İcranın Geri Bırakılması Nasıl Alınır? İİK 36 Tehiri İcra, Teminat ve İstinaf 2026
Kısa ve Net Cevap
İstinaf veya temyiz başvurusu ilamın icrasını kendiliğinden durdurmaz. İİK m.36 uyarınca ilama karşı istinaf veya temyize başvuran borçlu, hükmolunan para veya eşyanın depo edildiğini ispat eder; icra mahkemesinin kabul edeceği rehin, muteber banka kefaleti gösterir veya borcu karşılayacak malı haczedilmişse, icra müdürü kendisine takibin yapıldığı yer icra mahkemesinden icranın geri bırakılması kararı alması için uygun süre verir. 24 Kasım 2021 tarihli değişiklikten sonra geri bırakma kararını veren merci BAM veya Yargıtay değil takibin yapıldığı yer icra mahkemesidir. Nafaka hükümlerinde İİK 36 kapsamında bu süre verilemez.
İİK 36 İcranın Geri Bırakılmasını Nasıl Düzenler?
Bir hukuk mahkemesi kararı ilamlı icraya konulduğunda, borçlunun karara karşı istinaf veya temyize başvurmuş olması kural olarak icrayı durdurmaz. HMK m.367’deki genel sistem gereği kanun yoluna başvuru kararın icrasını kendiliğinden askıya almaz; kesinleşmeden icra edilemeyen özel kararlar bunun dışındadır. Para alacağı ilamlarının önemli bölümü kesinleşmeden icraya konulabildiği için borçlu, kanun yolu incelemesi sürerken cebri icrayı durdurmak istiyorsa İİK m.36 yolunu değerlendirmek zorundadır.
İİK 36’nın güncel metni 2021 yılında önemli biçimde değişmiştir. Eski uygulamada icranın geri bırakılması kararı bölge adliye mahkemesi veya Yargıtaydan istenirken, güncel hükümde bu karar takibin yapıldığı yer icra mahkemesinden alınır. Eski internet içeriklerindeki “mehil vesikası al, sonra BAM’a tehiri icra başvurusu yap” anlatımı bu yönüyle güncel değildir.
Prosedür iki aşamalıdır. İlk aşamada borçlu icra dairesinde kanundaki güvence koşulunu yerine getirir ve icra müdüründen icra mahkemesine başvurabilmek için uygun süre alır. İkinci aşamada bu süre içinde takibin yapıldığı yer icra mahkemesinden icranın geri bırakılması kararı talep edilir.
İcranın Geri Bırakılması İçin Hangi Şartlar Gerekir?
İlk şart, icra takibine dayanak ilama karşı istinaf veya temyiz yoluna başvurulmuş olmasıdır. Kanun yolu başvurusu yapılmadan sırf “kararı kabul etmiyorum” denilerek İİK 36 koruması alınamaz. Başvurunun süresinde ve usulüne uygun yapıldığını gösteren kayıt önemlidir.
İkinci şart, kanunda sayılan güvence biçimlerinden birinin bulunmasıdır. Borçlunun hükmolunan para veya eşyayı resmî mercie depo etmesi, uygun rehin veya muteber banka kefaleti göstermesi ya da hükmolunan para ve eşyayı karşılayacak malının haczedilmiş olması seçeneklerden biridir. Teminatın yeterli olup olmadığı somut icra dosyası üzerinden değerlendirilir.
Üçüncü şart, icra müdüründen uygun süre alınması ve bu süre içinde icra mahkemesine başvurulmasıdır. İcra müdürü icranın geri bırakılmasına nihai olarak karar vermez; borçluya icra mahkemesinden karar getirmesi için zaman tanır.
İİK 36 Kapsamında Hangi Teminatlar Kabul Edilir?
Kanun birkaç alternatif sayar. Hükmolunan para veya eşyanın resmî bir mercie depo edilmesi en doğrudan yöntemdir. Bunun dışında icra mahkemesinin kabul edeceği taşınır rehni, esham veya tahvilat, taşınmaz rehni veya muteber banka kefaleti kullanılabilir. Borçlunun borcu karşılayacak malı zaten haczedilmişse bu durum da madde kapsamında güvence işlevi görebilir.
Her banka yazısı muteber banka kefaleti değildir. Kefaletin kesinliği, süresi, tutarı ve ödeme şartları icra mahkemesinin değerlendirmesine uygun olmalıdır. Taşınmaz rehni kullanılacaksa tapu kaydı, derece ve önceki yükler nedeniyle teminat değerinin gerçekten borcu karşılayıp karşılamadığı incelenir.
Borçlu Devlet veya adli yardımdan yararlanan bir kişi ise İİK 36/2 uyarınca teminat gösterme zorunluluğu yoktur. Adli yardım kararı bulunmadan yalnız ekonomik güçlük ileri sürmek bu istisnayı kendiliğinden doğurmaz.
İcranın Geri Bırakılması Adım Adım Nasıl Alınır?
Önce ilama karşı kanun yolu başvurusu yapılır. İstinaf başvurusunun süresinde verildiğini gösteren mahkeme/UYAP kaydı veya temyiz dilekçesi dosyaya alınır. Ardından ilamlı icra dosyasında İİK 36 kapsamında güvence sağlanır ve icra müdürlüğünden icra mahkemesinden karar almak üzere uygun süre istenir.
İcra müdürü, şartların belgelendirildiğini tespit ettiğinde borçluya bir süre verir. Uygulamada bu belge eski terminolojiyle “mehil vesikası” olarak da anılır. Ancak kanunun güncel metninde önemli olan, icra müdürünün borçluya icra mahkemesinden geri bırakma kararı getirebilmesi için uygun süre vermesidir.
Sonraki adım, takibin yapıldığı yer icra mahkemesine başvurudur. Dilekçede icra dosyası, ilam, kanun yolu başvurusunun tarihi ve dosya numarası, teminatın niteliği ve icra müdürlüğünün verdiği süre açıkça gösterilir. İcra mahkemesinden kanun yolu incelemesi sonuçlanıncaya kadar icranın geri bırakılması istenir.
Karar alındığında icra dosyasına ulaşması sağlanmalıdır. İİK m.36, ücreti ilgililerce verilirse icra mahkemesinin kararı hükmü veren mahkemeye ve icra dairesine uygun vasıtalarla bildireceğini düzenler. Buna rağmen UYAP kaydı ve icra dosyası kontrol edilerek kararın fiilen işlendiği teyit edilmelidir.
İcra Müdürünün Verdiği Süre Kaç Gündür?
İİK m.36 sabit “30 gün” veya “60 gün” şeklinde tek bir süre yazmaz. Kanun icra müdürünün uygun bir süre vereceğini ve bu sürenin ancak zorunluluk hâlinde uzatılabileceğini belirtir. Bu nedenle dosyada verilen süre, icra müdürlüğünün kararı veya belgesinden kontrol edilir.
İnternetteki sabit gün anlatımına güvenmek yerine, verilen sürenin başlangıç ve bitiş tarihleri dosyada kayıt altına alınmalıdır. Borçlu icra mahkemesi başvurusunu son güne bırakmamalı; eksik teminat veya belge ihtimali için zaman ayırmalıdır.
Verilen süre içinde icra mahkemesinden karar getirilemez ve uzatma koşulları da oluşmazsa cebri icra devam eder. Kanun yolu dosyasının henüz sonuçlanmamış olması tek başına icra dairesine süresiz bekleme yetkisi vermez.
Nafaka Kararlarında Tehiri İcra Alınabilir mi?
İİK m.36 açık biçimde nafaka hükümlerinde böyle bir süre verilemeyeceğini düzenler. Dolayısıyla nafaka ilamının istinaf veya temyize götürülmesi, İİK 36 yoluyla icra müdüründen geri bırakma için süre alınmasını sağlamaz.
Bu istisna nafakanın geçim amacı ve aciliyetiyle bağlantılıdır. Kararın daha sonra kanun yolunda değişmesi hâlinde yapılan ödemelerin hukuki sonucu ayrı hükümlere göre değerlendirilir; fakat İİK 36 prosedürü nafaka yönünden uygulanmaz.
İstinaf veya Temyiz Sonuçlanınca Teminata Ne Olur?
Bölge adliye mahkemesi başvuruyu haklı görürse teminatın geri verilip verilmeyeceği konusunda karar verir. Yargıtay hükmü bozarsa borçlunun başvurusu üzerine, bozmanın niteliğine göre teminatın iadesi konusunda bozma sonrası esası inceleyecek mahkeme kesin karar verir.
Bölge adliye mahkemesi başvuruyu kesin olarak esastan reddeder veya Yargıtay hükmü onarsa, alacaklının talebi üzerine teminata konu para başkaca işleme gerek kalmaksızın alacaklıya ödenir; mal ve haklar türüne göre paraya çevrilir. İlâm alacaklısının teminat üzerinde rüçhan hakkı vardır.
BAM’ın esastan ret kararına karşı temyiz yolu açıksa, kanun temyize başvurma süresinin dolmasına kadar geri bırakma kararının etkisinin devam edeceğini düzenler. Bu nedenle ret kararından sonra temyiz süresi ayrıca takip edilmelidir.
İİK 36 ile İİK 33 Arasındaki Fark Nedir?
İİK 36, ilama karşı istinaf veya temyiz başvurusu nedeniyle cebri icranın güvence karşılığında geçici olarak durdurulmasıdır. İİK 33 ise ilamlı icrada borcun itfa edildiği, ertelendiği veya zamanaşımına uğradığı iddialarına dayalı ayrı bir icra mahkemesi yoludur. İİK 33 itfa, imhal ve zamanaşımı rehberi bu ayrımı ayrıca açıklar.
İki kurumun aynı adla “icranın geri bırakılması” şeklinde anılması uygulamada karışıklık yaratır. Dilekçede hangi maddeye ve hangi hukuki sebebe dayanıldığı açıkça yazılmalıdır.
Başvuruda Hangi Belgeler Bulunmalıdır?
İlama esas kararın tam metni, ilamlı icra takip dosyası ve icra emri, istinaf veya temyiz başvurusu ile başvuru kaydı, teminat/depo/haciz belgeleri, icra müdürünün verdiği süre belgesi ve varsa adli yardım kararı temel belgelerdir. Vekille takipte vekâletname ve yetkiler kontrol edilir.
İstinaf başvurusunun yalnız dilekçesini sunmak yerine UYAP işlem kaydı ve dosya numarasıyla birlikte göstermek, mahkemenin kanun yolu başvurusunun gerçekten yapıldığını görmesini kolaylaştırır. tehiri icra dilekçesi örneği biçim açısından yardımcı olabilir; somut dosyanın teminat ve süre verileri ayrıca yazılmalıdır.
İstinafa Başvurmak Neden Tek Başına Yeterli Değildir?
Alacak ilamlarının kesinleşmeden icrası nedeniyle, istinaf dilekçesi verilmiş olması icra dairesine otomatik durma talimatı vermez. Borçlu İİK 36 yolunu tamamlamazsa haciz ve diğer cebri icra işlemleri devam edebilir.
Kesinleşmeden icra edilemeyen ilamlar ayrıca belirlenmelidir. Aile hukuku ve taşınmazın aynına ilişkin bazı kararlar bakımından kesinleşme şartı gündeme gelebilir. İİK 36’ya başvurmadan önce dayanak kararın zaten kesinleşmeden icra edilemeyecek türde olup olmadığı kontrol edilir.
Türkiye Geneli ve Mersin Uygulaması
İİK m.36 Türkiye genelinde aynıdır. Mersin’de yürütülen ilamlı icra dosyalarında da uygun süre icra müdürlüğünden alınır; geri bırakma kararı takibin yapıldığı yer icra mahkemesinden istenir. Dosyanın hükmü veren mahkemesi başka ilde olsa bile “takibin yapıldığı yer” kuralı ayrıca dikkate alınır.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu Mersin merkezlidir. İlam, tebligat, kanun yolu başvurusu, icra emri ve teminat seçenekleri birlikte incelenerek İİK 36 prosedürü yürütülür.
Resmî Kaynak
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.32-36 güncel metni esas alınmalıdır.
Sık Sorulan Sorular
İstinaf başvurusu icrayı otomatik durdurur mu?
Hayır. Kesinleşmeden icra edilebilen ilamlarda İİK 36 prosedürü ayrıca uygulanır.
İcranın geri bırakılması kararını kim verir?
Güncel İİK 36’ya göre takibin yapıldığı yer icra mahkemesi.
BAM’dan tehiri icra kararı mı alınır?
2021 değişikliği sonrası İİK 36 geri bırakma kararının mercii icra mahkemesidir.
Teminat şart mı?
Kanundaki depo, rehin, banka kefaleti veya yeterli haciz seçeneklerinden biri gerekir; Devlet ve adli yardımdan yararlanan borçlu için istisna vardır.
İcra müdürü kaç gün süre verir?
Kanun sabit gün sayısı koymaz; uygun süre verilir ve ancak zorunluluk hâlinde uzatılabilir.
Nafaka için tehiri icra alınabilir mi?
Hayır. İİK 36 nafaka hükümlerinde böyle bir süre verilemeyeceğini açıkça düzenler.
Mehil süresinde karar alınamazsa ne olur?
Geçerli uzatma yoksa cebri icra devam edebilir.
Malım hacizliyse ayrıca para yatırmak gerekir mi?
Hükmolunan para veya eşyayı karşılayacak haciz kanunda güvence seçeneklerinden biridir; yeterliliği dosyada incelenir.
İİK 36 ile İİK 33 aynı mı?
Hayır. İİK 36 kanun yolu nedeniyle, İİK 33 ise itfa, imhal veya zamanaşımı gibi sebeplerle uygulanan farklı yollardır.
İstinaf reddedilirse teminat hemen alacaklıya mı ödenir?
BAM kararı kesin esastan ret ise alacaklının istemiyle kanundaki sonuç uygulanır; temyiz yolu açıksa temyiz süresinin sonuna kadar geri bırakma etkisi devam eder.
Adli yardım alan borçlu teminat verir mi?
İİK 36/2 uyarınca adli yardımdan yararlanan kimse için teminat zorunluluğu yoktur.
İcra mahkemesi kararı icra dairesine nasıl ulaşır?
Kanuna göre ücreti verilirse mahkeme kararı en uygun vasıtalarla bildirir; uygulamada UYAP/icra dosyası kaydı ayrıca kontrol edilir.
Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T
İçerik İİK m.36’nın 11 Eylül 2026 tarihinde yürürlükteki, 7343 sayılı Kanun değişikliklerini içeren metnine göre hazırlanmıştır. Kararın icra kabiliyeti, kanun yolu ve teminat somut dosyada kontrol edilir.
Av. Halil Bakırcı – Mersin Barosu Sicil 3472 – Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
