Kamu Alacağında İhtiyati Hacze Karşı Dava Dilekçesi 2026 | 6183 m.13 ve 15

Kısa ve net cevap: 6183 sayılı Kanuna göre kamu alacağı için uygulanan ihtiyati hacze karşı, haczin uygulanması; gıyapta yapılan hacizde ise haczin tebliği tarihinden itibaren 15 gün içinde dava açılmalıdır. Dava, ihtiyati haciz sebebinin kanunda öngörülen şekilde mevcut olmadığı, işlemin ölçüsüz olduğu, yanlış kişi veya malvarlığına yöneltildiği ya da yetki ve usul yönünden hukuka aykırı bulunduğu iddiaları üzerine kurulabilir. İhtiyati haczin dayanakları 6183 m.13’te, dava süresi ise m.15’te düzenlenmiştir.

6183 m.13’e göre ihtiyati haciz hangi hâllerde uygulanabilir?

İhtiyati haciz, kamu alacağının ileride tahsilini güvence altına alan geçici koruma işlemidir. 6183 m.13, bu ağır malvarlığı müdahalesinin uygulanabileceği sebepleri sayar. Bunlar arasında m.9 gereğince teminat istenmesini gerektiren hâllerin varlığı, borçlunun belli ikametgâhının bulunmaması, borçlunun kaçması veya mallarını kaçırma ya da hileli yollara sapma ihtimalinin bulunması, istenen teminatın süresinde gösterilmemesi, mal bildiriminin süresinde veya tam yapılmaması ve kanunda ayrıca gösterilen diğer sebepler yer alır.

Bu sebeplerden herhangi birinin mevcut olduğunun somutlaştırılması gerekir. “Tahsil güvenliği açısından gerekli görüldü” biçimindeki soyut gerekçe, özellikle borçlunun kaçacağı veya mal kaçıracağı iddiasında tek başına yeterli hukuki açıklama olmayabilir. İdari yargı denetiminde ihtiyati haciz kararının dayandığı dosya, tespit ve gerekçeler incelenir.

• İhtiyati haczin hukuki niteliği
• 6183 m.13’teki sebepler
• 6183 m.15’te 15 günlük dava süresi
• Teminat isteme ile ihtiyati haciz farkı
• İhtiyati tahakkuk bağlantısı
• Ölçülülük ve haciz kapsamı
• Yanlış kişi ve şirket borçlarında sorumluluk
• Yürütmenin durdurulması
• Gerekli belgeler
• 2026 dava dilekçesi örneği
• Sık yapılan hatalar
• Sık sorulan sorular

İhtiyati hacze karşı dava süresi neden 15 gündür?

6183 m.15, ihtiyati hacze karşı özel bir başvuru süresi öngörür. Güncel düzenlemeye göre süre 15 gündür. Haciz kişinin huzurunda uygulanmışsa uygulama tarihi; gıyapta uygulanmışsa tebliğ tarihi esas alınır. Eski internet kaynaklarında 7 günlük süreye rastlanabilir; 7061 sayılı Kanunla süre 15 güne çıkarılmıştır.

Bu özel süre nedeniyle İYUK’taki genel 30 günlük vergi davası süresine güvenilmemelidir. İhtiyati haciz kararının tarihi ile haczin fiilen uygulanma veya tebliğ tarihi de birbirinden ayrılmalıdır. Banka hesabına elektronik bloke konulmuşsa, kişinin işlemi hangi yolla ve hangi tarihte öğrendiği ile resmî tebligat kaydı birlikte incelenmelidir.

Teminat isteme işlemi ile ihtiyati haciz aynı şey midir?

Hayır. 6183 m.9 uyarınca teminat istenmesi ile 6183 m.13 uyarınca ihtiyati haciz uygulanması ayrı idari işlemlerdir. Teminat isteme yazısı belirli bir güvence verilmesini talep eder; ihtiyati haciz ise borçlunun mal ve hakları üzerinde doğrudan tasarruf kısıtlaması yaratır.

Teminat isteme işlemi hukuka aykırıysa, bu işlemin kendi dava süresi içinde iptali talep edilir. Ardından ihtiyati haciz uygulanmışsa ihtiyati hacze karşı m.15’teki 15 günlük süre ayrıca korunmalıdır. Bu iki işlem aynı dilekçede tartışılabilecek bağlantıya sahip olsa da dava konusu ve süre yönünden her biri açıkça gösterilmelidir. Teminat işlemi hakkında ayrıntılı örnek için 6183 m.9 teminat isteme dava dilekçesi incelenebilir.

İhtiyati tahakkuk ile ihtiyati haciz arasındaki ilişki

6183 m.17 ve devamında ihtiyati tahakkuk düzenlenmiştir. Henüz tahakkuk etmemiş belirli vergi ve resimlerin kanundaki şartlarla derhâl tahakkuk ettirilmesi, sonrasında bu tahakkuka dayanarak ihtiyati haciz uygulanması mümkündür. 6183 m.20, ihtiyati tahakkuk üzerine ihtiyati haciz uygulanan kişinin ihtiyati tahakkuk sebeplerine ve miktarına m.15 çerçevesinde itiraz edebilmesini öngörür.

Bu nedenle dosyada yalnız “ihtiyati haciz kararı” değil, varsa ihtiyati tahakkuk kararı da temin edilmelidir. Haczin sebebi ihtiyati tahakkuk ise, vergi türü, dönem, ilk hesap ve ihtiyati tahakkukun hangi m.17 sebebine dayandığı dava dilekçesinde ayrı başlık altında incelenmelidir.

İhtiyati haciz sebebi somut olmak zorunda mıdır?

6183 m.13’teki her bent farklı maddi koşul öngörür. Örneğin borçlunun kaçması veya mallarını kaçırması ihtimali ileri sürülüyorsa, bu ihtimali destekleyen somut olguların dosyada bulunması gerekir. Şirketin faal olması, vergi incelemesi yürütülmesi veya yüksek tutarlı bir tarhiyat ihtimali tek başına her olayda mal kaçırma ihtimali olarak kabul edilmemelidir.

Benzer biçimde, “belli ikametgâhı yok” sebebi kullanılmışsa MERNİS, ticaret sicili, bilinen işyeri ve elektronik tebligat adresi gibi kayıtlar karşılaştırılmalıdır. Teminat göstermeme sebebi kullanılmışsa önce usulüne uygun bir teminat isteme işlemi bulunup bulunmadığı, teminat gösterme süresi ve tebliğ tarihi kontrol edilmelidir.

İhtiyati haczin kapsamı ve ölçülülük

İhtiyati haczin koruma amacı, idareye kamu alacağından bağımsız ve sınırsız bir malvarlığı müdahalesi yetkisi vermez. Haczin miktarı, güvence altına alınmak istenen kamu alacağı ve ferileriyle karşılaştırılmalıdır. Birden çok banka hesabı, taşınmaz ve araç üzerine aynı anda haciz konulması hâlinde toplam etkinin alacağı açıkça aşması, ölçülülük yönünden dava dilekçesinde somut rakamlarla gösterilebilir.

Bu inceleme 6183 m.62’deki haciz prensipleriyle birlikte değerlendirilir. Örneğin güvence altına alınmak istenen tutar 500.000 TL iken toplam değeri 8.000.000 TL olan birden fazla malvarlığı unsuru üzerinde süresiz fiilî blokaj yaratılmışsa, her malın tahmini değeri ve diğer güvenceler tablo hâlinde sunulmalıdır.

Şirket borcu için ortağa veya yöneticiye ihtiyati haciz uygulanırsa

Şirketin kamu borcu nedeniyle ortak veya kanuni temsilcinin kişisel malvarlığına ihtiyati haciz uygulanmasında, ilgili kişinin kamu borcundan hangi kanun hükmü uyarınca ve hangi döneme ilişkin sorumlu tutulduğu açıkça belirlenmelidir. Limited şirket ortağı, kanuni temsilci ve anonim şirket pay sahibi bakımından sorumluluk rejimleri aynı değildir.

Dava dilekçesinde yalnız “borç şirkete aittir” demek yerine, kişinin sıfatı, ortaklık/temsil dönemi, pay oranı, şirketten tahsil imkânı ve uygulanacak özel sorumluluk maddeleri somut kayıtlarla açıklanmalıdır. Ticaret sicili kayıtları bu nedenle temel deliller arasındadır.

Yürütmenin durdurulması talebi nasıl kurulmalıdır?

İhtiyati haciz doğrudan malvarlığına müdahale ettiği için yürütmenin durdurulması talebi çoğu dosyada önem taşır. Ancak İYUK m.27’deki iki koşul ayrı ayrı açıklanmalıdır: işlemin açıkça hukuka aykırı olması ve uygulanmasının telafisi güç veya imkânsız zarar doğurması.

Banka hesaplarının tümünün bloke edilmesi nedeniyle ücretlerin ödenememesi, ticari faaliyetin durma noktasına gelmesi, hacizli taşınmazın finansman sözleşmesinin ihlal edilmesi veya kişisel yaşam için zorunlu gelir akışının kesilmesi gibi sonuçlar varsa belgeyle gösterilmelidir. Açık hukuka aykırılık yönünden ise m.13 sebebinin somut olayda bulunmaması, yetki hatası veya usulsüz tebligat gibi hususlar açıklanmalıdır.

İhtiyati hacze karşı dava için gerekli belgeler

• İhtiyati haciz kararı veya haciz bildirimi,
• Haczin uygulandığını gösteren banka, tapu, araç veya diğer kayıtlar,
• Tebliğ/e-tebligat belgesi,
• Teminat isteme yazısı varsa örneği,
• İhtiyati tahakkuk kararı ve hesap cetveli varsa örneği,
• Vergi inceleme tutanakları ve ilgili yazılar,
• Mal kaçırma/ikametgâh iddiasını çürüten resmî kayıtlar,
• Şirket borcuysa ticaret sicili ve temsil belgeleri,
• Haczedilen mal ve hakların değerini gösteren belgeler,
• Yürütmenin durdurulması zararını gösteren banka/mali kayıtlar.

2026 Kamu Alacağında İhtiyati Hacze Karşı Dava Dilekçesi Örneği

Sık yapılan hatalar

Yanlış 1: Eski 7 günlük süreyi kullanmak. 6183 m.15’te güncel süre 15 gündür.

Yanlış 2: Teminat isteme yazısı, ihtiyati tahakkuk ve ihtiyati haczi tek işlem gibi anlatmak. Her işlem ve tebliğ tarihi ayrı gösterilmelidir.

Yanlış 3: “Mal kaçırma ihtimali yoktur” deyip bunu destekleyen ikametgâh, faaliyet ve malvarlığı kayıtlarını sunmamak.

Yanlış 4: Ölçüsüzlük iddiasında hacizli malların değerini ve güvence altına alınan alacak tutarını karşılaştırmamak.

Yanlış 5: Yürütmenin durdurulmasını gerekçesiz ve belgesiz istemek.

Resmî ve site içi kaynaklar

6183 sayılı Kanunun güncel metnine Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden ulaşılabilir. Borcun ödeme emri aşamasına gelmesi hâlinde ödeme emrine karşı vergi mahkemesi dava dilekçesi; banka e-haczi bakımından e-haczin kaldırılması dilekçesi ayrıca incelenebilir.

Sık Sorulan Sorular

İhtiyati hacze itiraz süresi kaç gündür?

6183 m.15 uyarınca güncel süre 15 gündür. Haciz huzurda uygulanmışsa uygulama, gıyapta uygulanmışsa tebliğ tarihi esas alınır.

Dava nereye açılır?

Vergi ve kamu alacağına ilişkin 6183 kapsamındaki ihtiyati haciz uyuşmazlıklarında görevli yargı yeri kural olarak vergi mahkemesidir; özel kanunla farklı görev düzenlenen alacaklar ayrıca incelenmelidir.

İhtiyati haciz kesin haciz midir?

Hayır. İhtiyati haciz alacağı güvence altına alan geçici nitelikte bir koruma işlemidir. Kesin tahsil aşamasındaki hacizden hukuki sebep ve süreç yönünden ayrılır.

Teminat verirsem ihtiyati haciz kalkar mı?

6183 m.16, kanunda öngörülen teminatın gösterilmesi hâlinde ihtiyati haczin kaldırılmasını düzenler. Teminatın niteliği ve kabul koşulları m.10 ile birlikte değerlendirilir.

Mal kaçırma ihtimali nasıl ispatlanır?

İdare işlemin sebebini somut dosyaya dayandırmalıdır. Dava tarafı da sabit ikametgâh, devam eden faaliyet, düzenli beyan ve malvarlığı kayıtları gibi karşı olguları sunabilir.

Dava açılması haczi kendiliğinden kaldırır mı?

Hayır. Yürütmenin durdurulması kararı alınmadıkça idari işlem yürürlükte kalabilir. Bu nedenle İYUK m.27 koşulları somut olayda ayrıca gerekçelendirilmelidir.

İhtiyati tahakkuka da itiraz edilebilir mi?

Evet. 6183 m.20, ihtiyati tahakkuk üzerine ihtiyati haciz uygulananların ihtiyati tahakkuk sebeplerine ve miktarına m.15 çerçevesinde karşı çıkabilmesini düzenler.

Banka hesabındaki ihtiyati haciz borcu aşarsa ne yapılır?

Güvence altına alınan kamu alacağı ile hacizli hesap ve diğer malvarlığının toplam değeri somutlaştırılarak ölçülülük ve haczin kapsamı yönünden iptal veya kaldırma talebi kurulabilir.

Şirket borcu nedeniyle kişisel hesaba ihtiyati haciz uygulanabilir mi?

Ancak ilgili kişinin kamu borcundan kişisel sorumluluğunun kanuni şartları mevcutsa ve ihtiyati haciz koşulları ayrıca gerçekleşmişse değerlendirme yapılabilir. Kişinin ortaklık ve temsil sıfatı tek başına yeterli kabul edilmemelidir.

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →

Kamu Alacağında İhtiyati Hacze Karşı Dava Dilekçesi Hakkında Sık Sorulan Sorular