İTO NACE Kodu Yanlışsa: Asıl Faaliyet ve Meslek Grubu Düzeltmesi

İTO NACE kodu fiilî faaliyetle uyuşmuyorsa, talep edilen kodun tescilli işletme konusuyla bağlantısı kurulmalı; asıl kod değişikliği ile ilave kod talebi ayrı hazırlanmalıdır. Odalarda Mesleklerin Gruplandırılması Hakkında Yönetmelik m.9, faaliyet değişikliğinin belgelenmesini ve oda yönetim kurulu kararıyla kayda yansıtılmasını düzenler. Karar tebliğ edilmişse aynı madde, faaliyet koduna ve meslek grubuna karşı on gün içinde Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğine itiraz hakkı tanır.

İstanbul’daki işletmenin ticaret sicili, vergi levhası, oda meslek grubu ve SGK işyeri kaydı aynı hukuki işlemi göstermez. Düzeltme dosyasında hangi kaydın yanlış olduğu baştan belirlenmelidir. Yanlış kodun İTO belgesinde görünmesi, bütün kurumlara tek dilekçe gönderilmesiyle sonuçlanan ortak bir işlem yaratmaz. Bu rehber, mevcut İTO üyesinin kod ve meslek grubu kaydını düzeltmesine odaklanır.

Tescilli iş konusu, NACE kodu ve meslek grubu nasıl ayrılır?

5174 sayılı Kanun m.9, oda üye kayıtlarının meslek gruplarına göre tutulmasını öngörür. M.14/4 ise gruplandırma esaslarının TOBB tarafından hazırlanacak yönetmelikle düzenlenmesini emreder. Yönetmeliğin 5. maddesi, mesleklerin Birliğin rehberine uygun gruplandırılmasını esas alır. Bu sistemde NACE ekonomik faaliyeti kodlar; oda meslek grubu, bu faaliyetin oda teşkilatı içindeki yerini belirler. Kod numarası ile meslek grubu numarasının farklı olması tek başına hata değildir.

İşletme konusunun sözleşmede yer alması ile o faaliyetin fiilen yürütülmesi farklı olgulardır. Şirket sözleşmesinde sayılan her işin asıl NACE olması gerekmez. Buna karşılık vergi kaydındaki bir değişiklik de sözleşmenin tescilli işletme konusunu kendiliğinden değiştirmez. Odaya kayıt zorunluluğunun genel kapsamı için 5174 m.9 kapsamında ticaret odası üyeliği başlıklı yazı incelenebilir; burada ele alınan işlem mevcut üyeliğin sınıflandırmasının düzeltilmesidir.

Fiilen yürütülen faaliyet nasıl belgelendirilir?

Yönetmelik m.9, ilk kayıtta sicile beyan edilen ve fiilen yapılacak iştigal konusunu esas alır. Faaliyet sonradan değiştiğinde m.9 uygulanır: değişiklik, üyenin sunduğu belgelerle veya oda ya da Birliğin tespit raporuyla ortaya konulmalıdır. Yönetim kurulunun kararına dayanak olacak bilgi, yalnız tercih edilen kodun adından ibaret bırakılamaz. Eski faaliyet, yeni faaliyet ve değişikliğin gerçekleştiği tarih açıklanmalıdır.

Dosya hazırlanırken yapılan işin ürünü veya hizmeti, üretim ya da satış biçimi ve devamlılığı somutlaştırılır. Sözleşmeler, faturalar, üretim kayıtları ve ilgili faaliyet belgeleri bu açıklamayı desteklemek için işlevlerine göre kullanılır. Bunlar her başvuru için aynı kapsamda zorunlu bir ek listesi değildir; m.9’daki belgelendirme şartının hangi kayıtla karşılandığı gösterilmelidir. Talebe esas belgelerin firma unvanı ve dönem bilgisiyle eşleşmesi, başka faaliyete ait belgenin dosyaya girmesini önler.

Birden fazla meslekle uğraşan üyenin esas faaliyetinin tespit kriterlerini belirleme yetkisi Yönetmelik m.6 uyarınca TOBB’ye aittir. Bu nedenle yalnız şirket sözleşmesinde ilk sırada yazılı işin veya yalnız en düşük tehlike sınıfındaki işin asıl faaliyet sayılacağı ileri sürülemez. Düzeltme isteminde esas faaliyet iddiasını taşıyan belgeler ve rehberde seçilen faaliyet tanımı birlikte sunulur; tespit raporuyla farklı sonuca ulaşılmışsa o raporun dayandığı olgular incelenir.

İstenen kod işletme konusuna uymuyorsa önce hangi işlem yapılır?

Türk Ticaret Kanunu m.339/2-b ve m.576/1-b, anonim ve limited şirket sözleşmelerinde işletme konusunun esaslı noktalarıyla belirtilmesini zorunlu tutar. M.31, tescil edilmiş hususlardaki değişikliklerin de tescilini düzenler. İTO’nun güncel uygulamasında istenen kod tescilli iş konusuna uymuyorsa önce iş konusu değişikliğinin ticaret sicilinde tescili gerekir. Oda kod dilekçesi, sözleşme değişikliğinin tescili yerine kullanılamaz.

Kontrol, yalnız kuruluşta yayımlanan sözleşme üzerinden yapılmamalıdır. İşletme konusu daha önce değiştirilmişse son tescilli metin ve ilgili değişiklik ilanı esas alınır. Dilekçede yeni faaliyet tanımıyla sözleşmenin ilgili hükmü arasındaki bağlantı gösterilir. Tescil edilmiş değişikliğin kayda geçmemesi ile henüz tescil edilmemiş bir faaliyetin eklenmesinin istenmesi farklı eksikliklerdir; başvuru sonucunun denetlenebilmesi için bu ayrım korunmalıdır.

İTO asıl NACE değişikliğinde işlem sırası nedir?

İTO Meslek Grubu ve NACE Kodu İşlemleri sayfası asıl kod için tescilli iş konusuna uygunluk, talep edilen kodun vergi levhasına işletilmesi ve ardından Odaya başvuru sırasını gösterir. Dilekçeye güncel vergi levhası ile noter onaylı imza örneğinin sureti eklenir. Başvuru nace@ito.org.tr adresine gönderilebilir veya Üyelik Hizmetleri Müdürlüğüne yapılabilir. İTO’nun gösterdiği hizmet noktası Eminönü, Hobyar Mahallesi, Yalı Köşkü Caddesi’ndeki Taşhan Hizmet Binasıdır.

İstenen kod ile eklenen vergi levhasındaki kod aynı olmalıdır. Vergi idaresine talep verildiğini gösteren alındı, işlemin sonuçlandığını gösteren güncel levhanın işlevini karşılamaz. Başvuru dosyasında ticaret sicil numarası, vergi kimliği ve firma unvanı eşleştirilir. Böylece İTO’nun hangi tüzel kişinin hangi kaydını değiştirmesinin istendiği açıklığa kavuşur. Asıl faaliyet değişikliği talebi, yalnız mevcut faaliyet belgesine yeni bir açıklama ekletme isteği şeklinde bırakılmamalıdır.

İlave NACE kodu talebi asıl kodu değiştirmekten nasıl ayrılır?

Başvuruda asıl faaliyet değişikliği ile mevcut asıl faaliyet korunarak ilave kod eklenmesi açıkça ayrılmalıdır. İTO’nun resmî işlem sayfasındaki güncel başvuru yönlendirmesi esas alınır. İlave kod da tescilli işletme konusuyla uyumlu olmalıdır. Başvuru sahibi, eklenmesini istediği her kodun tam faaliyet tanımını kontrol ederek talebin mevcut asıl faaliyeti değiştirmeye yönelik olup olmadığını açıklaştırmalıdır. Dilekçedeki talep ile eklerdeki faaliyet bilgisi aynı sonucu göstermelidir.

İlave kod kaydı, her kod için ayrı meslek grubuna üyelik kurulduğu anlamına gelmez. Yönetmeliğin 6 ve 9. maddeleri esas faaliyet, rehber ve grup tespiti üzerinden işler. İkinci bir faaliyetin bulunması ile esas faaliyetin değişmesi farklı sonuçlar doğurur. Bu ayrım yapılmadan birden fazla kodun asıl kod alanına yazılması, hangi kaydın istendiğini belirsizleştirir. Odanın sonuç kaydı da talep edilen ek kodların işlenip işlenmediği ve asıl kodun korunup korunmadığı yönünden okunmalıdır.

Başvuruyu kim imzalar; temsil kaydı neden önemlidir?

Başvuru dilekçesinde firma unvanı, sicil numarası ve iletişim bilgileri açıkça yazılmalı; vekâleten başvuruda temsil yetkisi belgelendirilmelidir. Noter onaylı imza örneği sureti, imza sahibinin belirlenmesine hizmet eder. Başvuruyu imzalayan kişinin şirketi temsil yetkisi de güncel kayıtla kontrol edilmelidir. Şirket ortağı olmak, tek başına sınırsız temsil yetkisi vermez.

TTK m.370 anonim şirkette, TTK m.623 limited şirkette yönetim ve temsilin hukuki çerçevesini düzenler. Birlikte temsil gerekiyorsa dosyada bu yetkinin kullanımına uygun imzalar bulunmalıdır. Yetkisi sona ermiş kişinin eski imza belgesinin kullanılması veya vekâletnamenin başvuru ekinde bulunmaması, faaliyet kodundan bağımsız bir temsil sorunu yaratır. Bu yüzden imza kontrolü, istenen NACE kodunun doğruluğundan ayrı yapılır; iki unsurun aynı dosyada tamam olması gerekir.

Faaliyet değişikliği Odaya kaç gün içinde bildirilir?

Yönetmelik m.9, fiilen yapılan iştigal konusundaki değişikliklerin gerçekleşmesinden itibaren bir ay içinde kayıtlı olunan odaya bildirilmesini zorunlu tutar. 5174 sayılı Kanun m.10 da TTK’ya göre tescil ve ilanı gereken değişiklikler için bir aylık oda bildirimini düzenler. Kanundaki tescile tabi değişiklik ile yönetmelikteki fiilî faaliyet değişikliği dosyanın ayrı kontrol noktalarıdır.

Bu süre, Odanın her başvuruyu bir ay içinde kabul ederek kodu değiştireceğine ilişkin genel sonuç garantisi değildir. Üyenin bildirim yükümlülüğünün süresidir. Faaliyetin değiştiği tarih, tescil tarihi, vergi kaydının güncellenmesi ve İTO başvurusunun teslimi kronolojik olarak kaydedilir. Bildirimin yapıldığını ispatlayan e-posta gönderim ve alındı kayıtları veya evrak kayıt numarası korunur. Ek belge istendiğinde tamamlanan evrak aynı başvuruyla ilişkilendirilir.

Kod veya meslek grubu kararına on günlük itiraz nasıl kullanılır?

Yönetmelik m.9 ilk belirlemeye, m.9 ise faaliyet kodu ve meslek grubu değişikliğine ilişkin karara karşı itirazı düzenler. Muhatap TOBB’dir; süre kararın tebellüğünden itibaren on gündür. Birlik itirazı bir ay içinde inceler ve kararını üyeye ve odaya tebliğ eder. İTO’ya yeni bir kod talebi göndermek ile tebliğ edilmiş kararı bu özel yolla TOBB önüne taşımak aynı işlem değildir.

Değişiklik işlemi yalnız üyenin talebiyle başlamaz. M.9, oda veya Birliğin resen tespitine de izin verir. Bu yolla değiştirilen kayıtta tespit raporunun hangi faaliyeti, hangi belgelerle ve hangi dönem için belirlediği incelenmelidir. Başvuranın istemediği bir kodun yazılması, tek başına işlemin yetkisiz yapıldığını göstermez; hukuki inceleme, resen işlem yetkisinin belgeye dayalı ve rehbere uygun kullanılıp kullanılmadığı üzerinde yürür. Tespit raporuna karşı sunulan belge, rapordaki ilgili bulguyla eşleştirilmelidir.

M.9 ayrıca değişiklik işleminin rehbere uygunluğunun değerlendirilmesi için TOBB’ye bildirilmesini öngörür. Birlik uygunsuzluk saptarsa kaydın değiştirilmesine yönelik tespitini ilgili odaya iletir; Odanın yaptığı değişiklik üyeye tebliğ edilir. Bu kurumsal denetim, üyenin on günlük itiraz hakkının yerine geçmez. Üye kendi tebliğini takip ederek itirazını süresinde yapmalı; kaydın Birliğe gönderilmiş olmasını kişisel başvuru süresinin uzadığı şeklinde değerlendirmemelidir.

İtiraz dosyasında kararın tarih ve sayısı, tebliğ belgesi, yanlış görülen kod ve meslek grubu, istenen düzeltme ve bu sonucu destekleyen belgeler yer almalıdır. Uyuşmazlık rehber eşleştirmesindeyse doğru faaliyet satırı; fiilî iş tespitindeyse tespit raporundaki somut hata açıklanır. Yalnız farklı grubun adını yazmak veya başka bir firmanın o grupta bulunduğunu söylemek, başvuranın kendi faaliyetini kanıtlamaz. Birliğin inceleyebileceği açık bir karşılaştırma kurulmalıdır.

Yönetmelik m.11, bildirim yöntemlerini ve kayıtlı son adrese tebligatı düzenler. Dilekçenin gönderildiği gün, kararın öğrenildiği gün ve hukuken tebellüğ tarihi tek tarih gibi kullanılmamalıdır. On günlük itiraz süresi iş günü olarak yazılmamıştır. Süresinde itiraz edilmeyen ve Birliğin itiraz üzerine verdiği kararlar yönetmelikte kesin sayılır. Bu idari kesinlik, Anayasa m.125 kapsamındaki yargısal denetimi kaldırmaz; idari itiraz ve dava süreleri ayrı takip edilir.

Kod düzeltmesinin oda seçimlerine etkisi nedir?

Yönetmelik m.9, seçim tarihinden geriye doğru altı ay içinde yapılan bireysel faaliyet kodu ve meslek grubu değişikliklerinin seçimlerde dikkate alınmamasını düzenler. Bu hüküm, faaliyet gerçeğini düzeltme yükümlülüğünün altı ay boyunca durduğu anlamına gelmez. Oda sicilindeki güncel kayıt ile belirli seçime esas kayıt farklı zaman kurallarına tabidir. Sonuç yazısında düzeltmenin kabul edilmesi, aynı değişikliğin yaklaşan seçimde uygulanacağını tek başına göstermez.

Ayrıca bir üyenin grubunun değiştirilmesi ile odanın meslek gruplarının topluca birleştirilmesi, ayrılması veya yeniden kurulması farklı işlemlerdir. İkinci işlem Yönetmeliğin 7. maddesinde ayrı usule bağlanmıştır. Bireysel NACE dosyasına, grupların bütün yapısının değişmesine ilişkin karar ve süreler doğrudan aktarılmamalıdır. Başvuranın talebi kendi yanlış kaydının düzeltilmesiyse inceleme m.9’daki kişisel faaliyet ve belge temeli üzerinde yürütülür.

Güncel kod sürümü ve SGK kaydı neden ayrıca kontrol edilir?

TÜİK Sınıflama Sunucusunda ekonomik faaliyet sınıflamaları ve ilgili sürüm bilgileri kontrol edilir. İTO Meslek Grupları ve NACE Kodları Rehberi ise kodu, faaliyet adını ve oda grubunu birlikte gösterir. Düzeltme başvurusunda sadece eski kod numarası taşınmamalı; güncel tanımın yapılan işi içerip içermediği okunmalıdır. Bir kodun tanımında açıkça dışarıda bırakılan faaliyet, aynı sektör başlığı altında görünse de o kodun kapsamına eklenemez.

Kod sürümü değişikliği ile işletmenin gerçekten başka işe geçmesi de ayrılmalıdır. SGK’nın 18 Mart 2025 tarihli açıklaması, Rev.2’den Rev.2.1’e geçişte etkilenen işyeri kodlarının otomatik dönüştürüldüğünü ve dört haneli kod değiştiğinde işyeri sicil numarasının da değiştiğini bildirir. Bu kayıt hareketi, tek başına işyerinin üretim veya hizmet faaliyetini değiştirdiğini kanıtlamaz. İncelemede kodun hangi sürüme ait olduğu ve kaydın hangi tarihte değiştiği gösterilir.

6331 sayılı Kanun m.9, işyeri tehlike sınıfında işyerinde yapılan asıl işi esas alır. Bu sebeple İTO’daki meslek grubu kararı, işyerinin tehlike sınıfını tek başına belirleyen karar olarak kullanılamaz. İş sağlığı ve güvenliği boyutu NACE kodu ve işyeri tehlike sınıfı yazısında ayrıca açıklanmıştır. İTO işlemi tamamlandıktan sonra SGK işyeri kaydının da aynı faaliyeti doğru gösterip göstermediği kendi belgeleri üzerinden kontrol edilmelidir.

Başvurudan sonra hangi sonuçlar doğrulanmalıdır?

Önce karardaki firma unvanı ve ticaret sicil numarası, sonra asıl kod, ilave kodlar ve meslek grubu karşılaştırılır. Değişikliğin yalnız bir hanesinin veya yalnız açıklama metninin düzeltilmiş olması talebin tamamının karşılandığını göstermez. Başvuru formu, ekler listesi ve sonuç kaydı yan yana tutulduğunda eksik kalan unsur açıkça saptanır. Sonuç sorgulamasında görülen bilgiler ile yazılı karar çelişiyorsa çelişkinin giderilmesi aynı dosya numarasıyla istenir.

Düzeltme isteminin reddinde ret gerekçesinin hangi aşamaya ilişkin olduğu belirlenmelidir: tescilli iş konusu, vergi kaydı, belgelendirilemeyen fiilî faaliyet, temsil veya rehber eşleştirmesi. Temsil belgesini tamamlamak esas faaliyetin yanlış tespitini çözmez; doğru vergi levhasını sunmak da rehberde farklı gruba yapılan eşleştirmenin gerekçesini açıklamaz. Uygun düzeltme talebi, eksikliğin bulunduğu aşamaya ve tebliğ edilen kararın içeriğine göre kurulmalıdır.

İTO NACE kodu düzeltmesi hakkında sık sorulan sorular

İTO asıl NACE kodunu değiştirmek için nereye başvurulur?

İTO’nun güncel açıklaması, dilekçe ve eklerinin nace@ito.org.tr adresine gönderilmesini veya Üyelik Hizmetleri Müdürlüğüne sunulmasını öngörür. Asıl kodda tescilli iş konusuna uygunluk ve talep edilen kodu gösteren güncel vergi levhası kontrol edilir.

Vergi dairesinde kodun değişmesi İTO kaydını tamamlar mı?

Vergi kaydı, İTO asıl kod başvurusunun dayanaklarından biridir. Oda kaydının güncellenmesi Yönetmelik m.9 kapsamındaki ayrı işlemdir. Başvurunun sonucu oda kararı, asıl kod ve meslek grubu bilgisi üzerinden doğrulanmalıdır.

İlave NACE kodu eklenince asıl kod da değişir mi?

İlave kod ve asıl kod talepleri ayrı alanlarda bildirilir. Asıl faaliyet değişikliği istenmiyorsa bu husus dilekçede açıkça belirtilir. Ek faaliyetin bulunması, tek başına esas faaliyetin ve buna bağlı oda grubunun değiştiğini göstermez.

İstenen faaliyet şirket sözleşmesinde yoksa ne yapılır?

İTO uygulaması, talep edilen kodun tescilli işletme konusuna uymasını ister. Uyumsuzlukta önce iş konusu değişikliği ticaret sicilinde tescil edilir. TTK m.31 ile anonim ve limited şirketler bakımından m.339/2-b ve m.576/1-b bu kaydın hukuki temelini oluşturur.

Fiilî faaliyet değişikliği Odaya ne zaman bildirilir?

Yönetmelik m.9, değişikliğin gerçekleşmesinden itibaren bir ay içinde bildirim yapılmasını zorunlu tutar. Bu, üyenin bildirim süresidir. Her kod değişikliği talebinin aynı sürede kabul edileceğine ilişkin genel bir sonuç garantisi değildir.

Kod değişikliği sadece beyanla yapılabilir mi?

Yönetmelik m.9, faaliyet değişikliğinin üye tarafından belgelendirilmesini veya oda ya da TOBB tespit raporuna dayanmasını arar. Yönetim kurulu kararı bu temelde alınır. Talep edilen kodun adı, tek başına fiilî faaliyetin ispatı değildir.

Tebliğ edilen NACE veya meslek grubu kararına itiraz süresi kaç gündür?

Yönetmelik m.9, tebellüğ tarihinden itibaren on gün içinde TOBB’ye itirazı düzenler. Birlik itirazı bir ay içinde inceler ve sonucunu üyeye ve odaya tebliğ eder. Yeni İTO başvurusu ile bu özel itiraz yolu karıştırılmamalıdır.

Ortak olan herkes şirket adına formu imzalayabilir mi?

Ortaklık sıfatı tek başına her durumda temsil yetkisi vermez. Anonim şirkette TTK m.370, limited şirkette m.623 ve güncel temsil kaydı incelenir. Birlikte temsil veya vekâlet varsa imza ve ekler buna uygun hazırlanmalıdır.

Seçime yakın kod değişikliği yeni meslek grubunda oy kullanmayı sağlar mı?

Yönetmelik m.9, seçimden geriye doğru altı ay içinde yapılan bireysel kod ve grup değişikliklerinin seçimlerde dikkate alınmamasını düzenler. Kayıt düzeltmesinin yapılması ile değişikliğin ilgili seçimde uygulanması farklı hukuki sonuçlardır.

İTO kodunun düzeltilmesi işyerinin tehlike sınıfını da belirler mi?

6331 sayılı Kanun m.9, tehlike sınıfında işyerinde yapılan asıl işi esas alır. İTO meslek grubu kararı bu değerlendirmenin yerine geçmez. SGK işyeri kaydı ve iş sağlığı güvenliği sınıfı ayrıca kendi dayanaklarıyla kontrol edilir.

Kaynak kontrolü: 24 Ekim 2026. Kanun maddeleri ve resmî kaynaklar ilgili açıklamaların yanında verilmiştir.

İstanbul’da NACE kaydı ve meslek grubu itirazının incelenmesi

İTO kod düzeltmesinde şirketin tescilli iş konusu, güncel vergi levhası, fiilî faaliyet belgeleri, temsil kaydı ve tebliğ edilmiş karar birlikte incelenir. Görüşme için Maslak Polaris Plaza İstanbul ofisinin iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.

Sorunuzu iletin

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →