Konkordato Alacak Kaydı: Yurt Dışından Başvuru Nasıl Yapılır?

Konkordato Sürecinde Alacaklı Hangi Aşamaları İzlemelidir?

İlk aşamada asliye ticaret mahkemesi geçici mühlet verebilir ve komiser görevlendirir. Geçici mühlet ilan edilir ve kural olarak kesin mühletin sonuçlarını doğurur. İnceleme sonunda kesin mühlet verilirse komiser borçlunun mali durumunu ve projeyi denetlemeye devam eder. Alacaklıların alacaklarını bildirmeye çağrılması, borçlunun bu alacaklar hakkında açıklaması, alacaklılar toplantısı ve oylama bundan sonraki temel aşamalardır.

Alacak kaydı mahkemeye sıradan bir dava dilekçesi sunmakla aynı değildir. Bildirim, ilanda gösterilen konkordato komiserliği veya komiser heyetine, ilandaki şekil ve iletişim koşullarına göre yapılır. Mahkeme esas numarası, borçlunun tam unvanı, geçici mühlet tarihi ve komiser adresi doğrulanmalıdır. Aynı grup içinde birden fazla şirket konkordato talep etmişse her borçluya karşı alacak ve teminat ayrı gösterilir. Grup şirketine kesilen fatura, diğer şirketin dosyasına otomatik kayıt sağlamaz.

İİK m.299 ve m.294 Güncel Kanun Metni

İİK m.299:

“Alacaklılar, komiser tarafından 288 inci madde uyarınca yapılacak ilânla, ilân tarihinden itibaren onbeş gün içinde alacaklarını bildirmeye davet olunur. Ayrıca, ilânın birer sureti adresi belli olan alacaklılara posta ile gönderilir. İlânda, alacaklarını bildirmeyen alacaklıların bilançoda kayıtlı olmadıkça konkordato projesinin müzakerelerine kabul edilmeyecekleri ihtarı da yazılır.”

İİK m.294/1:

“Mühlet içinde borçlu aleyhine 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanuna göre yapılan takipler de dahil olmak üzere hiçbir takip yapılamaz ve evvelce başlamış takipler durur, ihtiyatî tedbir ve ihtiyatî haciz kararları uygulanmaz, bir takip muamelesi ile kesilebilen zamanaşımı ve hak düşüren müddetler işlemez.”

Aynı maddenin devamında imtiyazlı alacak istisnası, rehinle temin edilmemiş alacaklarda kesin mühlet tarihinden itibaren faiz işlemesinin kural olarak durması ve para dışı alacakların para alacağına çevrilerek bildirilmesi düzenlenir. Güncel tam metin 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu üzerinden kontrol edilmelidir.

On Beş Günlük Süre Nasıl Hesaplanır?

Kanuni başlangıç, komiserin İİK m.288 ve m.299 kapsamında yaptığı ilanın tarihidir. Adresi belli alacaklıya posta gönderilmesi ayrıca düzenlenmiş olsa da süreyi kişisel mektubun teslim tarihinden başlatan genel bir kural yoktur. Bu nedenle yurt dışındaki alacaklı, Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi ile Basın İlan Kurumunun resmî ilan portalını takip etmelidir.

On beş gün hesaplanırken ilanın yayımlandığı gün, son günün tatil olması ve ilanda evrakın yalnız gönderilmiş değil komiserliğe ulaşmış olmasının aranıp aranmadığı dikkatle okunur. Güncel ilanlarda elden, avukat aracılığıyla, iadeli taahhütlü posta veya bazı dosyalarda ilan edilen elektronik yöntem kabul edilebilmektedir; her komiserlik için e-posta zorunlu bir kanuni yöntem değildir. Uluslararası kargonun gecikmesi süreyi otomatik uzatmaz. Önce imzalı bildirim, vekâlet ve temel delil seti hazırlanmalı; ilandaki teslim biçimi aynen uygulanmalıdır.

Alacak Bildiriminde Gerekli Belgeler ve Hesap Tablosu

Belgeler, “çok evrak” görüntüsü oluşturmak için değil; her alacak kalemini ispatlamak için numaralandırılmalıdır. Kısmi ödeme ve iade faturası gizlenmemeli, net bakiye açıklanmalıdır.

Yabancı Para Alacağı ve Yabancı Belgeler Nasıl Gösterilir?

Alacağın euro, dolar veya başka bir para biriminde olması bildirim yapılmasına engel değildir. Dilekçede sözleşmedeki para birimi, anapara, ödeme tarihleri ve faiz hesabı açıkça gösterilir. İlan, yabancı para alacağının belirli bir tarih ve TCMB kuru üzerinden Türk lirası karşılığının yazılmasını isteyebilir. Kur türü ve tarih her dosyada ilandaki talimata göre uygulanmalı; döviz alacağından vazgeçildiği izlenimi yaratacak belirsiz ifadelerden kaçınılmalıdır.

Yabancı dilde sözleşme ve faturalar için Türkçe tercüme gerekebilir. Basit ticari kayıt ile yabancı resmî belge aynı tasdik rejimine tabi değildir. Şirket sicil belgesi, imza yetkisi, mahkeme kararı veya noter belgesi bakımından apostil ya da konsolosluk tasdiki ve onaylı tercüme talep edilebilir. On beş günlük süre nedeniyle bütün dosyanın tercümesini son haftaya bırakmak yerine alacağın çekirdek belgeleri önceden sınıflandırılmalıdır. Eksik belgenin tamamlanabilme imkânı komiser talimatına göre ayrıca değerlendirilir.

Borçlu Alacağa İtiraz Ederse Ne Olur?

Komiser, bildirilen alacaklar hakkında borçluyu açıklama yapmaya davet eder ve borçlunun defter ve belgeleri üzerinde inceleme yapar. Borçlunun alacağı reddetmesi, alacağın maddi hukuk bakımından kendiliğinden yok olduğu anlamına gelmez; fakat alacaklılar toplantısındaki oy ve nisap bakımından çekişme yaratabilir. İİK m.302 uyarınca çekişmeli alacağın hesaba katılıp katılmayacağına ve ne oranda katılacağına mahkeme karar verir; esas hakkındaki sonraki hüküm saklıdır.

Alacak çekişmeli kaldığı hâlde konkordato tasdik edilirse İİK m.308/b özel önem taşır: alacağı itiraza uğrayan alacaklı, tasdik kararının ilanından itibaren bir ay içinde dava açabilir. Mahkeme çekişmeli payın bir bankaya yatırılmasına karar verebilir; süresinde dava açılmazsa ayrılan paydan ödeme talep edilemez. Bu bir aylık süre, ilk 15 günlük alacak bildiriminden farklıdır ve ayrıca takip edilmelidir. Daha önce açılmış alacak davasının durumu ile yeni dava gerekip gerekmediği dosyaya göre belirlenir.

Alacaklılar Toplantısı, Oy ve Konkordatonun Etkisi

Komiser, projeyi görüşmek üzere alacaklıları toplantıya çağırır. İİK m.302’ye göre proje; kaydedilmiş alacaklıların ve alacakların yarısını veya kaydedilmiş alacaklıların dörtte birini ve alacakların üçte ikisini aşan çoğunluklardan biriyle kabul edilmiş sayılır. Yalnız projeden etkilenen alacaklılar oy kullanır; imtiyazlı ve rehinli alacakların hesaba katılması özel kurallara tabidir.

Toplantıdan sonra yedi günlük iltihak süresi bulunmaktadır. Yurt dışındaki alacaklı fizikî katılım, vekille temsil, oy beyanı ve imza şeklini komiser ilanından öğrenmelidir. Alacak kaydının yapılması, projeyi kabul oyu verilmesi anlamına gelmez. Projedeki vade, indirim, teminat ve ödeme kaynakları incelenerek oy stratejisi belirlenir. Tasdik edilen konkordato, kanundaki istisnalar dışında projeden etkilenen alacaklıları bağlayabilir; alacak kaydı yaptırmamış olmak tasdik kararının bütün etkilerinden otomatik kurtuluş sağlamaz.

Görevli Mahkeme ve Başvuru Makamları

Konkordato talebi bakımından görevli mahkeme asliye ticaret mahkemesidir. Yetki, borçlunun iflasa tabi olup olmadığına göre muamele merkezinin bulunduğu yer veya yerleşim yeri kuralları üzerinden belirlenir. Alacak bildirimi doğrudan konkordato komiseri ya da komiser heyetine yapılır; mahkeme kalemine gönderilen sıradan dilekçe ilandaki kayıt şartını her durumda karşılamaz.

Çekişmeli alacağın esasına ilişkin davada görev ve yetki, alacağın hukuki ilişkisine göre ticaret, iş, tüketici veya başka mahkemeye ait olabilir. Yabancı mahkeme veya hakem kararı varsa Türkiye’de tanıma-tenfiz ve görev kuralları ayrıca gündeme gelir. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu Mersin merkezlidir; konkordato dosyası başka ildeyse alacak kaydı ve UYAP işlemleri görev-yetki şartları içinde uzaktan, gerektiğinde ilgili yerde fiziki koordinasyonla yürütülebilir.

Yurt Dışındaki Alacaklı İçin Başlıca Riskler

• Kişisel posta gelmesini bekleyerek ilandan başlayan 15 günü kaçırmak.
• Grup şirketlerinden yanlış borçlunun dosyasına kayıt yaptırmak.
• Fatura toplamını yazıp ödeme, iade ve faiz hesabını göstermemek.
• Yabancı para alacağını kur tarihi ve türü belirsiz bırakmak.
• Yabancı dilde belgeleri açıklamasız sunmak.
• Temsilcinin imza yetkisini veya vekâletnameyi eklememek.
• Rehin, teminat mektubu, garanti veya kefaleti bildirmemek.
• Borçlunun itirazından sonra tasdik ilanı ve bir aylık dava süresini izlememek.
• Eski icra dosyasının mühlet boyunca aynen ilerleyeceğini sanmak.

Konkordato kaydı bir tahsil garantisi değildir. Projenin uygulanabilirliği, borçlunun kaynakları, teminatlar ve alacağın hukuki niteliği ayrıca değerlendirilmelidir.

Adım Adım Konkordato Alacak Kaydı

1. Borçlunun tam ticaret unvanı, vergi numarası ve konkordato esas numarası doğrulanır.
2. Geçici/kesin mühlet ile m.299 davet ilanı resmî portaldan indirilir.
3. 15 günlük son gün ve ilandaki teslim şartı takvime yazılır.
4. Alacak anapara, faiz, para birimi ve teminat bakımından hesaplanır.
5. Sözleşme, fatura, teslim, banka ve mutabakat belgeleri numaralandırılır.
6. Yabancı belgelerin gerekli tercüme ve tasdik işlemleri tamamlanır.
7. Alacaklı şirketin sicil, imza ve vekâlet belgeleri eklenir.
8. Bildirim ilandaki yöntemle süresinde komisere ulaştırılır ve teslim kanıtı saklanır.
9. Borçlu beyanı, komiser değerlendirmesi, toplantı, oy ve tasdik ilanı izlenir.
10. Alacak çekişmeliyse m.308/b’deki bir aylık dava süresi ayrıca yönetilir.

Yurt Dışından Uzaktan Takip

Alacaklı Türkiye’ye gelmeden dosyayı avukat aracılığıyla takip edebilir. Vekâletname Türk konsolosluğunda veya bulunduğu ülkenin noterinde düzenlenebilir; yabancı noter belgesinde ülkeye göre apostil/tasdik ve onaylı Türkçe tercüme gerekir. Alacak bildirimi, toplantıda temsil, sulh, feragat, kabul, tahsil ve dava işlemleri için gerekli özel yetkiler önceden belirlenmelidir.

İlk aşamada sözleşme, fatura, hesap ekstresi ve ilan dijital olarak incelenir. Asıl veya onaylı nüsha gereken belgeler kargo takvimine göre gönderilir. Büro, komiserlik yazışması, teslim kaydı, UYAP dosyası, toplantı ve tasdik ilanını ayrı takip listesinde yönetir. Mersin dışındaki konkordato dosyalarında fizikî belge teslimi veya toplantı gerektiğinde dosyanın bulunduğu yer dikkate alınarak koordinasyon kurulur. Her gelişme, yeni süre ve eksik belge yurt dışındaki müvekkile yazılı bildirilir.

Resmî İlan ve Mevzuat Kaynakları

• 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu
• Basın İlan Kurumu konkordato ve iflas ilanları
• Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi
• UYAP

Komiserin belirlediği teslim adresi, çalışma saati, kabul edilen gönderim yöntemi ve belge listesi her ilan için farklılaşabilir. Güncel ilan, genel rehberden önce gelir; başvuru doğrudan ilgili dosyanın metnine göre hazırlanmalıdır.

Dosya açıldıktan sonra yalnız ilk ilan değil, kesin mühlet, alacaklılar toplantısı, tasdik duruşması ve tasdik kararına ilişkin ilanlar da izlenmelidir. Ticaret sicili unvanındaki küçük bir fark, aynı gruptaki başka şirkete ait esas numarası veya eski tarihli ilan yanlış dosyaya başvuru riskini doğurur. Bu nedenle her kayıtta mahkeme adı, esas numarası, borçlunun MERSİS ve vergi bilgisi ile komiser heyeti karşılaştırılır. Teslimden sonra evrak kayıt numarası, iadeli gönderi belgesi veya komiserliğin alındı teyidi saklanır. Eksik belge bildirimi gelirse verilen süre ayrı takvime işlenir. Borçlu listesinde alacağın hangi miktarda kabul edildiği, rehinli veya adi sayılıp sayılmadığı ve toplantıdaki oy hesabı yazılı kayıtlardan kontrol edilir. Tasdik kararında vade, indirim, para birimi, ödeme aralığı ve teminat hükümleri alacak bildirimindeki hesapla karşılaştırılır. Böylece ilk kayıt ile sonraki çekişmeli alacak davası arasında belge ve tutar tutarlılığı korunur.

Ödeme planı başladıktan sonra banka dekontları ve kesintiler her taksit için ayrı kaydedilir. Projeye aykırı gecikme yaşanırsa fesih, takip veya diğer kanuni yolların koşulları somut tasdik kararı ve İİK hükümleri üzerinden değerlendirilir; alacaklıya kesin tahsil sonucu vaat edilemez.