Kayıp İstanbulkart Başkası Tarafından Kullanılırsa: Blokeye İtiraz
Kayıp İstanbulkartın başkası tarafından kullanılması halinde ilk işlem, kişiselleştirilmiş kartı ALO 153 Çözüm Merkezine bildirerek kullanıma kapattırmaktır. Ulaşımda İstanbulkart Yönetmeliği m.8/1, bildirim yapılıncaya kadarki kullanımlardan kart sahibinin sorumluluğunu düzenler. Aynı maddenin ikinci fıkrası, kayıp veya çalıntı kartın usulsüz kullanıldığı iddiasına itiraz edildiğinde BELBİM’in inceleme yapmasını öngörür. Bu nedenle kayıp bildirimi ile usulsüz kullanım kaydına itiraz iki ayrı taleptir. Bildirimin tarihi, ilgili geçişin saati ve kapatma işleminin gerekçesi aynı dosyada karşılaştırılmalıdır.
İstanbul’da metro, metrobüs, otobüs veya deniz ulaşımında kullanılan kartın bloke edilmesi, tek başına kart sahibinin başkasına bilerek kullanım hakkı verdiğini kanıtlamaz. Bunun tersine, yalnızca “kartımı kaybettim” açıklaması da inceleme sonucunu peşinen belirlemez. Doğru başvuru, olayın kayıtlardan araştırılmasını ve hatalı kişi veya kart eşleştirmesinin düzeltilmesini isteyen başvurudur.
Hangi düzenleme uygulanır, hangi kartlar bu kapsamda değerlendirilir?
İBB’nin yayımladığı Ulaşımda İstanbulkart Yönetmeliği, 11 Eylül 2025 tarihli ve 905 sayılı Meclis Kararıyla kabul edilmiş; metnin ekindeki ilan kaydında 24 Eylül 2025 tarihi gösterilmiştir. Yönetmelik m.2, 5393 sayılı Belediye Kanunu m.15, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu m.9 ve m.26 ile 4736 sayılı Kanun m.1’i dayanakları arasında sayar. Kayıp kart bakımından doğrudan uygulanacak özel hükümler m.7 ve m.8’dir.
M.3, anonim kartı kişiselleştirilmemiş kart olarak tanımlar. Kişiselleştirme ise kartın ve BELBİM sisteminin kullanıcı bilgileriyle ilişkilendirilmesidir. M.8’deki kayıp ve çalıntı bildirimi, kişiselleştirilmiş kartlar için düzenlenmiştir. Öğrenci, öğretmen veya diğer kişiye bağlı haklarla kullanılan kart ile tamamen anonim kartın sahiplik incelemesi aynı değildir. Dosyanın başında kartın hangi türde olduğu belirtilmelidir.
Yönetmelik m.10, önceki 2016 ve 2020 düzenlemelerini yürürlükten kaldırır. Eski bir internet yazısındaki yaptırım tutarını veya başvuru açıklamasını yeni olayın tek dayanağı olarak kullanmak doğru değildir. İşlem tarihinde geçerli metin ve ayrıca talep edilen bedelin dayanağı kontrol edilir. Bu yazı kayıp kartın usulsüz kullanımına odaklanır; genel kart başvurusu veya ulaşım ücret tarifesi rehberi değildir.
ALO 153’e kayıp bildirimi yapılırken ne açıkça söylenmelidir?
Yönetmelik m.8/1’e göre kişiselleştirilmiş kartın kaybolduğu veya çalındığı ALO 153’e bildirildiğinde kart kara listeye alınır. Başvuruda yalnız yeni kartın nasıl çıkarılacağı sorulmamalı; mevcut kartın kayıp veya çalıntı nedeniyle kapatılmasının istendiği açıkça belirtilmelidir. Bilgi alma görüşmesiyle kayıp bildiriminin içeriği farklıdır. Görüşmenin hangi işlemle sonuçlandığı teyit edilmelidir.
Kartın bilinen numarası, kullanıcıyla eşleştirilmesini sağlayan bilgiler ve kaybın fark edildiği zaman bildirilir. Tam olarak bilinmeyen kayıp saati kesinmiş gibi yazılmaz. Son kez kişinin kendisinin kullandığı geçiş ile kartın artık yanında olmadığının anlaşıldığı an ayrı kaydedilir. Bu yaklaşım, gerçeğe aykırı bir saat üretmeden incelemeye yarayan zaman aralığını daraltır.
Başvuru numarası, görüşme tarihi, saat ve varsa gönderilen alındı mesajı saklanır. Telefonun arama geçmişi görüşmenin yapıldığını destekler; ancak tek başına görüşmede hangi kart için ne talep edildiğini göstermez. Bu nedenle resmî başvuru kaydıyla eşleştirilmesi önemlidir. Kullanıcıdan şifre veya gereksiz banka bilgisi isteyen resmî olmayan aracı kanallara başvurulmamalıdır.
Kayıp, bildirim ve tartışmalı geçiş zamanı neden ayrı tutulur?
Sorumluluk incelemesinde üç tarih grubu bulunur: kartın kaybedildiği veya kaybın fark edildiği zaman, ALO 153 bildiriminin alındığı zaman ve itiraza konu geçişin gerçekleştiği zaman. Yönetmeliğin m.8/1 hükmü bildirim öncesi kullanımlara sonuç bağladığı için yalnız gün belirtmek bazı dosyalarda yetersizdir. Aynı gün içindeki olaylarda saat ve dakika karşılaştırması belirleyici hale gelir.
| Kayıt | İncelemeye katkısı | Tek başına göstermediği husus |
|---|---|---|
| Son kişisel kullanım | Kartın bilinen son kullanımını ve yerini gösterir. | Kartın hemen o anda kaybedildiğini kanıtlamaz. |
| Kayıp bildirim numarası | Hangi kart için hangi zamanda kapatma istendiğini belirler. | Usulsüz kullanım itirazının ayrıca incelendiğini göstermez. |
| Geçiş veya denetim kaydı | İddianın konusu olan hareketi tanımlar. | Kart sahibinin bizzat o geçişi yaptığını her durumda göstermez. |
| Bloke işlem kaydı | Uygulanan tedbirin zamanını ve sebebini açıklar. | Para iadesinin veya yeni kart düzenlemesinin tamamlandığını göstermez. |
Bildirimden sonra gerçekleştiği ileri sürülen bir kullanım varsa, başvuru “kart kapandı mı?” sorusuyla sınırlı kalmamalıdır. Bildirim ve geçiş kayıtlarının birlikte incelenmesi, sistemde hangi işlem saatinin esas alındığının açıklanması istenir. Ekran görüntüsünde yalnız son durumun bulunması, geçmişteki işlem zamanını açıklamaz. Dosyada görünen saatlerin hangi kayıt alanına ait olduğu da belirlenmelidir.
Usulsüz kullanım gerekçesi nasıl öğrenilir?
Yönetmelik m.7/3; kişiselleştirilmiş kartın abonman, ücretsiz veya indirim hakkının başkasına kullandırılması, başkasının kartının kullanılması ve kamuyu zarara uğratacak veya ticari amaçlı kullanım gibi durumları ayrı bentlerle düzenler. Kartı bilerek başka kişiye verme iddiası ile kartın izinsiz ele geçirilmesi aynı olay anlatımı değildir. İşlemde hangi bendin ve hangi davranışın esas alındığı sorulmalıdır.
M.7/2, denetime yetkili kişileri de belirler. Belediye zabıtası, turnike sistemindeki güvenlik görevlileri, BELBİM personeli ve Denetim İstanbulkartı sahipleri bu kapsamda sayılır. Lastik tekerlekli toplu taşıma araçlarının sürücülerinin yetkisi ise bu araçlarla sınırlı olarak düzenlenmiştir. Başvuruda tutanağın düzenlendiği yer, görevli birim ve işlem numarasının bulunması, ilgili kayda ulaşılmasını kolaylaştırır.
Kartın fiziksel olarak alınması ile uzaktan kullanıma kapatılması arasında da fark vardır. M.7/3, el koymanın mümkün olmadığı durumda takibe alınarak kapatmayı düzenler. Kartın halen sahibinde olması, sistemde hiçbir usulsüz kullanım işlemi bulunamayacağı anlamına gelmez. Buna karşılık kartın kimden alındığı, kayıp iddiasını inceleyen dosyada göz ardı edilmemesi gereken bir bilgidir.
Kamera, fotoğraf ve denetim raporunun incelenmesi nasıl istenir?
M.7/3’ün son cümlesi, kapatmaya dayanak kamera kaydı, fotoğraf ve rapor gibi bilgi ve belgelerin BELBİM’e iletilmesini öngörür. Dolayısıyla başvurucu, hangi geçiş veya denetimin kendisiyle ilişkilendirildiğinin ve bu ilişkilendirmenin hangi kayda dayandığının açıklanmasını istemelidir. Belgeyi görmeden, sistemin yalnız kart numarasına mı yoksa kişi tespitine de mi dayandığı anlaşılamaz.
İnceleme talebi mümkün olduğunca belirli olmalıdır: ilgili hat veya istasyon, tarih, saat aralığı, kart numarası ve işlem referansı yazılır. Bütün şehrin veya bütün günün görüntülerini istemek yerine olayla bağlantılı kayıt tarif edilir. Kaydın korunması ve uyuşmazlık dosyasına alınması ayrıca talep edilir. Her sistem için aynı görüntü saklama süresi bulunduğu söylenemez; bu nedenle talep geciktirilmemelidir.
Görüntüde üçüncü kişilerin bulunması, bu kişilere ait bütün verilerin sınırsız biçimde paylaşılması hakkı doğurmaz. Kişinin kendi kaydı hakkında bilgi istemesi, hukuka uygun erişim ve gerektiğinde ayıklama yöntemleriyle değerlendirilir. Başkasının hesabına girerek görüntü elde etmek veya görevliye ait erişim bilgisini kullanmak başvuru yöntemi değildir. Belge paylaşımı ile yetkili makamın incelemesi birbirinden ayrılır.
BELBİM’e yapılacak itirazın konusu ve talepleri nasıl yazılır?
Yönetmelik m.8/2, kayıp veya çalıntı kartın usulsüz kullanımı durumunda itiraz üzerine BELBİM tarafından inceleme yapılmasını düzenler. Başvurunun konusu “kayıp kart için yeni kart” değilse, bu ayrım başlıkta gösterilmelidir. İtiraz edilen usulsüz kullanım kaydı, bunun öğrenildiği tarih ve kayıp bildirim numarası ilk bölümde birlikte yazılır.
Olay anlatımında kullanıcıya ait doğrulanabilir kayıtlar sunulur. Kartın son kişisel kullanımı, kaybın fark edilmesi, kapatma bildirimi ve sonradan gelen işlem mesajı sıralanır. Kimin kullandığı bilinmiyorsa bir kişi hakkında tahmin yürütülmez. İtiraz, bilinmeyen kişinin kimliğini uydurmak yerine, kart sahibine atfedilen davranışın kayıtlarla araştırılmasını istemelidir.
Talep bölümü birbirini tamamlayan sonuçlardan oluşur: olayın m.8/2 kapsamında incelenmesi, dayanak geçiş ve denetim bilgisinin açıklanması, hatalı kişi veya kart ilişkisinin düzeltilmesi ve verilmiş kararla talep edilen bedelin gerekçeli biçimde bildirilmesi. Kartın güvenlik nedeniyle kapalı tutulması ile kişiye usulsüzlük atfedilmesinin kaldırılması farklı sonuçlardır. Başvurucu hangisini istediğini belirtmelidir.
İtiraz açıklamasında kullanılabilecek kısa metin
Aşağıdaki paragraf, yalnızca gerçek bilgilerle doldurulacak bir açıklama iskeletidir. Resmî zorunlu form olduğu veya tek başına kabul sağlayacağı ileri sürülmemektedir. Kart sahibinin yaşına, temsil durumuna ve işlem türüne göre kimlik ve yetki belgeleri ayrıca değerlendirilir.
“Adıma kişiselleştirilmiş [kart numarası] numaralı İstanbulkartın kaybolduğunu/çalındığını [tarih ve saat] tarihinde ALO 153’e [başvuru numarası] ile bildirdim. [Tarih, yer ve işlem numarası] bilgili usulsüz kullanım kaydına itiraz ediyorum. Ulaşımda İstanbulkart Yönetmeliği m.8/2 uyarınca bildirim, geçiş ve denetim kayıtlarının birlikte incelenmesini; kapatma işlemine dayanak bilginin ve varsa talep edilen bedelin hukuki sebebinin açıklanmasını; yanlış kişiye veya karta bağlanan kayıtların düzeltilmesini ve sonucunun tarafıma yazılı bildirilmesini talep ederim.”
Ekler bölümüne bildirim teyidi, işlem mesajı, ilgili kart veya hesap kaydı ve iddiayı açıklayan belgeler konulur. Gönderimden sonra başvurunun alındığına ilişkin kayıt saklanır. Önceki başvuruya ek belge sunuluyorsa eski numara belirtilir. Böylece aynı olay hakkında birbirinden kopuk görünen çok sayıda talep yerine izlenebilir tek uyuşmazlık dosyası oluşur.
Usulsüz kullanım kaydı yanlış kişiye yazılmışsa KVKK kapsamında ne istenir?
Bir kişiye bağlanan geçiş, bildirim veya usulsüzlük kaydında hata bulunması, kart kullanım itirazının yanında kişisel veri düzeltme talebini de gündeme getirir. 6698 sayılı Kanun m.11, kişinin kendisiyle ilgili veriler hakkında bilgi almasını, eksik veya yanlış işlenen verilerin düzeltilmesini ve düzeltmenin verilerin aktarıldığı üçüncü kişilere bildirilmesini istemesine imkân verir. Talep, hangi verinin neden yanlış olduğunu göstermelidir.
Bu başvuruda bütün kart geçmişinin gerekçesiz silinmesini istemekle yanlış kişinin adının bir olaya bağlanmasının düzeltilmesini istemek aynı değildir. Kart numarası doğru fakat kullanıcı tespiti yanlış olabilir; bildirim tarihi doğru fakat geçiş saatine aktarımı hatalı olabilir. İstenen düzeltme veri alanı ve dayanak belgeyle açıklanır. Saklanması gereken gerçek kayıtlar, itiraz bulunduğu için kendiliğinden yok edilmez.
Kanun m.13 kapsamındaki veri sorumlusu başvurusu, kişisel veri talebinin muhatabına usulüne uygun iletilmesini gerektirir. ALO 153’te yapılan kayıp bildiriminin her durumda KVKK başvurusu yerine geçtiği söylenemez. Kayıp bildirimi kartın güvenliğini sağlarken veri başvurusu yanlış kaydın düzeltilmesine yönelir; konu, muhatap ve talep ayrı belirlenir.
Kişisel veri başvurusundaki 30 ve 60 gün ne anlama gelir?
KVKK’nın resmî şikâyet açıklamasına göre, veri sorumlusu başvuruyu reddeder, yetersiz cevap verir veya 30 gün içinde cevaplamazsa Kurula şikâyet yolu gündeme gelir. Kanun m.14 kapsamındaki süre, cevabın öğrenilmesinden itibaren 30 gün ve her durumda veri sorumlusuna başvurudan itibaren 60 gündür. Bu süreler, İstanbulkart kayıp bildirimi için tanınmış bekleme süreleri değildir.
Kurula şikâyet öncesinde veri sorumlusuna başvuru gerekir. Buna karşılık, Kurulun kişisel veri incelemesi ulaşım tarifesini değiştiren veya her para talebini iptal eden genel bir itiraz mercii olarak kullanılmaz. Hatalı veri konusu ile kart bedeli, ulaşım ücreti ve diğer işlem uyuşmazlıkları ayrılmalıdır. Sürelerin ayrıntısı için KVKK Kuruluna şikâyette 30 ve 60 gün rehberi incelenebilir.
Bloke, talep edilen bedel, bakiye ve yeni kart aynı işlem midir?
Kartın kapatılması, usulsüz kullanım kaydı nedeniyle talep edilen bedel, yeni kart üretim bedeli ve kartta kalan elektronik para birbirinden farklı kalemlerdir. Yönetmelik m.5/3, ulaşım tarifesi ile kart, vizeleme ve diğer hizmet bedellerinin belirlenmesini ayrı düzenler. Bu nedenle sistemde gösterilen tutarın hangi kaleme ait olduğu sorulmadan ona tek başına “idari para cezası” adı verilmemelidir.
Usulsüzlük kaydına itiraz edilmesi, karta kalan bakiyenin geri ödenmesini otomatik olarak başlatmaz. Aynı şekilde yeni kart edinilmesi, eski olay kaydının ortadan kalktığını göstermez. Elektronik para iadesine ilişkin ayrı talepler, İstanbulkart bakiye iadesi ve BELBİM başvurusu rehberinde ele alınmıştır. Aynı olaydaki farklı taleplere aynı başvuru süresini uygulamak doğru değildir.
Ret cevabı geldiğinde hangi talebin cevaplandığı kontrol edilir. Yalnız yeni kart bedelini açıklayan cevap, yanlış usulsüzlük kaydının incelendiğini göstermez. Ek başvuruda cevaplanmayan mesele açıkça işaret edilir; ancak her yeni yazışmanın başka hukuki yola ait süreleri yeniden başlattığı kabul edilmez. İlgili kararın niteliği ve uygulanacak başvuru yolu dosya üzerinden belirlenir.
Başvuru dosyası gönderilmeden önce son kontrol
Dosyada aynı kişinin ve aynı kartın izlendiğinden emin olun. Eski ve yeni kart numaraları karıştırılmışsa bunları ayırın. Telefon görüşmesinin tarihiyle mesajın geliş tarihi farklıysa ikisini de doğru başlık altında gösterin. Kullanıcının kendi geçişleriyle itiraz ettiği geçişleri ayıran kısa tablo, incelemenin esasını görünür kılar. Belge üzerindeki saat veya işlem bilgileri değiştirilmeden, okunabilir kopyalar sunulmalıdır.
Sonuç talebiniz “her şey silinsin” gibi sınırsız bir ifade yerine belirli kaydı ve sonucu içersin. BELBİM’den gelen cevap, dayanak belge ve sonraki işlem birlikte saklanır. Hukuki değerlendirme için İstanbul ofisi ve hukuk alanları rehberine ulaşılabilir. İncelemenin sonucu, gerçek kayıtlar ve uygulanacak hükümler üzerinden belirlenir; itiraz yazmak tek başına olumlu karar garantisi değildir.
Sık sorulan sorular
İstanbulkartımı kaybedince önce yeni kart mı istemeliyim?
Öncelikle kişiselleştirilmiş kartın kayıp veya çalıntı nedeniyle ALO 153’e bildirilmesi ve kapatma işleminin teyidi önemlidir. Yönetmelik m.8/1 bildirim öncesindeki kullanımlardan kart sahibinin sorumluluğunu düzenler. Yeni kart talebi, eski kartı kapattırma talebinin yerine geçmez.
Kayıp bildiriminden önce yapılan kullanımlar için kural nedir?
M.8/1, bildirim yapılıncaya kadar geçen süredeki kullanımlardan kart sahibinin sorumluluğunu belirtir. Bu nedenle bildirimin saati somut olarak korunur. Hüküm, usulsüz kullanım olayına karşı m.8/2’de düzenlenen inceleme talebini ortadan kaldırmaz.
Kayıp bildirimi yapınca usulsüz kullanım itirazı da tamamlanır mı?
Hayır. Kayıp bildirimi kartın kapatılmasına, usulsüz kullanım itirazı ise ilgili olayın BELBİM tarafından incelenmesine yönelir. Başvuruda tartışmalı geçiş ve işlem kaydı açıkça gösterilmeli; m.8/2 kapsamında inceleme istendiği belirtilmelidir.
Kart hâlâ elimdeyse uzaktan bloke konulamaz mı?
M.7/3, fiziksel olarak el koymanın mümkün olmadığı durumlarda kartın takibe alınarak kapatılmasını düzenler. Bu nedenle kartın sahibinde bulunması tek başına işlem yapılamayacağını göstermez. İşlemin somut sebebi ve dayanak kaydı ayrıca incelenir.
Kamera kaydı ve denetim raporu hangi kuruma iletilir?
M.7/3 uyarınca kapatma işlemine dayanak kamera, fotoğraf ve rapor gibi bilgi ve belgeler BELBİM’e iletilir. Başvurucu ilgili olayın tarih, yer ve saatini belirterek bu dayanakların incelenmesini ve kendisine ilişkin bilginin açıklanmasını isteyebilir.
Telefon arama kaydı kayıp bildirimini tek başına kanıtlar mı?
Arama geçmişi görüşmenin yapıldığını destekler; fakat hangi kart için ne talep edildiğini tek başına göstermez. Başvuru numarası, alındı mesajı ve resmî görüşme kaydıyla eşleştirilmesi gerekir. Bilgi alma görüşmesiyle kapatma bildirimi ayrılmalıdır.
Yanlış kişiye bağlanan usulsüzlük kaydının düzeltilmesi istenebilir mi?
Evet. 6698 sayılı Kanun m.11, eksik veya yanlış işlenen kişisel verilerin düzeltilmesini isteme hakkı tanır. Başvuruda yanlış kayıt, doğru bilgi ve bunu destekleyen belge belirtilir. Kart kullanım itirazı ile veri düzeltme talebi ayrı kapsamlarıyla sunulur.
KVKK’daki 30 gün boyunca kayıp kartı bildirmeden beklenebilir mi?
Hayır. Otuz günlük süre, veri sorumlusunun kişisel veri başvurusunu cevaplamasına ilişkindir. Kayıp kartın kapatılması için bekleme süresi değildir. Yönetmelik m.8/1’de bildirimden önceki kullanım ayrıca sorumluluğa bağlanmıştır.
Yeni İstanbulkart çıkarınca eski usulsüzlük kaydı silinir mi?
Yeni kart düzenlenmesi, eski olay kaydının düzeltildiğini kendiliğinden göstermez. Başvurunun sonucu ayrıca alınmalıdır. Güvenlik blokesi, usulsüzlük kaydı ve yeni kart işlemi farklı konulardır; her biri için yapılan işlemin kapsamı kontrol edilir.
Bloke nedeniyle istenen her bedel idari para cezası mıdır?
Hayır. Kart üretim bedeli, hizmet bedeli, ulaşım ücreti ve bir yaptırım kararı aynı hukuki nitelikte değildir. Tutarın adı, dayanak düzenleme ve kararı veren makam belirlenmeden tek bir ceza veya itiraz süresi üzerinden işlem yapılmamalıdır.
Resmî kaynaklar ve mevzuat
- Ulaşımda İstanbulkart Yönetmeliği — m.2, 3, 5, 7, 8 ve 10: dayanak, kart türü, denetim ve kayıp bildirimi.
- KVKK — İlgili Kişinin Hakları — 6698 sayılı Kanun m.11: bilgi alma ve yanlış verinin düzeltilmesi.
- KVKK — Başvuru Hakkı — 6698 sayılı Kanun m.13: veri sorumlusuna başvuru.
- KVKK — Şikâyet Hakkı — 6698 sayılı Kanun m.14: ön başvuru ve şikâyet süreleri.
- TUHİM resmî mevzuat dizini — Ulaşım düzenlemeleri ve kanun bağlantıları.
İstanbul ofisi ve görüşme
İşlem belgeleri ve bildirim tarihleriyle birlikte İstanbul ofisi iletişim ve randevu bilgilerine ulaşabilirsiniz.
Maslak Ahi Evran Caddesi, Polaris Plaza No:21, Kat:9, 34475 Sarıyer/İstanbul
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
