İkamette Kesinti Nedir? YUKK m.28: 6 Ay, 1 Yıl ve Öğrenci Süresi Hesabı (2026)
YUKK m.28 ikamette kesintiyi nasıl tanımlıyor?
6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun 28. maddesi ikamet sürelerinin hangi hâllerde kesilmiş sayılacağını belirler. Madde, Türkiye dışında kalış bakımından iki ayrı zaman eşiği kurar: bir yıllık dönem içindeki toplam yurt dışı kalış ve son beş yıllık dönemdeki toplam yurt dışı kalış.
Birinci eşik, bir yılda toplam altı ayı geçen Türkiye dışı kalıştır. İkinci eşik ise son beş yıl içinde toplam bir yılı aşan Türkiye dışı kalıştır. Bu eşiklerden herhangi birinin aşılması ikamette kesinti sonucunu doğurabilir. Kanun ayrıca zorunlu kamu hizmeti, eğitim ve sağlık nedenleriyle Türkiye dışında geçirilen süreleri bu kesinti hesabının dışında tutar.
İkamette kesinti yalnız uzun dönem ikamet izni için kullanılan teknik bir kavram değildir. m.28, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasında kesinti bulunan kişinin ikamet izni başvurularında veya başka bir ikamet iznine geçişinde önceki izin sürelerinin hesaba katılmayacağını düzenler.
Bir yılda toplam 6 ayı geçen yurt dışı kalış nasıl hesaplanır?
Kanun “kesintisiz altı ay” dememektedir; “bir yılda toplam altı ayı geçen” ifadelerini kullanır. Bu nedenle yabancının Türkiye dışına bir defada uzun süre çıkması şart değildir. Bir yıllık dönemde farklı seyahatlerin toplamı altı ayı aşıyorsa, istisna bir neden bulunmadıkça kesinti gündeme gelir.
Örneğin yabancı yıl içinde iki ayrı dönemde üçer ay ve ilave kısa seyahatlerle toplamda altı ay sınırını aşmışsa yalnız hiçbir seyahatin tek başına altı ay olmadığı gerekçesiyle kesintiden kurtulamaz. Giriş-çıkış tarihleri toplu şekilde hesaplanmalıdır.
Burada “altı ay” ile “altı ayı geçen” ayrımı da önemlidir. Kanun sınırı aşmayı esas alır. Gün hesabı yapılırken Emniyet/Göç İdaresi giriş-çıkış kayıtları, pasaport damgaları ve seyahat belgeleri birlikte kontrol edilmelidir. Yuvarlak aylık tahmin yerine gerçek gün hesabı yapılması uyuşmazlık riskini azaltır.
Son 5 yılda toplam 1 yıl yurt dışında kalma kuralı
İkinci sınır daha uzun dönemlidir. Yabancının tek bir yıl içinde altı ay sınırını aşmaması, son beş yıldaki toplam yurt dışı kalışların bir yılı aşması hâlinde kesinti sonucunu engellemez. Bu nedenle uzun süre Türkiye’de yaşayan yabancının yalnız son 12 ayı değil, geriye dönük beş yıllık giriş-çıkış dökümünü incelemesi gerekir.
Örneğin her yıl birkaç ay yurt dışında kalan bir yabancı, hiçbir yılda altı ay sınırını geçmese bile beş yıllık toplamda bir yılı aşabilir. m.28’in iki eşiği birbirinden bağımsız olarak kontrol edilir.
Uzun dönem ikamet başvurusu planlayan kişiler için bu hesap özellikle önemlidir; çünkü YUKK m.42 uzun dönem ikamet izninde en az sekiz yıl kesintisiz ikamet koşulunu temel yollardan biri olarak düzenler. Kesintinin varlığı sekiz yıllık hesabı doğrudan etkileyebilir.
Eğitim, sağlık ve zorunlu kamu hizmeti nedeniyle yurt dışında kalış
YUKK m.28/1 üç istisna sayar: zorunlu kamu hizmeti, eğitim ve sağlık nedenleri. Bu nedenlerle Türkiye dışında geçirilen süreler, maddedeki altı aylık ve bir yıllık kesinti hesabında normal yurt dışı kalışlarla aynı şekilde değerlendirilmez.
Ancak istisna nedeni belgeyle ispatlanmalıdır. Eğitim için yurtdışında kalındığında okul/üniversite kayıtları, dönem tarihleri ve devam belgeleri; sağlık sebebinde hastane kayıtları, tedavi raporları ve tarihleri; zorunlu kamu hizmetinde ilgili resmî makam belgesi önemlidir. Sadece “sağlık için gittim” veya “okudum” beyanı yerine yurt dışı kalışın nedenini ve süresini doğrulayan resmî belge hazırlanmalıdır.
İstisna yalnız gerçekten bu nedenle geçirilen dönem için uygulanır. Eğitim programı bittikten sonra yabancının turistik amaçla aylarca yurt dışında kalması otomatik olarak eğitim istisnası içinde kabul edilmez. Başlangıç ve bitiş tarihleri ayrı hesaplanmalıdır.
İkamette kesinti oluşursa hukuki sonuç nedir?
YUKK m.28/1, ikamet süresinde kesinti bulunanların ikamet izni başvurularında veya başka bir ikamet iznine geçişlerinde önceki izin sürelerinin hesaba katılmayacağını düzenler. Bu sonuç özellikle belirli bir süre Türkiye’de ikamet etmiş olmayı şart koşan statülerde önem taşır.
Kesinti, yabancının o anda sahip olduğu geçerli ikamet kartının otomatik olarak hükümsüzleştiği anlamına gelmez. m.28 esasen kanun kapsamındaki ikamet süresi hesabını düzenler. Mevcut ikamet izninin iptali için ilgili ikamet türünün özel iptal hükümleri ayrıca incelenir.
Benzer şekilde kesinti oluşması otomatik sınır dışı sebebi olarak okunmamalıdır. Sınır dışı kararı YUKK m.52 ve devamındaki hükümlere tabidir. Kesinti hesabı, sınır dışı işleminden farklı bir hukuki meseledir.
Öğrenci ikamet izni süresi neden yarım sayılır?
YUKK m.28/2 kesintisiz ikamet izin sürelerinin hesaplanmasında öğrenci ikamet izinlerinin yarısının sayılacağını açıkça düzenler. Örneğin yabancı Türkiye’de dört yıl yalnız öğrenci ikamet izniyle kalmışsa kesintisiz ikamet hesabında bu dört yılın tamamı değil iki yılı dikkate alınır.
Öğrencilik sonrasında başka bir ikamet türüne geçilmişse öğrenci ikameti döneminin yarısı, diğer ikamet izinlerinin ise tamamı hesaplanır. Dolayısıyla uzun dönem ikamet için gereken süre hesabı yapılırken dönemler tek kalem şeklinde değil, izin türüne göre ayrılarak toplanmalıdır.
Bu kural öğrencinin Türkiye’de yasal kalışını “yarım” yapmaz. Öğrenci ikamet izni süresi boyunca yasal ikamet tamdır; yarım sayma yalnız Kanunun kesintisiz ikamet süresi hesabına ilişkin özel matematik kuralıdır.
Diğer ikamet izinleri nasıl sayılır?
YUKK m.28/2’ye göre öğrenci ikamet izni dışındaki ikamet izinlerinin tamamı kesintisiz ikamet süresi hesabında dikkate alınır. Kısa dönem, aile ve ilgili diğer izin dönemleri, m.28’deki kesinti oluşmadığı ve başka bir özel engel bulunmadığı ölçüde tam süre üzerinden değerlendirilir.
Ancak uzun dönem ikamet iznine geçişte YUKK m.42’nin ayrıca belirli statüleri dışarıda bıraktığı unutulmamalıdır. Mülteci, şartlı mülteci, ikincil koruma statüsü sahipleri, insani ikamet izni bulunanlar ve geçici koruma kapsamındakiler uzun dönem ikamete geçiş bakımından m.42’de özel sınırlamaya tabidir.
Uzun dönem ikamet izninde sekiz yıl hesabı
Uzun dönem ikamet izninin temel yollarından biri Türkiye’de en az sekiz yıl kesintisiz ikamet etmektir. Bu sekiz yıl hesabında m.28 doğrudan uygulanır. Öncelikle yurt dışı kalışların kesinti doğurup doğurmadığı kontrol edilir; ardından öğrenci ikamet dönemlerinin yarısı, diğer uygun ikamet dönemlerinin tamamı toplanır.
Örneğin dört yıl öğrenci ikameti ve altı yıl kısa dönem ikamet izni bulunan bir kişinin matematiksel hesabı dört + altı değil, öğrenci süresinin yarısı nedeniyle iki + altı olarak sekiz yıl olabilir. Bununla birlikte uzun dönem izni için YUKK m.43’teki sosyal yardım, gelir, sağlık sigortası ve kamu düzeni/güvenliği şartları da ayrıca aranır.
Giriş-çıkış günleri nasıl ispatlanır?
İkamette kesinti dosyasında en önemli veri Türkiye giriş-çıkış tarihleridir. Pasaport damgaları yardımcı olmakla birlikte elektronik sınır geçiş kayıtları daha bütüncül olabilir. Başvuru sahibi son beş yıllık dönemde yaptığı bütün seyahatleri tarih sırasıyla listelemeli ve eğitim/sağlık/kamu hizmeti istisnasına giren dönemleri ayrıca belgelemelidir.
Çifte vatandaşlık, yeni pasaport, kayıp pasaport veya farklı seyahat belgesi kullanılmışsa bütün belgeler birlikte incelenmelidir. Yalnız mevcut pasaporta bakılması önceki giriş-çıkışları eksik gösterebilir.
İkamette kesinti hesabında sık yapılan hatalar
- Altı ayın tek seferde yurt dışında kalma şartı olduğunu sanmak,
- Yalnız son bir yılı inceleyip beş yıllık toplamı kontrol etmemek,
- Eğitim ve sağlık istisnasını belgesiz ileri sürmek,
- Öğrenci ikamet süresinin tamamını kesintisiz ikamet hesabına eklemek,
- Kesintiyi mevcut ikamet kartının otomatik iptali sanmak,
- Pasaport değişince eski giriş-çıkış kayıtlarını hesaptan düşürmek,
- Takvim tahminiyle hesap yapıp gerçek günleri toplamamak.
Türkiye geneli ve Mersin uygulaması
YUKK m.28’deki kesinti sınırları Türkiye genelinde aynıdır. Mersin’de yapılacak uzun dönem veya geçiş başvurularında da bir yılda altı ay ve beş yılda bir yıl eşikleri, istisnalar ve öğrenci süresinin yarım sayılması aynı kanun hükmüne göre değerlendirilir.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunun tek fiziksel ofisi Mersin’dedir. İkamet süresi hesabında pasaportlar, giriş-çıkış dökümü, eski ikamet kartları, öğrenci kayıtları ve istisna nedeni belgeleri kronolojik tablo hâline getirilerek incelenmelidir.
Resmî kaynaklar ve ilgili rehberler
Sık Sorulan Sorular
Bir yılda kaç ay yurt dışında kalınca ikamet kesilir?
YUKK m.28’e göre istisna nedenleri dışında bir yılda toplam altı ayı geçen Türkiye dışı kalış ikamette kesinti sayılır.
Beş yılda toplam kaç gün yurt dışında kalınabilir?
Kanun son beş yıl içinde toplam bir yılı aşan Türkiye dışı kalışı kesinti sayar; gün hesabı gerçek giriş-çıkış tarihlerinden yapılmalıdır.
Eğitim için yurtdışında kalış kesinti sayılır mı?
YUKK m.28 zorunlu kamu hizmeti, eğitim ve sağlık nedenlerini kesinti hesabından istisna tutar; neden ve süre belgelenmelidir.
Sağlık nedeniyle yurtdışında kalmak kesinti midir?
Sağlık nedeniyle geçirilen dönem kanundaki istisnalar arasındadır; tedavi ve tarihleri gösteren belgeler sunulmalıdır.
Öğrenci ikamet izni sekiz yıl hesabında tam mı sayılır?
Hayır. YUKK m.28/2 öğrenci ikamet izinlerinin yarısının sayılacağını düzenler.
Kısa dönem ikamet izni tam sayılır mı?
m.28/2 öğrenci dışındaki ikamet izinlerinin tamamının kesintisiz ikamet hesabında sayılacağını düzenler; diğer özel şartlar saklıdır.
Kesinti oluşursa mevcut ikamet kartı otomatik iptal olur mu?
Hayır. m.28 süre hesabını düzenler; mevcut iznin iptali ilgili ikamet türünün özel hükümlerine göre değerlendirilir.
Kesinti otomatik sınır dışı sebebi midir?
Hayır. Sınır dışı etme YUKK m.52 ve devamındaki ayrı şartlara tabidir.
Birden fazla kısa seyahat toplanır mı?
Evet. Kanun “toplam” yurt dışı kalış süresini esas alır.
Yeni pasaport alınca eski seyahatler silinir mi?
Hayır. İkamette kesinti kişinin gerçek Türkiye dışı kalışlarına göre hesaplanır; pasaport değişikliği geçmiş seyahatleri ortadan kaldırmaz.
Telefon: +90 552 224 43 66
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
