniden kontrol giderinin tamamı istenebilir mi?
Giderin gerçekliği, gerekliliği ve kalibrasyon hizmetindeki ihlalle bağlantısı gösterilmelidir. TBK m.112 ile m.114/2 ve m.52 uygulanır. İşletmenin tüm üretim bedeli veya üçüncü kişilere yaptığı her ödeme otomatik tazminat değildir; etkilenen dönem, ürün grubu ve önlenebilir zarar ayrıca ayrıştırılır.
Laboratuvarın şikâyet incelemesini beklemek ayıp bildirimini gereksiz kılar mı?
Hayır. Eser niteliğindeki hizmette TBK m.474 ve m.477 uyarınca inceleme ve bildirim yükümlülüğü devam eder. Hatanın ne zaman öğrenildiği, hangi sertifikayla ilgili olduğu ve sağlayıcıya ne zaman bildirildiği kaydedilmelidir. İç inceleme yapılması, bütün kanuni sürelerin kendiliğinden durduğu anlamına gelmez.
Hatalı sertifika nedeniyle ticari tazminat davası nerede açılır?
Her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili uyuşmazlıkta TTK m.4–5 kapsamında asliye ticaret mahkemesi görevi değerlendirilir. Para alacağı veya tazminat isteminde m.5/A gereği dava şartı arabuluculuk uygulanır. Teknik yeterlilik hakkında başka kuruma yapılan başvuru, özel hukuk alacağının mahkemece incelenmesinin yerine geçmez.
Başvuru ve dosya hazırlığı
Kalibrasyon uyuşmazlığında teknik rapor ile sözleşmenin aynı dosyada karşılaştırılması gerekir. İstanbul ve Mersin ofislerimiz üzerinden Türkiye genelindeki işletmeler için yürütülen incelemelerde cihaz teslim kayıtları, sertifika sürümleri ve üretimle bağlantılı zarar kalemleri değerlendirilir. Belgelerinizi görüşmek için iletişim sayfamızdan başvurabilirsiniz.
Resmî kaynaklar ve mevzuat
- 6098 sayılı TBK m.19–25, 52, 112, 114–117, 123–125, 470–478 ve 502–507
- 6100 sayılı HMK m.199, 266, 293 ve 400
- 6102 sayılı TTK m.4, 5 ve 5/A
- TÜRKAK — Laboratuvar Akreditasyonu, kapsam ve akreditasyon markası açıklaması
Mevzuat kontrol tarihi: 24 Ekim 2026.
İlgili hukuk rehberleri
İstanbul ve Mersin ofisleri
İstanbul · Polaris Plaza
Maslak Ahi Evran Caddesi, Polaris Plaza No:21, Kat:9, 34475 Sarıyer/İstanbulMersin · Profit İş Merkezi
İhsaniye Mahallesi, 4903. Sokak, Profit İş Merkezi No:23, Kat:3, Daire:14, 33070 Akdeniz/MersinHukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
